Shri Digambar Jain Swadhyay Mandir Trust, Songadh - 364250
ਸ਼੍ਰੀ ਦਿਗਂਬਰ ਜੈਨ ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਮਂਦਿਰ ਟ੍ਰਸ੍ਟ, ਸੋਨਗਢ - ੩੬੪੨੫੦
ਅਧਿਕਾਰ-੧ : ਦੋਹਾ-੯੭ ]ਪਰਮਾਤ੍ਮਪ੍ਰਕਾਸ਼: [ ੧੬੧
लब्भइ यं परमात्मानं ध्यायमानानां परमपदं लभ्यते । केन १कारणभूतेन । एक्क – खणेण
एकक्षणेनान्तर्मुहूर्तेनापि । तथाहि । समस्तशुभाशुभसंकल्पविकल्परहितेन स्वशुद्धात्म-
तत्त्वध्यानेनान्तर्मुहूर्तेन मोक्षो लभ्यते तेन कारणेन तदेव निरन्तरं ध्यातव्यमिति । तथा चोक्तं
बृहदाराधनाशास्त्रे ।२षोडशतीर्थंकराणां एकक्षणे तीर्थकरोत्पत्तिवासरे प्रथमे श्रामण्यबोधसिद्धिः
अन्तर्मुहूर्तेन निर्वृत्ता । अत्राह शिष्यः । यद्यन्तर्मुहूर्तपरमात्मध्यानेन मोक्षो भवति तर्हि
इदानीमस्माकं तद्धयानं कुर्वाणानां किं न भवति । परिहारमाह । याद्रशं तेषां
प्रथमसंहननसहितानां शुक्लध्यानं भवति ताद्रशमिदानीं नास्तीति । तथा चोक्त म् — ‘‘अत्रेदानीं
निषेधन्ति शुक्लध्यानं जिनोत्तमाः । धर्मध्यानं पुनः प्राहुः श्रेणिभ्यां प्राग्विवर्तिनम् ।।’’ । अत्र
बृहदाराधना-शास्त्रमें कहा है । सोलह तीर्थंकरोंके एक ही समय तीर्थंकरोंके उत्पत्तिके दिन
पहले चारित्र ज्ञानकी सिद्धि हुई, फि र अंतर्मुहूर्तमें मोक्ष हो गया । यहाँ पर शिष्य प्रश्न करता
है कि यदि परमात्माके ध्यानसे अंतर्मुहूर्तमें मोक्ष होता है, तो इस समय ध्यान करनेवाले हम
लोगोंको क्यों नहीं होता ? उसका समाधान इस तरह है — कि जैसा निर्विकल्प शुक्लध्यान
वज्रवृषभनाराचसंहननवालोंको चौथे कालमें होता है, वैसा अब नहीं हो सकता । ऐसा ही दूसरे
ग्रंथोंमें कहा है — ‘‘अत्रेत्यादि’’ इसका अर्थ यह है, कि श्रीसर्वज्ञवीतरागदेव इस भरतक्षेत्रमें
