Shri Digambar Jain Swadhyay Mandir Trust, Songadh - 364250
ਸ਼੍ਰੀ ਦਿਗਂਬਰ ਜੈਨ ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਮਂਦਿਰ ਟ੍ਰਸ੍ਟ, ਸੋਨਗਢ - ੩੬੪੨੫੦
ਅਧਿਕਾਰ-੨ : ਦੋਹਾ-੧੨੭ ]ਪਰਮਾਤ੍ਮਪ੍ਰਕਾਸ਼: [ ੪੨੭
ਆਵੁਂ ਕਥਨ ਸਾਂਭਲ਼ੀਨੇ ਕੋਈ ਅਜ੍ਞਾਨੀ ਪੂਛੇ ਛੇ ਕੇ ਪ੍ਰਾਣ ਜੀਵਥੀ ਅਭਿਨ੍ਨ ਛੇ ਕੇ ਭਿਨ੍ਨ
ਛੇ? ਜੋ ਅਭਿਨ੍ਨ ਹੋਯ ਤੋ ਜੇਮ ਜੀਵਨੋ ਵਿਨਾਸ਼ ਨਥੀ ਤੇਮ ਪ੍ਰਾਣਨੋ ਪਣ ਵਿਨਾਸ਼ ਨ ਥਾਯ.
(ਅਨੇ ਪ੍ਰਾਣਨੋ ਵਿਨਾਸ਼ ਨ ਥਵਾਥੀ ਹਿਂਸਾ ਬਨੀ ਸ਼ਕੇ ਨਹਿ). ਹਵੇ ਜੋ ਪ੍ਰਾਣ (ਜੀਵਥੀ) ਭਿਨ੍ਨ
ਹੋਯ ਤੋ ਪ੍ਰਾਣਨੋ ਵਧ ਥਤਾਂ ਪਣ, ਜੀਵਨੋ ਵਧ ਥਸ਼ੇ ਨਹਿ (ਅਨੇ ਤੇਮ ਥਵਾਥੀ ਹਿਂਸਾ ਬਨੀ ਸ਼ਕੇ
ਨਹਿ). ਏ ਰੀਤੇ ਆ ਬੇਮਾਂਥੀ ਕੋਈ ਪਣ ਪ੍ਰਕਾਰੇ ਜੀਵਨੀ ਹਿਂਸਾ ਜ ਨਥੀ ਤੋ ਪਛੀ ਜੀਵਹਿਂਸਾਮਾਂ
ਪਾਪਬਂਧ ਕੇਵੀ ਰੀਤੇ ਥਾਯ?
ਤੇਨੁਂ ਸਮਾਧਾਨ : — ਪ੍ਰਾਣ ਜੀਵਥੀ ਕਥਂਚਿਤ੍ ਭਿਨ੍ਨ ਅਨੇ ਕਥਂਚਿਤ੍ ਅਭਿਨ੍ਨ ਛੇ. ਤੇ ਆ
ਪ੍ਰਮਾਣੇ : — ਪੋਤਾਨੋ ਪ੍ਰਾਣ ਹਣਾਤਾਂ, ਪੋਤਾਨੇ ਦੁਃਖ ਥਾਯ ਛੇ ਏਮ ਜੋਵਾਮਾਂ ਆਵੇ ਛੇ ਤੇਥੀ (ਏ
ਅਪੇਕ੍ਸ਼ਾਏ) ਵ੍ਯਵਹਾਰਨਯਥੀ ਦੇਹ ਅਨੇ ਆਤ੍ਮਾ ਅਭੇਦ ਛੇ ਅਨੇ ਤੇ ਜ ਦੁਃਖੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਨੇ ਹਿਂਸਾ
ਕਹੇਵਾਮਾਂ ਆਵੇ ਛੇ ਅਨੇ ਤੇਥੀ ਪਾਪਨੋ ਬਂਧ ਥਾਯ ਛੇ. ਵਲ਼ੀ, ਜੋ ਏਕਾਂਤੇ ਦੇਹ ਅਨੇ ਆਤ੍ਮਾਨੋ
ਕੇਵਲ਼ ਭੇਦ ਜ ਮਾਨਵਾਮਾਂ ਆਵੇ ਤੋ ਜੇਵੀ ਰੀਤੇ ਪਰਨਾ ਦੇਹਨੋ ਘਾਤ ਥਤਾਂ ਪਣ ਦੁਃਖ ਨ ਥਾਯ
समीपे दर्शितौ । जहिं रुच्चइ तहिं लग्गु हे जीव यत्र रोचते तत्र लग्न भव त्वमिति ।
कश्चिदज्ञानी प्राह । प्राणा जीवादभिन्ना भिन्नावा, यद्यभिन्नाः तर्हि जीववत्प्राणानां विनाशो
नास्ति, अथ भिन्नास्तर्हि प्राणवधेऽपि जीवस्य वधो नास्त्यनेन प्रकारेण जीवहिंसैव नास्ति कथं
जीववधे पापबन्धो भविष्यतीति । परिहारमाह । कथंचिद्- भेदाभेदः । तथाहि — स्वकीयप्राणे हृते
सति दुःखोत्पत्तिदर्शनाद्वयवहारेणाभेदः सैव दुःखोत्पत्तिस्तु हिंसा भण्यते ततश्च पापबन्धः ।
यदि पुनरेकान्तेन देहात्मनोर्भेद एव तर्हि यथा परकीयदेहघाते दुःखं न भवति तथा
स्वदेहघातेऽपि दुःखं न स्यान्न च तथा । निश्चयेन पुनर्जीवे गतेऽपि देहो न गच्छतीति हेतोर्भेद
परदयास्वरूप अभयदान है, उसके करनेवालोंको स्वर्ग मोक्ष होता है, इसमें संदेह नहीं है ।
इनमें से जो अच्छा मालूम पड़े उसे करो । ऐसी श्रीगुरुने आज्ञा की । ऐसा कथन सुनकर
कोई अज्ञानी जीव तर्क करता है, कि जो ये प्राण जीवसे जुदे हैं, कि नहीं ? यदि जीवसे
जुदे नहीं हैं, तो जैसे जीवका नाश नहीं है, वैसे प्राणोंका भी नाश नहीं हो सकता ? अगर
जुदे हैं, अर्थात् जीवसे सर्वथा भिन्न हैं, तो इन प्राणोंका नाश नहीं हो सकता । इसप्रकारसे
जीवहिंसा है ही नहीं, तुम जीवहिंसामें पाप क्यों मानते हो ? इसका समाधान — जो ये
इन्द्रिय, बल, आयु, श्वासोच्छ्वास और प्राण जीवसे किसी नयकर अभिन्न हैं, भिन्न नहीं
हैं, किसी नयसे भिन्न हैं । ये दोनों नय प्रामाणिक हैं । अब अभेद कहते हैं, सो सुनो ।
अपने प्राणोंका घात होने पर जो व्यवहारनयकर दुःखकी उत्पत्ति वह हिंसा है, उसीसे पापका
बंध होता है । और जो इन प्राणोंको सर्वथा जुदे ही मानें, देह और आत्माका सर्वथा भेद
ही जानें, तो जैसे परके शरीरका घात होने पर दुःख नहीं होता है, वैसे अपने देहके घातमें