PDF/HTML Page 2961 of 4199
single page version
chāhe to dayā, dān, vratādinā puṇyabhāv ho topaṇ te paradravya chhe, parabhāv chhe. ahīn kahe chhe-e puṇya-pāpanā sarva parabhāvone chhoḍīne ek chidānandaghan prabhu ātmānī draṣhṭi, enun gnān ane emān ramaṇatā thavī te shuddha ātmānī siddhi chhe. shun kīdhun? ke andar nirmaḷ ratnatrayarūp sādhakabhāv pragaṭ thayo tyāre bhagavān ātmānī siddhi thaī; tyāre vastu trikāḷī shuddha ā chhe em siddha thayun arthāt tyāre sādhan thayun. ahīn kahe chhe-āvī sādhanadashā pragaṭ thaī te rādh chhe. ā, aparādhanī sāme rādh shabda chhe. ahīn shun kahevun chhe? ke nirmaḷānandano nāth bhagavān ātmā chhe. teno āshray karavāthī je andar sādhak bhāv pragaṭ thayo, nirmaḷ ratnatray pragaṭ thayā ke jemān bhagavān ātmānī siddhi thaī te sādhakabhāv rādh chhe, shuddha ātmānun sevan chhe.
ahā! anādithī jīvane puṇya-pāpanā bhāv je vikār chhe tenī siddhi hatī. ā vikār chhe te hun chhun em ene mithyātvanun-aparādhanun sevan hatun. have te ja ātmāne jyāre gulāṇṭ khāīne hun to shuddha chidānandakand prabhu ātmā chhun-em enān gnān-shraddhān ne ramaṇatā thayān tyāre tene paryāyamān shuddha ātmānī siddhi thaī. āvo sādhak bhāv je chhe te rādh chhe, ātmānun sevan chhe-em kahe chhe. ānun nām dharma ne mokṣhano mārga chhe.
bhāī! bhagavānano mārga bahun jhīṇo chhe. vaḷī, eṇe badhun bahārathī kalpyun chhe eṭale ā jhīṇun paḍe chhe. are! dharmanā nāme atyāre to bhāre goṭāḷo chālī rahyo chhe. chor koṭavāḷane daṇḍe evī atyāre sthiti chhe. paṇ bāpu! mārag ten kalpyo chhe tevo nathī. ahā! vītarāg parameshvaranī akaṣhāy karuṇāthī āvelī ā vāṇī sāmbhaḷ to kharo prabhu! vrat karavān ne tap karavān ne chovihār karavo-e badhī kriyā to rāg chhe, te aparādh chhe, gunho chhe, chorī chhe. ahā! te apavitra, ashuddha, bādhak ne virādhak bhāv chhe. te bandhanun kāraṇ chhe. ek bhagavān ātmā ja param pavitra abandh chhe.
PDF/HTML Page 2962 of 4199
single page version
shun kīdhun? bhagavān ātmā chaitanyaghan prabhu paramapavitra ane abandh chhe. teno draṣhṭimān svīkār karavo ane temān ja līnatā karavī te ātmānī siddhi chhe. ahīn kahe chhe- jemān ātmānī siddhi-prāpti thāy te sādhakabhāv rādh chhe. te sādhakapaṇun bhagavān ātmānī sevā chhe.
loko te janasevā te prabhu sevā em kahe chhe ne? paṇ emān to dhūḷey prabhu sevā nathī sāmbhaḷane. paranī sevā koṇ karī shake chhe? ā āṅgaḷī ūñchī-nīchī thāy chhe ne? te paṇ ātmā karī shakato nathī. te kāī ātmānun kārya nathī kemake e to jaḍ māṭī-dhūḷ chhe. enun pariṇaman jaḍ paramāṇuo palaṭīne kare chhe; emān ātmānun kāī kārya nathī. ane rāganī sevā je kare chhe tey agnānī chhe.
chālatī moṭarane hāth vaḍe aṭakāvī de evun ek pahelavānamān baḷ hatun; ane tenun ene abhimān hatun. parantu te ja pahelavān jyāre maraṇ-pathārīe paḍayo tyāre sharīr par beṭhelī mākhīney uḍāḍavānī enī shakti na hatī. bhāī! sharīranī jaḍanī kriyā koṇ karī shake? maphatanun abhimān kare ke men ā karyun. bākī deh, vāṇī ītyādi jaḍanī kriyā ātmā karī shakato nathī. tathāpi e mithyā abhimān kare emān to bandhanī siddhi thāy chhe. ahā! e bandhano sādhakabhāv chhe. samajāṇun kāī...?
bhāī! par taraphanā lakṣhavāḷā bhāvo-chāhe hinsādi pāpanā ho ke ahinsādi puṇyanā ho-te sarva bhāvo aparādh chhe. puṇyanā bhāvo paṇ aparādh ja chhe. te bhāvo bandh sādhak chhe. te bhāvonun sevan kare te bandhanun ja sevan kare chhe ane tene sansāranī ja siddhi thāy chhe. bhāī! rāganun sevan te sansāranī ja siddhi chhe. ahā! āvun yathārtha jāṇīne je samasta parabhāvothī vimukh thaī ātmasanmukh thāy chhe, bhagavān ātmānān nirmaḷ gnān- shraddhān ne antar-ramaṇatārūp chāritra pragaṭ kare chhe tene ātmānī siddhi-prāpti thāy chhe. āvī vāt chhe.
bhāṣhā to sādī chhe bhagavān! paṇ bhāv gambhīr chhe. ahā! jene ekāvatārī indro paṇ ati vinamra thaī ekachitte sāmbhaḷe te bhagavānanī vāṇīnī gambhīratānī shī vāt! ahā! te apār gambhīr ne adbhūt alaukik chhe.
juo, upar saudharma devalok chhe. temān batrīs lākh vimān chhe. pratyek vimānamān asaṅkhya dev chhe. teno svāmī shakrendra chhe. te traṇ gnānano dhārak samakitī ātmagnānī chhe. te ekāvatārī arthāt have pachhī ek bhav karīne manuṣhya thaīne mokṣha jashe. tenī patnī shachī paṇ ekāvatārī chhe. jyāre utpanna thaī tyāre to mithyādraṣhṭi hatī. parantu te indra sāthe bhagavānanī vāṇī sāmbhaḷavā jatī tyān tene antar-svabhāvano āshray thavāthī ātmagnān thayun hoy chhe, te paṇ ek bhav karīne mokṣha jashe. ahā! shukra ane
PDF/HTML Page 2963 of 4199
single page version
shachī banne samosaraṇamān bhagavānanī je vāṇī sāmbhaḷatā hoy te vāṇī kevī hoy? bāpu! ā bījānī dayā karo ne dān karo ne upavās karo ītyādi to kumbhārey kahe chhe. ane emān navun shun chhe? evun to eṇe anant vār karyun chhe.
bhāī! rātribhojan karavun e mahāpāp chhe kemake emān trasajīvo sahit anek jīvonī hinsā thāy chhe. vaḷī tīvra lolupatā vinā rātribhojan hotun nathī. te pramāṇe lasaṇ, ḍuṅgaḷī, baṭāṭā ādi kandamūḷ ke jemān anantā nigodanā jīv vidyamān chhe tenun bhojan karavun e paṇ mahāpāp chhe. are bhāī! tane khabar nathī paṇ e kandamūḷanā anantā jīvomān tārā pūrvanā anek mātā, pitā ane santānanā jīv paṇ chhe. ahā! tenī andar tārī pūrvanī anant mātāo chhe. ahā! evā kandamūḷanun bhakṣhaṇ shun tane shobhe chhe? jarā vichār to kar. ahīn kahe chhe-e sarva hinsānā bhāv to aparādh ane pāp chhe ja, paṇ enī dayā pāḷavāno shubharāg je thāy chhe ey pāp chhe, aparādh chhe, gunho chhe. bahu ākarī vāt bhagavān!
