Shri Digambar Jain Swadhyay Mandir Trust, Songadh - 364250
ശ്രീ ദിഗംബര ജൈന സ്വാധ്യായമംദിര ട്രസ്ട, സോനഗഢ - ൩൬൪൨൫൦
चारित्रमोहोदयात् पुनर्वीतरागचारित्ररूपं निर्विकल्पशुद्धात्म सत्तावलोकनमपि न संभवतीति
भावार्थः । निश्चयेनाभेदरत्नत्रयपरिणतो निजशुद्धात्मैव मोक्षमार्गो भवतीत्यस्मिन्नर्थे संवाद-
गाथामाह — ‘‘रयणत्तयं ण वट्टइ अप्पाणं मुइत्तु अण्णदवियम्हि । तम्हा तत्तियमइओ होदि हु
मोक्खस्स कारणं आदा ।।’’ ।।१३।।
अथ भेदरत्नत्रयात्मकं व्यवहारमोक्षमार्गं दर्शयति —
१४०) जं बोल्लइ ववहारु-णउ दंसणु णाणु चरित्तु ।
तं परियाणहि जीव तुहुँ जेँ परु होहि पवित्तु ।।१४।।
यद् ब्रूते व्यवहारनयः दर्शनं ज्ञानं चारित्रम् ।
तत् परिजानीहि जीव त्वं येन परः भवसि पवित्रः ।।१४।।
रुचिरूप सम्यग्दर्शन भी उसके नहीं है, और चारित्रमोहके उदयसे वीतराग चारित्ररूप निर्विकल्प
शुद्धात्माका सत्तावलोकन भी उसके कभी नहीं है । तात्पर्य यह है, निश्चयकर अभेदरत्नत्रयको
परिणत हुआ निज शुद्धात्मा ही मोक्षका मार्ग है । ऐसी ही द्रव्यसंग्रहमें साक्षीभूत गाथा कही
है । ‘‘रयणत्तयं’’ इत्यादि । उसका अर्थ ऐसा है कि रत्नत्रय आत्माको छोड़कर अन्य (दूसरी)
द्रव्योंमें नहीं रहता, इसलिये मोक्षका कारण उन तीनमयी निज आत्मा ही है ।।१३।।
आगे भेदरत्नत्रयस्वरूप – व्यवहार वह परम्पराय मोक्षका मार्ग है, ऐसा दिखलाते हैं । —
गाथा – १४
अन्वयार्थ : — [जीव ] हे जीव, [व्यवहारनयः ] व्यवहारनय [यत् ] जो [दर्शनं ज्ञानं
ഹോവാഥീ ‘ഏക ശുദ്ധാത്മാ ജ ഉപാദേയ ഛേ’ ഏവും രുചിരൂപ സമ്യഗ്ദര്ശന ജ ഹോതും നഥീ, അനേ
ചാരിത്രമോഹനാ ഉദയഥീ വീതരാഗചാരിത്രരൂപ നിര്വികല്പ ശുദ്ധാത്മസത്താവലോകന പണ തേനേ സംഭവതും നഥീ,
ഏവോ ഭാവാര്ഥ ഛേ.
നിശ്ചയനയഥീ അഭേദരത്നത്രയ പരിണത നിജശുദ്ധാത്മാ ജ മോക്ഷമാര്ഗ ഛേ ഏവാ അര്ഥനാ സംവാദനീ
ഗാഥാ (ദ്രവ്യസംഗ്രഹനീ ഗാഥാ ൪൦) കഹേ ഛേ കേ – ‘‘रयणत्तयं ण वट्टइ अप्पाणं भुइत्तु अण्णदवियम्हि । तम्हा
तत्तियमइओ होदि हु मोक्खस्स कारणं आदा ।।’’ (അര്ഥ : — ആത്മാ സിവായ അന്യ ദ്രവ്യമാം രത്നത്രയ
രഹേതാം നഥീ തേ കാരണേ രത്നത്രയമയീ ആത്മാ ജ ഖരേഖര മോക്ഷനും കാരണ ഛേ.) ൧൩.
ഹവേ, ഭേദരത്നത്രയാത്മക വ്യവഹാരമോക്ഷമാര്ഗനേ ദര്ശാവേ ഛേ : —
അധികാര-൨ : ദോഹാ-൧൪ ]പരമാത്മപ്രകാശ: [ ൨൨൩