Pravachan Ratnakar-Gujarati (simplified iso15919 transliteration).

< Previous Page   Next Page >


Combined PDF/HTML Page 153 of 210

 

PDF/HTML Page 3041 of 4199
single page version

vā bījī koī chīj kare e vastusvarūp nathī. koī hoshiyār māṇas hoy ne te nāmun lakhe to motīnā dāṇā jevā akṣharo lakhe. ahīn kahe chhe-te akṣharo je lakhāyā te ajīv- paramāṇuonī avasthā te te paramāṇuothī thaī chhe, jīvathī te akṣharonī avasthā thaī nathī; tathā kalamathīy te thaī nathī. āvī vāt chhe.

juo, paramāṇuno skandh hoy chhe temān be-guṇ chīkāshavāḷo paramāṇu, chāraguṇ chīkāshavāḷā paramāṇu sāthe skandhamān bhaḷe tyāre te paramāṇu chāraguṇ chīkāshavāḷo thaī jāy chhe. te chāraguṇ chīkāshavāḷī paryāy te paramāṇumān te kāḷe potāthī thavānī hatī te thaī chhe, teno kartā bījo paramāṇu nathī. chāraguṇ chīkāshavāḷā paramāṇu sāthe te bhaḷ‌yo māṭe tenī chāraguṇ chīkāshavāḷī paryāy thaī chhe em nathī. ek paramāṇumān be guṇ sparshanī paryāy hoy ane bījā paramāṇumān chāraguṇ sparshanī paryāy hoy. te banne bhegā thāy tyān be guṇavāḷo paramāṇu chāraguṇavāḷī paryāyarūpe pariṇamī jāy chhe; paṇ te paryāy potāthī thaī chhe. be guṇ, traṇ guṇ, asaṅkhya guṇ, anantaguṇarūp sparsha, ras, gandh, varṇanī paryāy je samaye je thavānī hoy te potāthī thāy chhe; bījā paramāṇune līdhe te paryāy thatī nathī; bījā paramāṇunī tyān koī asar ke prabhāv paḍe chhe em nathī. bhāī! samayasamayanī paryāy je je thavānī hoy te te kāḷe te ja thāy chhe, emān bījānī apekṣhā nathī, jarūr nathī. aho! āvun paryāyanun tattva nirapekṣha chhe! dravya ane guṇanī to shun vāt? trikāḷī dhruv dravya to paryāy vinānun param nirapekṣha tattva chhe. ahā! āvā param nirapekṣha tattva upar ānī draṣhṭi jāy te ā samajavānun tātparya ane phaḷ chhe. kramabaddhane samajavānun tātparya ā chhe bāpu!

tyāre koī vaḷī em paṇ kahe chhe ke-kramabaddha je thavānun hashe te thashe, māṭe āpaṇe hāth joḍīne besī rahīe.

paṇ bhāī! hāth joḍe koṇ ane besī rahe koṇ? bāpu! e to badhī sharīranī avasthāo potapotānā kāraṇe potānā kāḷe thāy chhe. teno tun kartā thavā jā’chha e to tārī mithyābuddhi chhe. ane te te vikalpano kartā thāy e paṇ mithyābhāv, agnānabhāv chhe.

ahīn to ā siddhānt chhe ke paramāṇu ādi ajīvanī paryāy ajīvathī ja thāy chhe, jīvathī nahi ane bījī chījathīy nahi. ā chokhā pāṇīmān chaḍe chhe ne? te unā-ukaḷatā pāṇīthī chaḍe chhe em koī kahetun hoy to ahīn kahe chhe e barābar nathī. chokhā, jyāre teno chaḍavāno kāḷ chhe tyāre svayam te-rūpe kramabaddha pariṇamī jāy chhe. chokhā chaḍe tyāre pāṇī ho bhale; pāṇī nathī em vāt nathī, paṇ pāṇī


PDF/HTML Page 3042 of 4199
single page version

tenī potānī sattāmān rahyun chhe. chokhānī paryāyanī sattāmān pāṇīnī paryāyanī sattā jatī nathī. māṭe, pāṇīnā kartāpaṇā vinā ja, chokhā potānī paryāyanī yogyatāthī te kāḷe chaḍī jāy chhe. potānī paryāyonā kramamān niyat samaye te chokhānī chaḍavānī paryāy utpanna thāy chhe, bījo teno kartā nathī-pāṇīy nahi ane koī bāī paṇ nahi. lyo, āvī vāt chhe!