are! 84 lākh yoninā avatāramān ene keṭakeṭalun duḥkh thayun chhe? koīe kahyun ke- chhāpāmān āj āvyun chhe ke koīno ekano ek dīkaro jīpamānthī uṭhalī paḍayo ane jīp tenā par pharī vaḷī ane te chhokaro marī gayo. ahā! ene kevī pārāvār vedanā ne keṭalun duḥkh thayun hashe? bhāī! paṇ e duḥkh ene jīpanā kāraṇe thayun chhe em nathī; parantu ene deh ane rāganī je ekatābuddhi chhe tenun e duḥkh chhe. sanyogī chīj to ene aḍīy nathī. bhagavān ātmā shuddha chetanāmay arūpī chīj chhe. te rūpī chīj ne kadī aḍe nahi ne rūpī chīj ene kadī aḍe nahi. ek chīj bījī chīj ne kadī aḍe nahī evun ja vastusvarūp chhe. paṇ dehādi ne puṇya-pāp ādi je parabhāvo chhe tenī ekatvabuddhi arthāt te hun chhun evo bhāv te duḥkh chhe. ahā! ghāṇīmān jem tal pīlāy tem ātmā anādithī rāg-dveṣh moharūp ghāṇīmān pīlāī rahyo chhe. ahīn kahe chhe-tāre āvā duḥkhathī chhuṭavun hoy to ātmā pūrṇānandano nāth prabhu andar ekalā ānandathī bharyo chhe tenī siddhi kar. shuddha ātmānī siddhi e mokṣhanun sādhan chhe.
ahā! jem koī baḷukī bāī gāyanā āñchaḷamānthī dūdh dohīne kāḍhe tem āchārya amr̥utachandre bhagavān kundakundāchāryanī gāthāomān je bhāv bharyā chhe te dohī dohīne bahār kāḍhayā chhe. bhāī! tun sāmbhaḷ to kharo. bhagavān! tun traṇalokano nāth prabhu andar atīndriy gnān ne ānandathī pūraṇ bharelo parameshvar chho. ane ā paryāyamān je shubhāshubh vr̥utio uṭhe chhe te aparādh chhe, duḥkh chhe. māṭe te parabhāvothī haṭhī upayogane antarmukh karī shuddha ātmānun-potānā parameshvaranun-gnān kar ane draṣhṭine temān ja sthir karī antar- ramaṇatā kar. ahā! shuddha svarūpanān gnān-shraddhān ne ramaṇatā-ācharaṇ e ja
PDF/HTML Page 2964 of 4199
single page version
ātmānī siddhi chhe ane e ja sādhakapaṇun chhe, e ja rādh nām ātmānī sevā chhe. samajāṇun kāī...?
samayasār gāthā 17 - 18 mān āve chhe ke-ābālagopāḷ sarvane temanī gnānanī paryāyamān ātmā jāṇavāmān āvī rahyo chhe. shun kīdhun? bhāī! tārī gnānanī dashāmān svagney evo bhagavān ātmā jaṇāī rahyo chhe. gnān svaparaprakāshak chhe ne? tethī agnānīne paṇ enī gnānanī paryāyamān ātmā to jaṇāī rahyo chhe. paṇ shun thāy? enī draṣhṭi enā upar nathī. enī draṣhṭi bahār par-rāg ne nimittādi-par chhe. ahā! enī bahirātmadraṣhṭi chhe ane tethī tene paranun-rāgādinun astitva bhāse chhe. paṇ jyāre e ja gulāṇṭ mārīne andaramān pūrṇānandanā astitvane dekhe chhe tyāre hun āvo shuddha chidānandaghan prabhu ātmā chhun-em ene ātmānī siddhi-prāpti thāy chhe. e ja sādhakabhāv chhe ane e ja rādh chhe.
have kahe chhe- ‘je ātmā “apagatarādh” arthāt rādh rahit hoy te ātmā aparādh chhe.’
juo, shun kīdhun? ke je ātmā rādh rahit eṭale ke shuddha chaitanyasvarūpanī sevāthī rahit chhe, sādhakapaṇāthī rahit chhe, vā ātmānī siddhithī rahit chhe te aparādh chhe. shuddha ātmānā gnān-shraddhān ne ācharaṇathī rahit chhe te ātmā aparādh chhe. juo, karmanun- nimittanun jor chhe māṭe aparādhī chhe em nahi, paṇ sādhakapaṇāthī rahit chhe, shuddha ātmānā sevanathī rahit chhe māṭe aparādhī chhe em kahe chhe. te aparādh potāno potānā kāraṇe chhe. have kahe chhe-
‘athavā (bījo samāsavigrah ā pramāṇe chheḥ) je bhāv rādh rahit hoy te bhāv aparādh chhe.’
juo, pahelān em kahyun ke je ātmā rādh rahit chhe te aparādh chhe, ne have em kahyun ke je bhāv rādh rahit chhe te aparādh chhe. ahā! je bhāv vaḍe shuddha ātmānun sevan na thāy te rāgādi bhāv sarva aparādh chhe. ane jeno bhāv aparādh chhe te ātmā aparādh chhe-em vāt chhe.
have kahe chhe- ‘te aparādh sahit je ātmā vartato hoy te ātmā sāparādh chhe.’ ahā! ātmā to shuddha chaitanya prabhu ātmā chhe, parantu je ātmā potānā shuddha chaitanyanī sanmukhatāno anādar karanār evā puṇya-pāp ādi rāgabhāvamān varte chhe te sāparādh chhe, gunhegār chhe. pratyek ātmā andaramān to atīndriy ānandasvarūp bhagavān svarūpe andar sadā virājī rahyo chhe. paṇ agnānīne te kem bese? potānā shuddha astitvanī jene khabar nathī evo agnānī to puṇya ādi vyavahārabhāvomān
PDF/HTML Page 2965 of 4199
single page version
mashagul-ekarūp thaīne varte chhe. ahīn kahe chhe-evo jīv sāparādh chhe, gunhegār chhe.
have kahe chhe- ‘te ātmā, paradravyanā grahaṇanā sadbhāv vaḍe shuddha ātmānī siddhinā abhāvane līdhe bandhanī shaṅkā thatī hoīne svayam ashuddha hovāthī, anārādhak ja chhe.’
joyun? paradravyanā eṭale rāgādi parabhāvonā grahaṇ vaḍe ene shuddha ātmānī asiddhi-aprāpti chhe. shun kīdhun? rāgādi bhāv chhe te paradravya chhe ane enun grahaṇ karavun e aparādh chhe. munine mahāvratano rāg āve tene te grahe te aparādh chhe. keṭalāk loko mahāvratādine chāritra ane dharma māne chhe, paṇ bhāī! mahāvratādinā pariṇām te shubhabhāv chhe ane te paradravya hovāthī tenun grahaṇ karavun te aparādh chhe. bahu ākarī vāt chhe prabhu! paṇ ā satya vāt chhe. ahā! mahāvratādinā pariṇām bhagavān ātmānī chījathī anya chīj chhe ne? tethī te paradravya chhe ane tene grahavun-sevavun te aparādh chhe. munirāj- bhāvaliṅgī sant-paṇ tene (krame āvī paḍelo) aparādh ja jāṇe chhe. koīpaṇ rāgane anubhavavo ne bhalo jāṇavo, potāno jāṇavo te aparādh chhe. ahā! rāganī sevāmān ane ārādhanāmān paḍayo chhe te jīv sāparādh chhe, gunhegār chhe ane tene ātmānī siddhi-prāptino abhāv chhe.
ahā! ā pramāṇe paradravyanā grahaṇanā sadbhāvamān, shuddha ātmānī aprāpti hovāthī, ene hun bandhan pāmun chhun em shaṅkā thāy chhe. ahā! bhagavān ātmā svayam abandhasvarūp chhe, abaddhaspr̥uṣhṭa chhe. āvā ātmānī draṣhṭine anubhav thavā te jainashāsan chhe (gāthā 1p). parantu je āvā shuddha ātmāne chhoḍī paradravyano-rāgano anubhav kare chhe, rāgane seve chhe tene shuddha ātmānī asiddhi-aprāpti chhe ane tethī tene bandhanī shaṅkā thāy ja chhe. ā kāraṇe svayam ashuddha hovāthī anārādhak ja chhe. potānā param pavitra paramātmadravyanān gnān-shraddhān ane sevanā-ārādhanā abhāvamān ne puṇya-pāp ādi parabhāvonā grahaṇanā sadbhāvamān te anārādhak arthāt aparādhī ja chhe. ahā! te koīpaṇ rīte ātmāno ārādhak nathī.
