Shri Digambar Jain Swadhyay Mandir Trust, Songadh - 364250
ਸ਼੍ਰੀ ਦਿਗਂਬਰ ਜੈਨ ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਮਂਦਿਰ ਟ੍ਰਸ੍ਟ, ਸੋਨਗਢ - ੩੬੪੨੫੦
੩੯੬ ]ਯੋਗੀਨ੍ਦੁਦੇਵਵਿਰਚਿਤ: [ ਅਧਿਕਾਰ-੨ : ਦੋਹਾ-੧੦੭
वीतरागसर्वज्ञप्रणीतमार्गेण मन्यन्ते तदा तेषां दूषणं नास्ति, यदि पुनरेकः पुरुषविशेषो व्यापी
जगत्कर्ता ब्रह्मादिना-मास्तीति मन्यन्ते तदा तेषां दूषणम् । कस्माद् दूषणमिति चेत् । प्रत्यक्षादि-
प्रमाणबाधितत्वात् साधकप्रमाणप्रमेयचिन्ता तर्के विचारिता तिष्ठत्यत्र तु नोच्यते अध्यात्म-
शास्त्रत्वादित्यभिप्रायः ।।१०७।। इति षोडशवर्णिकासुवर्णद्रष्टान्तेन केवलज्ञानादिलक्षणेन सर्वे
‘ਪਰਮਵਿਸ਼੍ਣੁਮਯ’ ਕਹੇ ਛੇ, ਵਲ਼ੀ ਕੇਟਲਾਕ ‘ਪਰਮਸ਼ਿਵਮਯ’ ਕਹੇ ਛੇ.
ਅਹੀਂ, ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ ਪ੍ਰਸ਼੍ਨ ਕਰੇ ਛੇ ਕੇ — ਜੋ ਤਮੇ ਪਣ ਆ ਪ੍ਰਮਾਣੇ ਜਗਤਨੇ ‘ਪਰਮਬ੍ਰਹ੍ਮਮਯ’,
‘ਪਰਮਵਿਸ਼੍ਣੁਮਯ’, ‘ਪਰਮਸ਼ਿਵਮਯ’ ਮਾਨੋ ਛੋ ਤੋ ਪਛੀ ਤਮੇ ਅਨ੍ਯਮਤਵਾਲ਼ਾਓਨੇ ਸ਼ਾ ਮਾਟੇ ਦੂਸ਼ਣ
ਆਪੋ ਛੋ?
ਤੇਨੋ ਪਰਿਹਾਰ ਕਹੇ ਛੇ – ਜੋ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤ ਨਯਵਿਭਾਗਥੀ ਕੇਵਲ਼ਜ੍ਞਾਨਾਦਿ ਗੁਣੋਨੀ ਅਪੇਕ੍ਸ਼ਾਏ
ਵੀਤਰਾਗਸਰ੍ਵਜ੍ਞਪ੍ਰਣੀਤ ਮਾਰ੍ਗਾਨੁਸਾਰ ਮਾਨੇ ਤੋ ਤੇਮਨੇ ਦੂਸ਼ਣ ਨਥੀ, ਪਣ ਜੋ ਕੋਈ ਏਕ
ਪੁਰੁਸ਼ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਨੇ ਜਗਤ੍ਵ੍ਯਾਪੀ, ਜਗਤ੍ਕਰ੍ਤਾ ਤਰੀਕੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਿਨਾ ਨਾਮ ਵਡੇ ਮਾਨੇ ਛੇ ਤੋ ਤੇਮਨੇ ਦੂਸ਼ਣ
ਛੇ, ਕਾਰਣ ਕੇ ਤੇ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ ਆਦਿ ਪ੍ਰਮਾਣੋਥੀ ਬਾਧਿਤ ਛੇ. (ਜੋ ਕੋਈ ਏਕ ਸ਼ੁਦ੍ਧ, ਬੁਦ੍ਧ ਨਿਤ੍ਯ
ਮੁਕ੍ਤ ਛੇ ਤੇ ਸ਼ੁਦ੍ਧ-ਬੁਦ੍ਧਨੇ ਕਰ੍ਤਾਪਣੁਂ, ਹਰ੍ਤਾਪਣੁਂ ਸਂਭਵੀ ਸ਼ਕਤੁਂ ਨਥੀ, ਕਾਰਣ ਕੇ ਭਗਵਾਨ ਮੋਹਥੀ
