PDF/HTML Page 2941 of 4199
single page version
vātanā kahenār maḷī āve. ahā! āvun ā durlabh tattva vartamānamān mahādurlabh thaī paḍayun chhe.
bhāī! duniyā māno ke na māno, hā pāḍo ke na pāḍo; vastusthiti to ā ja chhe. paṇḍito māne ke na māne, vā virodh kare to karo, paṇ vastusvarūpamān pher paḍe em nathī. mokṣhamārga prakāshakamān āve chhe ke-
he pāṇḍe! he pāṇḍe! he pāṇḍe! tun kaṇane chhoḍī mātra photarān ja khāṇḍe chhe. arere! ten māl na līdho to photarānthī tane sho lābh chhe?
juo, ek ūñchā gr̥uhasthanī strī ḍāṅgar khāṇḍatī hatī. khāṇḍaṇīmān upar upar photarān dekhāy ane dāṇā to nīche jāy. ek garīb aṇaghaḍ bāḷae ā joyun ne kayākathī photarān lāvīne maṇḍī paḍī khāṇḍavā. ene em ke ā uñchā gharanī bāī photarān khāṇḍe chhe to temān kāīk lābh hovo joīe. paṇ ene shun lābh thāy? kāī nahi; khālī mahenat māthe paḍe.
tem koī agnānī dekhe ke-ā samyaggnānī bhāvaliṅgī munivaro mahāvratādi pāḷe chhe to lāv huny pāḷun. tenee kahīe chhīe-bhāī! tārī mahenat phogaṭ jashe; ā phero phogaṭ jashe bhāī! e mahāvratādinā rāganā bhāv badhā parabhāv chhe ne e sarva prakāre hey chhe em bhagavānanī vāṇīmān āvyun chhe. samajāṇun kāī...?
PDF/HTML Page 2942 of 4199
single page version
मज्झमिणं ति य वयणं जाणंतो अप्पयं सुद्धं।। ३००।।
ममेदमिति च वचनं जानन्नात्मानं शुद्धम्।। ३००।।
शुद्धं चिन्मयमेकमेव परमं ज्योतिः सदैवास्म्यहम्।
एते ये तु समुल्लसन्ति विविधा भावाः पृथग्लक्षणा–
एतेऽहं नास्मि यतोऽत्र ते मम परद्रव्यं समग्रा अपि।। १८५।।
te koṇ gnānī ‘mārun ā’ evun vachan bole khare? 300.
gāthārthaḥ– [सर्वान् भावान्] sarva bhāvone [परकीयान्] pārakā [ज्ञात्वा] jāṇīne [कः नाम बुधः] koṇ gnānī, [आत्मानम्] potāne [शुद्धम्] shuddha [जानम्] jāṇato thako, [इदम् मम] ‘ā mārun chhe’ (- ‘ā bhāvo mārā chhe’) [इति च वचनम्] evun vachan [भणेत्] bole?
ṭīkāḥ– je (puruṣh) paranā ane ātmānā niyat svalakṣhaṇonā vibhāgamān paḍanārī pragnā vaḍe gnānī thāy, te kharekhar ek chinmātra bhāvane potāno jāṇe chhe ane bākīnā sarva bhāvone pārakā jāṇe chhe. āvun jāṇato thako (te puruṣh) parabhāvone ‘ā mārā chhe’ em kem kahe? (na ja kahe;) kāraṇ ke parane ane potāne nishchayathī svasvāmisambandhano asambhav chhe. māṭe, sarvathā chidbhāv ja (ek) grahaṇ karavāyogya chhe, bākīnā samasta bhāvo chhoḍavāyogya chhe-evo siddhānt chhe.
bhāvārthaḥ– lokamān paṇ e nyāy chhe ke-je subuddhi hoy, nyāyavān hoy, te paranān dhanādikane potānān na kahe. tevī ja rīte je samyaggnānī chhe, te samasta paradravyone potānān karato nathī, potānā nijabhāvane ja potāno jāṇī grahaṇ kare chhe.
have ā arthanun kaḷasharūp kāvya kahe chheḥ- shlokārthaḥ–
(-udār, uchcha, ujjvaḷ) chhe evā mokṣhārthīo [अयम् सिद्धान्तः] ā siddhāntane
PDF/HTML Page 2943 of 4199
single page version
बध्येतानपराधो न स्वद्रव्ये संवृतो यतिः।। १८६।।
[सेव्यताम्] sevan karo ke- ‘[अहम् शुद्धं चिन्मयम् एकम् परमं ज्योतिः एव सदा एव अस्मि] hun to shuddha chaitanyamay ek param jyoti ja sadāy chhun; [तु] ane [एते ये पृथग्लक्षणाः विविधाः भावाः समुल्लसन्ति ते अहं न अस्मि] ā je bhinna lakṣhaṇavāḷā vividh prakāranā bhāvo pragaṭ thāy chhe te hun nathī, [यतः अत्र ते समग्राः अपि मम परद्रव्यम्] kāraṇ ke te badhāy mane paradravya chhe’ . 18p.
have āgaḷanā kathananī sūchanāno shlok kahe chheḥ- shlokārthaḥ– [परद्रव्यग्रहं कुर्वन्] je paradravyane grahaṇ kare chhe [अपराधवान्] te aparādhī chhe [बध्यते एव] tethī bandhamān paḍe chhe, ane [स्वद्रव्ये संवृतः यतिः] je svadravyamān ja samvr̥ut chhe (arthāt je potānā dravyamān ja gupta chhe-magna chhe-santuṣhṭa chhe, paradravyane grahato nathī) evo yati [अनपराधः] niraparādhī chhe [न बध्येत] tethī bandhāto nathī. 186.
have ā upadeshanī gāthā kahe chheḥ-
‘je (puruṣh) paranā ane ātmānā niyat svalakṣhaṇonā vibhāgamān paḍanārī pragnā vaḍe gnānī thāy, te kharekhar ek chinmātra bhāvane potāno jāṇe chhe ane bākīnā sarva bhāvone pārakā jāṇe chhe.’
je puruṣh paranā ane ātmānā niyat svalakṣhaṇonā vibhāgamān paḍanārī pragnā vaḍe gnānī thāy,..... shun kahyun ā? ahāhā...! puruṣhane dharma kem thāy arthāt te dharmī kevī rīte thāy- te ahīn vāt kare chhe.
bhagavān ātmānun lakṣhaṇ shuddha chetanā chhe, ne par eṭale bandhanun lakṣhaṇ rāgādi chhe. dev-guru-shāstranī bhaktino rāg ho, enī shraddhāno rāg ho ke koī paṇ puṇyabhāv ho, e bandhanun lakṣhaṇ chhe. ām bannenān niyat nām nishchay svalakṣhaṇone jāṇīne benī sāndhamān pragnā paṭakavāthī ātmā gnānī arthāt dharmī thāy chhe.