bhāī! ā koīpaṇ rīte khūb shānti ne dhīraj keḷavīne samajavun hon. āvo yog maḷavo mahādurlabh chhe. are! nigodamānthī nīkaḷī tras avasthāne prāpta thavun ati durlabh chhe. emāny pañchendriy manuṣhyapaṇāne prāpta thavun-enī durlabhatānī shī vāt! ane jainadarshan ane vītarāganī vāṇīno yog to mahā mahā durlabh chhe. bhāī! tane āvo yog maḷyo chhe; māṭe tattvanī samajaṇ karī bhavano abhāv kar. bhavarahit andar bhagavān ātmā tun pote chho tenān gnān-shraddhān ane ārādhanā pragaṭ kar. rāganī ārādhanāthī tane shun prayojan chhe?
ahā! jeo rāganī sevāmān paḍayā chhe ne dayā, dān, vrat ādi vyavahāranā bhāvothī, te vyavahār karatān karatān kalyāṇ thaī jashe em māne chhe teo nichchhal
PDF/HTML Page 2966 of 4199
single page version
nathī arthāt mithyātvane ja sevī rahyā chhe. evā jīvo, ahīn kahe chhe, aparādhī ane anārādhak ja chhe. pāṭhamān ‘anārādhak ja’ chhe em kahyun chhe. matalab ke koīpaṇ prakāre teo ātmānā ārādhak nathī. samajāṇun kāī...? bhāī! ātmānān nirmaḷ gnān- shraddhān ne ācharaṇ sivāy jeṭalo paṇ bahārano kriyākāṇḍ chhe te sarva ātmāno anārādhak bhāv chhe.
have kahe chhe- ‘ane je ātmā niraparādh chhe te, samagra paradravyanā parihār vaḍe shuddha ātmānī siddhinā sadbhāvane līdhe bandhanī shaṅkā nahi thatī hovāthī “upayog ja jenun ek lakṣhaṇ chhe evo ek shuddha ātmā ja hun chhun” em nishchay karato thako shuddha ātmānī siddhi jenun lakṣhaṇ chhe evī ārādhanāthī sadāy vartato hovāthī, ārādhak ja chhe.’
joyun? je niraparādh chhe tene samagra paradravyanā parihār vaḍe shuddha ātmānī siddhino-prāptino sadbhāv chhe. ahāhā...! dharmī jīvane samasta paradravya arthāt rāgādi bhāvonā parityāganī bhāvanā chhe ane tene shuddha ātmānī siddhino sadbhāv chhe. shun kīdhun? ke dharmī jīvanā gnān-shraddhān ane ācharaṇamān samagra rāganā parihār vaḍe ek shuddha ātmā ja varte chhe. ahāhā...! dharmī jīv ek shuddha ātmāmān ja līn sthir chhe ane tethī tene bandhanī shaṅkā thatī nathī. ahā! svarūpanān shraddhān-gnān ne ācharaṇanā sadbhāvamān tene bandhanī shaṅkā kem thāy? na ja thāy.
ahā! dharmī jīvane to antaraṅgamān ā nishchay thayo chhe ke ‘upayogalakṣhaṇ ek shuddha ātmā ja hun chhun;’ rāgādi vyavahār te hun nahi. rāgādi to paradravya-bandhanun lakṣhaṇ chhe. bhāī! mārga to ā ek ja chhe. shubharāg-shubhaupayog paṇ paradravya chhe ane tene grahaṇ karavo, sevavo te aparādh chhe, mithyātvabhāv chhe. ahā! āṭh varṣhanī kumārikā paṇ samyagdarshan prāpta kare chhe tyāre chothe guṇasthāne te em māne chhe ke-hun to jāṇanadekhan- svabhāvī sadā upayogasvarūpī ātmā chhun ane ā puṇya-pāpanā bhāvo mārāthī bhinna chhe. ām vāt chhe.
prashnaḥ– e to ṭhīk, paṇ ā badhī lapane-strī-putra-parivārane ane dehādine-kyān rākhavī?
uttaraḥ– bāpu! e badhī lap kyān tārī chīj chhe? tārāmān e kyān garī gaī chhe? ane tun enāmān kyān gayo chhe? bhāī! e to badhī pratyakṣha parachīj chhe. ahīn to visheṣh em kahe chhe ke-dayā, dān, vrat, bhakti ādino je rāg chhe te paradravya chhe, kemake te nīkaḷī javā yogya chhe ne siddhadashāmān nīkaḷī ja jāy chhe. bhagavān! ek jāṇavādekhavānā upayogarūp ja tārun svarūp chhe. gnātādraṣhṭā sivāy bījun koī tārun svarūp nathī. (pachhī bījī chījane rākhavāno savāl ja kyān chhe?)
PDF/HTML Page 2967 of 4199
single page version
ahā! āvī vāt! to keṭalā kahe chhe ke ā vāto to badhī chothā ārānā jīvo māṭe chhe. paṇ bhāī! em nathī. ahā! samayasār shāstra to pañcham ārānā munie pañcham ārānā jīvonā kalyāṇ arthe banāvyun chhe. koī vaḷī kahe chhe ke-ā shāstra to chhaṭhṭhā guṇasthānavartī munine māṭe chhe; to e vāt paṇ yathārtha nathī. kemake je agnānī apratibaddha chhe tene samajāvavā māṭe ā shāstra kundakundāchāryadeve rachyun chhe. (juo gāthā ra3, ra4, rap).
ahā! chothe guṇasthānake vartato samyagdraṣhṭi jīv antaraṅgamān evo draḍh nishchay kare chhe ke-ā upayogalakṣhaṇ ek shuddha ātmā ja hun chhun. laukikamān jene dharma māne chhe te shubharāg mārun lakṣhaṇ nahi. laukikamān game te māno, rāgādi bhāvo kadīy mārā chhe ja nahi; hun to param pavitra shuddha ek upayogalakṣhaṇ jīv chhun. ahā! āvān ātmānān gnānashraddhān sahit dharmī puruṣh sadāy (ātmānī) ārādhanāpūrvak varte chhe. ahā! draṣhṭinā viṣhayamān jene potāno pūraṇ parameshvar prabhu ātmā varte chhe te jīv ārādhak chhe. tene ja ātmānun sevan karanār sādhak kahevāmān āve chhe. shuddha upayogamay ja hun chhun-em jene antaraṅgamān draḍh shraddhān thayun chhe te sadāy ārādhak chhe. bhāī! koīvār dravyano āshray ane koīvār rāgano āshray hoy evun dharmīnun svarūp nathī. dharmīne to nirantar ek shuddha ātmadravyano ja āshray hoy chhe.
prashnaḥ– to shun vrat, tap, bhakti, pūjā ītyādi dharmīne hotān ja nathī? uttaraḥ– koṇ kahe chhe ke hotān nathī? dharmīne e badhā bhāvo hoy chhe, paṇ e shubharāg chhe, aparādh chhe; dharma nahi. dharmīne je rāg hoy chhe tene te jāṇe ja chhe; tene man te jāṇavālāyak chhe; paṇ ādaravālāyak chhe em nahi.
bhāī! ātmānī ek samayanī avasthāmān hinsā, jūṭh, chorī, viṣhay-vāsanā ādi je ashubharāg thāy chhe te pāp chhe; ane dayā, dān, vratādino je shubharāg thāy chhe te paṇ nishchayathī pāp ja chhe. bahu ākarī vāt bhāī! paṇ vāt em ja chhe. (yathārtha ja chhe) yogasāramān āchārya yogīndradev kahe chhe-
bhāī! ek upayogamay shuddha ātmā ja hun chhun evun yathārtha shraddhān thayā vinā gnān ne ācharaṇ kayānthī āve? e sivāyanun badhun (kriyākāṇḍ) to thothān chhe.
are! ā jindagī em ne em chālī jāy chhe hon. arere! rāganī draṣhṭimān vartavāvāḷo jīv kyān jashe? bhāī! ā jaḍ deh to baḷī ne khākh thaī jashe. enī to khākh ja thāy ne? paṇ jīv kyān jashe? ahā! jeṇe rāg ne puṇya bhāv ne
PDF/HTML Page 2968 of 4199
single page version
potānā mānyā chhe te rāganā-duḥkhanā vedanamān ja jashe. te chāragatimān duḥkhanā vedanamān jashe. ane je, hun ek upayogamay shuddha ātmā ja chhun evī shuddha ātmānī draṣhṭipūrvak ārādhak thayo chhe te jyān jashe tyān ātmāmān ja raheshe.
juo, shreṇīk mahārājāne temanun āyuṣhya pahelān (mithyādashāmān) bandhāī gayun hatun to teo marīne pahelī narake gayā. paṇ kṣhāyik samakitī chhe ne? to teo antaramān ātmavāsī chhe. narakamān teo tyān tīrthaṅkaragotra bāndhe chhe. teo āvatī chovīsīmān pahelā tīrthaṅkar thashe. ahā! narakamān hoy topaṇ samyagdraṣhṭi jīv potāne shuddha chaitanyasvarūp sadā upayogasvarūp ja dekhe chhe, shraddhe chhe. tene rāgādi pariṇām āve chhe topaṇ tene te ātmabhūt mānato nathī. bhāī! ā pañchamakāḷanā munivar pañchamakāḷanā jīvathī thaī shake e vāt kahe chhe. rakhe koī ā chothā ārānā jīvo māṭe chhe em mānatā; kemake ātmāne ārāthī shun sambandh chhe? ātmāne koī āro-phāro lāgū paḍato nathī. samajāṇun kāī...?
