Shri Digambar Jain Swadhyay Mandir Trust, Songadh - 364250
ਸ਼੍ਰੀ ਦਿਗਂਬਰ ਜੈਨ ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਮਂਦਿਰ ਟ੍ਰਸ੍ਟ, ਸੋਨਗਢ - ੩੬੪੨੫੦
मवगाहनत्वं भण्यते । एकान्तेन गुरुलघुत्वस्याभावरूपेण अगुरुलघुत्वं भण्यते । वेदनीयकर्मोदय-
जनितसमस्तबाधारहितत्वादव्याबाधगुणश्चेति । इदं सम्यक्त्वादिगुणाष्टकं संसारावस्थायां किमपि
केनापि कर्मणा प्रच्छादितं तिष्ठति यथा तथा कथ्यते । सम्यक्त्वं मिथ्यात्वकर्मणा प्रच्छादितं,
केवलज्ञानं केवलज्ञानावरणेन झंपितं, केवलदर्शनं केवलदर्शनावरणेन झंपितम्, अनन्तवीर्यं
वीर्यान्तरायेण प्रच्छादितं, सूक्ष्मत्वमायुष्ककर्मणा प्रच्छादितम् । कस्मादिति चेत् । विवक्षितायुः
कर्मोदयेन भवान्तरे प्राप्ते सत्यतीन्द्रियज्ञानविषयं सूक्ष्मत्वं त्यक्त्वा पश्चादिन्द्रियज्ञानविषयो
भवतीत्यर्थः । अवगाहनत्वं शरीरनामकर्मोदयेन प्रच्छादितं, सिद्धावस्थायोग्यं विशिष्टागुरुलघुत्वं
नामकर्मोदयेन प्रच्छादितम् । गुरुत्वशब्देनोच्चगोत्रजनितं महत्त्वं भण्यते, लघुत्वशब्देन
(੭) ਸਰ੍ਵਥਾ ਗੁਰੁਲਘੁਤ੍ਵਨਾ ਅਭਾਵਰੂਪੇ ਅਗੁਰੁਲਘੁਤ੍ਵ ਕਹੇਵਾਯ ਛੇ.
(੮) ਵੇਦਨੀਯ ਕਰ੍ਮਨਾ ਉਦਯਜਨਿਤ ਸਮਸ੍ਤ ਬਾਧਾਥੀ ਰਹਿਤ ਹੋਵਾਥੀ ਅਵ੍ਯਾਬਾਧ ਗੁਣ ਕਹੇਵਾਯ ਛੇ.
ਆ ਸਮ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾਦਿ ਆਠ ਗੁਣੋ ਸਂਸਾਰ-ਅਵਸ੍ਥਾਮਾਂ ਕਈ ਰੀਤੇ ਕ੍ਯਾ ਕਰ੍ਮਥੀ ਆਚ੍ਛਾਦਿਤ ਰਹੇ
ਛੇ ਤੇ ਕਹੇ ਛੇ : —
ਸਮ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵ ਮਿਥ੍ਯਾਤ੍ਵਕਰ੍ਮਥੀ ਆਚ੍ਛਾਦਿਤ ਛੇ. ਕੇਵਲ਼ਜ੍ਞਾਨ ਕੇਵਲ਼ਜ੍ਞਾਨਾਵਰਣਥੀ ਆਚ੍ਛਾਦਿਤ
ਛੇ. ਕੇਵਲ਼ਦਰ੍ਸ਼ਨ ਕੇਵਲ਼ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਵਰਣਥੀ ਆਚ੍ਛਾਦਿਤ ਛੇ, ਅਨਂਤਵੀਰ੍ਯ ਵੀਰ੍ਯਾਨ੍ਤਰਾਯਥੀ ਆਚ੍ਛਾਦਿਤ ਛੇ,
ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਤ੍ਵ ਆਯੁਕਰ੍ਮਥੀ ਆਚ੍ਛਾਦਿਤ ਛੇ ਸ਼ਾਥੀ? ਕੇ ਵਿਵਕ੍ਸ਼ਿਤ ਆਯੁਕਰ੍ਮਨਾ ਉਦਯਥੀ ਬੀਜੋ ਭਵ
ਪ੍ਰਾਪ੍ਤ ਥਤਾਂ, ਅਤੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯਜ੍ਞਾਨਨਾ ਵਿਸ਼ਯਰੂਪ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਤ੍ਵਨੇ ਛੋਡੀਨੇ ਪਾਂਚ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਜ੍ਞਾਨਨਾ ਵਿਸ਼ਯਰੂਪ ਥਾਯ
ਛੇ ਏਵੋ ਅਰ੍ਥ ਛੇ. ਅਵਗਾਹਨਤ੍ਵ ਸ਼ਰੀਰਨਾਮਕਰ੍ਮਨਾ ਉਦਯਥੀ ਆਚ੍ਛਾਦਿਤ ਛੇ. ਸਿਦ੍ਧਅਵਸ੍ਥਾਨੇ
ਯੋਗ੍ਯ ਵਿਸ਼ਿਸ਼੍ਟ ਅਗੁਰੁਲਘੁਤ੍ਵਨਾਮਕਰ੍ਮਨਾ ਉਦਯਥੀ ਆਚ੍ਛਾਦਿਤ ਛੇ, ‘ਗੁਰੁਤ੍ਵ’ ਸ਼ਬ੍ਦਥੀ
ਉਚ੍ਚਗੋਤ੍ਰਜਨਿਤ ਮਹਤ੍ਵ (ਉਚ੍ਚਪਣੁਂ) ਕਹੇਵਾਮਾਂ ਆਵੇ ਛੇ. ‘ਲਘੁਤ੍ਵ’ ਸ਼ਬ੍ਦਥੀ ਨੀਚਗੋਤ੍ਰਜਨਿਤ
देनेकी सामर्थ्य वह अवगाहनागुण है, सर्वथा गुरुता और लघुताका अभाव अर्थात् न गुरु न
लघु — उसे अगुरु-लघु कहते हैं, और वेदनीयकर्मके उदयके अभावसे उत्पन्न हुआ समस्त
बाधा रहित जो निराबाधगुण उसे अव्याबाध कहते हैं । ये सम्यक्त्वादि आठ गुण जो सिद्धोंके
हैं, वे संसारावस्थामें किस किस कर्मसे ढँके हुए हैं, इसे कहते हैं — सम्यक्त्व गुण मिथ्यात्वनाम
दर्शनमोहनीयकर्मसे आच्छादित है, केवलज्ञानावरणसे केवलज्ञान ढका हुआ है,
केवलदर्शनावरणसे केवलदर्शन ढका है, वीर्यान्तरायकर्मसे अनंतवीर्य ढका है, आयुःकर्मसे
सूक्ष्मत्वगुण ढका है, क्योंकि आयुकर्म उदयसे जब जीव परभवको जाता है, वहाँ इन्द्रियज्ञानका
धारक होता है, अतीन्द्रियज्ञानका अभाव होता है, इस कारण कुछ एक स्थूल वस्तुओंको तो
जानता है, सूक्ष्मको नहीं जानता, शरीरनामकर्मके उदयसे अवगाहनगुण आच्छादित है,
सिद्धावस्थाके योग्य विशेषरूप अगुरुलघुगुण नामकर्मके उदयसे अथवा गोत्रकर्मके उदयसे ढक
ਅਧਿਕਾਰ-੧ : ਦੋਹਾ-੬੧ ]ਪਰਮਾਤ੍ਮਪ੍ਰਕਾਸ਼: [ ੧੦੯