Shri Digambar Jain Swadhyay Mandir Trust, Songadh - 364250
ਸ਼੍ਰੀ ਦਿਗਂਬਰ ਜੈਨ ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਮਂਦਿਰ ਟ੍ਰਸ੍ਟ, ਸੋਨਗਢ - ੩੬੪੨੫੦
੨੯੦ ]ਯੋਗੀਨ੍ਦੁਦੇਵਵਿਰਚਿਤ: [ ਅਧਿਕਾਰ-੨ : ਦੋਹਾ-੪੪
बिण्णि वि इत्यादि । बिण्णि वि द्वावपि । द्वौ कौ । दोस दोषौ हवंति भवतः
तसु यस्य तपोधनस्य जो सम-भाउ करेइ यः समभावं करोति रागद्वेषत्यागं करोति ।
कौ तौ द्वौ । दोषौ बंधु जि णिहणइ बन्धमेव निहन्ति । कथंभूतं बन्धम् । अप्पणउ
आत्मीयं अणु पुनः जगु जगत् प्राणिगणं गहिलु करेइ ग्रहिलं पिशाचसमानं विकलं
करोति । अयमत्र भावार्थः । समशब्देनात्राभेदनयेन रागादिरहित आत्मा भण्यते, तेन
कारणेन योऽसौ समं करोति वीतरागचिदानन्दैक स्वभावं निजात्मानं परिणमति तस्य दोषद्वयं
भवति । कथमिति चेत् । प्राकृतभाषया बन्धुशब्देन ज्ञानावरणादिबन्धा भण्यन्ते गोत्रं च
येन कारणेनोपशमस्वभावेन परमात्मस्वरूपेण परिणतः सन् ज्ञानावरणादिकर्मबन्धं निहन्ति
तेन कारणेन स्तवनं भवति, अथवा येन कारणेन बन्धुशब्देन गोत्रमपि भण्यते तेन
ਹਵੇ, ਜੇ ਸਂਯਮੀ ਉਪਸ਼ਮਭਾਵਨੇ ਕਰੇ ਛੇ ਤੇਨੀ ਨਿਂਦਾ ਦ੍ਵਾਰਾ ਸ੍ਤੁਤਿ ਤ੍ਰਣ ਗਾਥਾਸੂਤ੍ਰੋ ਦ੍ਵਾਰਾ ਕਹੇ
ਛੇ : —
ਭਾਵਾਰ੍ਥ: — ਅਹੀਂ ਅਭੇਦਨਯਥੀ ‘ਸਮ’ ਸ਼ਬ੍ਦਥੀ ਰਾਗਾਦਿ ਰਹਿਤ ਆਤ੍ਮਾ ਸਮਜਵੋ;
ਤੇਥੀ ਜੇ ਕੋਈ ਸਮਤਾ ਕਰੇ ਛੇ — ਵੀਤਰਾਗ ਚਿਦਾਨਂਦ ਜ ਜੇਨੋ ਏਕ ਸ੍ਵਭਾਵ ਛੇ ਏਵਾ ਨਿਜ
ਆਤ੍ਮਾਰੂਪੇ ਪਰਿਣਮੇ ਛੇ – ਤੇਨੇ ਬੇ ਦੋਸ਼ ਊਪਜੇ ਛੇ. ਕੇਵੀ ਰੀਤੇ? ਪ੍ਰਾਕ੍ਰੁਤ ਭਾਸ਼ਾਮਾਂ ‘ਬਂਧੁ’ ਸ਼ਬ੍ਦਥੀ
ਜ੍ਞਾਨਾਵਰਣਾਦਿ ਕਰ੍ਮਨੋ ਬਂਧ ਕਹੇਵਾਯ ਛੇ ਅਨੇ ਭਾਈ ਪਣ ਕਹੇਵਾਯ ਛੇ. ਜੇ ਕਾਰਣੇ ਉਪਸ਼ਮ
(ਸ਼ਾਂਤ) ਸ੍ਵਭਾਵਥੀ ਪਰਮਾਤ੍ਮਸ੍ਵਰੂਪੇ ਪਰਿਣਮ੍ਯੋ ਥਕੋ ਜ੍ਞਾਨਾਵਰਣਾਦਿ ਕਰ੍ਮਬਂਧਨੇ ਹਣੇ ਛੇ ਤੇ ਕਾਰਣੇ
ਸ੍ਤੁਤਿ ਥਾਯ ਛੇ; ਜੇ ਕਾਰਣੇ ‘ਬਂਧੁ’ ਸ਼ਬ੍ਦਨੋ ਅਰ੍ਥ ਭਾਈ ਪਣ ਲੇਵਾਯ ਛੇ ਤੇ ‘ਬਂਧੁਘਾਤੀ’ ਏ
ਅਰ੍ਥਥੀ ਲੋਕਵ੍ਯਵਹਾਰਭਾਸ਼ਾਥੀ ਨਿਂਦਾ ਪਣ ਥਾਯ ਛੇ (ਆ ਦੋਸ਼ ਨਥੀ ਪਣ ਗੁਣ ਛੇ, ਆ ਨਿਂਦਾ
ਦ੍ਵਾਰਾ ਸ੍ਤੁਤਿ ਛੇ.)
[आत्मीयं बंधं एव निहंति ] एक तो अपने बंधको नष्ट करता है, [पुनः ] दूसरे [जगद् ग्रहिलं
करोति ] जगत्के प्राणियोंको बावला – पागल बना देता है ।
भावार्थ : — यह निंदा द्वारा स्तुति है । प्राकृत भाषामें बंधु शब्दसे ज्ञानावरणादि कर्मबंध
भी लिया जाता है, तथा भाईको भी कहते हैं । यहाँ पर बंधु – हत्या निंद्य है, इससे एक तो
बंधु – हत्याका दोष आया तथा दूसरा दोष यह है, कि जो कोई इनका उपदेश सुनता है, वह
वस्त्र आभूषणका त्यागकर नग्न दिगंबर हो जाता है । कपड़े उतारकर नंगा हो जाना उसे लोग
गहला – पागल कहते हैं । ये दोनों लोकव्यवहारमें दोष हैं, इन शब्दोंके ऐसे अर्थ ऊ परसे निकाले
हैं । परंतु दूसरे अर्थमें कोई दोष नहीं है, स्तुति ही है । क्योंकि कर्मबंध नाश करने ही योग्य
है, तथा जो समभावका धारक है, वह आप नग्न दिगम्बर हो जाता है, और अन्यको दिगम्बर