‘sansiddhi, rādh, siddhi, sādhit ane ārādhit-e shabdano artha ek ja chhe.’ sansiddhi eṭale samyak prakāre siddha thavun. eṭale shun? ke ātmā jevo shuddha ek upayogamay chhe tevo draṣhṭi, gnān ne chāritramān āvavo te sansiddhi chhe, ātmānān samyak gnān-shraddhān ane chāritra pragaṭ thatān ātmānī siddhi-prāpti thāy chhe ane te sansiddhi chhe.
shrī jayasenāchāryanī ṭīkāmān ‘sansiddhi’ no artha ‘rādhan’ karyo chhe. mūḷamān to ‘rādh’ kahevun chhe. bhagavān ātmā chaitanyamahāprabhu jevo chhe tevun enun gnān-shraddhān thavun ane temān ja ramaṇatārūp chāritranun pragaṭ thavun te rādh nām rādhan chhe. ene ja ātmānī sevā ane ārādhan kahe chhe.
are! anādithī eṇe rāganī sevā karī, paṇ shuddha ātmatattvanun sevan na karyun. ahā! te mahā aparādh chhe.
ahā! ātmā shuddha chidānandaghan ek jāṇavādekhavānā upayogasvarūp mātra chhe. tenān gnān-shraddhān karī temān ja sthiratā karavī e shuddha ātmānī siddhi athavā sādhananun nām ‘rādh’ chhe. darshan-gnānamān shuddha ātmā jaṇāyo te enī siddhi chhe ane te ja rādh chhe.
have kahe chhe- ‘jene te rādh nathī te ātmā sāparādh chhe ane jene te rādh chhe te ātmā niraparādh chhe.’
juo, bhagavānanī pujā, bhakti ītyādi je rāg chhe te, pūrṇa vītarāgatā na thāy
PDF/HTML Page 2969 of 4199
single page version
tyān sudhī, jo ke dharmīnī draṣhṭi rāg par nathī chhatān dharmīne āvyā vinā raheto nathī. ashubhathī bachavā te bhāvo tene heyabuddhie āve chhe, chhatān te chhe aparādh.
prashnaḥ– jo em chhe to tene kem karavo? uttaraḥ– bhāī! karavānī to vāt ja kyān chhe? e to ashubh vañchanārthe evo shubhabhāv tene āve chhe bas. (samakitī ene kare chhe em chhe nahi).
ā nāḷiyer hoy chhe ne? enī uparanān chhālān te shrīphaḷ nathī, je kāchalī chhe te paṇ shrīphaḷ nathī ane andar goḷā uparanī je rātaḍ chhe te paṇ shrīphaḷ nathī. shrīphaḷ to andar je mīṭho, saphed goḷo chhe te chhe. tem ā sharīr chhe te chhālān chhe, ane dravyakarma chhe te kāchalīnā sthāne chhe tathā shubhāshubhabhāv te rātaḍ chhe. e badhāyathī bhinna andar atīndriy gnān ne ānandano piṇḍ chhe te ātmā chhe. ahā! āvā ātmānī ārādhanā- sevā-sādhanā te rādh chhe jene te rādh nathī. te ātmā sāparādh chhe ane jene te rādh chhe te niraparādh chhe.
bhāī! param mahimāvant evī tārī chījanī tane khabar nathī. bhagavān kahe chhe- tun pūraṇ gnān, darshan, sukh, vīrya ādi anant guṇathī bharelo gnānānand-lakṣhmīno bhaṇḍār chho. ahā! tārāmān atīndriy gnān pūraṇ bharelun chhe. tārī ek ek gnānanī paryāyano koī achintya apār mahimā chhe; ne evī anant paryāyono piṇḍ tun bhagavān ātmā chho. ahā! tārā mahimānī shī vāt! (bhagavān kevaḷī paṇ te pūraṇ kahī shake nahi evo eno apār mahimā chhe). ahīn kahe chhe-evā apār mahimāvant ātmadravyanun sevan karavun te rādh chhe. jene te rādh nathī te sāparādh chhe, ane jene te rādh chhe te niraparādh chhe.
have kahe chhe- ‘je sāparādh chhe tene bandhanī shaṅkā thāy chhe māṭe te svayam ashuddha hovāthī anārādhak chhe; ane je niraparādh chhe te niḥshaṅk thayo thako potānā upayogamān līn hoy chhe tethī tene bandhanī shaṅkā nathī, māṭe “shuddha ātmā te ja hun chhun”-evā nishchayapūrvak vartato thako samyagdarshan, gnān, chāritra ane tapanā ek bhāvarūp nishchay ārādhanāno ārādhak ja chhe.’
joyun? je sāparādh chhe tene bandhanī shaṅkā thāy chhe. māṭe te svayam ashuddha chhe tethī anārādhak chhe. rāg-vyavahār chhe te ashuddha chhe. ane te ashuddha mārī chīj chhe em je māne chhe te ashuddhano ārādhak thāy chhe. māṭe te ātmāno anārādhak ja chhe.
ane je niraparādh chhe te niḥshaṅk chhe. te potānā upayogamān līn thāy chhe. dharmī potānā gnānadarshanamay ātmāmān līn chhe. tene je rāg āve chhe tene mātra te
PDF/HTML Page 2970 of 4199
single page version
jāṇe chhe. rāg chhe māṭe jāṇe chhe em nahi, potānā sahaj sāmarthya vaḍe ja gnān rāgane jāṇe chhe. svane ne parane-rāgane jāṇavun e gnānanun sahaj sāmarthya chhe.
ek vār charchā thayelī temān sāmevāḷā kahe ke-lokālok chhe to kevaḷagnān tene jāṇe chhe. tyāre kahyun-bhāī! em nathī. kevaḷagnānanī paryāy potāthī ja chhe. te paryāy sahaj potānā sāmarthyathī pragaṭ thaī chhe; lokālokanī sattā chhe māṭe jāṇavānī (kevaḷagnānanī) paryāy utpanna thaī chhe em nathī. (lokālok to anādithī chhe, ne kevaḷagnān svāshraye navun pragaṭe chhe).
ahāhā....! nirmaḷānandano nāth prabhu ātmā chhe. ahīn kahe chhe-emān jā ne prabhu! tyān tane goṭhashe, tyān tane ruchashe; kemake te ekalo ānandathī bharelo chhe.
paṇ ā badhāthī (kuṇṭumb ādithī) nivr̥utti thāy tyāre ne? bhāī! e badhāthī to nivr̥utta ja chho; kemake e badhān kayān tārāmān chhe. sāchī nivr̥utti to tun rāganī bhāvanāthī nivr̥utta thāy tyāre thāy. are! digambar dravyaliṅgī muni thaīne bahārathī to ten anantavār nivr̥utti līdhī, paṇ rāgabuddhi, anshabuddhi maṭī nahi ne dravyadraṣhṭi karī nahi. tethī tun aparādhī ja rahyo. bhāī! dravyadraṣhṭi karī shuddha ātmasvarūpamān līn thaī rahevun-e ek ja sukhano upāy chhe. bākī to badhun thothān chhe. samajāṇun kāī...?
ahīn kahe chhe-dharmī niḥshaṅk thayo thako potānā upayogamān līn thāy chhe. tene bandhanī shaṅkā thatī nathī. kyāthī thāy? svarūpamān līn thaī rahe tene bandhanī shaṅkā kevī? ahā! ‘shuddha ātmā ja hun chhun’ -evā nishchayapūrvak vartato te darshan, gnān, chāritra ne tapanā ekabhāvarūp nishchay ārādhanāno ārādhak ja chhe. juo, nishchay ārādhanā ekabhāvarūp eṭale vītarāgabhāvarūp-ānandabhāvarūp-chaitanyabhāvarūp chhe. ātmānān darshan, gnān, chāritra ne tap e badhā vītarāgabhāvarūp ekabhāvarūp chhe. ahā! shuddha chaitanyamān līn thaī pratapavun te tap chhe; ane te ja upavās. ‘upavasati īti upavāsaḥ’ ātmānī samīp vasavun te upavās chhe. lyo, ā sivāy bākī badhā apavās eṭale māṭhā vās chhe. samajāṇun kāī...?
