PDF/HTML Page 941 of 4199
single page version
ahIn spaShTa kahe chhe ke potAnA bhAv vaDe parabhAvanun karAvun ashakay hovAthI pudgalabhAvono kartA to jIv kadI nathI e nishchay chhe. jIv agnAnabhAve potAnA rAgabhAvone kare paN enAthI parabhAvanun karAvun ashakay chhe. deshanI sevA karI shake, dInadukhiyAne AhAr, pANI, osaD dai shake-evI paranI kriyA AtmA karI shake e vAt traN kALamAn shakay nathI. sharIranI kriyA AtmA karI shakato nathI pachhI karavun ke nahi e prashna ja kayAn chhe? A pustakanun pAnun Am phare te kriyA AngaLIthI thai shake chhe em nathI. e paramANu pote potAnI kriyAvatI shaktine laine Am gati kare chhe.
kaLashaTIkAmAn prashna karyo chhe ke-AtmAmAn anant shaktio chhe to emAn koi evI shakti chhe ke paranun kAm kare? tyAn samAdhAn karyun chhe ke-bhagavAn! AtmA paranun kAi kare evI enAmAn shakti nathI. hA, AtmAmAn evI shakti chhe ke agnAnabhAve paryAyamAn rAgane kare paN jIv pudgalabhAvono kartA to kadI paN nathI e nishchay chhe. gnAnAvaraNIy karma bandhAy, darshanAvaraNIyakarma bandhAy ityAdi karmanI paryAyano kartA jIv traN kALamAn nathI.
prashna– karmarUpI verIne haNe te arihant-Avo arihantano artha shAstramAn karyo chhe ne?
uttara– hA, shAstramAn evA kathan Ave chhe ke AtmA karma bAndhe, AtmA karma haNe-chhoDe; paN e to badhAn vyavahAranAn kathan chhe. ahIn to kahe chhe ke AtmA jaD karmane haNI shakato nathI. AtmA rAgadveSh kare tyAn je karma bandhAy te enA kAraNe ane vItarAgatA pragaT kare tyAn je karma chhUTe te paN enA potAnA kAraNe. darek vakhatee karmanI avasthA je thavA yogya hoy te potAthI svatantrapaNe thAy chhe. ahIn vItarAgabhAv pragaT karyo mATe karmanI akarmarUp avasthA thai em nathI. Avun ja vastu svarUp chhe.
‘jIvanA pariNAmane ane pudgalanA pariNAmane paraspar mAtra nimittanaimittikapaNun chhe to paN paraspar kartAkarmabhAv nathI.’ ahIn mithyAtva ane rAgadveShane jIvanA pariNAm kahyA chhe. agnAnInI vAt chhe ne? bhedagnAn nathI evo agnAnI jIv svatantrapaNe pote ja rAgadveShane kare chhe. agnAnI jIvanA shubhAshubh vikArI pariNAm ane pudgalanA pariNAm kahetAn karmano uday-e bannene paraspar mAtra nimittanaimittikapaNun chhe. jIvanA vikArI pariNAm naimittik potAnA upAdAnathI thayA tyAre jaD karmano uday nimittamAtra chhe. Avun bannene nimittanaimittikapaNun hovA chhatAn paraspar kartAkarmapaNun nathI. jIvanA vikArI pariNAmamAn karmanun nimitta ane karma pariName chhe emAn agnAnInA rAgadveShanun nun nimitta-Am paraspar nimittanaimittikapaNun hovA chhatAn kartAkarmapaNun nathI. karma jIvanA rAgane kare ane rAg chhe te karmabandhanI paryAyane kare em kadIy nathI.
PDF/HTML Page 942 of 4199
single page version
prashna– karmano k kprabhAv to paDe chhe ke nahi?
uttara– nA; prabhAvano artha shun? prabhAv dravya chhe, guN chhe ke paryAy chhe? prabhAv eTale jaDanI paryAy; enAthI jIvane vikAr thAy enI ahIn nA pADe chhe. karmano uday jaDanA pariNAm chhe. e jIvanA vikArI pariNAmane kare eno ahIn niShedh kare chhe. kahe chhe ke jIvanA pariNAm ane pudgalanA pariNAmane paraspar kartAkarmabhAv nathI. agnAnadashAmAn jIv potAnA vikArI bhAvono kartA chhe, paN parabhAvono kartA kadI paN nathI.
prashna– ApanA prabhAvathI hajAro mANaso samaje chhe ne?
uttara– jenI jenI tattvanI vAt sAmbhaLavAnI ane samajavAnI yogyatA hoy chhe te potAnA kAraNe Ave chhe, sAmbhaLe chhe ane svatantra potAnI tevI yogyatAthI samaje chhe. bhAi! A nimitta-upAdAnanI svatantratAnI vAt lokone samajavI kaThaN paDe chhe; paN ahIn to spaShTa kahyun chhe ke-jIvanA vikArI pariNAm ane karmabandhananI paryAyane paraspar nimittanaimittik sambandh hovA chhatAn kartAkarmabhAv nathI.
have kahe chhe-‘paranA nimittathI je potAnA bhAv thayA temano kartA to jIvane agnAnadashAmAn kadAchit kahI paN shakAy, parantu jIv parabhAvano kartA to kadI paN nathI.’ jyAnsudhI rAgathI bhagavAn AtmA bhinna chhe evun bhedagnAn thayun nathI tyAn sudhI agnAnadashAmAn nimittanA lakShe mithyAtva ane rAgadveShanA pariNAm jIve svatantrapaNe pote karyA chhe-mATe teno kartA kahI shakAy. tyAn darshanamohano uday Avyo mATe mithyAtva thayun chhe em nathI. nimitta chhe kharun, paN enAthI jIvane vikArI pariNAm thayA chhe em nathI. tathA vikArI pariNAm thayA mATe karmabandh thayo chhe em nathI. karmabandhanI paryAy potAthI je thavA yogya hatI te svatantrapaNe thai chhe temAn rAgadveShanA pariNAm nimittamAtra chhe, kartA nahi. rAgadveSh karmabandhananA kartA chhe ane karmabandhan enun kArya chhe em nathI.
AtmA karmane laine vikAr kare chhe em jo koi kahetun hoy to te vAt tadna khoTI chhe. karma chhe e paradravyanA pariNAm chhe ane vikAr chhe e svadravyanA bhUlanA pariNAm chhe. chAhe to mithyAtva kare ke rAgadveSh kare, e doSharUp pariNAm potAthI svatantra kartA thaine jIv kare chhe. svatantra eTale nimittanI ene apekShA nathI, nimitta ho bhale. panchAstikAy gAthA 62mAn Avyun chhe ne ke vikAranI paryAy pote kartA, vikArI paryAy te karma, vikArI paryAy te sAdhan, vikArI paryAy te sampradAn, te ja apAdAn ane te ja adhikaraN-em vikArI pariNamananA ShaTkArak paryAyanAn potAnA svatantra chhe. dravya-guN paN vikAranA kartA nathI ane paradravya paN vikAranun kArak nathI. AvI dravyanA pariNamananI svatantratAnI vAtano nirNay yathArthapaNe karavo paDashe hon. emAn sandigdhapaNun nahi chAle.