ātmāno svabhāv chetanā chhe, ane rāg bhinna par chhe; em be vachche sāndh chhe. tyān sāndhamān pragnāchhīṇī paṭakatān arthāt vartamān gnānanī dashāne sva-sanmukh vāḷatān ‘sva’ nun gnān thāy chhe ane temān (nāstipaṇe) rāg mārī chīj nathī evun gnān
PDF/HTML Page 2944 of 4199
single page version
bhegun thaī jāy chhe. ānun nām bhedavignān ne dharma chhe. bhāī! dharma karanāre āvun bhedavignān pratham karavun paḍashe. tyāre ja te dharmī arthāt gnānī thāy chhe. ahā! paranun lakṣha maṭāḍī pragnā vaḍe chaitanyalakṣhaṇ ātmāne grahaṇ karavāthī arthāt ātmānubhav karavāthī te gnānī-dharmī thāy chhe.
have āvo dharmī puruṣh kharekhar ek chinmātra bhāvane potāno jāṇe chhe. jāṇavā- dekhavārūp je chetanā svabhāv chhe te māro chhe em dharmī jāṇe chhe; ane chetanārahit bākīnā sarva bhāvone te bījānā-pārakā jāṇe chhe. shun kīdhun? ā vyavahāraratnatrayano bhāv paṇ pārako chhe em dharmī jāṇe chhe. ā kaṭhaṇ paḍe paṇ ā vastusthiti chhe. ek bāju pote ātmā sva ane bījī bāju sarva rāgādi par chhe. dharmīne to ‘hun chetanāmātra ātmā chhun’ -em enā anubhav ne pratītimān āvyun chhe. samajāṇun kāī...?
juo, shubharāgano je vikalpa uṭhe chhe te ja kṣhetra ne te ja kāḷamān gnān utpanna thāy chhe. benī utpatti ā rīte thavā chhatān pragnāchhīṇī vaḍe dharmī bannene bhinna pāḍe chheḥ potāne jāṇavā-dekhavānā svabhāvavāḷo chinmay ātmā jāṇe chhe ane rāgādi bhāv chhe te par chhe, mārī chīj nathī-em jāṇe chhe.
ahāhā....! anant shaktio-guṇ jemān vaselā chhe te abhed ek chetanāmātra vastu bhagavān ātmā chhe. ahā! āvā potānā svarūpano je, rāgathī bhinna paḍī, anubhav kare chhe te gnānī-dharmī chhe. te dharmī jīv shuddha ek chinmātra bhāvane svapaṇe anubhave chhe ane bākīnā bhāvone te par jāṇe chhe. lyo, ā dharmī ne āvo dharma!
koī vrat, bhakti, upavās ke sammedashikhar ādinī jātrā kare eṭale e dharmī em nahi, andar svasvarūpane anubhave ne parane par jāṇe te dharmī chhe. to keṭalāk vaḷī kahe chhe-
‘ek vār vande jo koī, tāke narak-pashugati nahi hoī, -em pūjāmān āve chhe ne?
bhāī! e to visheṣh shubhabhāv hoy to narak ane pashumān na jāy. parantu emān shun vaḷyun? emān bhavano ant kyān āvyo? vaḷī koī to em kahe chhe ke-
sammedashikharamān je vanaspati thāy chhe te paṇ paritasansārī-haḷukarmī hoy chhe. are bhāī! kṣhetranī sāthe shun sambandh chhe? jyān siddha bhagavān birāje chhe tyān enā peṭamān (-kṣhetramān) anantakāḷe kadī mokṣha nahi javāvāḷā jīvo paṇ hoy chhe. je muktishilā par bhagavān siddha birāje chhe tyān ja (e ja kṣhetre) bījā anant nigodanā jīv paṇ chhe. badhānun kṣhetra ek hovā chhatān bhāve darekane bhinnatā chhe. nigodanā
PDF/HTML Page 2945 of 4199
single page version
jīv pratyek anantā duḥkhane anubhave chhe, jyāre siddha bhagavanto anant sukhane bhogave chhe. ām parakṣhetranī sāthe, ātmānā dharmane kāī sambandh nathī. samajāṇun kānīn...?
have kahe chhe -“āvun jāṇato thako (te puruṣh) parabhāvone “ā mārā chhe” -em kem kahe? (na ja kahe)’
juo, ‘kem kahe? ’ - e to bhāṣhā līdhī chhe. eno artha e ke te parabhāvone ‘ā mārā chhe’ -em kem māne? jeṇe rāgathī bhinna shuddha chetanāmātra bhagavān ātmāne anubhavyo te gnānī puruṣh vyavahāranā rāgane potāno kem māne? na ja māne. kem? to kahe chhe -
‘kāraṇ ke parane ane potāne nishchayathī svasvāmisambandhano asambhav chhe’ shun kahyun e? shuddha chetanā svabhāv te potānun sva ane pote-ātmā teno svāmī em svasvāmisambandh chhe, paṇ rāg potānun sva ne ātmā teno svāmī-em nathī. parabhāvono svāmī par chhe, ātmā nathī. have jenī sāthe svasvāmisambandh nathī tene (rāgane) gnānī potānā kem māne? na ja māne-em kahe chhe.
samayasār parishiṣhṭamān 47 shaktionun varṇan karyun chhe. temān chhellī ‘svasvāmisambandh’ shakti chhe. je shaktinā kāraṇe potānān dravya-guṇ ne nirmaḷ paryāy potānun sva chhe ane pote-ātmā teno svāmī chhe evī ‘svasvāmisambandh’ shakti chhe. paṇ vikār potānun sva ane pote vikārano svāmī evo svasvāmisambandh nathī. vikārano svāmī thāy evī ātmānī koī shakti nathī.
dharmī puruṣh ā strī-putra ādi mārān chhe em kadīy mānatā nathī, kemake par dravya ne parabhāv sāthe ātmāne svasvāmīsambandh hovo asambhav chhe. are! loko to ā mārā bhagavān ne mārā guru ne mārān shāstra em kahe chhe; parantu bhāī! paravastune potānī mānavī e to sthuḷ agnān chhe, kemake ātmāmān par chījano traṇekāḷ abhāv chhe. potāne ane parane svasvāmisambandh hovāno sadākāḷ asambhav chhe.
bāpu! ā sharīranī kriyā mārī ne bolāy te vāṇī mārī e to kyāy dūr rahyu, kemake e to pragaṭ par chhe; ahīn kahe chhe- andaramān je ā dayā, dān, vrat, bhakti ādinā bhāv utpanna thāy chhe te paṇ par chhe. vyavahāraratnatrayanā vikalpa par chhe. ā paralakṣhī shāstrabhaṇataranun gnān chhe te paṇ par chhe, e nij svabhāv nathī. banārasīdāsanī ‘paramārtha vachanikā’ mān āve chhe ke - parasatāvalambī gnān chhe te potānī chīj nathī kemake parasattāvalambī gnān mārun sva ne hun eno svāmī evā sambandhano asambhav chhe. je par chhe eno svāmī ātmā kadīy nathī. lyo, have āvun chhe tyān parathī potāne
PDF/HTML Page 2946 of 4199
single page version
lābh thāy e vāt kyān rahī? bāpu! jenī sāthe svasvāmisambandh nathī enāthī lābh thāy e mānyatā ja mithyātva chhe.
lokone bichārāone badhun bahāranun thothethothān maḷyun chhe. sthānakavāsīomān to tap karo ne vrat karo eṭale thaī gayo dharma em māne chhe. bichārāone khabar nathī ke kartābuddhie rāgane karavo e mithyātvanun mahāpāp chhe. vaḷī shvetāmbaramān bhagavānanī bhakti karo ne giranār ne sammedashikharanī jātrā karo eṭale thaī gayo dharma em kahe chhe. paṇ bhāī! rāgamān dharma mānavo e ja mithyātva chhe. ahīn digambaramān (digambar sampradāyamān) strī-kuṭumb chhoḍo, vastra chhoḍo ne nagna thaī jāo eṭale dharma thaī jashe em kahe chhe; paṇ paranun ātmāne grahaṇ-tyāg mānavun e mithyātva chhe. kemake paranān grahaṇ-tyāg ātmāmān chhe nahi. bhagavān ātmā paranā grahaṇ-tyāgathī shūnya chhe. ahā! dharmanr̥un svarūp bahu ūṇḍun sūkṣhma chhe bhāī!
