ਕਹਾਨਜੈਨਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਮਾਲਾ] ਸ਼ਡ੍ਦ੍ਰਵ੍ਯ–ਪਂਚਾਸ੍ਤਿਕਾਯਵਰ੍ਣਨ
[
੭੩
ਕ੍ਰੁਤਕ੍ਰੁਤ੍ਯਤ੍ਵਾਚ੍ਚ ਸ੍ਵਤੋਵ੍ਯਤਿਰਿਕ੍ਤਸ੍ਵਾਭਾਵਿਕਸੁਖਂ ਜ੍ਞਾਨਮੇਵ ਚੇਤਯਂਤ ਇਤਿ.. ੩੮..
ਸਵ੍ਵੇ ਖਲੁ ਕਮ੍ਮਫਲਂ ਥਾਵਰਕਾਯਾ ਤਸਾ ਹਿ ਕਜ੍ਜਜੁਦਂ.
ਪਾਣਿਤ੍ਤਮਦਿਕ੍ਕਂਤਾ ਣਾਣਂ ਵਿਂਦਂਤਿ ਤੇ ਜੀਵਾ.. ੩੯..
ਸਰ੍ਵੇ ਖਲੁ ਕਰ੍ਮਫਲਂ ਸ੍ਥਾਵਰਕਾਯਾਸ੍ਤ੍ਰਸਾ ਹਿ ਕਾਰ੍ਯਯੁਤਮ੍.
ਪ੍ਰਾਣਿਤ੍ਵਮਤਿਕ੍ਰਾਂਤਾਃ ਜ੍ਞਾਨਂ ਵਿਂਦਨ੍ਤਿ ਤੇ ਜੀਵਾਃ.. ੩੯..
-----------------------------------------------------------------------------
ਦ੍ਵਾਰਾ ‘ਜ੍ਞਾਨ’ ਕੋ ਹੀ – ਕਿ ਜੋ ਜ੍ਞਾਨ ਅਪਨੇਸੇ ੧ਅਵ੍ਯਤਿਰਿਕ੍ਤ ਸ੍ਵਾਭਾਵਿਕ ਸੁਖਵਾਲਾ ਹੈ ਉਸੀਕੋ –ਚੇਤਤੇ
ਹੈਂ, ਕ੍ਯੋਂਕਿ ਉਨ੍ਹੋਂਨੇ ਸਮਸ੍ਤ ਵੀਰ੍ਯਾਂਤਰਾਯਕੇ ਕ੍ਸ਼ਯਸੇ ਅਨਨ੍ਤ ਵੀਰ੍ਯਕੋ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤ ਕਿਯਾ ਹੈ ਇਸਲਿਯੇ ਉਨਕੋ [ਵਿਕਾਰੀ
ਸੁਖਦੁਃਖਰੂਪ] ਕਰ੍ਮਫਲ ਨਿਰ੍ਜਰਿਤ ਹੋ ਗਯਾ ਹੈ ਔਰ ਅਤ੍ਯਨ੍ਤ ੨ਕ੍ਰੁਤਕ੍ਰੁਤ੍ਯਪਨਾ ਹੁਆ ਹੈ [ਅਰ੍ਥਾਤ੍ ਕੁਛ ਭੀ
ਕਰਨਾ ਲੇਸ਼ਮਾਤ੍ਰ ਭੀ ਨਹੀਂ ਰਹਾ ਹੈ].. ੩੮..
ਗਾਥਾ ੩੯
ਅਨ੍ਵਯਾਰ੍ਥਃ– [ਸਰ੍ਵੇ ਸ੍ਥਾਵਰਕਾਯਾਃ] ਸਰ੍ਵ ਸ੍ਥਾਵਰ ਜੀਵਸਮੂਹ [ਖਲੁ] ਵਾਸ੍ਤਵਮੇਂ [ਕਰ੍ਮਫਲਂ]
ਕਰ੍ਮਫਲਕੋ ਵੇਦਤੇ ਹੈਂ, [ਤ੍ਰਸਾਃ] ਤ੍ਰਸ [ਹਿ] ਵਾਸ੍ਤਵਮੇਂ [ਕਾਰ੍ਯਯੁਤਮ੍] ਕਾਰ੍ਯਸਹਿਤ ਕਰ੍ਮਫਲਕੋ ਵੇਦਤੇ ਹੈਂ
ਔਰ [ਪ੍ਰਾਣਿਤ੍ਵਮ੍ ਅਤਿਕ੍ਰਾਂਤਾਃ] ਜੋ ਪ੍ਰਾਣਿਤ੍ਵਕਾ [–ਪ੍ਰਾਣੋਂਕਾ] ਅਤਿਕ੍ਰਮ ਕਰ ਗਯੇ ਹੈਂ [ਤੇ ਜੀਵਾਃ] ਵੇ ਜੀਵ
[ਜ੍ਞਾਨਂ] ਜ੍ਞਾਨਕੋ [ਵਿਂਦਨ੍ਤਿ] ਵੇਦਤੇ ਹੈਂ.