PDF/HTML Page 943 of 4199
single page version
Am vAt chhe tyAre koi em kahe chhe ke karmanA kAraN vinA vikAr thAy to vikAr jIvano svabhAv thai jAy. bhAi! paryAyamAn je vikAr thAy chhe te vartamAn paryAyano svabhAv ja chhe. paryAyanA ShaTkArak paryAyathI chhe, dravya-guNathI nahi. dravya-guN to trikAL shuddha chhe ane A paryAy je vikArI thai chhe te potAthI thai chhe.dravya-guN shuddha chhe to paryAyamAn vikAr thayo kayAnthI? to kahe chhe ke vartamAn paryAyanI yogyatAthI svatantrapaNe vikAr thayo chhe, karmane kAraNe vikAr thayo chhe em nathI. agnAnadashAmAn jIv mithyAtva ane rAgadveShano kartA chhe paN parabhAvano kartA to kadI paN nathI. karmane bAndhe karmanI paryAy ane chhoDe paN karmanI paryAy; jIv teno kartA nathI. jIv dehanI avasthAne kare em paN kadI banatun nathI. sharIrane Am chalAvun evA rAgane te agnAnavash kare chhe tethI te rAgano kartA chhe, paN dehanI avasthAno traN kALamAn te kartA nathI. bhAi! bahu dhIraj ane shAntithI A samajavun. anAdithI tun janma-maraNanA sAgaramAn gothAn khAto dukhamAn DUbI rahyo chhe. are bhAi! sukhano sAgar evo bhagavAn AtmA chhe, tenA bhAn vinA tun dukhI ja dukhI chhe. prashna– mithyAtva ane puNya pApanA bhAvane agnAnapaNe jIv paranI apekShA vinA svatantrapaNe kare chhe evI svatantratAno nirNay karAvIne ene(AtmAne) kayAn lai javo chhe? uttara– AvI svatantratA siddha karIne ene trikALI Anandano nAth gnAyakasvarUp bhagavAn pote chhe tyAn ene lai javo chhe. shAstranun tAtparya vItarAgatA chhe ne? panchAstikAyamAn kahyun chhe ke chAre anuyoganAn shAstronun tAtparya vItarAgatA chhe. ahIn paN je vAt chAle chhe enun paN tAtparya vItarAgatA chhe. jIvamAn vikAr svatantra thAy chhe evo nirNay karAvIne ene vikAramAn rokI rAkhavo nathI, paN vikArarahit shuddha chaitanyasvabhAvamay bhagavAn AtmA chhe tyAn ene lai javo chhe. sva-AshrayamAn ene lai javo chhe, kemake sva-AshrayathI vItarAgatA chhe ane jyAn sudhI parano Ashray chhe tyAn sudhI ene rAg ja chhe. anantakALathI jIv potAnI svachchhandatAthI sansAramAn rakhaDe chhe. vyavahArathI-rAgathI lAbh(dharma) thAy evI UndhI mAnyatAthI te sansAramAn rakhaDe chhe. paN bApu! rAgathI vItarAgatA na thAy. vyavahAranun lakSha chhoDIne svanun nij chaitanyasvabhAvamay trikALI shuddha AtmAnun lakSha kare tyAre vItarAgI paryAy pragaT thAy. vikAr pote svatantrapaNe kare chhe paN vikArathI AtmA hAth Ave evI chIj nathI. e to shuddha chaitanyanI nirvikArI anubhUtithI prApta thAy chhe ane te anubhUti svanA Ashray vaDe pragaTe chhe. kharekhar to trikALI gnAyakabhAv je chhe te AtmA chhe.niyamasAr gAthA 91mAn Ave chhe ke-‘mithyAratnatrayane chhoDIne, trikAL nirAvaraN, nitya Anand jenun ek lakShaN chhe evo, niranjan nij paramapAriNAmikabhAvasvarUp kAraNaparamAtmA te AtmA chhe; tenA svarUpanAn shraddhAn-gnAn-AcharaNanun rUp te kharekhar nishchayaratnatray chhe.’ AvA trikALI
PDF/HTML Page 944 of 4199
single page version
shuddha kAraNaparamAtmAnI draShTi karI temAn ja sthiratA karavI te samyagdarshan Adi vItarAgatArUp dharma chhe. bAkI badhAn thothethothAn chhe. AvI vItarAg nirmaL anubhUti karAvavAnun ahIn prayojan chhe. aho! digambar AchAryoe kevAn gajab kAm karyo chhe! kai paN pAnun (shAstranun) pheravo ke koi paN gAthA lo, badhe ek AtmA ja ghUnTayo chhe, amRut ja ghUnTayun chhe. kahe chhe-prabhu tun koi chho? ahAhA...! ek samayanI paryAy vinAnI chIj bhagavAn! tun nirmaL AtmA chho. ene potAnI nirmaL anubhUtithI jANavo te dharma chhe ane A sivAy tene pAmavAno bIjo koi upAy nathI. vyavahAraratnatrayanA rAgathI te jANavAmAn Avato nathI; rAgarahit nirvikalpa anubhUtithI AtmA Avo chhe evI enI pratIti thAy chhe. A mudanI vAt chhe. (AvA AtmAne prApta karavo hoy to pratham paryAyanI svatantratA nakkI karavI paDashe).
koine harakhano sannipAt thayo hoy to khaDakhaD hase, dAnt kADhe. paN shun te sukhI chhe? nA; te dukhI ja chhe. em vikAr karIne ame sukhI chhIe em koi mAne to te pAgal dukhI ja chhe. trilokInAth sarvagna paramAtmA kahe chhe ke tun amArI sAme joish to tane rAg ja thashe, kemake ame(tArA mATe) paradravya chhIe. mATe tun tArA svadravyamAn jo, tethI tane vItarAgatA ane dharma thashe. arihant paramAtmA kahe chhe ke ame jyAre munidashAmAn hatA tyAre amane AhAradAn ApanArane te dAnanA bhAv vaDe puNyabandh thayo hato, dharma nahIn. (paranA Ashraye thatA koi bhAvathI dharma na thAy).
koI sAdhune AhAradAn ApavAthI sansAr parit thAy em mAne to te tadna khoTI vAt chhe. shubhabhAvathI sansAr parit thAy em kadIy bane nahi. hAthInA bhavamAn sasalAnI dayA pALI tethI sansAr parit thayo-AvAn badhA kathan satya nathI.
ahIn to kahe chhe ke vikArI pariNAmano jIv svatantrapaNekartA chhe, temAn paranI- karmodayanI apekShA nathI. Am vikAranun svatantrapaNun siddha karyun chhe. vikAr paryAyamAn samaye samaye potAnA ShaTkArakathI navo navo thAy chhe. ane nirmaLAnandano nAth chaitanyasvabhAvI vastu trikAL evI ne evI dhruv paDI chhe teno Ashray letAn samyagdarshan Adi dharma pragaT thAy chhe. bhagavAn AtmA svanA Ashraye je mokShamArganI paryAy pragaT kare teno paN e svatantra kartA chhe. jaDakarmano abhAv thayo mATe mokShamArga thayo chhe em nathI. AvI vastusthit chhe te yathArtha samajavI joie.
PDF/HTML Page 945 of 4199
single page version
ततः स्थितमेतज्जीवस्य स्वपरिणामैरेव सह कर्तृकर्मभावो भोक्तृभोग्यभावश्च–
वेदयदि पुणो तं चेव जाण अत्ता दु अत्ताणं।। ८३।।
tethI e siddha thayun ke jIvane potAnA ja pariNAmo sAthe kartAkarmabhAv ane bhoktAbhogyabhAv (bhoktAbhogyapaNun) chhe em have kahe chhe-
gAthArtha– [निश्चयनयस्य] nishchayanayano [एवम्] em mat chhe ke [आत्मा] AtmA [आत्मानम् एव हि] potAne ja [करोति] kare chhe [तु पुनः] ane vaLI [आत्मा] AtmA [तं च एव आत्मानम्] potAne ja [वेदयते] bhogave chhe em he shiShya! tun [जानीहि] jAN.
TIkA– jem 1uttarang ane 2nistarang avasthAone pavananun vAvun ane nahi vAvun te nimitta hovA chhatAn paN pavanane ane samudrane vyApyavyApakabhAvanA abhAvane lIdhe kartAkarmapaNAnI asiddhi hovAthI, samudra ja pote antarvyApak thaIne uttarang athavA nistarang avasthAne viShe Adi-madhya-antamAn vyApIne uttarang athavA nistarang evA potAne karato thako, potAne ekane ja karato pratibhAse chhe parantu anyane karato pratibhAsato nathI; ane vaLI jem te ja samudra, bhAvyabhAvakabhAvanA (bhAvyabhAvakapaNAnA) abhAvane lIdhe parabhAvanun par vaDe anubhavAvun ashakay hovAthI, uttarang athavA nistarangarUp potAne anubhavato thako, potAne ekane ja anubhavato pratibhAse chhe parantu anyane anubhavato pratibhAsato nathI; tevI rIte sasansAr ane nisansAr avasthAone pudgalakarmanA vipAkano 1sambhav ane asambhav nimitta hovA chhatAn paN pudgalakarmane ________________________________________________________________________
1. uttarang = jemAn tarango UThe chhe evun; tarangavALun. 2. nistarang = jemAn tarango vilay pAmyA chhe evun; tarang vinAnun. 3. sambhav = thavun te; utpati.