have ā sāmbhaḷīne koīne andar virodh-roṣh thāy to shun karīe? tenā prati samabhāv ja dharīe. tenā prati dveṣh ke vair-virodh na hoy, kemake badhā ātmā andar to bhagavān svarūp ja chhe. paryāyamān kṣhaṇik ek samayanī bhūl chhe e bījī vāt chhe, paṇ vastu to pote andar bhagavānasvarūp ja chhe. ahā! potānā bhagavānasvarūpanun andaramān bhān karīne bhūl ṭāḷī deshe. sansār to ek samayano chhe ane vastu andar bhagavān trikāḷ chhe. trikāḷ vastunān jyān andar ruchi ne āshray thayo tyān ek samayanī bhūl nāsh pāmī jāy chhe. āvo mārga chhe bhāī!
ahīn kahe chhe-dharmī puruṣh vyavahāranā rāgane potāno mānato nathī kemake vyavahār (rāg) mārun sva ne hun teno svāmī evo sambandh hovānun asambhav chhe.
have kahe chhe - ‘māṭe, sarvathā chidbhāv ja (ek) grahaṇ karavāyogya chhe, bākīnā samasta bhāvo chhoḍavāyogya chhe--evo siddhānt chhe.’
shun kīdhu? chetan ātmā ane eno chetanasvabhāv e ja abhed ek anubhav karavāyogya chhe. andar svasvarūpamān magna thaī enun samvedan ane ānandano svād levā yogya chhe. bākīnā eṭale chaitanyabhāvathī rahit samasta bhāvo chhoḍavāyogya chhe. lyo, ā siddhānt kahyo. ‘हति सिद्धांतः’ em chhe ne? matalab ke ā siddha thayelī vastu chhe. vyavahār ne nishchayane svasvāmī sambandh nathī e vāt siddha thaī chūkelī chhe.
prashnaḥ– vyavahār-rāgathī bhinna shuddha chaitanyanī jene antaramān draṣhṭi thaī chhe evo dharmī puruṣh potānī dīkarīne anyamatamān āpe ke nahi?
uttaraḥ– dharmī puruṣh, jyān dharma nathī tyān anyamatamān potānī dīkarīne kem de? tene evo bhāv-rāg kem āve? ahā! jene vyavahāre paṇ ā dharmanī kimmat
PDF/HTML Page 2947 of 4199
single page version
ane mahimā āvyo hoy tene paṇ evo bhāv na āve to dharmī puruṣhane kem āve? na ja āve. dharmanī vāt paṇ jyān chālatī na hoy ane jyān dharmashravaṇanī koī tak na hoy tevā sthānamān dharmātmā puruṣho potānī dīkarīo āpe nahi.
‘lokamān paṇ e nyāy chhe ke-je subuddhi hoy, nyāyavān hoy, te paranān dhanādikane potānā na kahe.’
shun kahyun? juo, koī khānadān samaju māṇas hoy, sthitie sādhāraṇ hoy ane ghare dīkarāno lagna prasaṅg hoy to te koī shrīmant gr̥uhasthane tyānthī ratnano hār vagere dīkarāne paheravā laī āve, to shun te ene potāno māne? ene potānī mūḍī samaje? nā samaje. e chīj mārī nathī emaj yathārtha te māne; ane e ja laukik nyāy chhe.
‘tevī ja rīte je samyagnānī chhe, te samasta paradravyone potānān karato nathī, potānā nijabhāvane ja potāno jāṇī grahaṇ kare chhe.’
juo, samyaggnānī dharmī puruṣhane vyavahārano-puṇyano bhāv āve chhe, paṇ tene te chhe em jāṇe chhe, paṇ te potāno chhe em jāṇato nathī. te samasta paradravyone tathā parabhāvone potānā mānato nathī, indrapad ke chakrīnun pad maḷe tene te potānān jāṇato nathī tathā je bhāve tīrthaṅkaranāmakarma bandhāy te bhāvaney te potāno mānato nathī. ahā! potānā ek chinmātra bhāvane ja potāno jāṇī teno anubhav kare chhe. vyavahār e nijabhāv nathī chhatān āve chhe, paṇ temān ene heyabuddhi hoy chhe, ādarabuddhi jarāy hotī nathī. lyo, āvī ā bhagavān vītarāg sarvagnadevanī divyadhvanimān āvelī vāt chhe. jenān mahābhāgya hoy tene sāmbhaḷavāy maḷe chhe. bākī jenā antaramān pariṇamī jāy enā bhāgyanun to pūchhavun ja shun?
have ā arthanun kaḷasharūp kāvya kahe chheḥ-
‘उदातचितचरितैः मोक्षर्थिभिः’ jemanā chittanun charitra udātta chhe evā mokṣhārthīo.....
juo, mokṣhārthī līdhun chhe ne? ahā! mokṣha je anantasukhamay pūraṇasukhamay chhe. eno namūno jenā anubhavamān āvyo chhe te mokṣhārthī chhe. kaḷashaṭīkāmān mokṣhārthīno artha evo karyo chhe ke-sakaḷ karmano kṣhay thatān thāy chhe atīndriyasukh, tene upādeyarūp anubhave chhe evā chhe je koī jīv teo. ahā! param ānandarūp pragaṭ dashā te mokṣha chhe, ane atīndriy ānandano anshe jene svād āvyo chhe ane je pūraṇ ānandano
PDF/HTML Page 2948 of 4199
single page version
arthī chhe te mokṣhārthī chhe. mokṣhārthī kaho ke dharmī kaho ke gnānī kaho-badhun ekārtha chhe.
niyamasāramān pūrṇa atīndriy ānandano ātmalābh-ene mokṣha kahyo chhe. anant ānandanī dashā athavā pūrṇa ānandano lābh enun nām mokṣha chhe; ane mokṣhano je arthī chhe te mokṣhārthī chhe. ahā! āvā mokṣhano arthī koṇ chhe? pūraṇ ānandasvarūp je mokṣha tenā kāraṇarūp je mārga je atīndriy ānandanā svādarūp chhe te mārgamān je sthit chhe te mokṣhamārgī mokṣhārthī chhe. bījī rīte kahīe to mokṣha jenun prayojan chhe ane je mokṣha māṭe ja nirantar mathe chhe te samyagdraṣhṭi dharmātmā mokṣhārthī chhe.
anant duḥkhanī dashā te sansār chhe, enāthī viparīt anant-pūraṇ ānandanī dashā te mokṣha chhe. ane jemān kiñchit ānandanī dashā ane kanīk du;khanī dashā chhe evī sādhakanī dashā te mokṣhārthī chhe.
kevo chhe mokṣhārthī? to kahe chhe-nij bhagavān ātmā jemān gnān ne ānand pūrṇa svabhāv paḍayān chhe enī jene draṣhṭi thaī chhe; vastu pūraṇ shuddha pūrṇānandamay chhe tenun jene gnān thayun chhe ane antaramān ramaṇatārūp jene ācharaṇ pragaṭ thayun chhe-ahā! āvo te mokṣhārthī chhe. chhe ne andar? ke jenā chittanun charitra arthāt ācharaṇ udātta chhe arthāt udār, uchcha, ujjvaḷ chhe. ahā! kṣhaṇe kṣhaṇe enā ānandanī ramaṇatā vadhatī jāy chhe.