इस पंचमकालमें शुक्लध्यानका निषेध करते हैं, इस समय धर्मध्यान हो सकता है, शुक्लध्यान
नहीं हो सकता । उपशमश्रेणी और क्षपकश्रेणी दोनों ही इस समय नहीं हैं, सातवाँ गुणस्थान
ਅਨ੍ਤਰ੍ਮੁਹੂਰ੍ਤਮਾਂ ਮੋਕ੍ਸ਼ ਮਲ਼ੇ ਛੇ ਤੇਥੀ ਤੇ ਜ ਨਿਰਂਤਰ ਧ੍ਯਾਵਵਾ ਯੋਗ੍ਯ ਛੇ. ੨ਬ੍ਰੁਹਦਾਰਾਧਨਾ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਮਾਂ ਪਣ
ਕਹ੍ਯੁਂ ਛੇ ਕੇ : — ‘‘षोडशतीर्थंकराणां एकक्षणे तीर्थकरोत्पत्तिवासरे प्रथमे श्रामण्यबोधसिद्धिः अन्तर्मुहूर्तेन
निवृता ।(ਅਰ੍ਥ : — ਰੂਸ਼ਭਨਾਥਥੀ ਮਾਂਡੀਨੇ ਸ਼ਾਂਤਿਨਾਥ ਤੀਰ੍ਥਂਕਰ ਸੁਧੀ ਸੋਲ਼ ਤੀਰ੍ਥਂਕਰੋਨੇ ਜੇ ਦਿਵਸੇ
ਦਿਵ੍ਯਧ੍ਵਨਿਨੀ ਉਤ੍ਪਤ੍ਤਿ ਥਈ ਹਤੀ ਤੇ ਪ੍ਰਥਮ ਦਿਵਸੇ ਬਹੁ ਮੁਨਿਓਨੇ ਸ਼੍ਰਾਮਣ੍ਯਬੋਧਸਿਦ੍ਧਿ (ਚਾਰਿਤ੍ਰ ਅਨੇ
ਕੇਵਲ਼ਜ੍ਞਾਨਨੀ ਸਿਦ੍ਧਿ) ਏਕ ਕ੍ਸ਼ਣੇ-ਅਨ੍ਤਰ੍ਮੁਹੂਰ੍ਤਮਾਂ-ਥਈ).
ਅਹੀਂ, ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ ਪ੍ਰਸ਼੍ਨ ਕਰੇ ਛੇ ਕੇ – ਜੋ ਪਰਮਾਤ੍ਮਾਨਾ ਧ੍ਯਾਨਥੀ ਅਨ੍ਤਰ੍ਮੁਹੂਰ੍ਤਮਾਂ ਮੋਕ੍ਸ਼ ਥਾਯ ਛੇ ਤੋ
ਅਤ੍ਯਾਰੇ ਤੇਨੁਂ ਧ੍ਯਾਨ ਕਰਨਾਰਾ ਅਮਨੇ ਕੇਮ ਮੋਕ੍ਸ਼ ਥਤੋ ਨਥੀ?
ਤੇਨੁਂ ਸਮਾਧਾਨ : — ਪ੍ਰਥਮ ਸਂਹਨਨਵਾਲ਼ਾਨੇ (ਵਜ੍ਰਵ੍ਰੁਸ਼ਭਨਾਰਾਚਸਂਹਨਨਵਾਲ਼ਾ ਜੀਵੋਨੇ) ਜੇਵੁਂ
ਸ਼ੁਕ੍ਲਧ੍ਯਾਨ ਥਾਯ ਛੇ ਤੇਵੁਂ ਸ਼ੁਕ੍ਲਧ੍ਯਾਨ ਅਤ੍ਯਾਰੇ ਥਤੁਂ ਨਥੀ, (ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮਸੇਨਕ੍ਰੁਤ ਤਤ੍ਤ੍ਵਾਨੁਸ਼ਾਸਨ ਗਾਥਾ
੮੩ਮਾਂ) ਕਹ੍ਯੁਂ ਪਣ ਛੇ ਕੇ ‘‘अत्रेदानीं निषेधन्ति शुक्लध्यानं जिनोत्तमाः । धर्मध्यानं पुनः प्राहुः श्रेणिभ्यां
प्राग्विवर्तिनाम् ।।’’ਅਰ੍ਥ: — ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਵੀਤਰਾਗਜਿਨਵਰਦੇਵੇ ਆ ਭਰਤਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਮਾਂ ਅਤ੍ਯਾਰੇ (ਆ ਪਂਚਮਕਾਲ਼ਮਾਂ)
੧. ਪਾਠਾਨ੍ਤਰ : — कारणभूतेन=करणभूतेन
੨. ਆ ਗਾਥਾ ਸਂਸ੍ਕ੍ਰੁਤ ਟੀਕਾਵਾਲ਼ੀ ਭਗਵਤੀ ਆਰਾਧਨਾਮਾਂ ਪਾਨ ੧੭੭੧, ਗਾਥਾ ੨੨੨੮ਮਾਂ ਛੇ.