Shri Digambar Jain Swadhyay Mandir Trust, Songadh - 364250
ଶ୍ରୀ ଦିଗଂବର ଜୈନ ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯମଂଦିର ଟ୍ରସ୍ଟ, ସୋନଗଢ - ୩୬୪୨୫୦
ଅଧିକାର-୨ : ଦୋହା-୩୯ ]ପରମାତ୍ମପ୍ରକାଶ: [ ୨୮୧
कर्म पुराकृतं स क्षपयति अभिनवं प्रवेशं न ददाति ।
संगं मुक्त्वा यः सकलं उपशमभावं करोति ।।३९।।
कम्मु इत्यादि । कम्मु पुरक्किउ कर्म पुराकृतं सो खवइ स एव
वीतरागस्वसंवेदनतत्त्वज्ञानी क्षपयति । पुनरपि किं करोति । अहिणव पेसु ण देइ अभिनवं
कर्म प्रवेशं न ददाति । स कः । संगु मुएविणु जो सयलु संगं बाह्याभ्यन्तरपरिग्रहं मुक्त्वा
यः कर्ता समस्तम् । पश्चात्किं करोति । उवसम भाउ करेइ जीवितमरणलाभालाभसुख-
दुःखादिसमताभावलक्षणं समभावं करोति । तद्यथा । स एव पुराकृतं कर्म क्षपयति नवतरं
संवृणोति य एव बाह्याभ्यन्तरपरिग्रहं मुक्त्वा सर्वशास्त्रं पठित्वा च शास्त्रफ लभूतं वीतराग-
परमानन्दैकसुखरसास्वादरूपं समभावं करोतीति भावार्थः । तथा चोक्त म् — ‘‘साम्यमेवाद-
राद्भाव्यं किमन्यै र्ग्रन्थविस्तरैः । प्रक्रियामात्रमेवेदं वाङ्मयं विश्वमस्य हि ।।’’ ।।३९।।
ତ୍ଯାର ପଛୀ ଚୌଦ ଗାଥା ସୂତ୍ର ସୁଧୀ ପରମ ଉପଶମଭାଵନୀ ମୁଖ୍ଯତାଥୀ ଵ୍ଯାଖ୍ଯାନ କରେ ଛେ. ତେ
ଆ ପ୍ରମାଣେ : —
ଭାଵାର୍ଥ: — ତେ ଜ ପୂର୍ଵକୃତ କର୍ମୋନେ ଖପାଵେ ଛେ ଅନେ ନଵାଂ କର୍ମୋନେ ରୋକେ ଛେ କେ ଜେ
ବାହ୍ଯ-ଅଭ୍ଯଂତର ପରିଗ୍ରହନେ ଛୋଡୀନେ ଅନେ ସର୍ଵ ଶାସ୍ତ୍ର ଭଣୀନେ ଶାସ୍ତ୍ରନା ଫଳଭୂତ ଏକ (କେଵଳ)
ଵୀତରାଗ ପରମାନଂଦରୂପ ସୁଖରସନା ଆସ୍ଵାଦରୂପ ସମଭାଵନେ କରେ ଛେ. କହ୍ଯୁଂ ପଣ ଛେ କେ –
‘‘साम्यमेवादराद्भाव्यं किमन्यैैर्ग्रन्थविस्तरैः । प्रक्रियामात्रमेवेदं वाङ्मयं विश्वमस्य हि ।।’’ [ଅର୍ଥ: — ଏକ
ସମଭାଵ ଜ ଆଦରଥୀ ଭାଵଵା ଯୋଗ୍ଯ ଛେ, ଅନ୍ଯ ଗ୍ରଂଥୋନା ଵିସ୍ତାରୋଥୀ ଶୁଂ? ଆ ସମସ୍ତ
गाथा – ३९
अन्वयार्थ : — [सः ] वही वीतराग स्वसंवेदन ज्ञानी [पुराकृतं कर्म ] पूर्व उपार्जित
कर्मोंको [क्षपयति ] क्षय करता है, और [अभिनवं ] नये कर्मोंको [प्रवेशं ] प्रवेश [न
ददाति ] नहीं होने देता, [यः ] जो कि [सकलं ] सब [संगं ] बाह्य अभ्यंतर परिग्रहको
[मुक्त्वा ] छोड़कर [उपशमभावं ] परम शांतभावको [करोति ] करता है, अर्थात् जीवन,
मरण, लाभ, अलाभ, सुख, दुःख, शत्रु, मित्र, तृण, कांचन इत्यादि वस्तुओंमें एकसा परिणाम
रखता है
।
भावार्थ : — जो मुनिराज सकल परिग्रहको छोड़कर सब शास्त्रोंका रहस्य जानके
वीतराग परमानंद सुखरसका आस्वादी हुआ समभाव करता है, वही साधु पूर्वके कर्मोंका क्षय
करता है, और नवीन कर्मोंको रोकता है । ऐसा ही कथन पद्मनंदिपच्चीसीमें भी है ।
‘‘साम्यमेव’’ इत्यादि । इसका तात्पर्य यह है, कि आदरसे समभावको ही धारण करना चाहिये,