kahe chhe- ‘jenā chittanun charitra udātta chhe evā mokṣhārthīo.....’ joyun? mokṣhārthīnā chittanun eṭale gnānanun ācharaṇ atyant udātta eṭale udār, uchcha, ujjvaḷ chhe. bhagavān ātmā gnān- svarūp chhe. emān ācharaṇ (ramaṇatā) karavun e chetananun ācharaṇ chhe. samyagdraṣhṭine āvun ātmānun ācharaṇ hoy chhe. ahā! āvun ācharaṇ karavāmān te udār chhe. andaramānthī ānand kāḍhavāmān te udār chhe. jem koī dāneshvarī dān devāmān udār hoy chhe ne? tem ā paṇ andaramānthī ānand kāḍhī potāne devāmān udār chhe. ahā! āvun udār ne ujjvaḷ arthāt rāgarahit pavitra ācharaṇ samyagdraṣhṭine hoy chhe.
vastu bhagavān ātmā shuddha chetanāsvarūp chhe. temān antar-ekāgra thaī temān ramavun, charavun, ṭharavun te gnānanun ācharaṇ chhe. samyagdraṣhṭine-mokṣhārthīne āvun ācharaṇ ati udātta eṭale udār, uchcha ne ujjvaḷ hoy chhe. juo ene je bāhya vratādi hoy chhe te ācharaṇ -em vāt nathī. e ācharaṇ kyān chhe? ene to upachārathī ācharaṇ kahyun chhe. ā to gnānamān-ānandamān ramavā-charavā-ṭharavārūp, ahā! je ānandanā svādarūp chhe-evā ātmānā ācharaṇanī vāt chhe. samajāṇun kāī.....?
aho! shun digambar santonī vāṇī! jāṇe rāmabāṇ! agnānano (-rāgano) nāsh karī gnānanun ācharaṇ pragaṭ karāve evī aho! ā rāmabāṇ vāṇī chhe.
PDF/HTML Page 2949 of 4199
single page version
gnānanun chāritra eṭale vītarāgī chāritra; vratādi rāganun ācharaṇ te gnānanun ācharaṇ nahi. kaḷash ṭīkākāre ‘udār chittacharitraiḥ’ no evo artha karyo chhe ke - sansār- sharīr-bhogathī rahit chhe manano abhiprāy jemano. bhāī! bhagavānano mārag to ā chhe bāpā!
‘ālāpapaddhit’ mān adhyātmanā nishchay ne vyavahār em be nay līdhā chhe. tyān pūrṇa shuddha abhed ek-ne nishchayanayano viṣhay līdho chhe. matalab ke je chetanadravya chhe te pūrṇa shuddha chhe, pūrṇa ānandarūp chhe, chāritranī pūrṇa ramaṇatārūp chhe. eṭale ke andar svabhāvamān pūraṇ ramaṇatārūp chāritra trikāḷ paḍayun chhe. vartamān paryāyamān bhale ramaṇatā ochhī chhe, parantu svarūpamānto chāritra pūrṇa ramaṇatārūp chhe. ahā! āvā ātmāne avalambīne jeṇe ānandamān keli-ramaṇatā karavārūp, gnānanun ācharaṇ pragaṭ karyun chhe. ane jene pūrṇa ānandanā lābhanun prayojan chhe te mokṣhārthīnun ācharaṇ, ahīn kahe chhe, ati udār chhe. ā rāganī kriyānī vāt nathī hon. gnānīne rāg hoy chhe, paṇ teno ene ādar nathī. e to eno jāṇanār mātra rahe chhe.
ahāhā.......! pūrṇānandano nāth prabhu ātmā chhe. enā ānandanun prachur svasamvedan jenī dashāmān āvyun chhe te mokṣhamārgī mokṣhārthī chhe. muninī mukhyatāe vāt chhe ne? samayasār gāthā pa mān āchāryadev kahe chhe ke -mārā nijavaibhavathī hun samayasār kahīsh. kevo chhe nijavaibhav? to kahe chhe-prachur ānandanā svasamvedananī dashā jenī mahor-chhāp chhe e māro nijavaibhav chhe. lyo, ā sivāy sharīr, vāṇī ke vratādi rāganī kriyā e kāī nijavaibhav nathī. andar pragaṭ prachur atīndriy ānandanī dashā te nijavaibhav chhe ane te mokṣhārthīnun ācharaṇ chhe.
have prachur ānandamān rahenārā munirāj āchārya amr̥utachandra kahe chhe-jemanā chittanun charitra udātta chhe evā mokṣhārthīo ‘अयम सिद्धांतः’ ā siddhāntane ‘सेव्यताम’ sevan karo ke- ‘अहम शुद्धम चिन्मयम् एकं परमं ज्योतिः एव सदा एव अस्मि’ hun to shuddha chaitanyamay ek param jyoti ja sadāy chhun;.....
siddhānt nām siddha thayelī vastu. āchārya kahe chheḥ- ā siddha thayelun chhe enun sevan karo ke-hun to shuddha chinmay ek param jyoti ja sadāy chhun. ahā! dharmī jīv potāne āvo anubhave chhe ke-hun shuddha chinmay sadāy ekarūp param chaitanya jyotisvarūp ja chhun. ahā! tiryañch paṇ jyāre samakit pāme chhe tyāre potānā svarūpane āvo ja anubhave chhe ke-hun ek chhun, shuddha chhun, sadāy param chinmātrajyotisvarūp ja chhun.
juo, ahīn ‘sadāy shuddha’ - em līdhun chhe. māṭe koī em kahe ke ashuddha paryāy vakhate dravya (trikāḷī) ashuddha thaī jāy chhe to e vāt khoṭī chhe. vastu chetanā-
PDF/HTML Page 2950 of 4199
single page version
svabhāv to andar ekarūp trikāḷ shuddha ja chhe. ahāhā...! bhagavān ātmā andar deh ne rāgathī - vikārathī bhinna ane vartamān paryāyathī ne bhedanā bhāvathīy bhinna evo trikāḷ shuddha ja chhe. samakitī potānā āvā abhyantar svarūpane anubhave chhe ane enun nām dharma chhe. samajāy chhe kāī...? shuddha ne anubhavyo tyāre ‘shuddha’ chhe em jāṇyun ne enun nām dharma chhe. āvī vāt chhe!
vaḷī kahe chhe- ‘tu’ ane ‘एते ये पृथग्लक्षणाः विविधाः भावाः समुल्लसन्ति ते अहं न अस्मि’ ā je bhinna lakṣhaṇavāḷā vividh prakāranā bhāvo pragaṭ thāy chhe te hun nathī; ‘यतः अत्र ते समग्राः अपि मम परद्रव्यम्’ kāraṇ ke te badhāy mane paradravya chhe.
shun kahe chhe? ke ā je chaitanyathī bhinna lakṣhaṇavāḷā dayā, dān, vrat, bhakti ādi anek prakāranā bhāvo pragaṭ thāy chhe te hun nathī. jhīṇī vāt chhe bhāī! sādhak dashā chhe ne? pūraṇ sarvagna vītarāganī dashā nathī. to kahe chhe-mārī paryāyamān asaṅkhya prakāranā shubh ne ashubh bhāvo pragaṭ thāy chhe. bhāṣhā juo! pahelān kahyun ke-hun sadāy ekarūp shuddha chinmātra chhun; have kahe chhe-chetanāthī bhinna lakṣhaṇavāḷā vividh bhāvo mārī paryāyamān ‘समुल्लसन्ति’ eṭale pragaṭ thāy chhe. ahāhā...! ahīn shun kahevun chhe? ke-muni-dharmī- mokṣhamārgī evo hun mane ekarūp ja anubhavun chhun ane ā bhinna lakṣhaṇavāḷā anek je bhāvo paryāyamān pragaṭ thāy chhe ‘ते अहं न अस्मि’ te hun nathī arthāt ā bhāvo mārāthī bhinna ja chhe, teo hun nathī. antaranī sukṣhma vāt chhe.