ਰਹਿਤ ਛੇ ਮਾਟੇ ਤੇਨੇ ਕਰ੍ਤਾ-ਹਰ੍ਤਾਪਣਾਨੀ ਇਚ੍ਛਾ ਸਂਭਵੀ ਸ਼ਕੇ ਨਹਿ. ਤੇ ਤੋ ਨਿਰ੍ਦੋਸ਼ ਛੇ ਮਾਟੇ ਕਰ੍ਤਾ
-ਹਰ੍ਤਾ ਭਗਵਾਨਨੇ ਮਾਨਵਾਮਾਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ ਵਿਰੋਧ ਆਵੇ ਛੇ) ਤੇਨਾ ਸਾਧਕ ਪ੍ਰਮਾਣ ਪ੍ਰਮੇਯਨੀ ਵਿਚਾਰਣਾ
ਨ੍ਯਾਯਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੋਮਾਂ ਕਰਵਾਮਾਂ ਆਵੀ ਛੇ. ਅਹੀਂ ਅਧ੍ਯਾਤ੍ਮਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰ ਹੋਵਾਥੀ ਤੇਨੁਂ ਵਿਵੇਚਨ ਕਹੇਵਾਮਾਂ ਆਵਤੁਂ
ਨਥੀ, ਏਵੋ ਅਭਿਪ੍ਰਾਯ ਛੇ. ੧੦੭.
ही परमविष्णु कहना, परमशिव कहना चाहिये । यही अभिप्राय लेकर कोई एक ब्रह्ममयी जगत्
कहते हैं, कोई एक विष्णुमयी कहते हैं, कोई एक शिवमयी कहते हैं । यहाँ पर शिष्यने प्रश्न
किया, कि तुम भी जीवोंको परब्रह्म मानते हो, तथा परमविष्णु, परमशिव मानते हो, तो
अन्यमतवालोंको क्यों दूषण देते हो ? उसका समाधान — हम तो पूर्वोक्त नयविभागकर
केवलज्ञानादि गुणकी अपेक्षा वीतराग सर्वज्ञप्रणीत मार्गसे जीवोंको ऐसा मानते हैं, तो दूषण नहीं
है । इस तरह वे नहीं मानते हैं । वे एक कोई पुरुष जगत्का कर्त्ता-हर्त्ता मानते हैं । इसलिये
उनको दूषण दिया जाता है, क्योंकि जो कोई एक शुद्ध-बुद्ध नित्य मुक्त है, उस शुद्ध-बुद्धको
कर्त्ता-हर्त्तापना हो ही नहीं सकता, और अच्छा है वह मोहकी प्रकृति है । भगवान् मोहसे रहित
हैं, इसलिये कर्त्ता-हर्त्ता नहीं हो सकते । कर्त्ता-हर्त्ता मानना प्रत्यक्ष विरोध है । हम तो जीव –
राशिको परमब्रह्म मानते हैं, उसी जीवराशिसे लोक भरा हुआ है । अन्यमती ऐसा मानते हैं, कि
एक ही ब्रह्म अनंतरूप हो रहा है । जो वही एक सबरूप हो रहा होवे, तो नरक निगोद स्थानको
कौन भोगे ? इसलिये जीव अनंत हैं । इन जीवोंको ही परमब्रह्म, परमशिव कहते हैं, ऐसा तू
निश्चयसे जान ।।१०७।।