ā to vītarāgano mārag bāpā! ā to gnātā-draṣhṭā thavānī rīt prabhu! kahe chhe-jīv dravyanun ajīv kāī na kare, ane ajīv dravyanun jīv dravya kāī na kare. ahāhā...! chhae dravya kramabaddha evā pot-potānā pariṇāmothī upaje chhe. pratyek dravyamān je samaye je paryāy thavānī hoy te te samaye thāy chhe. ane te enī kāḷalabdhi chhe. svāmī kārtikeyānuprekṣhāmān chhae dravyanī pratisamay thatī paryāyane kāḷalabdhi kahel chhe. je samaye je dravyamān je paryāy thāy te tenī kāḷalabdhi chhe.

juo, pāṇīmān līlo raṅg nākhīe to līlī paryāy thāy, pīḷo raṅg nākhīe to pīḷī paryāy thāy ane kāḷo raṅg nākhīe to kāḷī paryāy thāy tyān pāṇīnī te te paryāy je thavānī hoy te pāṇīthī kramabaddha thāy chhe; te paryāy bījā padārthathī (raṅgathī) thāy chhe em nathī.

āp kaho chho-pāṇī agnithī unun thatun nathī; parantu vinā agni pāṇī unun thāy nahi em pratyakṣha dekhāy chhe ne?

samādhānaḥ– are bhāī! tun sanyogathī jue chhe; vastunā sahaj pariṇaman- svabhāvanī draṣhṭithī jue to jaṇāy ke pāṇī ja pote kramabaddha upajatun thakun uṣhṇaparyāyarūpe thāy chhe, temān agninun kāī kārya nathī. bhāī! pāṇīmān unun thavānī avasthāno te kāḷ chhe tethī unun thayun chhe. te kāḷe agni chhe kharī, paṇ agni potānī sattā chhoḍī pāṇīmān kya ān praveshe chhe? ek sattā bījī sattāmān jāy e vastusvarūp ja nathī. bhāī! ek dravyano bījā dravyamān atyant abhāv chhe ane ek paramāṇunī paryāyano bījā paramāṇunī paryāyamān anyonya abhāv chhe. ā vastusvarūp chhe.

chār prakāranā abhāv chhe ne? 1. atyant abhāv 2. anyonya abhāv 3. prāg abhāv 4. pradhvansābhāv emān agni ane pāṇī vachche anyonya abhāv chhe. teo paraspar praveshatān nathī. bhāī! ā vāt samajavā khūb dhīraj keḷavavī joīe.


PDF/HTML Page 3043 of 4199
single page version

juo, shāstramān āve chhe ke- bhagavānanī divyadhvani garje chhe te bār bār jojanamān sambhaḷāy chhe. manuṣhya, dev ane tiryañch-em traṇ prakāranā jīvo ā omdhvani sāmbhaḷavā samosaraṇamān āve chhe. nārakī jīvo āvī shakatā nathī. te bhagavānanī vāṇī anakṣharī hoy chhe ane sau potapotānī bhāṣhāmān samaje chhe. ahāhā...! sabhāmān beṭhelān tiryañch paṇ potānī bhāṣhāmān samajī jāy ke bhagavān ām kahe chhe. ahā! ā omdhvani paṇ, ahīn kahe chhe, te kāḷe te-rūpe thavāyogya bhāṣhāvargaṇānun kramabaddha pariṇaman chhe. bhāṣhāvargaṇāno omdhvanirūpe te kāḷe pariṇamavāno kāḷ hato to te omdhvanirūpe thāy chhe, bhagavān tenā kartā chhe vā bhagavānanā kāraṇe te vāṇī nīkaḷe chhe em nathī. juo, ahīn shun kahe chhe? ke ajīv paṇ kramabaddha evā potānā pariṇāmothī upajatun thakun ajīv ja chhe, jīv nathī. bhāī! ā to siddhānt chhe ke ajīv padārtha krame potānī avasthāpaṇe thāy- upaje temān jīvanun kāī kartavya nathī. koī bījī chījanī asaraprabhāvathī te padārthanā pariṇām thāy chhe em traṇakāḷamān nathī.