loko to vrat, tap ādi shubhabhāvone sādhan māne chhe, jyāre ahīn kahe chhe-te hun nahi. pr̥uthaklakṣhaṇavāḷā te anek bhāvo āve chhe kharā, paṇ te hun nahi, teo mārā shuddha ek chinmay svabhāvathī bhinna ja chhe. vikāralakṣhaṇavāḷā chhe ne? māṭe teo bhinna ja chhe. bhāī! ā mahinā mahinānā upavās-tap kare e shuddha ātmā nahi ane te ātmāno dharma nahi. bahu ākarī vāt bāpā! kamajorīthī te bhāvo pragaṭ thāy chhe. paṇ dharmī kahe chhe-te hun nahi; hun to shuddha ek chinmātra ātmā chhuun. lyo, ā pramāṇe dharmīne svasvarūpanī astinā bhānamān parabhāvonī nāsti āvī jāy chhe. ‘ā hun chhun’ evā bhānamān ‘ā hun nathī’ - em āvī jāy chhe. samajāṇun kāī...?
ek samayanī kevaḷagnānanī paryāy paripūrṇa chhe. e paryāyamān potānā dravya-guṇ ane traṇe kāḷanī paryāyanun tathā chhaye dravyonun gnān āve chhe. paṇ paryāyamān dravya-guṇ ke chha dravyo āvatān (praveshatān) nathī. tevī rīte shrutagnānanī paryāyamān paṇ ‘ā hun chhun’ evun dhruvanā astitvanun ane ‘ā hun nathī’ - em rāgādinun gnān āve chhe, paṇ rāgādi padārtho kāī emān āvatā (praveshatā) nathī, bhinna ja rahe chhe. ā pramāṇe svasvarūpamān ekāgra thaīne pariṇamatā gnānīne potānā gnānamān rāgādi parabhāvo potānāthī bhinna bhāse chhe.
PDF/HTML Page 2951 of 4199
single page version
gnānī kahe chhe-paryāyamān pragaṭ thatā ā vividh shubhāshubh bhāvo te hun nathī kāraṇ ke teo badhāy mane paradravya chhe. em ke te parabhāvo badhā paradravya chhe em hun jāṇun chhun. antaramān shuddha chaitanyasvabhāvanā āshraye pragaṭ nirmaḷ ratnatrayanī pariṇati e mārun sva chhe, paṇ ā rāgādi bhāvo badhā mane paradravya chhe. ahā! je bhāve tīrthaṅkaragotra bandhāy te ṣhoḍashakāraṇ bhāvanāo paṇ mane paradravya chhe em kahe chhe. prakr̥iti je bandhāy te to ajīv par chhe ja, parantu je vyavahāraratnatrayanā vikalpa utpanna thāy te paṇ mane ajīv parachīj chhe em kahe chhe. samajāṇun kāī...?
have āgaḷanā kathananī sūchanāno shlok kahe chheḥ-
‘परद्रव्यग्रहं कुर्वन’ je paradravyane grahaṇ kare chhe ‘अपराधवान’ te aparādhī chhe, ‘बध्येत एव’ tethī bandhamān paḍe chhe,..................
paradravya eṭale vrat, tap, bhakti, dayā, dān ādi parabhāvone je potānā mānī grahaṇ kare chhe e aparādhī eṭale gunhegār chhe. shun kahyun ā? ke dev-guru-shāstranī shraddhāno rāg, shāstra-bhaṇatarano rāg ane pāñchamahāvrat, samiti, gupti ādi vyavahāraratnatrayano rāg ke jene dharmī puruṣh paradravya jāṇe chhe tene potānun mānavun te aparādh-gunho chhe; ane evo aparādhī jīv bandhanamān paḍe chhe. bhāī! jeṭalā vyavahāranā vikalpo utpanna thāy chhe te badhā paradravya chhe. tene je bhalā ane svadravya jāṇe chhe te gunhegār-chor-aparādhī chhe. lyo, ā sonun chāndī, ne jarajhavāharāt te paradravya e to kyāy rahī gayā. samajāṇun kāī...?
have kahe chhe- ‘स्व द्रव्ये संवृतः ‘je svadravyamān ja samvr̥ut chhe evo yati ‘अनपराधः’ niraparādhī chhe ‘न बध्येत’ tethī bandhāto nathī.
ahāhā...! je munirāj svadravyamān ja santuṣhṭa thaī rame chhe te niraparādhī chhe. je paradravya-parabhāvane vāñchhato nathī paṇ nityānand-sahajānandasvarūp svadravyamān ja gupta thaī tr̥upta-tr̥upta rahe chhe te niraparādhī chhe ane tethī te bandhāto nathī.
keṭalāk kahe chhe-atyāre shuddha upayog nathī, māṭe puṇya e ja dharma chhe. are! tun shun kahe chhe bhāī? shuddha upayog nathī tethī shun puṇya dharma thaī jāy? ahīn to ene paradravya kahe chhe ane ene grahaṇ karavun te aparādh chhe, bandhan chhe. are bhāī! puṇya karīne to tun anantavār navamī graiveyak gayo, paṇ bhavabhramaṇ maṭayun nahi. ahā! paradravyane-puṇyane potānun māne e mahā aparādh chhe ane enī sajā chār gatinī jel chhe.
PDF/HTML Page 2952 of 4199
single page version
vaḷī koī kahe chhe-kānajīsvāmī vyavahārano lop kare chhe; em ke vyavahārathī lābh thāy em kahetā nathī.
vāt sāchī chhe; vyavahār āve chhe, te ho bhale; paṇ tethī shun? e kāī dharma ke dharmanun kāraṇ nathī. gnānī tene paradravya jāṇe chhe. shun kīdhun? karoḍo lagāvīne mandir bandhāve, pratimā padharāve paṇ e bhāv paradravya chhe em gnānī jāṇe chhe. ahā! e bhāvone potānā gaṇavā te mahā aparādh chhe.
prashnaḥ– to koī mandiro bandhāvashe nahi, pratimā padharāvashe nahi. uttaraḥ– bhāī! tane khabar nathī. mandir to enā kāḷe enā kāraṇe thāy chhe. ene koṇ bandhāve? ane dharmātmāne evo rāg āvyā vinā raheto nathī, paṇ chhe e aparādh. mārga bahu sūkṣhma chhe. bāpā! lokone jainapaṇun shun chhe e khabar nathī.
ahī kahe chhe-paradravyane-vyavahāranā vikalpaney je grahatā nathī te yati niraparādhī chhe. munirājane vyavahārano vikalpa āve, paṇ eno ene ādar nathī. enāthī lābh chhe vā e potānī chīj chhe em te mānatā nathī. ahā! āvā! muni-sant niraparādhī chhe ane emane bandhan nathī. je alpa bandh thāy chhe tene svabhāvanī draṣhṭinī mukhyatāmān gaṇavāmān āvato nathī. svadravya je ātmā emān rāg chhe nahi, tethī svabhāvadraṣhṭivant munirājane bandhan nathī. kiñchit rāg ne bandh thāy chhe te svabhāvanī draṣhṭimān gauṇ chhe, kemake dharmī ene paradravya jāṇe chhe. samajāṇun kāī...? āvī vāt chhe.