PDF/HTML Page 946 of 4199
single page version
ane jIvane vyApyavyApakabhAvanA abhAvane lIdhe kartAkarmapaNAnI asiddhi hovAthI, jIv ja pote antarvyApak thaIne sasansAr athavA nisansAr avasthAne viShe Adi-madhya-antamAn vyApIne sasansAr athavA nisansAr evA potAne karato thako, potAne ekane ja karato pratibhAso parantu anyane karato na pratibhAso; ane vaLI tevI rIte A ja jIv, bhAvyabhAvakabhAvanA abhAvane lIdhe parabhAvanun par vaDe anubhavAvun ashakay hovAthI, sasansAr athavA nisansArarUp potAne anubhavato thako, potAne ekane ja anubhavato pratibhAso parantu anyane anubhavato na pratibhAso. bhAvArtha– AtmAne paradravya-pudgalakarma-nA nimittathI sasansAr-nisansAr avasthA chhe. te avasthArUp AtmA pote ja pariName chhe. tethI te potAno ja kartA-bhoktA chhe; pudgalakarmano kartA-bhoktA to kadI nathI. * * *
tethI e siddha thayun ke jIvane potAnA ja pariNAmo sAthe kartAkarmabhAv ane bhoktAbhogyabhAv chhe. bandhamArga ane mokShamArga banneno kartA AtmA svatantra chhe em have siddha kare chhe- * gAthA 83 TIkA uparanun pravachan * juo, अप्पाणमेव हि करेदि–em (gAthAmAn) pAThamAn chhe ne? matalab ke vikArI ane nirvikArI paryAyane AtmA kare chhe. savAre em Avyun hatun ke AtmA mokShamArganI paryAyane paN karato nathI. e to tyAn vastuno-AtmAno akartAsvabhAv siddha karyo chhe. ahIn to kartApaNAnI vAt kare chhe. AtmA parano kartA nathI ane par kartA thaine AtmAmAn kAi karatun nathI e vAt ahIn siddha karavI chhe. tethI kahe chhe ke mokShamArganI paryAy ane rAganI vikArI paryAyano kartA jIv chhe, karma nahi. bhAi! A tArI svatantratAno DhanDhero pITayo chhe. mATe karmathI thAy ane rAgathI thAy evI viparItatA chhoDI de. viparIt pariNAmanun phaL Akarun Avashe. bApA! ‘jem uttarang ane nistarang avasthAone pavananun vAvun ane nahi vAvun te nimitta hovA chhatAn paN pavanane ane samudrane vyApyavyApakabhAvanA abhAvane lIdhe kartAkarmapaNAnI asiddhi chhe.’ dariyAmAn tarang uThe tene uttarang kahe chhe ane tarang vilay pAme teene nistarang (tarang rahit) kahe chhe. dariyAmAn tarang uThe tyAre pavananun vAvun nimitta chhe ane jyAre tarang vilay pAme tyAre pavananun nahi vAvun nimitta chhe. pavananun vAvun nimitta chhe eTale e (pavananun vAvun) tarangane uThAve chhe em nathI. tathA pavananun nahi vAvun tarangane shamAvI de chhe em nathI. pavan ane samudrane vyApyavyApakabhAvano abhAv chhe. eTale pavan
PDF/HTML Page 947 of 4199
single page version
vyApak ane samudranun tarang enun vyApya-em nathI. mATe tyAn kartAkarmapaNAnI asiddhi chhe. samudramAn tarang uThayun te veLA pavananun nimitta chhe paN pavanathI tarang uThayun chhe em nathI. ane tarang shamI gayun tyAre pavanano abhAv nimitta chhee, paN pavananA abhAvane kAraNe tarang shamI gayun chhe em nathI. dariyAmAn mojAn uThe emAn pavananun nimittapaNun ho. vaLI mojAn shamAy emAn pavananA abhAvanun nimitta ho. (nimitta nathI em koN kahe chhe?). em hovA chhatAn pavanane laine mojun utpanna thayun ane pavan nathI mATe mojun shamAy gayun em nathI. sanyogadraShTi vaDe jonArane em bhAse ke A pavan Ayo(vAyo) mATe mojAn uchhaLyAn ane pavan vAto bandh thayo mATe mojAn shamI gayA. parantu bhAi! vastu svarUp em nathI. potAnA kAraNe mojun thayun chhe ane potAnA kAraNe shamI gayun chhe. kahe chhe ne ke pavan ane samudrane vyApyavyApakapaNAno abhAv hovAthI kartAkarmapaNAnI asiddhi chhe. pavan mojAne utpanna kare ane pavanano abhAv mojAne shamAvI de em traNakALamAn nathI. lokone evun lAge chhe ke nimittathI paramAn kAi na thAy to ene nimitta kem kahIe? are bhAi! nimitta paradravyane aDatuny nathI. paradravyanI paryAyane nimittanI paryAy aDatI nathI. mATe nimittane laine paradravyamAn k kthAy evun chhe ja nahi. ‘samudra ja pote antarvyApak thaine uttarang athavA nistarang avasthAne viShe Adi- madhya-antamAn vyApIne uttarang athavA nistarang evA potAne karato thako, potAne ekane ja karato pratibhAse chhe parantu anyane karato pratibhAsato nathI.’
shun kahyun? samudra ja pote antarvyApak thaine uttarang athavA nistarang avasthAne viShe Adi-madhya-antamAn vyApe chhe. tarang uThavAnI AdimAn samudra chhe, madhyamAn samudra chhe ane enA antamAn samudra chhe. enI AdimAn pavan chhe em nathI. tarangamAn pavan prasarelo chhe em nathI. ahAhA...! taranganI utpati samudra kare chhe ane teno vilay paN samudra pote kare chhe. taranganA vilayanI AdimAn samudra chhe, pavanano abhAv nathI. vaLI samudranI uttarang vA nistarang paryAyanI utpattimAn samudra potAne ekane ja karato pratibhAse chhe, nimittane karato pratibhAsato nathI. shItaL havAne karato hoy-em anyane karato pratibhAsato nathI. ‘ane vaLI jem te ja samudra, bhAvyabhAvakabhAvanA abhAvane lIdhe parabhAvanun par vaDe anubhavAvun ashakay hovAthI, uttarang athavA nistarangarUp potAne anubhavato thako, potAne ekane ja anubhavato pratibhAse chhe parantu anyane anubhavato pratibhAsato nathI.’
par bhAvya nAm thavA yogya ane bhAvak nAm thanAr pote-em bhAvyabhAvakabhAvanA abhAvane lIdhe parabhAvanun par vaDe anubhavAvun ashakay chhe mATe samudra pavanane anubhavato
PDF/HTML Page 948 of 4199
single page version
nathI. samudra potAnI uttarang vA nistarang avasthAne anubhavato thako potAne ekane ja anubhavato pratibhAse chhe, paN pavananI avasthAne anubhavato pratibhAsato nathI. A pramANe samudra potAnA bhAvane kare chhe ane potAnA bhAvane bhogave chhe; parantu pavananI paryAyane karato nathI ane bhogavato nathI.
bhAI! vItarAg mArga bahu sUkShma chhe. paramAtmAe anant tattva kahyAn chhe. te anant anantapaNe kayAre siddha thAy? ke pote potAnI paryAyathI chhe ane parathI nathI em nishchat thAy to. jo potAnI paryAy parathI hoy to anant anantapaNe siddha kai rIte thAy. badho khIchaDo thai jashe. ahIn draShTAntamAn paN e ja nishchit karyun ke samudra anyane karato ke anubhavato pratibhAsato nathI.
have AtmAmAn siddhAnt lAgu kare chhe. kahe chhe-‘tevI rIte sasansAr ane nisansAr avasthAone pudgalakarmanA vipAkano sambhav ane asambhav nimitta hovA chhatAn paN pudgalakarmane ane jIvane vyApyavyApakabhAvanA abhAvane lIdhe kartAkarmapaNAnI asiddhi chhe.’
sansAradashA eTale mithyAtva, rAg-dveSh, kaShAy, yog Adi sahit jIvanI dashA tathA nisansAr avasthA eTale shuddha chaitanyasvabhAvanA Ashraye utpanna thatI jIvanI samyagdarshan- gnAn-chAritrarUp mokShamArganI avasthA. temAn anukrame pudgalakarmanA vipAkano sambhav ane asambhav nimitta hoy chhe.