ā pramāṇe jene nirmaḷ ratnatray pragaṭ thayān chhe te dharmī jīv ekabhāvarūp nishchay ārādhanāno ārādhak ja chhe.
have ā arthanun kaḷasharūp kāvya kahe chheḥ-
‘सापराधः’ sāparādh ātmā ‘अनवरतम्’ nirantar ‘अनन्तैः’ anant pudgal paramāṇurūp karmothī ‘बध्यते’ bandhāy chhe; ‘निरपराधः’ niraparādh ātmā ‘बन्धनम्’ bandhanane ‘जातु’ kadāpi ‘स्पृशति न एव’ sparshato nathī ja.
PDF/HTML Page 2971 of 4199
single page version
shun kīdhun? sāparādh eṭale shuddha ek nityānand-chidānand prabhu ātmāne chhoḍīne je puṇya-pāpanā bhāvane potānā māne chhe ane enāthī potāne lābh māne chhe evo ātmā anant anant pudgalaparamāṇumay karmothī bandhāy chhe. ahā! je chīj potānī nathī tene potānī māne te prāṇī chor chhe, aparādhī chhe. te niyamathī karmo vaḍe bandhāy chhe.
parantu niraparādh eṭale rāgarahit je gnānānandamay potānī chīj tenī draṣhṭi karī temān ja je jīv rame chhe tene kadāpi bandhan thatun nathī. ahāhā! ashuddha upayogarūp puṇya- pāpanā bhāvathī rahit je shuddha upayogī chhe te ātmā niraparādhī chhe. ene bandhanano kadī sparsha nathī. dharmī jīv potānī gnānānandasvarūp shuddha chaitanyasattāne sparshe chhe, anubhave chhe; paṇ bandhanane eṭale ke je rāgabhāv āve chhe tene sparshato nathī.
‘अयम’ je sāparādh ātmā chhe te to ‘नियतम’ niyamathī ‘स्वम अशुद्धं भजन्’ potāne ashuddha sevato thako ‘सापराधः’ sāparādh chhe; ‘निरपराधः’ niraparādh ātmā to ‘साधु’ bhalī rīte ‘शुद्धात्मसेवी भवति’ shuddha ātmāno sevanār hoy chhe.
juo, dayā, dān, pujā, bhakti ītyādi shubharāganī sevanā chhe te ashubhanī jem ja ashuddhanī sevanā chhe. ahā! ā rīte potāne ashuddha sevato thako ātmā sāparādh chhe, gunhegār chhe. jyāre je niraparādh chhe te to bhalī bhānti jevun ātmānun shuddha ek chinmātra svarūp chhe tevā svarūpano sevanār chhe. ‘bhalī bhānti’ eṭale jevī chīj shuddha gnānānandasvarūp chhe evī ja tene samīchīnapaṇe dharmātmā anubhave chhe. dravyadraṣhṭi vaḍe je shuddhane anubhave chhe te niraparādhī chhe. potānī sattāmān ja magna chhe te niraparādhī chhe.
aho! santoe ati spaṣhṭa ghoṣhaṇā karī chhe ke-je ātmā puṇya-pāpanā ashuddha bhāvanun sevan kare chhe te aparādhī-gunhegār chhe, ane te nirantar karmathī bandhāy chhe. ane je ātmā puṇya-pāpathī rahit shuddha ek chaitanyanā upayogamay, pūraṇ gnān, pūraṇ ānand ītyādi anant shaktiothī bharelo, sadā ekarūp, bhūtārtha shuddha chidaghan ātmāne ‘sādhu’ nām samīchīnapaṇe-jevī chīj chhe tene te pramāṇe ja jāṇīne-enī sevanā kare chhe te niraparādhī chhe ne tene bandhan thatun nathī; te bandhanane-rāgane sparshato nathī. āvī vāt chhe! samajāṇun kāī...?
have prashna jarā uṭhayo chhe te khūb shāntithī sāmbhaḷavā jevo chhe. ahīn vyavahāranayane avalambanār tarka kare chhe keḥ-
‘evo shuddha ātmānī upāsanāno prayās (mahenat) karavānun shun kām chhe?’ juo, kharekhar to puṇya-pāparahit nij shuddha chaitanyarūp ātmānī ekanī ja sevanā te dharma chhe, sādhan chhe, mokṣhano upāy chhe. have enī sāthe dharmī ne je
PDF/HTML Page 2972 of 4199
single page version
pratikramaṇ ādino shubharāg āve chhe tene vyavahārathī amr̥utakumbh kahevāmān āvel chhe. shun kīdhun? jene andar shuddhopayogarūp amr̥utano svād āvyo chhe evā jīvanā shubharāgane vyavahārathī amr̥utakumbh kahyo chhe. ā upachār chhe. agnānīnā shubharāgamān e upachār paṇ sambhavit nathī.
juo, shubharāg kāī kharekhar amr̥ut chhe em nathī; kharekhar to e jher ja chhe. parantu amr̥utasvarūp-ānandasvarūp ātmānā svādiyā jīvane, paryāyamān shuddha ātmānī paripūrṇa prāpti na thāy tyān sudhī āvā shubhabhāv āve chhe ane shāstromān tene upachārathī amr̥ut kahevāmān āvel chhe. have ahīn vyavahāranayāvalambī vyavahārane avalambīne tarka kare chhe keḥ-
‘shuddha ātmānī upāsanāno prayās karavānun shun kām chhe?’ em ke prathamathī ja shuddha ātmānī sevā karavī, tenā shraddhān-gnān karī temān ja ṭharavun-e kriyāothī shun kām chhe? tenun kāraṇ kahe chhe-
‘kāraṇ ke pratikramaṇ ādithī ja ātmā niraparādh thāy chhe; kemake sāparādhane je apratikramaṇ ādi chhe te, aparādhane dūr karanārān nahi hovāthī, viṣhakumbh chhe, māṭe je pratikramaṇ ādi chhe te, aparādhane dūr karanārān hovāthī amr̥utakumbh chhe.’
juo, vyavahāranayāvalambī shun dalīl kare chhe? ke agnānīne je apratikramaṇādi ashubhabhāv chhe te viṣhakumbh-jherano ghaḍo ja chhe, kemake te aparādhane dūr karanārā nathī; parantu je shubharāgarūp pratikramaṇādi chhe te amr̥utakumbh chhe kemake te aparādhane dūr karanār chhe. shubhabhāvanī kriyāthī apratikramaṇādi je ashubhabhāv-pāpabhāv teno nirodh thāy chhe em kahe chhe. ahā! shubharāg vaḍe apratikramaṇādi ashubhabhāvathī-pāpathī pāchhā pharavun te amr̥ut chhe em shāstramān kahyun chhe em kahe chhe. ām jo shubhabhāvathī ātmā niraparādh thāy chhe to shuddhātmasevanāthī shun kām chhe? -em te dalīl kare chhe. enī dalīl samajāy chhe ne!
vāt em chhe ke-hun gnān ne ānandano kand prabhu ātmā chhun, ane ā dayā, dān ādinā vikalpo je uṭhe chhe te jher chhe em jene antaraṅgamān svānubhavamaṇḍit shraddhā pragaṭ thaī chhe evā dharmīnā shubhane vyavahārathī ārop daīne shāstramān amr̥ut kahyun chhe. jene nishchay nirvikalpa amr̥utano svād chhe tenā rāgane vyavahārathī amr̥ut kahyun chhe e vātane āgaḷ karīne vyavahārāvalambī (agnānī) kahe chhe-juo! ahīn shubharāgane amr̥ut kahyun chhe ke nahi? enā samarthanamān te vyavahārane kahenārā āchārasūtramānthī gāthāo kahe chhe ke-
PDF/HTML Page 2973 of 4199
single page version
अणियत्ती य अणिंदागरहासोही य विसकुंभो।। १।।
णिंदा गरहा सोही अट्ठविहो अभयकुंभो दु।। २।।
arthaḥ– apratikramaṇ, apratisaraṇ, aparihār, adhāraṇā, anivr̥utti, anindā, agarhā ne ashuddhi-e (āṭh prakārano) viṣhakumbh arthāt jherano ghaḍo chhe. 1.