PDF/HTML Page 2953 of 4199
single page version
मा बज्झेज्जं केण वि चोरो त्ति जणम्हि वियरंतो।। ३०१।।
जो ण कुणदि अवराहे सो णिस्संको दु जणवदे भमदि।
ण वि तस्स बज्झिदुं जे चिंता उप्पज्जदि कयाइ।। ३०२।।
एवम्हि सावराहो बज्झामि अहं तु संकिदो चेदा।
मा बध्ये केनापि चौर इति जने विचरन्।। ३०१।।
यो न करोत्यपराधान् स निरशङ्कस्तु जनपदे भ्रमति।
नापि तस्य बद्धुं यच्चिन्तोत्पद्यते कदाचित्।। ३०२।।
एवमस्मि सापराधो बध्येऽहं तु शङ्कितश्चेतयिता।
यदि पुनर्निरपराधो निरशङ्कोऽहं न बध्ये।। ३०३।।
have ā kathanane draṣhṭāntapūrvak gāthāmān kahe chheḥ-
ke lokamān pharatān rakhe ko chor jāṇī bāndhashe; 301.
aparādh je karato nathī, niḥshaṅk lok viṣhe phare,
‘bandhāun hun’ evī kadī chintā na thāye tehane. 302.
tyam ātamā aparādhī ‘hun bandhāun’ em sashaṅk chhe,
ne niraparādhī jīv ‘nahi bandhāun’ em niḥshaṅk chhe. 303.
gāthārthaḥ– [यः] je puruṣh [स्तेयादीन् अपराधान्] chorī ādi aparādho [करोति] kare chhe [सः तु] te ‘[जने विचरन्] lokamān pharatān [मा] rakhe [केन अपि] mane koī [चौरः इति] chor jāṇīne [बध्ये] bāndhashe-pakaḍashe’ em [शङ्कितः भ्रमति] shaṅkti phare chhe; [यः] je puruṣh [अपराधान्] aparādh [न करोति] karato nathī
PDF/HTML Page 2954 of 4199
single page version
[सः तु] te [जनपदे] lokamān [निरशङ्कः भ्रमति] niḥshaṅk phare chhe, [यद्] kāraṇ ke [तस्य] tene [बद्धुं चिन्ता] bandhāvānī chintā [कदाचित् अपि] kadāpi [न उत्पद्यते] ūpajatī nathī. [एवम्] evī rīte [चेतयिता] aparādhī ātmā ‘[सापराधः अस्मि] hun aparādhī chhun [बध्ये तु अहम्] tethī hun bandhāīsh’ em [शङ्कितः] shaṅkti hoy chhe, [यदि पुनः] ane jo [निरपराधः] niraparādhī (ātmā) hoy to ‘[अहं न बध्ये] hun nahi bandhāun’ em [निरशङ्कः] niḥshaṅk hoy chhe.
ṭīkāḥ– jem ā jagatamān je puruṣh, paradravyanun grahaṇ jenun lakṣhaṇ chhe evo aparādh kare chhe tene ja bandhanī shaṅkā thāy chhe ane je aparādh karato nathī tene bandhanī shaṅkā thatī nathī, tem ātmā paṇ je ashuddha vartato thako, paradravyanun grahaṇ jenun lakṣhaṇ chhe evo aparādh kare chhe tene ja bandhanī shaṅkā thāy chhe ane je shuddha vartato thako aparādh karato nathī tene bandhanī shaṅkā thatī nathī-evo niyam chhe. māṭe sarvathā sarva pārakā bhāvonā parihār vaḍe (arthāt paradravyanā sarva bhāvone chhoḍīne) shuddha ātmāne grahaṇ karavo, kāraṇ ke em thāy tyāre ja niraparādhapaṇun thāy chhe.
bhāvārthaḥ– jo māṇas chorī ādi aparādh kare to tene bandhananī shaṅkā thāy; niraparādhane shaṅkā shā māṭe thāy? tevī ja rīte jo ātmā paradravyanā grahaṇarūp aparādh kare to tene bandhanī shaṅkā thāy ja; jo potāne shuddha anubhave, parane na grahe, to bandhanī shaṅkā shā māṭe thāy? māṭe paradravyane chhoḍī shuddha ātmānun grahaṇ karavun. tyāre ja niraparādh thavāy chhe.
have ā kathanane draṣhṭāntapūrvak gāthāmān kahe chheḥ-
‘jem ā jagatamān je puruṣh, paradravyanun grahaṇ jenun lakṣhaṇ chhe evo aparādh kare chhe tene ja bandhanī shaṅkā thāy chhe ane je aparādh karato nathī tene bandhanī shaṅkā thatī nathī, tem......’
lokamān je paisā, kapaḍān, dāgīnā ītyādi paravastunī chorī kare chhe te aparādhī chhe ane tene, mane koī pakaḍashe, bāndhashe, bandhanamān-jelamān nākhashe evī shaṅkā thāy chhe. parantu je āvo aparādh karato nathī te nirbhay rahe chhe, tene bandhananī shaṅkā thatī nathī. ā draṣhṭānt chhe. have kahe chhe-
PDF/HTML Page 2955 of 4199
single page version
‘tem ātmā paṇ je ashuddha vartato thako, paradravyanun grahaṇ jenun lakṣhaṇ chhe evo aparādh kare chhe tene ja bandhanī shaṅkā thāy chhe ane je shuddha vartato thako aparādh karato nathī tene bandhanī shaṅkā thatī nathī-evo niyam chhe.’
joyun? kahe chhe-ātmā paṇ ashuddha vartato thako aparādhī chhe. ashuddhatā (vikār- rāg) chhe te paradravya chhe. tethī ashuddhatāmān- paradravyamān vartato thako jīv aparādh kare chhe. ahāhā.....! dayā, dān, bhakti ādinā je bhāv thāy chhe te paradravya chhe ane temān ekatvabuddhithī je varte chhe, vā te bhāv mārī chīj chhe em je māne chhe te aparādhī chhe. samyagdraṣhṭine kiñchit ashuddhatā thāy chhe paṇ temān te ekatvapaṇe vartato nathī. paṇ agnānī rāgamān ekatvapaṇe varte chhe ane tethī te aparādhī chhe.
duniyāmān atyāre chha chha māsanā upavās ne vrat ādi kare chhe ne? ane enī pāchhaḷ varaghoḍā kāḍhe chhe ne? ahā! e dharma chhe e vāt to dūr raho, ahān kahe chhe-emān je (ekapaṇe) varte chhe te aparādh chhe. ahā! je prāṇī ashuddha varte chhe arthāt ashuddhatā mārī chīj chhe em mānī varte chhe te aparādhī-gunhegār chhe. gajab vāt chhe bhāī! ā dayā, dān, vratādinā bhāv bhalā chhe ne mārā chhe em mānīne je varte chhe te aparādhī chhe.
ahāhā...! ātmā chaitanyaprakāshano puñj prabhu chhe. tene chhoḍī puṇya-pāpanā bhāvane potānā mānī je varte chhe te mūḍh mithyādraṣhṭi chhe, aparādhī pāpī chhe. te bandhanane prāpta thāy chhe. bhāī! rāg ādi je paradravya chhe tene potānā mānavā e aparādh chhe ane tenī sajā bandhan chhe, chāragatinī jel chhe, samajāy chhe kāī....?
ahā! arihant paramātmāne jemānthī anant gnān ane anant ānand pragaṭ andar thāy chhe evī gnān ne ānandanī shakti darek ātmāmān pūrṇa paḍelī chhe. te kyāy bahārathī pragaṭ thāy chhe em nathī. andar shaktie vidyamān chhe te arihant dashāmān pragaṭ thāy chhe.
pañchāstikāyamān jyān dravya, guṇ ne paryāy traṇe ek dravyanān chhe, anyadravyathī bhinna ek sattā chhe-em siddha karavun hoy tyān ‘द्रवति इति द्रव्यम्’ drave chhe te dravya chhe em kahyun. tyān em batāvavun chhe ke ashuddha paryāy paṇ pote dravya drave chhe. tyān paryāy dravyanī chhe em ek astitva (sattā) siddha karavun chhe. jem samudramān taraṅg uṭhe chhe te samudranān chhe tem dravyamān je paryāy uṭhe chhe te dravyanī chhe. pañchāstikāy gāthā ra7mān āve chhe ke- rāgadveṣhano kartā ātmā chhe. tyān vikār ātmānī paryāyamān thāy chhe em batāvavun chhe.
