Panchastikay Sangrah-Hindi (English transliteration). Gatha: 10.

< Previous Page   Next Page >


Page 26 of 264
PDF/HTML Page 55 of 293

 

] panchAstikAyasangrah
[bhagavAnashrIkundakunda

rUpatvamekarUpatvamanantaparyAyatvamekaparyAyatvan cha pratipAditan sattAyAstatsarvan tadanarthAntarabhUtasya dravyAsyaiv draShTavyam. tato na kashchidapi teShu sattA visheShovashiShyet ya sattAn vastuto dravyAtpRuthak vyavasthApayediti.. 9..

davvan sallakkhaNayan uppAdavvayadhuvattasanjuten
guNapajjayAsayan vA jan tan bhaNNanti savvaNhu.. 10..
dravyan sallakShaNakan utpAdavyayadhruvatvasanyuktam.
guNapayAyAshrayan vA yattadbhaNanti sarvagnA.. 10..

atra tredhA dravyalakShaNamuktam. sadrravyalakShaNam uktalakShaNAyA sattAyA avisheShAdrravyasya satsvarUpamev lakShaNam. na chAnekAntAtmakasya dravyasya sanmAtramev svan rUpan yato lakShyalakShaNavibhAgAbhAv iti. utpAd– ----------------------------------------------------------------------------- anekapanA, sarvapadArthasthitapanA, ekapadArthasthitapanA, vishvarUpapanA, ekarUpapanA, anantaparyAyamayapanA aur ekaparyAyamayapanA kahA gayA vah sarva sattAse anarthAntarabhUt [abhinnapadArthabhUt, ananyapadArthabhUt] dravyako hI dekhanA [arthAt satpanA, asatpanA, trilakShaNapanA, atrilakShaNapanA Adi samasta sattAke visheSh dravyake hI hai aisA mAnanA]. isaliye unamen [–un sattAke visheShomen] koI sattAvisheSh sheSh nahIn rahatA jo ki sattAko vastuta [paramArthata] dravyase pRuthak sthApit kare .. 9..

gAthA 10

anvayArtha– [yat] jo [sallakShaNakam] ‘sat’ lakShaNavAlA hai, [utpAdavyayadhruvatvasanyuktam] jo utpAdavyayadhrauvyasanyukta hai [vA] athavA [guNaparyAyAshrayam] jo guNaparyAyonkA Ashray hai, [tad] usee [sarvagnA] sarvagna [dravyan] dravya [bhaNanti] kahate hain.

TIkA– yahAn tIn prakArase dravyakA lakShaN kahA hai.

‘sat’ dravyakA lakShaN hai. purvokta lakShaNavAlI sattAse dravya abhinna honeke kAraN ‘sat’ svarUp hI dravyakA lakShaN hai. aur anekAntAtmak dravyakA satmAtra hI svarUp nahIn hai ki jisase lakShyalakShaNake vibhAgakA abhAv ho. [sattAse dravya abhinna hai isaliye dravyakA jo sattArUp svarUp vahI --------------------------------------------------------------------------


chhe sattva lakShaN jehanun, utpAdavyayadhruvayukta je,
guNaparyayAshray jeh, tene dravya sarvagno kahe. 10.

26