Shri Digambar Jain Swadhyay Mandir Trust, Songadh - 364250
ਸ਼੍ਰੀ ਦਿਗਂਬਰ ਜੈਨ ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਮਂਦਿਰ ਟ੍ਰਸ੍ਟ, ਸੋਨਗਢ - ੩੬੪੨੫੦
੫੨੦ ]ਯੋਗੀਨ੍ਦੁਦੇਵਵਿਰਚਿਤ: [ ਅਧਿਕਾਰ-੨ : ਦੋਹਾ-੧੯੧
घोरं कुर्वन् अपि तपश्चरणं सकलान्यपि शास्त्राणि मन्यमान ।
परमसमाधिविवर्जितः नैव पश्यति शिवं शान्तम् ।।१९१।।
करंतु वि कुर्वाणाऽपि । किम् । तव-चरणु समस्तपरद्रव्येच्छावर्जितं शुद्धात्मा-
नुभूतिरहितं तपश्चरणम् । कथंभूतम् । घोरु घोरं दुर्धरं वृक्षमूलातापनादिरूपम् । न केवलं
तपश्चरणं कुर्वन् । सयल वि सत्थ मुणंतु शास्त्रजनितविकल्पतात्पर्यरहितात् परमात्मस्वरूपात्
प्रतिपक्षभूतानि सर्वशास्त्राण्यपि जानन् । इत्थंभूतोऽपि सन् परम-समाहि-विवज्जयउ यदि
चेद्रागादिविकल्परहितपरमसमाधिविवर्जितो भवति तर्हि णवि देक्खइ न पश्यति । कम् । सिउ
शिवं शिवशब्दवाच्यं विशुद्धज्ञानदर्शनस्वभावं स्वदेहस्थमपि च परमात्मानम् । कथंभूतम् । संतु
रागद्वेषमोहरहितत्वेन शान्तं परमोपशमरूपमिति । इदमत्र तात्पर्यम् । यदि निजशुद्धात्मैवोपादेय
ਭਾਵਾਰ੍ਥ : — ਸਮਸ੍ਤ ਪਰਦ੍ਰਵ੍ਯੋਨੀ ਇਚ੍ਛਾਥੀ ਰਹਿਤ ਅਨੇ ਸ਼ੁਦ੍ਧਾਤ੍ਮਾਨੀ ਅਨੁਭੂਤਿਥੀ ਰਹਿਤ
ਏਵੁਂ, ਵ੍ਰੁਕ੍ਸ਼ਨਾ ਮੂਲ਼ਮਾਂ ਕੇ ਆਤਪਨਾਦਿਰੂਪ (ਵਰ੍ਸ਼ਾਕਾਲ਼ਮਾਂ ਵ੍ਰੁਕ੍ਸ਼ਨਾ ਮੂਲ਼ਨੀ ਸਮੀਪਮਾਂ, ਸ਼ੀਤਕਾਲ਼ਮਾਂ
ਨਦੀਕਿਨਾਰੇ ਅਨੇ ਗ੍ਰੀਸ਼੍ਮਕਾਲ਼ਮਾਂ ਪਰ੍ਵਤਨਾ ਸ਼ਿਖਰ ਪਰ) ਦੁਰ੍ਧਰ ਤਪਸ਼੍ਚਰਣ ਕਰਵਾ ਛਤਾਂ ਪਣ, ਵਲ਼ੀ
ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਜਨਿਤ ਵਿਕਲ੍ਪੋਨਾ – ਤਾਤ੍ਪਰ੍ਯਥੀ ਰਹਿਤ ਏਵਾ – ਪਰਮਾਤ੍ਮਸ੍ਵਰੂਪਥੀ ਪ੍ਰਤਿਪਕ੍ਸ਼ਭੂਤ ਸਰ੍ਵ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੋਨੇ
ਜਾਣਵਾ ਛਤਾਂ ਪਣ–(ਆਵੋ ਹੋਵਾ ਛਤਾਂ ਪਣ) ਜੋ ਮੁਨਿ ਰਾਗਾਦਿਵਿਕਲ੍ਪਥੀ ਰਹਿਤ ਏਵੀ
ਪਰਮਸਮਾਧਿਥੀ ਰਹਿਤ ਛੇ, ਤੋ ਤੇ ਰਾਗਦ੍ਵੇਸ਼ਮੋਹਸਹਿਤ ਹੋਵਾਥੀ ਪਰਮੋਪਸ਼ਮਰੂਪ ਸ਼ਾਂਤ, ‘ਸ਼ਿਵ’ ਸ਼ਬ੍ਦਥੀ
ਵਾਚ੍ਯ ਏਵਾ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਜ੍ਞਾਨ, ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਦਰ੍ਸ਼ਨ ਜੇਨੋ ਸ੍ਵਭਾਵ ਛੇ ਏਵਾ ਅਨੇ ਸ੍ਵਦੇਹਮਾਂ ਸ੍ਥਿਤ ਪਰਮਾਤ੍ਮਾਨੇ
ਦੇਖੀ ਸ਼ਕਤੋ ਨਥੀ.
गाथा – १९१
अन्वयार्थ : — [घोरं तपश्चरणं कुर्वन् अपि ] जो मुनि महा दुर्धर तपश्चरण करता
हुआ भी और [सकलानि शास्त्राणि ] सब शास्त्रोंको [जानन् ] जानता हुआ भी
[परमसमाधिविवर्जितः ] जो परमसमाधिसे रहित है, वह [शांतम् शिवं ] शांतरूप शुद्धात्माको
[नैव पश्यति ] नहीं देख सकता ।।
भावार्थ : — तप उसे कहते हैं, कि जिसमें किसी वस्तुकी इच्छा न हो । सो
इच्छाका अभाव तो हुआ नहीं, परंतु कायक्लेश करता है, शीतकालमें नदीके तीर,
ग्रीष्मकालमें पर्वतके शिखर पर, वर्षाकालमें वृक्षकी मूलमें महान् दुर्धर तप करता है ।
केवल तप ही नहीं करता शास्त्र भी पढ़ता है, सकल शास्त्रोंके प्रबंधसे रहित जो
निर्विकल्प परमात्मस्वरूप उससे रहित हुआ सीखता है, शास्त्रोंका रहस्य जानता है, परंतु
परमसमाधिसे रहित है, अर्थात् रागादि विकल्पसे रहित समाधि जिसके प्रगट न हुई, तो