AtmAnA mithyAtva ane rAg-dveShanA pariNAm e enI sansAradashA chhe; karmano vipAk emAn nimitta chhe. nimitta chhe eTale karmano vipAk AtmAnI vikArI sansAr dashAne kare chhe em artha nathI. sansAr yukta jIv nigodamAn ho ke svargamAn, ene je mithyAtva ane rAg- dveSh sahit avasthA chhe temAn karmano vipAk nimitta hovA chhatAn jaDakarma kartA ane vikArI pariNAm enun kArya em chhe nahi, kemake pudgalakarma ane jIvane paraspar vyApyavyApakabhAvano abhAv hovAthI kartAkarmapaNAnI asiddhi chhe. jIv svayam potAnA ashuddha upAdAnanI yogyatAthI potAnI sansAradashAne utpanna kare chhe. karmano uday Ave to vikAr karavo paDe ane karma khase to samyagdarshan Adi dharma thAy em keTalAk mAne chhe paN temanI A mAnyatA jUThI chhe, viparIt chhe em ahIn kahe chhe.
prashna– ghanaghAtI karmano abhAv thAy tethI kevaLagnAn thAy chhe em shAstramAn Ave chhe ne?
uttara– e to nimittanI mukhyatAthI kahelun vyavahAranayanun kathan chhe. ghanaghAtI karmano nAsh thayo mATe arhantane kevaLagnAn thayun chhe em nathI. kevaLagnAnanI paryAyane arhantanA jIve svatantrapaNe kartA thaine karI chhe. kevaLagnAn thavAmAn ghanaghAtI karmanA
PDF/HTML Page 949 of 4199
single page version
abhAvanI apekShA nathI. kevaLagnAnanI avasthAmAn ghanaghAtI karmanA abhAvanun nimitta hovA chhatAn ghAtIkarmano abhAv thayo mATe kevaLagnAn thayun chhe em nathI.
gommaTasAramAn (gAthA 197mAn) Ave chhe ke potAnA bhAv kalankanI prachuratAnA kAraNe nigodanA jIvo nigodane chhoDI nIkaLatA nathI. karmanun jor chhe mATe bahAr AvatA nathI em tyAn nathI kahyun. sansArayukta avasthA chAhe bhavi jIvanI ho ke abhavinI, te avasthAno jIv pote kartA chhe ane te avasthA jIvanun potAnun karma chhe eTale kArya chhe. sansAr avasthAmAn karmanA vipAkanun nimitta chhe, parantu karmanun nimitta jIvanA mithyAtvAdi pariNAmanun kartA ane mithyAtvAdi pariNAm enun kArya-em nathI. mithyAtvanA bhAv chhe te sansArabhAv chhe ane darshanamohano uday temAn nimitta chhe. parantu darshanamohano uday mithyAtvabhAvano kartA ane mithyAtvabhAv enun vyApya karma-em kadIy nathI. keTalun spaShTa karyun chhe! nimitta ho bhale, paN nimittathI kArya thAy chhe em traNakALamAn nathI. ahAhA..! ghaDo mATIthI thayo chhe; kumbhArathI thayo chhe em ame dekhatA nathI em AchArya bhagavAn kahe chhe.
prashna– A ApanA upadeshathI amane samajAy chhe ne?
uttara– em chhe nahi. pote potAnI yogyatAthI samaje to samajAy chhe, parathI nahi. jo parathI samajAy to pUrva bhagavAnanA samosaraNamAn anantavAr gayo, chhatAn pote kem nA samajyo? kALalabdhi pAkI nahi mATe-em jo koi kahe to eno artha ja e thayo ke pote Undho puruShArtha karyo mATe samajyo nahi; Undho paruShArtha e enI kALalabdhi chhe ane jIv teno svatantra kartA chhe. svAmI kArtikeyAnuprekShAmAn Ave chhe ke pratyek dravyanI pratyek samaye je paryAy thAy chhe-vikArI ke avikArI-te tenI kALalabdhi chhe, ane te ja paryAy tyAn thAy chhe. paryAyanI utpattinA kALe te paryAy potAthI thAy chhe, paranA kAraNe nahi.
prashna– kArya thavAmAn be kAraN hoy chhe em kahyun chhe ne?
uttara– hA, kahyun chhe. parantu temAn vAstavik kAraN ek(upAdAn) ja chhe. bIjun (nimitta) to upacharitta kAraN chhe. jem andar mokShamArga ek ja chhe tem. panDitapravar shrI ToDaramalajIe mokShamArgaprakAshakAmAn atyant spaShTa karyun chhe ke-mokShamArga be nathI, tenun nirUpaN be prakArathI chhe. potAnA svabhAvanA Ashraye je mokShamArga je mokShamArga pragaT karyo te nishchay, ane tenI sAthe je dev-guru-shAstranI shraddhAno vikalpa, panchamahAvratano vikalpa, shAstra bhaNavAno vikalpa ityAdi nimittapaNe sahachar hoy chhe tene sAthe thato dekhIne upachArathI mokShamArga kahe chhe, paN te mokShamArga chhe nahi. tem kathanamAn Ave ke kAryanAn kAraN be chhe, parantu kharekhar kAraN ek(upAdAn) ja chhe.
PDF/HTML Page 950 of 4199
single page version
Am chhe chhatAn koine AvI tattvanI vAt na bese to tenA prati virodh na hoy. koi paN vyakti ho! andar bhagavAn birAje chhe, bhAi! ek samayanI paryAyamAn tenI bhUl chhe. e bhUlane kADhI nAkhe to pote bhagavAn chhe. e bhUl kem nIkaLe enI ahIn vAt chAle chhe. ahIn kahe chhe ke nimittathI kArya thAy, vyavahArathI(nishchay) thAy em chhe ja nahi.
lokone AvI vAt kadI sAmbhaLI na hoy eTale AkarI lAge chhe. paN mArga to A ja chhe bApu! prabhu! tun tArI paryAyano svatantra kartA chhe. vikArI ke avikArI paryAyane svatantrapaNe karanAro tun pote kartA chhe; emAn paranI-nimittanI ranchamAtra paN apekShA nathI. mithyAtvAdinI vikArI paryAy svayam potAnA ShaTkArakarUpe pariNamIne utpanna thAy chhe, nimittathI nahi ane potAnA dravyaguNathI paN nahi. kemake dravya-guN trikAL shuddha chhe ane mithyAtvAdi bhAv to ashuddha chhe. dravyamAn jem ShaTkArako chhe tem paryAyamAn paN potAnA ShaTkArak svatantra chhe.
atyAre to ghaNI gaDabaD thai gai chhe. keTalAk kahe chhe ke-A to abhinna kArakanI vAt chhe. paN abhinnano artha shun? e ja ke vikAr thAy chhe te paranI apekShA vinA svatantra potAthI thAy chhe. parakArakathI nirapekShapaNe vikAr potAthI svatantra thAy chhe em panchAstikAyanI gAthA 62mAn pATh chhe. e vAt ahIn siddha kare chhe. bhAi! digambar santonI vANI pUrvApar virodh rahit hoy chhe. pUrvApar virodh hoy te vItarAganI vANI ja nathI. bhAi! jyAn je apekShAthI kathan hoy tyAn te apekShAthI yathArtha samajavun joie. kahyun chhe ne ke- ‘apaneko Ap bhUlake herAn ho gayA,’ mATe karmane laine vikAr thAy chhe em chhe ja nahi. pUjAmAn Ave chhe ke-
agni lohamAn pravesh kare to tenA upar ghaNanA ghA paDe chhe, bhinna rahe to ghaNanA ghA paDatA nathI. em bhagavAn AtmA nimittano sang karIne vikAr kare to dukhanA ghA khAvA paDe chhe.
juo, potee nimittano sang karIne svatantrapaNe potAnI paryAyamAn mithyAtva ane rAgadveShanA bhAv kare chhe. viShay vAsanAnI je paryAy thAy chhe temAn vedano uday nimitta bhale ho, paN vAsanA je utpanna thai te potAnathI thai chhe. dravya vedano uday kartA ane vAsanA enun kArya em nathI. par kartA ane par bhoktA nathI paN AtmA svayam potAnI paryAyane kare chhe e vAt ahIn siddha karavI chhe.
dravya ane paryAyanI paraspar vAt hoy tyAn to mithyAtva ane samyaktva-e
PDF/HTML Page 951 of 4199
single page version
banne paryAyonun kartA Atmadravya nathI em vAt Ave. paN ahIn to paryAyano kartA dravya pote chhe. par nathI em siddha karavun chhe.
prashna– to be mAnthI kai vAt amAre mAnavI?
uttara– banne vAt apekShAthI satya chhe. bhagavAn! ek vAr sAmbhaL. vikArano kartA paradravyane mAnI svachchhandI thAy tene te mAnyatA chhoDAvavA vikAr pote kare chhe em kahyun. have jyAre vikAr ane dravya svabhAv vachche bhedagnAn karAvavAnI vAt hoy tyAre vikAranun kartA dravya nathI, paN paryAy pote potAthI vikAr svatantrapaNe kare chhe em vAt Ave. bannenun tAtparya ek vItarAgatA ja chhe.