pratikramaṇ, pratisaraṇ, parihār, dhāraṇā, nivr̥utti, nindā, garhā ane shuddhi-e āṭh prakārano amr̥utakumbh chhe.
pratikramaṇaḥ– pūrve karelā doṣhanun-pāpanun nirākaraṇ karavun-evo je shubhabhāv chhe te pratikramaṇ chhe. nishchayanā anubhavanārane-dharmī puruṣhane āvun pratikramaṇ hoy chhe ane tene shāstramān upachārathī amr̥ut kahelun chhe. ahā! teno pakṣha laī ne ahīn agnānī kahe chhe ke- tame to ātmā trikāḷ shuddha chhe, te ekanī-shuddhanī shraddhā karo ane shuddhanī ja sevā karo em andar laī jāo chho paṇ ā pratikramaṇādi shubhabhāv chhe te pāpane ashubhane ṭāḷe chhe; māṭe pahelān e to karavā do.
tene kahīe chhīe-bhāī! shubharāgarūp pratikramaṇ je gnānīne hoy chhe. te vāstavamān to jher ja chhe. e to upachārathī ene amr̥ut kahyun chhe. ane agnānīne to e upachārey kyān chhe? ene to e ekalun jher ja chhe.
pratisaraṇaḥ– samyaktvādi guṇomān preraṇā te shubharāgarūp pratisaraṇ chhe. hun ek shuddha chinmātra chhun-em anubhav karavo-ītyādi vikalpa dharmīne āve chhe te pratisaraṇ chhe. gnānīnā āvā vikalpane upachārathī amr̥ut kahel chhe. nishchayathī te chhe to jher, paṇ nirmaḷ amr̥utarūp pariṇatino sahachar jāṇī tene upachārathī amr̥ut kahevāmān āvel chhe. māṭe tene vāstavamān dharma-amr̥ut na jāṇavun. agnānīne to eno mithyā pakṣha thaī gayo chhe.
parihāraḥ– mithyātva ane rāg-dveṣh ādi doṣhonun nivāraṇ karavun. evo je shubhabhāv te parihār chhe. dharmīnā āvā shubhabhāvane ārop āpīne amr̥utakumbh kahyo chhe. teno pakṣha laīne ā (vyavahārāvalambī) kahe chhe ke-shāstramān amr̥utakumbh kahyo chhe. vāstavamān to shubh-upayog jher ja chhe.
dhāraṇāḥ– ṇamo arihantāṇan, ṇamo siddhāṇan, ṇamo āīriyāṇan, ṇamo uvajjhāyāṇan, ṇamo loe savvasāhūṇan-em pañchaparameṣhṭhīnun smaraṇ karavun - e shubhabhāv dhāraṇā chhe. pañchanamaskār ādi mantra, om ādi mantro - em mantro ghaṇā chhe ne? enun chintvan ādi shubharāg dharmīne hoy chhe. tene shāstramān upachārathī amr̥utakumbh kahyo chhe.
PDF/HTML Page 2974 of 4199
single page version
ātma - anubhavathī apekṣhāe kharekhar te jher chhe; paṇ eno (ātmānubhavano) sahachar jāṇī tene ārop āpīne vyavahārathī amr̥utakumbh kahyo chhe. have eno pakṣha karīne ā kahe chhe ke - shubhathī ashubh maṭe chhe māṭe pratham shubh karavun joīe, tene shrīguru kahe chhe -
bhāī! sāmbhaḷ! vītarāgano mārag vītarāgabhāvathī utpanna thāy chhe, rāgathī nahi. tathāpi bāhyadravyanun - chāhe te bāhyadravya jinabimb ho, sākṣhāt jin bhagavān ho ke pañchaparameṣhṭhī ho - ālamban letān dharmīne je shubharāg utpanna thāy chhe tene vyavahārathī jinavāṇīmān amr̥utakumbh kahyo chhe, paṇ nishchayathī te jher chhe. vītarāgabhāvanī pragaṭatā vinā dharmanī utpatti, sthiti, vr̥uddhi ne pūraṇatā kadīy sambhavit nathī. bhāī! em to bhagavānanā samosaraṇamān jaīne maṇiratnanā dīvā, hīrānā thāḷ ane kalpavr̥ukṣhanān phūl laī ne ten bhagavānanī anantavār pūjā karī chhe. paṇ tethī shun? parāvalambī shubhanun lakṣha chhoḍī sva-āshraye pariṇamyā vinā dharmanī utpatti thatī ja nathī.
nivr̥uttiḥ– viṣhay-kaṣhāyarūp ashubhathī haṭhī shubhamān āvavun te nivr̥utti chhe. jene antaramān shuddha nishchayano anubhav chhe te dharmīne āvo shubhabhāv hoy chhe ane tene vyavahārathī amr̥ut kahel chhe. strī-kuṭumb parivār, dhanasampatti ābarū ītyādinā mamatānā pāpabhāvamān vartatā chittane haṭhāvī devun te shubhabhāv chhe. agnānīno āvo shubhabhāv ekalun jher chhe ane samakitīnā evā shubhabhāvane vyavahārathī amr̥ut kahyun chhe topaṇ nishchayathī te jher chhe.
jem chokhānī borīnun vajan paṇ chokhānī bhegun karavāmān āve chhe. paṇ e borīnun bāradān kāī chokhā nathī. chokhā ne bāradān be bhinna ja chhe. tem bhagavān ātmā sva-āshraye pragaṭ thayelā atīndriy ānandano anubhav kare chhe te dharma chhe ane je rāg āve chhe te dharma nathī, te bāradānanī jem bhinna ja chhe. tene dharma pariṇatino sahachar jāṇī upachārathī amr̥ut kahe chhe paṇ chhe to e bāradānanī jem bhinna ja; e kāī dharma nathī. bāpu! vītarāgano mārag mahā alaukki chhe; ane te vītarāgatāthī ja utpanna thāy chhe. vītarāgasvarūp - jinasvarūp bhagavān ātmā chhe; teno āshray karavāthī jeṭalo vītarāgabhāv thayo te dharma chhe, amr̥ut chhe ane temān kamī rahetān parāvalambī jeṭalo shubharāg rahyo te nishchayathī jherano ghaḍo chhe. āvī vāt chhe. samajāṇun kāī...?
nindāḥ– ātmasākṣhīpūrvak doṣhone pragaṭ karavā. ashubhabhāv āvī gayo hoy to tenī nindā karavī ke - are! ā shun? āvo pāpano bhāv āvī gayo! ā pramāṇe ātmasākṣhīe doṣhonī nindā karavī-e shubhabhāv nindā chhe. te samakitīne hoy chhe. vāstavamān te atīndriy ānandarūpī amr̥utanā svādathī viparīt chhe topaṇ sahachar jāṇī tene vyavahārathī amr̥ut kahevāmān āvel chhe. paṇ te nishchaye amr̥ut nathī.
PDF/HTML Page 2975 of 4199
single page version
samayasār gāthā 11mān (bhāvārthamān) kahyun chhe ke vyavahārano je pakṣha chhe tenun phaḷ bandhan- sansār ja chhe.
garhāḥ– gurunī sākṣhīe doṣhone pragaṭ karavā, potāne je koī pāpakarma thayun hoy te ati nichchhalabhāve guru pāse jaīne jāher karavun-evo shubhabhāv garhā chhe. samakitīne evo shubhabhāv hoy chhe ene upachārathī amr̥ut kahīe topaṇ vāstavamān te dharma nathī, amr̥ut nathī.
shuddhiḥ– je pāpakarma thayun hoy tenun prāyashvit levun - evo je shubhabhāv chhe te shuddhi chhe. āvo shubhabhāv samakitīne hoy chhe paṇ te dharma nathī; upachārathī ene amr̥ut kahevāmān āvel chhe e judī vāt chhe, paṇ nishchayathī e dharma nathī.
juo, ā āṭh bolane vyavahāranā shāstromān amr̥ut kahyā chhe eṭale shiṣhye te vātane mukhya karīne kahyun ke - tame prathamathī ja ātmānī draṣhṭi karo, samyagdarshan karo, ātmānubhav karo em kaho chho, paṇ amane pahelān ashubh je vaḍe ṭaḷe te shubhane to karavā do. shubhathī ashubh to ṭaḷe chhe ne? enā uttaramān nishchayanayanī pradhānatāthī āchāryadev have gāthāo dvārā samādhān kare chhe.