are! agnānī jīv to jyān hoy tyān ‘ā men karyun, men karyun’ -em paranā kartāpaṇānun mithyā abhimān kare chhe. ek padamān kahyun chhe ne ke-

“hun karun hun karun e ja agnānatā, shakaṭano bhār jem shvān tāṇe.” kutarun gāḍā nīche chālatun hoy ane ṭhāṭhun upar aḍatun hoy eṭale kutarun māne ke gāḍun hun chalāvun chhun. tem agnānī jīv dukānanā thaḍe beṭho hoy ane mālanī le-vech thāy ane paisānī letī-detī thāy tyān e jaḍamān thatī kriyā hun karun chhun, e badhī jaḍanī avasthāono kārobār hun chalāvun chhun em te māne chhe. paṇ e badho eno duḥkhadāyak bhram chhe, kemake jaḍanī kriyāmān chetanano pravesh ja nathī.

koī ḍokaṭar dardīne īnjekashan āpe ane ene rog maṭī jāy. tyān te em māne ke men enā rogane maṭāḍayo to e teno bhram chhe; kemake roganī ane niroganī avasthāe to sharīranā paramāṇu svayam kramabaddha upajyā chhe, ḍokaṭar to sharīrane aḍatoy nathī te sharīranun shun kare? vāstavamān to ḍokaṭar injekashan dey nahi ane sharīrano rog maṭāḍey nahi. e to badhī jaḍanī avasthāo jaḍathī te te kāḷe pragaṭ thāy chhe. āvun ja vastusvarūp chhe.

pravachanasāranī 160 mī gāthāmān kahyun chhe ke-hun sharīr, man, vāṇī nathī; hun sharīr, man, vāṇīnun kāraṇ nathī. temano kartā nathī. kārayitā nathī tathā kartāno anumodak paṇ nathī. ahāhā....! sharīr-man-vāṇīnī je je kriyāo -avasthāo thāy te mārā (-jīvanā) kāraṇe thāy em chhe nahi. ahā! te te jaḍanī avasthāono


PDF/HTML Page 3044 of 4199
single page version

hun kartāy nahi, kārayitāy nahi ane kartāno anumodak paṇ nahi- āvun vastusvarūp chhe. bhāī! ā samaje enun to abhimān uḍī jāy evī vātu chhe. shun thāy? agnānī jyān hoy tyān em māne chhe ke-ame ā karyun ne te karyun, chhokarān pāḷī-poṣhīne moṭān karyān, bhaṇāvyān-gaṇāvyān ane dhandhe lagāvyān ityādi. paṇ bhāī! e badhī paradravyanī avasthāone koṇ kare? e to badhī potapotānā dravyamān thavā kāḷe enā potānāthī thāy chhe. ene hun karun em māne e to agnān chhe.

ā loko upavās kare chhe ne? tyān teo em māne chhe ke-ame āhār-pāṇī chhoḍī dīdhān. are bhāī! āhārādinī te avasthā te samaye je thavānī hatī te enā potānāthī thaī chhe. paradravyanun grahaṇ-tyāg bhagavān! tārāmān kyān chhe? āhārādinī te kāḷe āvavānī yogyatā na hoy to āhārādi āvatān nathī. ajīvanī avasthā ajīvathī ja kramabaddha thāy chhe. jīv temān kāī karato nathī. bhāī! ā to vītarāg jain parameshvare omdhvanimān jāher karelī vāt chhe. bhagavānano ā ḍhaṇḍhero chhe ke chhae dravya potapotānā kramabaddha pariṇāmothī upajatā thakā svatantra chhe. have dākhalo āpī samajāve chheḥ

‘kāraṇ ke jem (kaṅkaṇ ādi pariṇāmothī upajatā evā) suvarṇane kaṅkaṇ ādi pariṇāmo sāthe tādātmya chhe tem sarva dravyone potānā pariṇāmo sāthe tādātmya chhe.’

juo, shun kahe chhe? ā kaṅkaṇ, kaḍu, sāṅkaḷī, vīṇṭī ādi krame thatī suvarṇanī avasthāo chhe, te te avasthāothī upajatā suvarṇane te te potānī avasthāo sāthe tādātmya chhe. paṇ te te avasthāo sāthe sonīne tādātmya nathī. shun kīdhun? sonī te te avasthāothī upajato nathī. māṭe suvarṇanī te te avasthāono kartā sonī nathī. lyo, āvī vāt!

