adhikAr-2 dohA-185 ]paramAtmaprakAsha [ 511
१
सर्वजीवराशिसद्रशात् परमात्मतत्त्वाद्विलक्षणो विसद्रशो भवति । केन । ब्राह्मणक्षत्रियवैश्य-
शूद्रादिजातिभेदेन । कोऽसौ । लोउ लोको जनः । कथंभूतः सन् । कम्म-वसु कर्मरहित-
शुद्धात्मानुभूतिभावनारहितेन यदुपार्जितं कर्म तस्य कर्मण अधीनः कर्मवशः । इत्थंभूतः सन्
किं करोति । इत्थु भवंतरि एइ पञ्चप्रकारभवरहिताद्वीतरागपरमानन्दैकस्वभावात् शुद्धात्म-
द्रव्याद्विसद्रशे अस्मिन् भवान्तरे संसारे समायाति चुज्जु किं इदं किमाश्चर्यं किंतु नैव, जइ इहु
अप्पि ठिउ यदि चेदयं जीवः स्वशुद्धात्मनि स्थितो भवति तर्हि इत्थु जि भवि ण पडेइ
अत्रैव भवे न पततीति इदमप्याश्चर्यं न भवतीति । अत्रेदं व्याख्यानं ज्ञात्वा संसारभयभीतेन
भव्येन भवकारणमिथ्यात्वादिपञ्चास्रवान् मुक्त्वा द्रव्यभावास्रवरहिते परमात्मभावे स्थित्वा च
निरन्तरं भावना कर्तव्येति तात्पर्यम् ।।१८५।।
abhAvathI je karma upArjyun chhe te karmane AdhIn thato thako brAhmaN, kShatriy, vaishya, shUdrAdi
jAtinA bhedathI, soLavalA suvarNanI jem kevaLagnAnAdi guNe karIne sarvajIvarAshi sadrash nathI,
sadrash evA paramAtmatattvathI vilakShaN – visadrash chhe(?) Avo (janasamudAy) shun kare chhe?
pAnch prakAranA bhavathI rahit vItarAg paramAnand jeno ek svabhAv chhe evo shuddha
AtmadravyathI visadrash A bhavAntaramAn-sansAramAn Ave-paDe emAn shun Ashcharya chhe? kaIpaN
Ashcharya nathI. jo A jIv shuddhAtmAmAn sthit thAy to A bhavamAn na ja paDe to paN
temAn Ashcharya nathI.
ahIn, A vyAkhyAn sAmbhaLIne sansArabhayathI bhayabhIt bhavyajIve bhavanA kAraNarUp
mithyAtva Adi pAnch Asravone chhoDIne ane dravyAsrav, bhAvAsrav rahit paramAtmabhAvathI sthit
thaIne nirantar (Atma) bhAvanA karavI joIe, evun tAtparya chhe. 185.
आश्चर्यं ] इसमें क्या आश्चर्य हैं, कुछ भी नहीं ।।
भावार्थ : — जबतक आत्मामें चित्त नहीं लगता, तब तक संसारमें भ्रमण करता है,
अनेक भव धारण करता है, लेकिन जब यह आत्मदर्शी हुआ तब कर्मोंको नहीं उपार्जन
करता, और भवमें भी नहीं भटकता । इसमें आश्चर्य नहीं है । संसार-शरीर-भोगोंमें उदास
और जिसको भव – भ्रमणका भय उत्पन्न हो गया है, ऐसा भव्य जीव उसको मिथ्यात्व, अव्रत,
कषाय, प्रमाद, योग, इन पाँचों आस्रवोंको छोड़कर परमात्मतत्त्वमें सदैव भावना करनी
चाहिये । जो इसके आत्म – भावना होवे तो भव – भ्रमण नहीं हो सकता ।।१८५।।
1. sanskRit TIkAmAn bhUl lAge chhe. kadAch A pramANe paN hoya सर्वजीवराशिसदृशात् = सर्वजीवराशिः
सद्रशात्