ਟੀਕਾਃ– ਯਹਾਁ, ਕੌਨ ਕ੍ਯਾ ਚੇਤਤਾ ਹੈ [ਅਰ੍ਥਾਤ੍ ਕਿਸ ਜੀਵਕੋ ਕੌਨਸੀ ਚੇਤਨਾ ਹੋਤੀ ਹੈ] ਵਹ ਕਹਾ
ਹੈ.
ਚੇਤਤਾ ਹੈ, ਅਨੁਭਵ ਕਰਤਾ ਹੈ, ਉਪਲਬ੍ਧ ਕਰਤਾ ਹੈ ਔਰ ਵੇਦਤਾ ਹੈ –ਯੇ ਏਕਾਰ੍ਥ ਹੈਂ [ਅਰ੍ਥਾਤ੍ ਯਹ ਸਬ
ਸ਼ਬ੍ਦ ਏਕ ਅਰ੍ਥਵਾਲੇ ਹੈਂ], ਕ੍ਯੋਂਕਿ ਚੇਤਨਾ, ਅਨੁਭੂਤਿ, ਉਪਲਬ੍ਧਿ ਔਰ ਵੇਦਨਾਕਾ ਏਕ ਅਰ੍ਥ ਹੈ. ਵਹਾਁ, ਸ੍ਥਾਵਰ
--------------------------------------------------------------------------
੧. ਅਵ੍ਯਤਿਰਿਕ੍ਤ = ਅਭਿਨ੍ਨ. [ਸ੍ਵਾਭਾਵਿਕ ਸੁਖ ਜ੍ਞਾਨਸੇ ਅਭਿਨ੍ਨ ਹੈ ਇਸਲਿਯੇ ਜ੍ਞਾਨਚੇਤਨਾ ਸ੍ਵਾਭਾਵਿਕ ਸੁਖਕੇ ਸਂਚੇਤਨ–
ਅਨੁਭਵਨ–ਸਹਿਤ ਹੀ ਹੋਤੀ ਹੈ.]
੨. ਕ੍ਰੁਤਕ੍ਰੁਤ੍ਯ = ਕ੍ਰੁਤਕਾਰ੍ਯ. [ਪਰਿਪੂਰ੍ਣ ਜ੍ਞਾਨਵਾਲੇ ਆਤ੍ਮਾ ਅਤ੍ਯਨ੍ਤ ਕ੍ਰੁਤਕਾਰ੍ਯ ਹੈਂ ਇਸਲਿਯੇ, ਯਦ੍ਯਪਿ ਉਨ੍ਹੇਂ ਅਨਂਤ ਵੀਰ੍ਯ ਪ੍ਰਗਟ
ਹੁਆ ਹੈ ਤਥਾਪਿ, ਉਨਕਾ ਵੀਰ੍ਯ ਕਾਰ੍ਯਚੇਤਨਾਕੋ [ਕਰ੍ਮਚੇਤਨਾਕੋ] ਨਹੀਂ ਰਚਤਾ, [ਔਰ ਵਿਕਾਰੀ ਸੁਖਦੁਃਖ ਵਿਨਸ਼੍ਟ ਹੋ ਗਯੇ
ਹੈਂ ਇਸਲਿਯੇ ਉਨਕਾ ਵੀਰ੍ਯ ਕਰ੍ਮਫਲ ਚੇਤਨੇਾਕੋ ਭੀ ਨਹੀਂ ਰਚਤਾ,] ਜ੍ਞਾਨਚੇਤਨਾਕੋ ਹੀ ਰਚਤਾ ਹੈ.]
ਵੇਦੇ ਕਰਮਫਲ ਸ੍ਥਾਵਰੋ, ਤ੍ਰਸ ਕਾਰ੍ਯਯੁਤ ਫਲ ਅਨੁਭਵੇ,
ਪ੍ਰਾਣਿਤ੍ਵਥੀ ਅਤਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤ ਜੇ ਤੇ ਜੀਵ ਵੇਦੇ ਜ੍ਞਾਨਨੇ. ੩੯.