Shri Digambar Jain Swadhyay Mandir Trust, Songadh - 364250
ଶ୍ରୀ ଦିଗଂବର ଜୈନ ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯମଂଦିର ଟ୍ରସ୍ଟ, ସୋନଗଢ - ୩୬୪୨୫୦
नैवात्मस्वभावं लभन्ते इति । तद्यथा — ज्ञानावरणादिभेदेन कर्माण्यष्टावेव भवन्ति यैर्झंपिताः
सन्तो जीवाः सम्यक्त्वाद्यष्टविधस्वकीयस्वभावं न लभन्ते । तथा हि — ‘‘सम्मत्तणाण-
दंसणवीरियसुहुमं तहेव अवगहणं । अगुरुगलहुगं अव्वाबाहं अट्ठगुणा हुंति सिद्धाणं ।।’’
शुद्धात्मादिपदार्थविषये विपरीताभिनिवेशरहितः परिणामः क्षायिकसम्यक्त्वमिति भण्यते ।
जगत्रयकालत्रयवर्तिपदार्थयुगपद्विशेषपरिच्छित्तिरूपं केवलज्ञानं भण्यते तत्रैव सामान्यपरिच्छित्तिरूपं
केवलदर्शनं भण्यते । तत्रैव केवलज्ञानविषये अनन्तपरिच्छित्तिशक्ति रूपमनन्तवीर्यं भण्यते ।
अतीन्द्रियज्ञानविषयं सूक्ष्मत्वं भण्यते । एकजीवावगाहप्रदेशे अनन्तजीवावगाहदानसामर्थ्य-
ସମ୍ଯକତ୍ଵାଦି ଅଷ୍ଟଵିଧ ସ୍ଵକୀଯ ସ୍ଵଭାଵନେ ପାମତା ନଥୀ. ହଵେ ଆଠ ଗୁଣୋ କହେ ଛେ —
‘‘सम्मत्तणाणदंसणवीरियसुहमं तहेव अवगहणं । अगुरुगलहुगं अव्वाबाहं अट्ठगुणा हुंति सिद्धाणं’’
(କୁଂଦକୁଂଦାଚାର୍ଯଦେଵ ଵିରଚିତ ପ୍ରାକୃତ ସିଦ୍ଧଭକ୍ତି. ୨୦)
ଅର୍ଥ : — ସମ୍ଯକତ୍ଵ, ଜ୍ଞାନ, ଦର୍ଶନ, ଵୀର୍ଯ, ସୂକ୍ଷ୍ମ ତଥା ଅଵଗାହନ, ଅଗୁରୁଲଘୁ, ଅଵ୍ଯାବାଧ
ଏ ଆଠ ଗୁଣୋ ସିଦ୍ଧୋନେ ହୋଯ ଛେ.
(୧) ଶୁଦ୍ଧ ଆତ୍ମାଦି ପଦାର୍ଥୋମାଂ ଵିପରୀତ ଅଭିନିଵେଶ ରହିତ ପରିଣାମ ତେ କ୍ଷାଯିକ ସମ୍ଯକତ୍ଵ କହେଵାଯ ଛେ.
(୨) ତ୍ରଣ ଲୋକ ଅନେ ତ୍ରଣ କାଳଵର୍ତୀ ପଦାର୍ଥୋନୀ ଯୁଗପତ୍ ଵିଶେଷପରିଚ୍ଛିତ୍ତିରୂପ କେଵଳଜ୍ଞାନ କହେଵାଯ
ଛେ.
(୩) ତ୍ରଣ ଲୋକ ଅନେ ତ୍ରଣ କାଳଵର୍ତୀ ପଦାର୍ଥୋନୀ ଯୁଗପତ୍ ସାମାନ୍ଯପରିଚ୍ଛିତ୍ତିରୂପ କେଵଳଦର୍ଶନ କହେଵାଯ
ଛେ.
(୪) ତେ କେଵଳଜ୍ଞାନନୀ ଅନଂତ ପରିଚ୍ଛିତ୍ତିନୀ ଶକ୍ତିରୂପ ଅନଂତଵୀର୍ଯ କହେଵାଯ ଛେ.
(୫) ଅତୀନ୍ଦ୍ରିଯଜ୍ଞାନନୋ ଵିଷଯ ସୂକ୍ଷ୍ମତ୍ଵ କହେଵାଯ ଛେ.
(୬) ଏକ ଜୀଵନା ଅଵଗାହପ୍ରଦେଶୋମାଂ ଅନଂତ ଜୀଵୋନେ ଅଵଗାହ ଦେଵାନୁଂ ଜେ ସାମର୍ଥ୍ଯ ତେ ଅଵଗାହନତ୍ଵ
କହେଵାଯ ଛେ.
भावार्थ : — अब उन्हीं आठ गुणोंका व्याख्यान करते हैं ‘‘सम्मत्त’’ इत्यादि — इसका
अर्थ ऐसा है, कि शुद्ध आत्मादि पदार्थोंमें विपरीत श्रद्धान रहित जो परिणाम उसको
क्षायिकसम्यक्त्व कहते हैं, तीन लोक तीन कालके पदार्थोंको एक ही समयमें विशेषरूप
सबको जानें, वह केवलज्ञान है, सब पदार्थोंको केवलदृष्टिसे एक ही समयमें देखे, वह
केवलदर्शन है । उसी केवलज्ञानमें अनंतज्ञायक (जाननेकी) शक्ति वह अनंतवीर्य है,
अतीन्द्रियज्ञानसे अमूर्तिक सूक्ष्म पदार्थोंको जानना, आप चार ज्ञानके धारियोंसे न जाना जावे
वह सूक्ष्मत्व हैं, एक जीवके अवगाह क्षेत्रमें (जगहमें) अनंते जीव समा जावें, ऐसी अवकाश
୧୦୮ ]ଯୋଗୀନ୍ଦୁଦେଵଵିରଚିତ: [ ଅଧିକାର-୧ : ଦୋହା-୬୧