PDF/HTML Page 2976 of 4199
single page version
णिंदा गरहा सोही अट्ठविहो होदि विसकुंभो।। ३०६।।
अप्पडिकमणमप्पडिसरणं अप्परिहारो अधारणा चेव।
अणियत्ती य अणिंदागरहासोही अमयकुंभो।। ३०७।।
निन्दा गर्हा शुद्धिः अष्टविधो भवति विषकुम्भः।। ३०६।।
अप्रतिक्रमणमप्रतिसरणमपरिहारोऽधारणा चैव।
अनिवृत्तिश्चानिन्दाऽगर्हाऽशुद्धिरमृतकुम्भः ।।
vaḷī shuddhi, nindā, garhaṇā–e aṣhṭavidh viṣhakumbh chhe. 306.
aṇapratikramaṇ, aṇapratisaraṇ, aṇapariharaṇ, aṇadhāraṇā,
anivr̥utti, aṇagarhā, anindra, ashuddhi–amr̥utakumbh chhe. 307.
gāthārthaḥ– [प्रतिक्रमणम्] pratikramaṇ, [प्रतिसरणम्] pratisaraṇ, [परिहारः] parihār, [धारणा] dhāraṇā, [निवृत्तिः] nivr̥utti, [निन्दा] nindā, [गर्हा] garhā [च शुद्धिः] ane shuddhi- [अष्टविधः] e āṭh prakārano [विषकुम्भः] viṣhakumbh [भवति] chhe (kāraṇ ke emān kartāpaṇānī buddhi sambhave chhe).
[अप्रतिक्रमणम्] apratikramaṇ, [अप्रतिसरणम्] apratisaraṇ, [अपरिहारः] aparihār, [अधारणा] adhāraṇā, [अनिवृत्तिः च] anivr̥utti, [अनिन्दा] anindā, [अगर्हा] agarhā [च एव] ane [अशुद्धिः] ashuddhi- [अमृतकुम्भः] e amr̥utakumbh chhe (kāraṇ ke emān kartāpaṇāno niṣhedh chhe-kāī karavānun ja nathī, māṭe bandh thato nathī).
ṭīkāḥ– pratham to je agnānījanasādhāraṇ (arthāt agnānī lokone sādhāraṇ evān) apratikramaṇādi chhe teo to shuddha ātmānī siddhinā abhāvarūp svabhāvavāḷān hovāne līdhe svayamev aparādharūp hovāthī viṣhakumbh ja chhe; temano vichār karavānun shun
PDF/HTML Page 2977 of 4199
single page version
prayojan chhe? (teo to pratham ja tyāgavāyogya chhe.) ane je dravyarūp pratikramaṇādi chhe teo sarva aparādharūpī viṣhanā doṣhone ghaṭāḍavāmān (-krame krame maṭāḍavāmān) samartha hovāthī amr̥utakumbh chhe (em vyavahār āchārasūtramān kahyun chhe) topaṇ pratikramaṇ-apratikramaṇādithī vilakṣhaṇ evī apratikramaṇādirūp trījī bhūmine nahi dekhanār puruṣhane te dravyapratikramaṇādi (aparādh kāpavārūp) potānun kārya karavā asamartha hovāne līdhe vipakṣha kārya (arthāt bandhanun kārya) karatān hovāthī viṣhakumbh ja chhe. je apratikramaṇādirūp trījī bhūmi chhe te, svayam shuddhātmānī siddhirūp hovāne līdhe sarva aparādharūpī viṣhanā doṣhone sarvathā naṣhṭa karanārī hovāthī, sākṣhāt svayam amr̥utakumbh chhe ane e rīte (te trījī bhūmi) vyavahārathī dravyapratikramaṇādine paṇ amr̥utakumbhapaṇun sādhe chhe. te trījī bhūmithī ja ātmā niraparādh thāy chhe. tenā (arthāt trījī bhūminā) abhāvamān dravyapratikramaṇādi paṇ aparādh ja chhe. māṭe, trījī bhūmithī ja niraparādhapaṇun chhe em ṭhare chhe. tenī prāpti arthe ja ā dravyapratikramaṇādi chhe. ām hovāthī em na māno ke (nishchayanayanun) shāstra dravyapratikramaṇādine chhoḍāve chhe. tyāre shun kare chhe? dravyapratikramaṇādithī chhoḍī detun nathī (- aṭakāvī detun nathī, santoṣh manāvī detun nathī); te sivāy bījun paṇ, pratikramaṇ- apratikramaṇādithī agochar apratikramaṇādirūp, shuddha ātmānī siddhi jenun lakṣhaṇ chhe evun, ati duṣhkar kāīk karāve chhe. ā shāstramān ja āgaḷ kaheshe ke- *कम्मं जं पुव्वकयं सुहासुहमणेयवित्थरविसेसं। तत्तो णियत्तदे अप्पयं तु जो सो पडिक्कमणं।। (arthaḥ-anek prakāranā vistāravāḷān je pūrve karelān shubhāshubh karma chhe temanāthī je potānā ātmāne nivartāve chhe te ātmā pratikramaṇ chhe.) vagere.
bhāvārthaḥ– vyavahāranayāvalambīe kahyun hatun ke-“lāgelā doṣhonun pratikramaṇ ādi karavāthī ja ātmā shuddha thāy chhe, to pachhī prathamathī ja shuddha ātmānā ālambanano khed karavānun shun prayojan chhe? shuddha thayā pachhī tenun ālamban thashe; pahelethī ja ālambanano khed niṣhphaḷ chhe.” tene āchārya samajāve chhe keḥ-je dravyapratikramaṇādik chhe te doṣhanān maṭāḍanārān chhe, topaṇ shuddha ātmānun svarūp ke je pratikramaṇādithī rahit chhe tenā ālamban vinā to dravyapratikramaṇādik doṣhasvarūp ja chhe, doṣh maṭāḍavāne samartha nathī; kāraṇ ke nishchayanī apekṣhā sahit ja vyavahāranay mokṣhamārgamān chhe, kevaḷ vyavahārano ja pakṣha mokṣhamārgamān nathī, bandhano ja mārga chhe. māṭe em kahyun chhe ke-agnānīne ja apratikramaṇādik chhe te to viṣhakumbh chhe ja; temanī to vāt ja shī? parantu vyavahārachāritramān je pratikramaṇādik kahyān chhe te paṇ nishchayanaye viṣhakumbh ja chhe, kāraṇ ke ātmā to pratikramaṇādikathī rahit, shuddha, apratikramaṇādisvarūp ja chhe. _________________________________________________________________ * juo gāthā 383-38p; tyān nishchayapratikramaṇ vagerenun svarūp kahyun chhe.
PDF/HTML Page 2978 of 4199
single page version
प्रलीनं चापलमुन्मूलितमालम्बनम्।
आत्मन्येवालानितं च चित्त–
मासम्पूर्णविज्ञानघनोपलब्धेः ।। १८८।।
तत्राप्रतिक्रमणमेव सुधा कुतः स्यात्।
तत्किं प्रमाद्यति जनः प्रपतन्नधोडधः
किं नोर्ध्वमूर्ध्वमधिरोहति निष्प्रमादः।। १८९।।
have ā kathananā kaḷasharūpe kāvya kahe chheḥ- shlokārthaḥ–
eshaārām karatā) [प्रमादिनः] pramādī jīvone [हताः] hat kahyā chhe (arthāt mokṣhanā tadna anadhikārī kahyā chhe), [चापलम् प्रलीनम्] chāpalyano (-vichār vinānā kāryano) pralay karyo chhe (arthāt ātmabhān vinānī kriyāone mokṣhanā kāraṇamān gaṇī nathī), [आलम्बनम् उन्मूलितम्] ālabannane ukheḍī nākhyun chhe (arthāt samyagdraṣhṭinā dravyapratikramaṇ vagerene paṇ nishchayathī bandhanun kāraṇ gaṇīne hey kahyān chhe), [आसम्पूर्ण– विज्ञान–घन–उपलब्धेः] jyān sudhī sampūrṇa vignānaghan ātmānī prāpti na thāy tyān sudhī [आत्मनि एव चितम् आलानितं च] (shuddha) ātmārūpī thāmbhale ja chittane bāndhyun chhe (- vyavahāranā ālambanathī anek pravr̥uttiomān chitta bhamatun hatun tene shuddha chaitanyamātra ātmāmān ja lagāḍavānun kahyun chhe kāraṇ ke te ja mokṣhanun kāraṇ chhe). 188.