kevaLI bhagavAn nishchayathI traNakAL traNalokane dekhatA nathI, paN paryAyane dekhatAn temAn traNakAL traNalok dekhavAmAn AvI jAy chhe. jem rAtre nadInun svachchha jaL hoy temAn chandra, grah, nakShatranun pratibimb paDe chhe. ek chandra, aThThAvIs nakShatra,aThThAsI grah, 6697p kroDAkroDI tArA-e badhun nadInA svachchha jaLane dekhatAn thai jAy chhe. andar je dekhAy chhe te chandra, grah, nakShatra Adi nathI, dekhAy chhe e to jaLanI avasthA chhe. tem nityAnand gnAnasvabhAvI bhagavAn AtmAne, potAnI gnAn-avasthA ke jemAn lokAlok jhaLakayA chhe tene dekhe chhe tyAn lokAlok sahaj dekhAy jAy chhe. jene te dekhe chhe e to gnAnanI avasthA chhe, lokAlok nathI; paN gnAnanI avasthAmAn lokAlok jhaLakayA chhe tethI bhagavAn lokAlokane dekhe chhe em asadbhUt vyavahAranayathI kahevAmAn Ave chhe. kemake lokAlok paragney chhe. potAnI paryAyane dekhatAn emAn lokAlok sambandhInun gnAn AvI jAy chhe. parantu lokAlok chhe to kevaLagnAn thayun chhe em nathI.
shAstramAn Ave chhe ke lokAlok kevaLagnAnamAn nimitta chhe ane kevaLagnAn lokAlokane nimitta chhe. eno artha e chhe ke lokAlok sambandhI gnAn thayun te potAthI thayun chhe, lokAlokathI thayun nathI. lokAlokane kevaLagnAn nimitta chhe ane kevaLagnAnane lokAlok nimitta chhe. em arasaparas nimitta chhe paN kartAkarmapaNun nathI.
prabhu! tArI svatantratA dekh! bhUlamAn paN svatantra ane mokShamArgamAn paN tun svatantra chhe. bhAi! Avun manuShyapaNun maLyun ane emAn yathArtha tattvanun gnAn na karyun to kayAn jaish bApu?
prashna– karma baLavAn chhe ne?
uttara– nA, bIlakul nahi. bhAvakarmane baLavAn kahyun chhe. iShTopadeshamAn Ave chhe ke bhAvakarma eeTale vikAranun jor chhe tyAre nirvikAr dashAnun jor nathI. (parantu karma chhe mATe nirvikArI dashA pragaT nathI em nathI).
PDF/HTML Page 952 of 4199
single page version
prashna– banne sAmasAme baLiyA chhe em kaho to?
uttara– nA, em nathI. koI vakhate karmanun jor ane koI vakhate AtmAnun jor em nathI. hA, koIvAr vikAranun jor ane koIvAr avikAranun jor em hoy chhe, parantu AtmAnI avasthAmAn karmanun jor bIlakul nathI. are bhAI! tattvagnAnanI yathArtha samajaN vinA dharma kem thAy?
have kahe chhe- ‘jIv ja pote antarvyApak thaIne sasansAr athavA nisansAr avasthAne viShe Adi-madhya-antamAn vyApIne sasansAr athavA nisansAr evA potAne karato thako, potAne ekane ja karato pratibhAso parantu anyane karato na pratibhAso.’ aho! digambar santoe thoDAmAn ghaNun bharI dIdhun chhe. mithyAtvAdi sansAraavasthAmAn AtmA pote antarvyApak thaIne tenI Adi-madhya-antamAn vyApe chhe, prasare chhe. mithyAtvAdi vikAr thayo enI AdimAn nimitta karma prasaryun chhe, vyApyun chhe em nathI. te ja pramANe nisansAr avasthA eTale samyaktvAdi mokShamArganI avasthA je svAshraye pragaTI tenI Adi- madhya-antamAn paN AtmA chhe. samyaktvAdi pragaT thavAnI AdimAn karmano abhAv chhe em nathI. karmano abhAv je nimitta chhe te kartA ane samyaktvAdi pragaT thayAn te enun karma em nathI. vaLI samyaktvAdi paryAy te kartA ane karmano abhAv enun karma em paN nathI. are prabhu! tArI svatantratA to jo! vikAr thavAnI Adi-madhya-antamAn tArI chIj chhe ane mokShamArga thavAnI Adi-madhya-antamAn paN tArI chIj chhe. par chIjano-karmano abhAv thayo to samyaktvAdi pragaT thayAn chhe em chhe nahi.
prashna– karmano udayamAn jIv bhraShTa thAy chhe em pravachanasAramAn Ave chhe nahi ne?
uttara– hA, paN e to kathanapaddhati chhe. jIv potAnI yogyatAthI svatantrapaNe bhraShTa thAy chhe tyAre karmano uday nimitta chhe bas. karmano uday Avyo mATe bhraShTa thayo em chhe ja nahi.
tyAn pravachanasAramAn 47 nayanun varNan chhe tyAn em kahyuun chhe ke kartAnaye rAgano kartA jIv chhe. rAg-kartavya eTale karavA lAyak chhe em mAnIne kartA thAy e to mithyAdraShTi chhe. samyagdraShTine rAg karavA lAyak kartavya chhe evI kartAbaddhino abhAv hovA chhatAn asthiratAmAn rAganun pariNaman thAy chhe. tene je rAganun pariNaman chhe teno pote kartA chhe em kahyun chhe. samyagdarshan thayA pachhI karmano udayano bhAv (vikAr) AtmAno (svabhAvano) chhe em samakitI mAnatA nathI, parantu paryAyamAn asthiratAnun je rAgarUp pariNaman chhe tene tem (te prakAre) jANe chhe ane pariNaman chhe e apekShAe tene rAgano kartA kahyo chhe. te rAg karmanA kAraNe thayo chhe em nathI. adhyAtma panchasangrahamAn lIdhun chhe ke chhaThThA guNasthAnamAn chAritramohakarmanun jor chhe.
PDF/HTML Page 953 of 4199
single page version
mATe tIvra kaShAy thAy chhe ane sAtamAmAn sanjvalano mand uday chhe mATe mand rAg thAy chhe. paN e to kathanashailI chhe. chhaThTha-sAtamAn guNasthAnamAn je vyakta-avyakta vikArI pariNaman chhe te potAthI chhe. nimittanA lakShe vikAr thAy chhe mATe nimittathI thAy chhe em koI jagyAe kahevAmAn Ave chhe, paN e thAy chhe potAthI, nimittathI karmathI nahi.
76mI gAthAmAn em kahyun ke- rAgathI bhinna paDIne jeNe bhedagnAn pragaT karyun, AtmAnA Anandano anubhav karyo e bhedagnAnIne AtmA vyApak ane nirmaL avasthA enun vyApya chhe. ane ene je vikAr thAy chhe tenun vyApak karma (dravyakarma) chhe. juoo, AtmAmAn evI koI shakti nathI ke jIvane vikAr thAy. mATe svabhAvano jene anubhav thayo tenun vyApya to nirmaL avasthA chhe. mokShamArganI nirmaL avasthA enun vyApya karma chhe. vikArathI bhinna paDI vikArano gnAtA thavAne lIdhe, nimitta karma vyApka ane vikArI dashA enun vyApya em kahIne bene (jIv ane vikArane) bhinna karI dIdhA chhe. bhAI! jyAn je apekShA hoy tyAn te yathArtha samajavI joIe.
prashna– AtmAnun paranun kare evI koI shakti enAmAn chhe ke nahi?
uttara– nA, paranun kArya kare evI AtmAmAn koI shakti nathI. kaLashaTIkA, kaLash pa4mAn shrI rAjamalajI kahe chhe ke - “ahIn koI matAntar nirUpashe ke dravyanI anant shaktio chhe, to ek shakti evI paN hashe ke ek dravya be dravyonA pariNAmane kare; jevI rIte jIvadravya potAnA ashuddhachetanArUp rAgadveSh moh pariNAmane vyApyavyApakapaNe kare tevI ja rIte gnAnAvaraNAdi pinDane vyApyavyApakapaNe kare uttar Am chhe ke dravyane anant shaktio to chhe parantu evI shakti to koI nathI ke jenAthI, jevI rIte potAnA guN sAthe paN vyApyavyApakapaNe chhe tevI ja rIte paradravyanA guN sAthe paN vyApyavyApakapaNe thAy.” paranun kare evI koI shakti AtmAmAn nathI. paryAyamAn vikArI bhAvane kare evI paryAyamAn shakti chhe, dravya-guNamAn nahi. nirmaL dashAne kare evI ja dravya-guNamAn shakti chhe.
bhAI! darek AtmA Ishvar chhe. em jaD paN jaDeshvar chhe. paramANu jaDeshvar chhe. vibhAv jIv svatantrapaNe kare chhe mATe tene vibhAveshvar paN kahe chhe. chaitanya bhagavAn chetan Ishvar chhe. bhAI! bhagavAnanun kahelun A tattvanun svarUp samajavun paDashe. AmAn virodh karavA jevun nathI. ten sAmbhaLyun na hoy eTale satya koI asatya thaI jAy?
mithyAtva ane rAgadveShanI paryAyanI Adi-madhya-antamAn AtmA chhe, ane samyagdarshan -gnAn-chAritranI nirvikArI dashAnI Adi-madhya-antamAn AtmA chhe. karmano uday chhe mATe vikAr thayo chhe em nathI ane karmano udayano abhAv chhe mATe samyagdarshan Adi thayAn em nathI. sansAranI ane mokShamArganI paryAy AtmA svayam svatantrapaNe kare chhe; emAn karmanun koI kArya nathI.