tem, kahe chhe, sarva dravyone potapotānā pariṇāmo sāthe tādātmya chhe. arthāt potānā pariṇāmothī upajatā dravyanā te te pariṇāmonun kartā anyadravya nathī, te dravya pote ja chhe. e ja visheṣh kahe chheḥ

‘ām jīv potānā pariṇāmothī upajato hovā chhatān tene ajīvanī sāthe kāryakāraṇabhāv siddha thato nathī, kāraṇ ke sarva dravyone anya dravya sāthe utpādya-utpādakabhāvano abhāv chhe;...’

lyo, sarva dravyo māṭe ā siddhānt chhe. shun? ke sarva dravyone potānā pariṇāmo sāthe tādātmya chhe. māṭe sarva dravyone anya dravya sāthe utpādya-utpādakabhāvano


PDF/HTML Page 3045 of 4199
single page version

abhāv chhe. koī dravyanun utpādak eṭale kāraṇ koī bījun dravya chhe em chhe nahi. arthāt ek dravyane bījā dravya sāthe kāryakāraṇabhāv chhe em siddha thatun nathī.

prashnaḥ– ek gāyano govāḷ te pāñch gāyono govāḷ, tem jīv te te samaye potānā pariṇāmarūp potānun kārya kare paṇ sāthe sāthe bījānun paṇ kare ke nahi? paranī dayā pāḷe, paranī madad kare, paisā-dhan kamāy ityādi kārya te kare ke nahi? kare to emān shun harakat chhe?

samādhānaḥ– bhāī! keṭalāk agnānī jīvo āvun māne chhe paṇ te barābar nathī; kemake jem potānā pariṇāmarūp potānā kāryamān tene tādātmya chhe tem paradravyanā pariṇāmamān tene tādātmya nathī. paradravyanā pariṇām sāthe tādātmya vinā te paradravyanā pariṇāmane kevī rīte kare? tethī to ahīn kahyun ke sarvadravyone anya dravya sāthe utpādya- utpādakabhāvano abhāv chhe. āvī vāt chhe bhāī!

ahāhā....! bhagavān ātmā anantaguṇanun dhām prabhu anādi-anant dhruv chaitanyatattva chhe. bhagavān sarvagnadeve joyo ne kahyo evo ā jīv padārtha pratisamay krame thatā potānā pariṇāmasvarūpe upaje chhe. ahīn kahe chhe-potānā pariṇāmothī upajatā jīvane ajīvanī sāthe kāryakāraṇabhāv siddha thato nathī. ā jaḍ sharīr, man, vāṇīnun kārya thāy tene jīv kare ane tenun jīv kāraṇ thāy em, kahe chhe, siddha thatun nathī. ā hāth hale, hoṭh hale, vāṇī bolāy, āṅkhanī pāmpaṇ ūñchī thāy ityādi jaḍanun kārya thāy te jaḍathī enāthī thāy, tene ātmā kare em siddha thatun nathī. kem? kāraṇ ke sarvadravyone anyadravya sāthe utpādya-utpādakabhāvano abhāv chhe. bhāī! ā pratyek dravyanī-rajakaṇe-rajakaṇ ane jīv-jīvanī vāt chhe. have jainamān janmyā eney khabar na maḷe ke jain parameshvar shun kahe chhe? em ne em āndhaḷe-baherun kūṭe rākhe, paṇ enun phaḷ bahu ākarun āvashe bhāī!

juo, nigodamān anant jīv chhe. ā lasaṇ ne ḍuṅgaḷīnī ek kaṇī lo emān asaṅkhya audārik sharīr chhe. te darek sharīramān anant nigodanā jīv chhe. te darek jīv potānā pariṇāmapaṇe upajato hovā chhatān tene bījā jīvanā ke bījā dravyanā pariṇām sāthe kāryakāraṇabhāv siddha thato nathī. potānā pariṇāmane upajāvato te jīv bījā jīvanā pariṇāmane upajāve em banatun nathī. kāraṇ ke sarva dravyone anya dravya sāthe utpādya-utpādakabhāvano abhāv chhe.

