୨୨୬
] ପଂଚାସ୍ତିକାଯସଂଗ୍ରହ
[ଭଗଵାନଶ୍ରୀକୁନ୍ଦକୁନ୍ଦ
ଜୋ ପରଦଵ୍ଵମ୍ହି ସୁହଂ ଅସୁହଂ ରାଗେଣ କୁଣଦି ଜଦି ଭାଵଂ.
ସୋ ସଗଚରିତ୍ତଭଟ୍ଠୋ
ପରଚରିଯଚରୋ ହଵଦି ଜୀଵୋ.. ୧୫୬..
ଯଃ ପରଦ୍ରଵ୍ଯେ ଶୁଭମଶୁଭଂ ରାଗେଣ କରୋତି ଯଦି ଭାଵମ୍.
ସ ସ୍ଵକଚରିତ୍ରଭ୍ରଷ୍ଟଃ ପରଚରିତଚରୋ ଭଵତି ଜୀଵଃ.. ୧୫୬..
ପରଚରିତପ୍ରଵୃତ୍ତସ୍ଵରୂପାଖ୍ଯାନମେତତ୍.
ଯୋ ହି ମୋହନୀଯୋଦଯାନୁଵୃତ୍ତିଵଶାଦ୍ରଜ୍ଯମାନୋପଯୋଗଃ ସନ୍ ପରଦ୍ରଵ୍ଯେ ଶୁଭମଶୁଭଂ ଵା ଭାଵମାଦଧାତି, ସ
ସ୍ଵକଚରିତ୍ରଭ୍ରଷ୍ଟଃ ପରଚରିତ୍ରଚର ଇତ୍ଯୁପଗୀଯତେ; ଯତୋ ହି ସ୍ଵଦ୍ରଵ୍ଯେ ଶୁଦ୍ଧୋପଯୋଗଵୃତ୍ତିଃ ସ୍ଵଚରିତଂ, ପରଦ୍ରଵ୍ଯେ
ସୋପରାଗୋପଯୋଗଵୃତ୍ତିଃ ପରଚରିତମିତି.. ୧୫୬..
-----------------------------------------------------------------------------
ଗାଥା ୧୫୬
ଅନ୍ଵଯାର୍ଥଃ– [ଯଃ] ଜୋ [ରାଗେଣ] ରାଗସେ [–ରଂଜିତ ଅର୍ଥାତ୍ ମଲିନ ଉପଯୋଗସେ] [ପରଦ୍ରଵ୍ଯେ]
ପରଦ୍ରଵ୍ଯମେଂ [ଶୁଭମ୍ ଅଶୁଭମ୍ ଭାଵମ୍] ଶୁଭ ଯା ଅଶୁଭ ଭାଵ [ଯଦି କରୋତି] କରତା ହୈ, [ସଃ ଜୀଵଃ] ଵହ
ଜୀଵ [ସ୍ଵକଚରିତ୍ରଭ୍ରଷ୍ଟଃ] ସ୍ଵଚାରିତ୍ରଭ୍ରଷ୍ଟ ଐସା [ପରଚରିତଚରଃ ଭଵତି] ପରଚାରିତ୍ରକା ଆଚରଣ କରନେଵାଲା
ହୈ.
ଟୀକାଃ– ଯହ, ପରଚାରିତ୍ରମେଂ ପ୍ରଵର୍ତନ କରନେଵାଲେକେ ସ୍ଵରୂପକା କଥନ ହୈ.
ଜୋ [ଜୀଵ] ଵାସ୍ତଵମେଂ ମୋହନୀଯକେ ଉଦଯକା ଅନୁସରଣ କରନେଵାଲୀେ ପରିଣତିକେ ଵଶ [ଅର୍ଥାତ୍
ମୋହନୀଯକେ ଉଦଯକା ଅନୁସରଣ କରକେ ପରିଣମିତ ହୋନେକେ କାରଣ ] ରଂଜିତ–ଉପଯୋଗଵାଲା
[ଉପରକ୍ତଉପଯୋଗଵାଲା] ଵର୍ତତା ହୁଆ, ପରଦ୍ରଵ୍ଯମେଂ ଶୁଭ ଯା ଅଶୁଭ ଭାଵକୋ ଧାରଣ କରତା ହୈ, ଵହ [ଜୀଵ]
ସ୍ଵଚାରିତ୍ରସେ ଭ୍ରଷ୍ଟ ଐସା ପରଚାରିତ୍ରକା ଆଚରଣ କରନେଵାଲା କହା ଜାତା ହୈ; କ୍ଯୋଂକି ଵାସ୍ତଵମେଂ ସ୍ଵଦ୍ରଵ୍ଯମେଂ
ଂଶୁଦ୍ଧ–ଉପଯୋଗରୂପ ପରିଣତି ଵହ ସ୍ଵଚାରିତ୍ର ହୈ ଔର ପରଦ୍ରଵ୍ଯମେଂ ସୋପରାଗ–ଉପଯୋଗରୂପ ପରିଣତି ଵହ
ପରଚାରିତ୍ର ହୈ.. ୧୫୬..
୧
-------------------------------------------------------------------------
୧. ସୋପରାଗ=ଉପରାଗଯୁକ୍ତ; ଉପରକ୍ତ; ମଲିନ; ଵିକାରୀ; ଅଶୁଦ୍ଧ [ଉପଯୋଗମେଂ ହୋନେଵାଲା, କର୍ମୋଦଯରୂପ ଉପାଧିକେ ଅନୁରୂପ
ଵିକାର (ଅର୍ଥାତ୍ କର୍ମୋଦଯରୂପ ଉପାଧି ଜିସମେଂ ନିମିତ୍ତଭୂତ ହୋତୀ ହୈ ଐସୀ ଔପାଧିକ ଵିକୃତି) ଵହ ଉପରାଗ ହୈ.]
ଜେ ରାଗଥୀ ପରଦ୍ରଵ୍ଯମାଂ କରତୋ ଶୁଭାଶୁଭ ଭାଵନେ,
ତେ ସ୍ଵକଚରିତ୍ରଥୀ ଭ୍ରଷ୍ଟ ପରଚାରିତ୍ର ଆଚରନାର ଛେ. ୧୫୬.