PDF/HTML Page 954 of 4199
single page version
have kahe chhe-‘ane vaLI tevI rIte Aj jIv, bhAvyabhAvakabhAvanA abhAvane lIdhe parabhAvanun par vaDe anubhavAvun ashakay hovAthI, sasansAr athavA nisansArarUp potAne anubhavato thako, potAne ekane ja anuvato pratibhAso parantu anyane anubhavato na pratibhAso.’
jIv sansAradashAmAn potAnA vikArane bhogave chhe paN parane bhogavato nathI. A sharIrInI avasthAne ke karmane AtmA bhogavato nathI. te potAnA vikArI pariNAmane bhogave ke potAnA nirvikArI pariNamane bhogave paN parane te bhogavato nathI. jIv rAgadveShano jem svatantra katARu chhe tem svatantra bhoktA chhe. jaD karmano uday emAn nimitta bhale ho, paN te parane-karmane bhogave chhe em nathI. ane je karmano uday chhe te vikArano bhoktA chhe em paN nathI.
prashna– A to ekAnt thayun!
uttara– hA, ekAnt chhe, paN samyak ekAnt chhe. samyak ekAntanun gnAn thAy tene ja anekAntanun yathArtha gnAn thAy chhe. nimittano sadbhAv ho ke abhAv ho, jIv svayamsiddha vikAr kare chhe ane vikArane bhogave chhe. Am samyak ekAntanun gnAn thayun to joDe nimitta chhe enun gnAn thayun te ekAnt chhe. bIjI chIjathI tyAn vikAr thAy chhe em nathI. bIjI chIj vikAr bhogave chhe em paN nathI. sansArayukta ane sansArarahit potAnI dashAne ekane ja karato ane ekane ja bhogavato pratibhAso em ahIn kahyun chhe.
samyagdarshan-gnAn-chAritrarUp mokShamArganI paryAyano AtmA kartA thAy chhe, paN tyAn karmano udayanA abhAvano jIv kartA chhe emanathI. tem potAnI nisansAr avasthAne jIv bhogave chhe te samaye karmanA abhAvane paN bhogave chhe em nathI. are bhAI! anAdi kALathI jaShIve potAnI svatantra chIj taraph draShTi karI nathI. sUkShmapaNe vichArIe to asansAr avasthAmAn eTale sAdhakanI mokShamArganI dashAmAn A vyavahArano vikalpa je nimittapaNe sahachar chhe teno kartA (ke bhoktA) jIv nathI ane e vyavahArano vikalpa AtmAnI nirmaL paryAyano kartA nathI.
vartamAnamAn moTI garabaD chAle chhe. moTo bhAg em mAne chhe ke nimittathI (karmathI) thAy ane nimittane bhogave paN em chhe nahi. vikArathI avasthA potAnA svakALe potAthI thAy chhe. teno jIv kartA ane bhoktA pote potAthI svatantra chhe. e ja pramANe mokShamArganI paryAyane svAshrayapUrvak pote svatantrapaNe kare chhe tethI eno kartA ane bhoktA jIv pote potAthI svatantra chhe. AtmA chaitanyamUrti trikAL AnandasvarUp bhagavAn chhe. enI draShTi ane ramaNatA karatAn je atIndriy Anand pragaT thayo teno
PDF/HTML Page 955 of 4199
single page version
bhoktA AtmA chhe, paN tarano bhoktA nathI. agnAnI paN sharIr Adi parane bhogavato nathI. A lADu, lApasI, maisub ItyAdi khAtI vakhate jIv potAnA rAgane bhogave chhe paN e chIjane (lADu vagerene) bhogavato nathI. A bhedagnAnanI antaranI vAt chhe, bhAI! Avo antaramA nirNay kadI karyo nahi ane vikAr karmathI thAy ane karma mArga Ape to samakit Adi nirvikArI dashA thAy em te mAnyun chhe paN e badhI badhI jUThI mAnyatA chhe.
kahe chhe-bhAvyabhAvakabhAno abhAv hovAthI parano AtmA bhoktA nathI. bhAvya eTale bhogavavA lAyak ane bhAvak eTale bhogavanAr. jaD karma bhogavavA lAyak ane AtmA eno bhogavanAr-evA bhAvano abhAv chhe. Atma bhAvak ane karmano uday ane sharIranI avasthA bhogavavA yogya-evA bhAvano abhAv chhe. sharIranI bimArI ke roganI avasthAne AtmAne bhogave chhe em chhe ja nahi. te samaye je rAg chhe te rAgano mithyAdraShTi jIv kartA ane bhoktA chhe. juo, narakamAn uShNatA eTalI chhe ke e uShNatAno ek kaN ahIn Ave to dash yojanamAn rahelAn manuShyanAn maraN thaI jAy. AvI uShNatAno bhoktA AtmA nathI kemake uShNatA paradravyanI paryAy chhe. ahAhA...! e uShNatAnA nimitte dash jojanamAn sthit manuShyanA deh bhasma thaI jAy paN e dehanI bhasma thavAnI je kriyA thaI te dehathI potAthI thaI chhe, agni AvI mATe te kriyA thaI chhe em nathI. bahu sUkShma vAt, bhAI!
are! lokoe sthUL evA vyavahAr ane nimittane pradhAn mAnIne AtmAnI svatantratA khoI nAkhI chhe. ahIn kahe chhe-bhAvyabhAvakabhAvanA abhAvane kAraNe parabhAv vaDe parabhAvano anubhav thayo ashakay chhe. jIv pote karelA rAgabhAvano anubhav kare chhe paN te rAgadvArA nimittano paN anubhav kare chhe em nathI. parabhAv eTale sharIr karma vagereno AtmA vaDe anubhav thAy e ashakay chhe. karmano anubhAg em jaDanI paryAy chhe, te AtmAne bhogavavo paDe chhe e vAt yathArtha nathI.
prashna– karmano vipAk jIv anebhavane em gommaTasAramAn Ave chhe ne?
uttara–
gnAnAvaraNIy karma gnAnane roke. paN e to nimittanun kathan chhe. paradrav jIvanA gnAnane roke em chhe nahi. potAnI gnAnaparyAyamAn pote hINapaNe pariName chhe. temAn gnAnAvaraNIy karmano uday nimitta chhe, bas. nimitte gnAn hIN karyun chhe em nathI. tathA nimittane AtmA bhogave chhe em nathI. AtmA samayasAranI paryAyano svatantra kartA thaIne potAnI paryAyane bhogave chhe.
juo, bhoganA kALamAn strInA sharIrane jIv bhogave chhe em kaho to e jUThI
PDF/HTML Page 956 of 4199
single page version
vAt chhe. sharIr to jaD mATI chhe. ene AtmA bhogavI shakato nathI. parantu te samaye je vikArI bhAv thAy tene te bhogave chhe potAno vikArI bhAvaane mAne ke jaD strInun sharIr, lakShmI Adi parane bhogavun chhun to te taddan viparIt draShTi chhe. ahA! agnAnIne parapadArthamAn sukhanI (mithyA) kalpanAn chhe; te te kalpanAne bhogave chhe, parapadArthane nahi.