utpādya eṭale kārya, ane utpādak eṭale kāraṇ. bījun dravya ātmānun utpādya arthāt kārya ne ātmā tenun utpādak arthāt


PDF/HTML Page 3046 of 4199
single page version

kāraṇ em banī shakatun nathī. juo māṭīmānthī ghaḍo thāy chhe. tyān ghaḍo chhe te māṭīnun utpādya eṭale kārya chhe tathā māṭī tenun utpādak eṭale kāraṇ chhe. parantu kumbhār ghaḍāno utpādak ane ghaḍo kumbhāranun utpādya- em chhe nahi.

juo, bījā jīvanī dayā pāḷavāno āne bhāv thayo ane tyān bījā jīvanī rakṣhā thaī. bījā jīvanī rakṣhā arthāt enā āyunun ane dehanun ṭakī rahevun thayun te kārya thayun. ahīn kahe chhe-te kāryano kartā ā jīv nathī. par jīvanī rakṣhā thaī te ā jīvanun kārya ane ā jīv te kāryanun kāraṇ em chhe nahi. bījānā dayānā bhāvanā kāraṇe bījā jīvanī dayā paḷe em traṇakāḷamān chhe nahi. bhāī! āvun jain tattva ati gambhīr chhe.

bhagavān jineshvaradeve kevaḷagnānamān chha dravya joyān chhe. jāti tarīke chha chheḥ jīv, pudgal, dharma, adharma, ākāsh ane kāḷ. temān jīv anantā, pudgal anantānant, dharma, adharma, ne ākāsh ekek ane asaṅkhya kālāṇuo chhe. te sarva dravyone potānā sivāyanā anyadravya sāthe utpādya-utpādakabhāvano arthāt kārya-kāraṇabhāvano abhāv chhe. jīv gati kare te enun utpādya-kārya chhe ane jīv te kāryanun utpādak kāraṇ chhe; paṇ dharmāstikāy dravya enun kāraṇ thāy em chhe nahi. utpādya par ane utpādak par-em kadī hotun nathī.

hā, paṇ jīv gati kare tyān dharmāstikāyane sahāyak kahel chhe.

bhāī! tyān sahāyak eṭale nimittamātra bas. sahāyak eṭale sāthe rahelī bījī chīj. sahāyak eṭale paranā kāryano utpādak em nahi. dharmāstikāy kāī jīvanī gatino vāstavik utpādak chhe em nahi. samajāṇun kāī...?

ā vāṇī je bolāy te vāṇīnun utpādya-kārya chhe, vāṇī (vachanavargaṇā) teno utpādak chhe, paṇ hun bolun evo jīvano je rāg bhāv te kāḷe thayo te teno utpādak chhe ja nahi. paramān kārya thāy te utpādya ane ātmā teno utpādak evun traṇakāḷamān chhe nahi. kārya-kāraṇ niyamathī abhinna hoy chhe. ā lākaḍī ām ūñchī thāy te utpādya nām kārya chhe. te lākaḍīnun (lākaḍīnā paramāṇuonun) kārya chhe, paṇ āṅgaḷī teno kartā chhe, vā ā jīv teno kartā chhe -em chhe nahi. āvo mārag, alaukik bhāī!

ā bhagavānanī pratimānī ahīn sthāpanā thaī te kārya chhe. te paramāṇunun utpādya chhe; joḍe tevā rāgavāḷo jīv nimitta chhe (nimitta-paravastu chhe eno niṣhedh nathī), paṇ te teno utpādak chhe vā tenun kāraṇ thāy chhe em nathī. ā to mahāsiddhānt chhe bhāī! sharīr ane indriyonī cheṣhṭā je thāy te kārya jaḍanun jaḍathī thāy chhe, temān agnānīno je rāg te kāraṇ chhe, utpādak chhe em nathī.


PDF/HTML Page 3047 of 4199
single page version

ā sharīr chhe te anantā rajakaṇono piṇḍ chhe. ā kāī ek chīj nathī; temān ek rajakaṇ bījā rajakaṇanun kārya kare evun vastusvarūp nathī; bhagavāne evun joyun nathī, ane bhagavāne evun kahyuny nathī. bhāī! vītarāg paramātmāe kahelun satnun svarūp loko māne chhe enāthī judī jātanun chhe. ā māragaḍā judā bhagavān! pratyek dravyanī je te avasthā je te kāḷe thāy chhe te te dravyanun kārya chhe, bījun dravya tenun kāraṇ vā utpādak thāy em chhe ja nahi.