PDF/HTML Page 2956 of 4199
single page version
jayān dravyadraṣhṭi, adhyātmanī draṣhṭi karāvavī hoy tyān (shāstramān) em āve ke paryāy dravyamān nathī, ane tethī paryāy dravyathī utpanna thatī nathī; paryāyano kartā dravya nathī, paryāy paryāyathī utpanna thāy chhe. paramātmaprakāsh gāthā 68mān āve chhe ke-trikāḷī ānandano nāth prabhu ātmā ja ek paramārtha vastu chhe. te mokṣhamārga ādi paryāyano kartā nathī. jyān shuddha dravyanī draṣhṭi karāvavī hoy tyān kahe ke-sāmbhaḷ! tārī andar je nityānand prabhu (virāje) chhe e kadīy paryāyane karato nathī. ātmā to ānandakand sachchidānand prabhu svabhāve siddha sadash chhe. jem bhagavān siddhamān rāgadveṣh nathī tem bhagavān ātmāmān (trikāḷī dravyamān) rāgadveṣh nathī, jo emān rāgadveṣh hoy to te kadī ṭaḷī shake nahi. lyo, āvī vāt chhe!
ek kor kartā kahe ne vaḷī pāchho akartā kahe. ahīn kahe chhe-rāgamān vartato jīv mithyādraṣhṭi chhe. e to e rāgane potāno māne chhe ne? to rāgamān varte chhe em kahyun. bhāī! jyān je apekṣhāe kathan hoy te yathārtha samajavun joīe. apekṣhāthī yathārtha samaje to virodh na āve.
ahīn kahe chhe-je koī jīv puṇya pariṇām mārā, te men karyā chhe ane e mārun kartavya chhe em mānato ashuddhatāmān varte chhe te aparādhī chhe. te ashuddha vartato thako paradravyanun grahaṇ jenun lakṣhaṇ chhe evo aparādh kare chhe. juo, ahīn rāg paradravya chhe em kahyun chhe. bhagavān ātmānā svarūpamān rāg chhe nahi ane jo te ātmānā svarūpamān hoy to kadī nāsh pāme nahi. paṇ arihant ane siddha paramātmā je thāy chhe temane paryāyamān rāgadveṣhano nāsh thāy chhe; māṭe e siddha thāy chhe ke rāg potānī chīj nathī, paradravya chhe. māṭe je rāgamān potāpaṇe varte chhe te aparādhī chhe ane tene avashya shaṅkā thāy chhe ke-hun bandhāun chhun, mane bandhan thāy chhe.
ahāhā...! āvo bhagavānano mārag! shun thāy? vastusthiti ja āvī chhe. bhagavāne kāī karī chhe em nathī; emaṇe to jevī vastusthiti chhe tevī jāṇī chhe ane evī divyadhvanimān pragaṭ karī chhe. ahāhā...! bhagavān kahe chhe-je koī paṇ jīv potānā shuddha gnātā-daṣhṭāsvabhāvane chhoḍīne puṇya pariṇāmamān (vyavahāramān) potāpaṇe varte chhe e aparādhī chhe ane ene shaṅkā thāy chhe ke-hun bandhāun chhun; ane te bandhāy ja chhe. ahā! gāthāe gāthāe ā pokār chhe.
parantu je shuddha vartato thako aparādh karato nathī tene bandhananī shaṅkā thatī nathī. ahāhā...! hun to gnānānandasvarūp prabhu ek shuddha chinmātra ātmā chhun em anubhav- rūp je vartamān dashāmān varte chhe te aparādhī, gunhegār ke chor nathī. potānā shuddha bhagavān ātmānī antadraṣhṭi, gnān ne ramaṇatāmān je varte chhe te aparādh karato
PDF/HTML Page 2957 of 4199
single page version
nathī; arthāt jevo ātmā vastue shuddha chhe evo paryāyamān shuddha vartato thako nirmaḷ ratnatrayarūp pariṇame chhe te niraparādh chhe ne tene bandhananī shaṅkā thatī nathī evo niyam chhe. juo, ā niyam eṭale siddhānt kahyo.
have kahe chhe- ‘māṭe sarvathā sarva pārakā bhāvonā parihār vaḍe shuddha ātmāne grahaṇ karavo, kāraṇ ke em thāy tyāre ja niraparādhapaṇun thāy chhe.’
ātmā je vastu chhe te sachchidānandasvarūp prabhu shuddha chidānandakand chhe. temān karmanā nimittathī utpanna thatā hinsā, jūṭh, chorī ādi pāpanā bhāvo ne dayā, dān ādi puṇyabhāvo-te sarva paradravya chhe, parabhāvo chhe. ahīn kahe chhe-e sarva parabhāvonī draṣhṭi chhoḍī shuddha ātmāne grahaṇ karavo eṭale ke shuddha ātmāmān ja draṣhṭi lagāvavī, tene ja gnānanun gney banāvavun ane temān ja līnatā karavī; kemake tyāre ja niraparādhatā thāy chhe. ānun nām jainadharma chhe.
to jīvonī dayā pāḷavī e jainadharma nahi? bhāī! jīvonī dayāno je vikalpa āve chhe te, ahīn kahe chhe, paradravya chhe, parabhāv chhe; ane tene grahaṇ karavo te aparādh chhe. paranī dayā to bāpu! koī pāḷī shakato nathī. par jīv to enun āyu hoy to bache chhe. koīno bachāvyo bache chhe em chhe nahi. chhatān hun bījāne bachāvī shakun chhun em māne e to mithyātva chhe. bījāne koṇ bachāve? chhatān evo parane bachāvavāno vikalpa āve kharo; gnānīne paṇ āve chhe. parantu gnānī tene grahato nathī kemake parabhāvanun grahaṇ te aparādh chhe, chorī chhe. je parabhāvane potāno mānī varte chhe te niyamathī aparādhī chhe ne te bandhāy chhe. samajāṇun kāī...?
jeṭalā koī dayā, dān, vrat, tap, bhakti ādi shubhanā vikalpa uṭhe chhe te sarva paradravya chhe, parabhāv chhe, e kāī ātmāno svabhāv nathī. te sarva parabhāvonā sarvathā parihār vaḍe...... , juo sarva ane sarvathā em be shabdo paḍayā chhe. eṭale ke shubhāshubh sarva parabhāvonun sarvathā lakṣha chhoḍīne nirvikalpa shuddha gnānānandasvarūpī ātmāne jāṇavo- anubhavavo ane emān ja draṣhṭi lagāvī sthir thavun enun nām shuddha ātmāne grahaṇ karyo kahevāy chhe ane tyāre ja te niraparādh thāy chhe.