kharekhar parapadArthamAn sukh chhe ja nahi. dharmI samakitI jIvane paisA, AbarU, strI ItyAdi paramAnthI sukhabuddhi uDI gaI chhe. paramAn-rAgamAn, lakShmImAn, strIsangamAn sukh nathI em ene nishchay thayo chhe. e to mAne chhe ke trikAL AnandasvarUp mArun svarUp chhe ane enA Ashraye pragaT je atIndriy Anand teno hun bhoktA chhun. samyagdarshanamAn gnAnIne satnun darshan thayun chhe. sat nAm pUrNAnandano nAth chaitanyasvabhAvamay vastu je trikAL satnun chhe tenAn pratIti ane gnAn thayAn chhe. ahAhA..! samyak shraddhAn-gnAnanI enI ek samayanI paryAyamAn paripUrNa vastunI pratItimAn ane enun gnAn AvyAn chhe. paripUrNa vastu paryAyamAn AvI nathI paN enun samArthya pratItimAn ane gnAnamAn Avyun chhe. Avo samakitI jIv trikAL AnandasvarUp svayamjyoti sukhadhAm evA bhagavAn AtmAnA Anandane bhogave chhe.
gnAnIne sAdhakadashAmAn rAganun je pariNaman chhe te draShTino viShay nathI. draShTi ane draShTino viShay to abhed nirvikalpa chhe. abhed chIjanI draShTi thatAn sAthe je gnAn thayun te gnAnanI paryAyamAn tene kShaNekShaNe je vikalpa uThe chhe tene te jANe chhe. ATalun rAganun pariNaman chhe em te jANe chhe. eTale anshe te rAgane bhogave paN chhe. chhatAn rAg bhogavavA lAyak chhe em ene buddhi nathI. ekAkor kaho chho gnAnI Anandane bhogave chhe ane vaLI bIjI bAju kaho chho rAgane bhogave chhe-em A kevI vAt! bhAI! vastudraShTinI apekShAe gnAnI (AtmA) rAgano kartA nathI, bhoktA paN nathI. parantu draShTiI sAthe je gnAn thayun chhe te gnAn trikALane paN jANe chhe ane paryAyamAn jeTalun rAganun pariNaman chhe tene paN jANe chhe. jeTalun rAganun pariNaman chhe teTalA anshe pote rAgano kartA-bhoktA chhe. rAg karavA lAyak ane bhogavavAn lAyak chhe em gnAnIne buddhi nathI. paN rAganun pariNaman chhe e apekShAe te rAgane bhogave chhe. Am je apekShAe jyAn jem vAt hoy tyAn te yathArtha samajavI joIe.
draShTi ane draShTinA viShayanI apekShAe gnAnI Anandano bhoktA chhe. AtmAnA svabhAvamAn vikAr kare evI koI shakti nathI. tethI svabhAvanI apekShAe nishchayathI AtmA rAgano kartA nathI, bhoktA paN nathI. parantu paryAyanun gnAn kare to paryAyamAn je rAganun pariNaman chhe te potAne em gnAn jANe chhe. tathA potAnI paryAyamAn je harakh-shok thAy chhe tene pote bhogave chhe em paN gnAnI jANe chhe. paryAyamAn je rAg chhe tene karma
PDF/HTML Page 957 of 4199
single page version
kare chhe ane karma bhogave chhe em (ekAnte) nathI. gnAn apekShAe gnAnI rAgano paN bhoktA chhe. parantu parano bhoktA kadIy nathI. pravachanasAramAn nayaadhikAramAn draShTAnt Apyun chhe ke jem rangarej rangakAm kare chhe tem jo ke gnAnI svabhAvanI draShTie svabhAvano bhoktA chhe topaN kamajorathI je rAganun pariNaman chhe teno karanAr pote chhe; karavA yogya chhe em nahi paN pariNaman chhe te apekShAe kartA-bhoktA chhe. tethI jo koI ekAnte em kahe ke gnAnIne raganun- dukhanun vedan chhe ja nahi to te yathArtha nathI.
svabhAvasanmukh thatAn samyakdarshan-gnAnapUrvak je atIndriy Anand pragaT thayo te Anandano gnAnI bhoktA chhe. paN sAthe jeTalun rAganun dukh chhe tene paN te kathanchit bhogave chhe. parano-sharIrIno ke karmano te kadIy bhoktA nathI. Avo bhagavAnano mArga chhe. bIjI rIte kahIe to AtmA nishchayathI mokShamArgamAnno kartA ane bhoktA chhe. paN te rAgano kartA ane bhoktA (sarvathA) chhe ja nahi emakoI mAne to te em nathI. nishchayanI draShTie jIv rAgano kartA ane bhoktA nathI kemake vastusvabhAvamAn vikAr kare evI koI shakti nathI. vaLI badhI shaktio nirvikArI chhe tethI nirvikArI paryAyapaNe thavun e ja enun svarUp chhe topaN paryAyamAn je vikAr thAy chhe teno pariNamananI apekShAe kartA ane bhoktA pote chhe em gnAnI yathArthapaNe jANe chhe.
draShTino viShay paryAy nathI. draShTino viShay to trikALI abhed chIj chhe. paN tethI jo koI em kahe ke paryAy chhe ja nahi to em vAt nathI. paryAy na hoy to sansAr, mokShamArga ane siddhapad-kAI siddha nahi thAy. A badhI paryAy to chhe! hA, bhagavAn AtmA paripUrNa chIj chhe te paryAyamAn Ave nahi dhruv chhe te paryAyamAn kayAnthI Ave? paN paryAy paryAyapaNe nathI em chhe? nA, em nathI. bhagavAn pUrNAnandano nAth sAmAnya-sAmAnya ekarUp vastu te visheShamAn-paryAyamAn kem Ave? visheShamAn Ave to paryAyano bIje samaye nAsh thatAn eno (dravyano) paN nAsh thaI jAy, kemake paryAy pratisamay utpAd-vyayarUp chhe. samayasAr gAthA 320nI AchArya jayasenanI TIkAmAn Ave chhe ke dhyAn je mokShamArganI paryAy chhe tenAthI AtmA kathanchit bhinna chhe.
ahAhA...! dravya je trikALI dhruv chhe te potAnI ke paradravyanI paryAyanun kartA nathI, rAg chhe te paN paradravyanI avasthAnun kartA nathI, dravyadraShTi thatAn je nirmaL paryAy pragaT thaI te rAganI kartA nathI ane rAg nirmaL paryAyano kartA nathI, tathA dravya nirmaL paryAnun kartA nathI. Avo vItarAgano alaukik mArga chhe! aho! digambaradarshan e ja jainadarshan chhe. sampradAyavALAne dukh lAge paN mArga to A ek ja chhe. bhAI! digambar koI pakSha ke vADo nathI. vastunu svarUp te digambar dharma chhe.
ahAhA...! A jainadarshanamAn em kahe chhe ke prabhu! tun parano kartA ane bhoktA
PDF/HTML Page 958 of 4199
single page version
nathI. sharIrano kartA ane sharIrano bhoktA tun nathI. evI ja rIte karmano kartA-bhoktA paN tun nathI. tathA karmanI paryAy tArA (AtmAnAA) vikArI pariNamanI kartA ane bhoktA nathI. karmanI paryAy bhAvak ane AtmAno vikAr bhAv bhAvya-em nathI. aho! Avo vItarAgano mArga bhagavAn sarvagnadevathI siddha thayelo chhe. jenA matamAn sarvagna nathI temAn dharma nathI. dharmanun mUL sarvagna chhe.
pravachanasAr gAthA 80 mAn kahyun chhe ke- je koI AtmA sarvagna parameshvar arihant prabhunA dravya-guN-paryAyane jANe chhe te potAnA AtmAne jANe chhe. ahAhA..! sarvagna bhagavAnane kevaLagnAn chhe evo nirNay karanArI paryAy potAnA sarvagnasvabhAv taraph jhUkI jAy chhe ane tyAn potAnA darshanamohano kShay thaI jAy chhe ane samyagdarshananI paryAy pragaT thAy chhe. Avo sarvagnano mArga chhe. jenAmAn sarvagna nathI emAn dharma sambhavit nathI.
ahIn kahe chhe ke sansArasahit athavA sansArarahit dashAmAn parano bhoktA AtmA nathI. sansAradashAmAn potAnA rAgano bhoktA chhe ane nisansAr dashAmAn potAnI nirvikalpa nirmaL anubhUtino bhoktA chhe. parantu koI avasthAmAn parano bhoktA nathI. agnAnabhAve paN parano bhoktA nathI.
dravyamAn sAmAnya ane visheSh em be dharmo svatantra siddha karavA hoy tyAre em Ave dravya anubhUtinI paryAyane paN karatun nathI. dhruv trikALI chhe te utpAd-vyay karatun nathI. jyAre ahIn to parano bhoktA nathI parantu potAnA rAgano bhoktA athavA anubhUtinI paryAy bhoktA AtmA chhe em siddha karavun chhe. bhagavAn! tArI anubhUtino tun bhoktA chhe paN karma ane sharIrano tun bhoktA nathI.
draShTi apekShAe anubhUti jene pragaT thaI chhe evo gnAnI rAgano bhoktA nathI. tathApi alpakALamAn jemane kevaLagnAn thavAnun chhe evA bhAvalingI sant chhaThTha guNasthAne hoy tyAre jANe chhe ke jeTalun rAganun pariNaman thaI rahyun chhe teno kartA ane bhoktA hun pote chhun; paN parano hun kartA ke bhoktA nathI. sansAr sahit athavA sansAr rahit avasthAmAn potAne ekane ja anubhavano pratibhAso, anyane eTale karma Adine anubhavato na pratibhAso em ahIn em ahIn kahe chhe. Avo sUkShma gambhIr mArga chhe. enI gambhIratA bhAse nahi to dharma kem thAy? na thAy.
karmaprakRitinA bandhanA chAr bhed Ave chhe- prakRiti bandh, pradesh, bandh, sthiti bandh, anubhAg bandh; prakRiti eTale svabhAv, pradesh eTale paramANunI sankhyA, sthiti nAm kALanI mudat ane anubhAv eTale phaL devAn shakti bhAI! anand ane dukh te karmanun phaL chhe em nathI.
prashna– विपाको अनुभवः em tattvArthasUtramAn Ave chhe ne?