ahīn nishchayanayathī pratikramaṇāndikane viṣhakumbh kahyān ane apratikramaṇādikane amr̥utakumbh kahyān tethī koī ūlaṭun samajī pratikramaṇādikane chhoḍī pramādī thāy to tene samajāvavāne kaḷasharūp kāvya kahe chheḥ-
shlokārthaḥ– [यत्र प्रतिक्रमणम् एव विषं प्रणीतं] (are! bhāī,) jyān pratikramaṇane ja viṣh kahyun chhe, [तत्र अप्रतिक्रमणम् एव सुधा कुतः स्यात्] tyān apratikramaṇ amr̥ut kyāthī hoy? (arthāt na ja hoy.) [तत्] to pachhī [जनः अधः अधः प्रपतन् किं प्रमाद्यति] māṇaso nīche nīche paḍatā thakā pramādī kān thāy chhe? [निष्प्रमादः] niṣhpramādī thayā thakā [ऊर्ध्वम् ऊर्ध्वम् किं न अधिरोहति] ūñche ūñche kān chaḍatā nathī?
bhāvārthaḥ– agnānāvasthāmān je apratikramaṇādik hoy chhe temanī to vāt ja shī? ahīn to, shubhapravr̥uttirūp dravyapratikramaṇādino pakṣha chhoḍāvavā māṭe temane
PDF/HTML Page 2979 of 4199
single page version
कषायभरगौरवादलसता प्रमादो यतः।
अतः स्वरसनिर्भरे नियमितः स्वभावे भवन्
मुनिः परमशुद्धतां व्रजति मुच्यते वाऽचिरात्।। १९०।।
स्वद्रव्ये रतिमेति यः स नियतं सर्वापराधच्युतः।
बन्धध्वंसमुपेत्य नित्यमुदितः स्वज्योतिरच्छोच्छल–
च्चैतन्यामृतपूरपूर्णमहिमा शुद्धो भवन्मुच्यते।। १९१।।
(dravyapratikramaṇādine) to nishchayanayanī pradhānatāthī viṣhakumbh kahyān chhe kāraṇ ke teo karmabandhanān ja kāraṇ chhe, ane pratikramaṇ-apratikramaṇādithī rahit evī trījī bhūmi, ke je shuddha ātmasvarūp chhe tem ja pratikramaṇādithī rahit hovāthī apratikramaṇādirūp chhe, tene amr̥utakumbh kahī chhe arthāt tyānā apratikramaṇādine amr̥utakumbh kahyān chhe. trījī bhūmimān chaḍāvavā māṭe ā upadesh āchāryadeve karyo chhe. pratikramaṇādine viṣhakumbh kahyān sāmbhaḷīne jeo ūlaṭā pramādī thāy chhe temanā viṣhe āchāryadev kahe chhe ke-‘ā māṇaso nīchā nīchā kem paḍe chhe? trījī bhūmimān ūñchā ūñchā kem chaḍatā nathī?’ jyān pratikramaṇane viṣhakumbh kahyun tyān tenā niṣhedharūp apratikramaṇ ja amr̥utakumbh hoī shake, agnānīnun nahi. māṭe je apratikramaṇādi amr̥utakumbh kahyān chhe te agnānīnān apratikramaṇādi na jāṇavān, trījī bhūminān shuddha ātmāmay jāṇavān. 189.
have ā arthane draḍh karatun kāvya kahe chheḥ- shlokārthaḥ– [कषाय–भर–गौरवात् अलसता प्रमादः] kaṣhāyanā bhār vaḍe bhāre hovāthī āḷasupaṇun te pramād chhe; [यतः प्रमादकलितः अलसः शुद्धभावः कथं भवति] tethī e pramādayukta āḷasabhāv shuddhabhāv kem hoī shake? [अतः स्वरसनिर्भरे स्वभावे नियमितः भवन् मुनिः] māṭe nij rasathī bharelā svabhāvamān nishchaḷ thato muni [परमशुद्धतां व्रजति] param shuddhatāne pāme chhe [वा] athavā [अचिरात् मुच्यते] shīghra- alpa kāḷamān (karmabandhathī) chhūṭe chhe.
bhāvārthaḥ–pramād to kaṣhāyanā gauravathī thāy chhe māṭe pramādīne shuddha bhāv hoy nahi. je muni udyamathī svabhāvamān pravarte chhe te shuddha thaīne mokṣhane pāme chhe. 190.
have, mukta thavāno anukram darshāvatun kāvya kahe chheḥ- shlokārthaḥ– [यः किल अशुद्धिविधायि परद्रव्यं तत् समग्रं त्यक्तवा] je puruṣh
PDF/HTML Page 2980 of 4199
single page version
न्नित्योद्योतस्फुटितसहजावस्थमेकान्तशुद्धम् ।
एकाकारस्वरसभरतोऽत्यन्तगम्भीरधीरं
पूर्ण ज्ञानं ज्वलितमचले स्वस्य लीनं महिम्नि।। १९२।।
kharekhar ashuddhatā karanārun je paradravya te sarvane chhoḍīne [स्वयं स्वद्रव्ये रतिम् एति] pote potānā svadravyamān līn thāy chhe, [सः] te puruṣh [नियतम्] niyamathī [सर्व–अपराध– च्युतः] sarva aparādhothī rahit thayo thako, [बन्ध–ध्वंसम् उपेत्य नित्यम् उदितः] bandhanā nāshane pāmīne nitya-udit (sadā prakāshamān) thayo thako, [स्व–ज्योतिः–अच्छ– उच्छलत्–चैतन्य–अमृत–पूर–पूर्ण–महिमा] svajyotithī (potānā svarūpanā prakāshathī) nirmaḷapaṇe ūchhaḷato je chaitanyarūp amr̥utano pravāh tenā vaḍe pūrṇa jeno mahimā chhe evo [शुद्धः भवन्] shuddha thato thako, [मुच्यते] karmothī chhūṭe chhe-mukta thāy chhe.
bhāvārthaḥ– je puruṣh, pahelān samasta paradravyano tyāg karī nij dravyamān (ātmasvarūpamān) līn thāy chhe, te puruṣh sarva rāgādik aparādhothī rahit thaī āgāmī bandhano nāsh kare chhe ane nitya udayarūp kevaḷagnānane pāmī, shuddha thaī, sarva karmano nāsh karī, mokṣhane pāme chhe. ā, mokṣha thavāno anukram chhe. 191.
have mokṣha adhikār pūrṇa karatān tenā antamaṅgaḷarūpe pūrṇa gnānanā mahimānun (sarvathā shuddha thayelā ātmadravyanā mahimānun) kaḷasharūp kāvya kahe chheḥ-
shlokārthaḥ– [बन्धच्छेदात् अतुलम् अक्षय्यम् मोक्षम् कलयत्] karmabandhanā chhedathī atul akṣhay (avināshī) mokṣhane anubhavatun, [नित्य–उद्योत–स्फुटित–सहज– अवस्थम्] nitya udyotavāḷī (jeno prakāsh nitya chhe evī) sahaj avasthā jenī khīlī nīkaḷī chhe evun, [एकान्त–शुद्धम्] ekāntashuddha (-karmano mel nahi rahevāthī je atyant shuddha thayun chhe evun), ane [एकाकार–स्व–रस–भरतः अत्यन्त–गम्भीर–धीरम्] ekākār (ek gnānamātra ākāre pariṇamelā) nijarasanī atishayatāthī je atyant gambhīr ane dhīr chhe evun [एतत् पूर्ण ज्ञानम्] ā pūrṇa gnān [ज्वलितम्] jaḷahaḷī ūṭhayun (sarvathā shuddha ātmadravya jājvalyamān pragaṭ thayun); [स्वस्य अचले महिम्नि लीनम्] potānā achaḷ mahimāmān līn thayun.
bhāvārthaḥ– karmano nāsh karī mokṣhane anubhavatun, potānī svābhāvik avasthārūp, atyant shuddha, samasta gneyākārone gauṇ karatun, atyant gambhīr (jeno pār nathī evun)