ā sivāy, koī moṭo abajopati sheṭh hoy, moṭo rājā hoy ke moṭo dev hoy, jo ene dehādi ane rāgādi parabhāvothī bhinna potānā shuddha chaitanyasvarūpanun bhān nathī tene dehanī ne rāganī ekatābuddhimān deh chhūṭe chhe. ahā! āvā jīvo bichārā chāragatimān rajhaḷī mare chhe. māṭe sarva parabhāvonun sarvathā lakṣha chhoḍī shuddha
PDF/HTML Page 2958 of 4199
single page version
ātmāne grahaṇ karavo ke jethī niraparādhatā pragaṭ thāy chhe ane bandhan thatun nathī. samajāṇun kāī...?
‘jo māṇas chorī ādi aparādh kare to tene bandhananī shaṅkā thāy; niraparādhane shaṅkā shā māṭe thāy?’
juo, je chorī ādi aparādh kare tene shaṅkā-bhay thāy ke mane koī pakaḍashe, bandhanamān nākhashe. paṇ niraparādhane shaṅkā-bhay shun kām thāy? je niraparādh chhe e to nirbhay ja chhe, tene bandhanano bhay nathī.
‘tevī ja rīte jo ātmā paradravyanā grahaṇarūp aparādh kare to tene bandhanī shaṅkā thāy ja; jo potāne shuddha anubhave, parane na grahe to bandhanī shaṅkā shā māṭe thāy?’
shun kīdhun? ke -jo ātmā parabhāvane-shubhāshubh rāgane grahaṇ kare to tene chorīno aparādh thāy chhe, māṭe tene bandhanī shaṅkā-bhay thāy ja. paṇ je parabhāvane grahe ja nahi, ek shuddha ātmāne ja anubhave te niraparādhī chhe ane tethī tene bandhananī shaṅkā-bhay kem thāy? tene bandhanano bhay thato nathī.
‘māṭe paradravyane chhoḍī shuddha ātmānun grahaṇ karavun. tyāre ja niraparādh thavāy chhe.’ lyo, shubhabhāv karatān karatān niraparādh thavāy em nahi, paṇ sarva shubh bhāvanun paṇ sarvathā lakṣha chhoḍīne potānā shuddha ek chaitanyabhāvane grahaṇ karavāthī niraparādh thavāy chhe em kahe chhe. juo ā niraparādh thavānī rīt!
PDF/HTML Page 2959 of 4199
single page version
को हि नामायमपराधः? –
संसिद्धिराधसिद्धं साधियमाराधियं च एयट्ठं। अवगदराधो जो खलु चेदा सो होदि अवराधो।। ३०४।। जो पुण णिरावराधो चेदा णिस्संकिओ उ सो होइ। आराहणाइ णिच्चं वट्टेइ अहं ति जाणंतो।। ३०५।।
अपगतराधो यः खलु चेतयिता स भवत्यपराधः।। ३०४।।
यः पुनर्निरपराधश्चेतयिता निरशङ्कितस्तु स भवति।
आराधनया नित्यं वर्तते अहमिति जानन्।। ३०५।।
have pūchhe chhe ke ā ‘aparādh’ eṭale shun? tenā uttaramān aparādhanun svarūp kahe chheḥ-
e rādhathī je rahit chhe te ātamā aparādh chhe; 304.
vaḷī ātamā je niraparādhī te niḥshaṅkti hoy chhe,
varte sadā ārādhanāthī, jāṇato ‘hun’ ātmane. 30p.
gāthārthaḥ– [संसिद्धिराधसिद्धम्] sansiddhi, *rādh, siddha, [साधितम् आराधितं च] sādhit ane ārādhit- [एकार्थम्] e shabdo ekārtha chhe; [यः खलु चेतयिता] je ātmā [अपगतराधः] ‘apagatarādh’ arthāt rādhathī rahit chhe [सः] te ātmā [अपराधः] aparādh [भवति] chhe.
[पुनः] vaḷī [यः चेतयिता] je ātmā [निरपराधः] niraparādh chhe [सः तु] te [निरशङ्कितः भवति] niḥshaṅk hoy chhe; [अहम् इति जानन्] ‘shuddha ātmā te ja hun chhun’ em jāṇato thako [आराधनया] ārādhanāthī [नित्यं वर्तते] sadā varte chhe. _________________________________________________________________ * rādh = ārādhanā; prasannatā; kr̥upā; siddhi; pūrṇatā; siddha karavun te; pūrṇa karavun te.
PDF/HTML Page 2960 of 4199
single page version
स्पृशति निरपराधो बन्धनं नैव जातु।
नियतमयमशुद्धं स्वं भजन्सापराधो
भवति निरपराधः साधु शुद्धात्मसेवी।। १८७।।
ṭīkāḥ– paradravyanā parihār vaḍe shuddha ātmānī siddhi athavā sādhan te rādh. je ātmā ‘apagatarādh’ arthāt rādh rahit hoy te ātmā aparādh chhe. athavā (bījo samāsavigrah ā pramāṇe chheḥ) je bhāv rādh rahit hoy te bhāv aparādh chhe; te aparādh sahit je ātmā vartato hoy te ātmā sāparādh chhe. te ātmā, paradravyanā grahaṇanā sadbhāv vaḍe shuddha ātmānī siddhinā abhāvane līdhe bandhanī shaṅkā thatī hoīne svayam ashuddha hovāthī, anārādhak ja chhe. ane je ātmā niraparādh chhe te, samagra paradravyanā parihār vaḍe shuddha ātmānī siddhinā sadbhāvane līdhe bandhanī shaṅkā nahi thatī hovāthī ‘upayog ja jenun ek lakṣhaṇ chhe evo ek shuddha ātmā ja hun chhun’ em nishchay karato thako shuddha ātmānī siddhi jenun lakṣhaṇ chhe evī ārādhanāthī sadāy vartato hovāthī, ārādhak ja chhe.
bhāvārthaḥ– sansiddhi, rādh, siddhi, sādhit ane ārādhit-e shabdono artha ek ja chhe. ahīn shuddha ātmānī siddhi athavā sādhananun nām ‘rādh’ chhe. jene te rādh nathī te ātmā sāparādh chhe ane jene te rādh chhe te ātmā niraparādh chhe. je sāparādh chhe tene bandhanī shaṅkā thāy chhe māṭe te svayam ashuddha hovāthī anārādhak chhe; ane je niraparādh chhe te niḥshaṅk thayo thako potānā upayogamān līn hoy chhe tethī tene bandhanī shaṅkā nathī, māṭe ‘shuddha ātmā te ja hun chhun’ evā nishchayapūrvak vartato thako samyagdarshan, gnān, chāritra ane tapanā ek bhāvarūp nishchay ārādhanāno ārādhak ja chhe.
have ā arthanun kaḷasharūp kāvya kahe chheḥ-
shlokārthaḥ– [सापराधः] sāparādh ātmā [अनवरतम्] nirantar [अनन्तैः] anant pudgalaparamāṇurūp karmothī [बध्यते] bandhāy chhe; [निरपराधः] niraparādh ātmā [बन्धनम्] bandhanane [जातु] kadāpi [स्पृशति न एव] sparshato nathī ja. [अयम्] je sāparādh ātmā chhe te to [नियतम्] niyamathī [स्वम् अशुद्धं भजन्] potāne ashuddha sevato thako [सापराधः] sāparādh chhe; [निरपराधः] niraparādh ātmā to [साधु] bhalī rīte [शुद्धात्मसेवी भवति] shuddha ātmāno sevanār hoy chhe. 187.