PDF/HTML Page 959 of 4199
single page version
uttara– hA, paN e to vyahAranayanI vAt karI chhe. ahIn kahe chhe ke karmanA vipAkane AtmAn anubhavato nathI. jIv rAgano anubhav kare chhe athavA potAnI anubhUtino anubhav kare chhe, paN parano kadIy anubhav karato nathI.
are! vANiyA Akho di’ vepAr-dhandhAmAn rachyA-pachyA rahe eTale AvI vAt kaThaN paDe, parantu bhAI! vepAr-dhandhA koI AtamA karato nathI. AtmA vyApak ane vepArAdi kAm enun vyApya em traNakALamAn nathI. paranI paryAyane koN kare? lakShmInI levadevaDanA samaye je bhAv thAy chhe te bhAvano jIv kartA chhe paN levaDadevaDanI je kriyA thAy eno kartA AtmA nathI. agnAnI vikalpanI jALano kartA-bhoktA thAy chhe paN parano kartA-bhoktA kadIy nathI. jyAre dravya ane paryAy ebe vachche bhed karavo hoy tyAre to dravya paryAyanun paN kartA nathI, paryAyanI kartA chhe em Ave. bhAI! A to bhedagnAnanI vAt chhe; siddhi chhe. samayasAr- kaLashamAn kahyun chhe ne ke-
अस्यैवाभावतो बद्धा बद्धा ये किल केचन।। १३१।।
anantakALamAn jeTalA siddha thayA te badhA bhedavignAnathI siddha thayA chhe; rAgathI vyavahArathI siddha thayA chhe em nathI. vyavahArathI bhinnapaNArUp gnAn karIne siddha thayA chhe. ahIn to potAn parathI bhinna karavAnI vAt chhe. rAgathI bhinna paDIne jeNe svAshraye nirmaL paryAy pragaT karI te sAdhak chhe. parantu rAg-vyahAr mane lAbh kartA chhe em rAg sAthe je ekatA karetene bhedagnAn nathI ane te chAragatirUp sansAramAn rakhaDashe.
parathI bhinna ane potAthI abhinna enun nAm bhedagnAn chhe. vyavahArathI-rAgathI bhinna thavun te bhedagnAn chhe, vyavahAranA sahAre bhedagnAn nathI. jenAthI bhinna paDavun chhe te vyavahAr bhedagnAnanun sAdhan kem thAy? na ja thAy. je svabhAvasanmukh thAy chhe te vyavahArathI bhinna paDIne andar jAy chhe. are bhAI! vyavahAr to shubharAg chhe, udayabhAv chhe, sansAr chhe, jher chhe, amRut-svarUp bhagavAn AtmAthI viparIt svabhAvarUp chhe. mokSha adhikAramAn pratikramaN, pratisaraN, pariharaN Adi shubhabhAvane viShakumbh eTale jherano ghaDo kahyo chhe samyagdraShTino vyavahAr viShakumbh chhe.
agnAnInA shubharAgane vyavahArane kahevAto nathI. rAgathI bhinna paDI jeNe svabhAvano anubhav karyo tene je rAg bAkI chhe ene vyavahAr kahe chhe. je shubharAgamAn ja sAvadhAn chhe evA agnAnIne vyavahAr kevo? ene to vyavahAramUDh kahyo chhe. samayasAr gAthA 413mAn kahyun chhe ke-‘jeo kharekhar hun shramaN chhun- em dravyalingamAn mamakAr vaDe mithyA ahankAr kare chhe teo anAdirUDh vyavahAramAn mUDh vartatA thakA, prauDh vivekavALA nishchayanay par anArUDh vartatA thakA, paramArthasatya bhagavAn samayasArane dekhatA nathI-anubhavatA nathI.’
PDF/HTML Page 960 of 4199
single page version
bhAI! rAganI mandatA to anAdikALathI kare chhe. nigodamAn paN kShaNamAn shubh ane kShuNamAn ashubh thAy chhe. emAn navun shun chhe? jene shubharAganI-vyavahArane ruchi chhe tene potAnA AtmAno dveSh chhe. stutikAre bhagavAn sambhavanAthanI stutimAn kahyun chhe- ‘dveSh arochak bhAv’ ahAhA...! traNalokano nAth sachchidAnand prabhu bhagavAn andar birAje chhe. teno jene Adar ane satkAr nathI ane rAgano Adar chhe ten potAnA pratye ja dveSh chhe. bApu! duniyA mAne chhe enAthI A taddan judI vAt chhe. jene nij svabhAvanI ruchi thaI tene vyavahAranI- shubharAganI ruchi hoI shakatI nathI. ahIn kahe chhe. - sansArarahit athavA sansArarahit dashAmAn AtmA potAne ekane ja anubhavato pratibhAso, anyane anubhavato na pratibhAso. jIv kAn to rAgane anubhav kAn to potAnI anubhUtine anubhave; paN parane te anubhave chhe em chhe ja nahi. sheraDInA rasane jIv anubhave chhe. em chhe ja nahi. tenA prati ene je rAg chhe te rAgane te anubhave chhe. mIranI tIkhAshano jIvane anubhav nathI. tIkhAsh to jaD chhe. paN te ThIk chhe evo je enA pratye rAg chhe tene jIv anubhave chhe. vInchhI ke sApanA karaDano (Dankhano) jIvane anubhav nathI, e to jaDanI paryAy chhe. te vakhate aThIkapaNAno je dveShano bhAv thAy chhe ta dveShane jIv anubhav chhe. sAkaranI mIThAsh ane aphINanI kaDavAshano jIv bhoktA nathI. je te samaye je rA-dveShAdi vikArI thAy chhe te vikArI bhAvano jIv bhoktAno jIv bhoktA thAy chhe. AvI vAt chhe. * gAthA 83 bhAvArtha uparanun pravachan *
‘AtmAne paradravya-pudgalakarma-nA nimittathI sansAr -nisansAr avasthA chhe. te avasthArUp AtmA pote ja pariName chhe. tethI te potAno ja kartA-bhoktA chhe. pudgalakarmano kartA-bhoktA to kadI nathI. pudgalakarmanA nimittathI sansAr avasthA chhe. juo, ahIn ‘nimittathI’ em kahyun chhe. enA artha shun? eTalo ja ke nimittathI chhe, nimitta hoy chhe-bas eTalI vAt chhe. nimitta vaDe ahIn jIvamAn vikAr karAyo chhe em artha nathI. vikAranI-sansAranI Adi-madhya-antamAn nimitta-karma prasaryun chhe em nathI. jIvamAn mithyAchvAdi sansAr avasthA potAthI chhe tyAre karma nimitta chhe bas eTalun. te ja pramANe AtmAmAn sansArarahit avasthA thAy chhe emAn karmano abhAv nimitta chhe. paN karmano abhAv chhe mATe mokShamArganI paryAy jIvane thaI chhe em nathI. samyagdarshan- gnAn-chAritrarUp mokShamArganI vItarAg avasthAnI A-madhya-antamAn AtmA chhe. AtmAe pote svatantrapaNe kartA thaIne mokShamArganI paryAy utpanna karI chhe. vyavahAranayanA pariNAm chhe to mokShamArganI paryAy pragaTI chhe em paN nathI, kemake mokShamArganI paryAyanI AdimAn vyavahAraratnatrayano rAg nathI, paN AtmA chhe.