‘सर्वद्रव्याणां द्रव्यान्तरेण सहोत्पाद्योत्पादकभावाभावात्’ -ā pāṭh chhe. chhe ke nahi?

hā chhe, paṇ niyamasāramān to kāḷadravya vinā (koī dravyanā) pariṇām na hoy em kahyun chhe.

samādhānaḥ– tyān to kāḷadravyane siddha karavā e vāt karī chhe, tyān kāī dravyonun pariṇaman siddha karavun nathī. vāstavamān to dravyatvaguṇanā kāraṇe pratyek dravyamān nirantar sahaj ja pariṇaman thatun hoy chhe. pariṇaman e dravyano sahaj svabhāv chhe. tethī pratyek dravyamān pratisamay je je pariṇām thāy te te dravyanun utpādya chhe ane te dravya te te pariṇāmonun utpādak chhe, paṇ kāḷadravya ke anya dravya te te pariṇāmono utpādak chhe em chhe ja nahi, anya dravyonā pariṇamanamān kāḷadravya nimitta ho, niyamarūp nimitta chhe tethī ‘kāḷadravya vinā pariṇām na hoy’ em tyān kahyun chhe, paṇ kāḷadravya anya dravyonā pariṇāmonun utpādak chhe māṭe kahyun chhe em nathī. samajāṇun kāī....?

bhāī! ā to bhagavāne jevun svarūp bhāḷ‌yun tevun bhākhyun chhe. bhākhyun chhe e to nimittathī kahevāy, bākī vāṇīnun kārya kyān bhagavānanun chhe? e to bhāṣhāvargaṇānā paramāṇuo, te kāḷe bhāṣhārūpe pariṇamavāno kāḷ hato to te-rūpe pariṇamī gayā chhe. bhagavān mahāvīrane kevaḷagnān thayun, ne vāṇī 66 divas sudhī na chhūṭī. te vāṇī chhūṭavāno tyān kāḷ na hato māṭe vāṇī na chhūṭī. aṣhāḍ vadī 1 nā dine vāṇī chhūṭavāno kāḷ hato to tyāre vāṇī chhūṭī. bāpu! ā to paramāṇuonī avasthāo je samaye je thavānī hoy te tyān thāy chhe. te bhāṣhānī paryāyano kartā vā kāraṇ ātmā nathī.

bahārathī īshvar kartā nathī em māne paṇ sharīranī paryāyano kartā hun chhun em māne to e to mūḍhapaṇun chhe. jem īshvar kartā nathī tem andar ā parameshvar prabhu ātmā chhe te paṇ paranī paryāyano kartā nathī. tevī rīte koī paṇ dravya anyadravyanī paryāyano kartā traṇakāḷamān nathī. pratyek dravyanī te te samaye thatī te te paryāy svatantra chhe ane te paryāy te niyat samaye ja thāy chhe, bījā samaye nahi em kramabaddhano


PDF/HTML Page 3048 of 4199
single page version

niyam samajāvīne āchāryadev ahīn akartāpaṇun siddha kare chhe. shetruñjayanā pahāḍ upar chaḍhatān ekadam jhaḍapathī pag upaḍavānī kriyā thāy tyān ā māne ke te mārāthī thāy chhe to te mūḍh mithyādraṣhṭi chhe; kemake ātmāne paradravyanī kriyānun kartāpaṇun nathī.

ahā! satne asat māne ne asatne sat māne tene āvī vāt gaḷe kem utare? ane tene dharma kyāthī thāy?

hā, paṇ ene ā samajāvīe to? samajāvīe? koṇ samajāve? je pote samaje tene bījo shun samajāve? ane je pote na samaje tene paṇ bījo shun samajāve? bhāī! bījo bījāne samajāvī de ane samajāvavāthī bījo samajī jāy evun vastusvarūp ja nathī. samaj e antaranī chīj chhe ane pote potāthī samaje to gurue samajāvyun em nimittathī kahevāmān āve chhe. bāpu! vītarāg parameshvar tattvane je rīte kahe chhe te rīte tun nahi māne to tane sat hāth nahi āve. game teṭalā vrat, tap, bhakti, jātrā ādi kare paṇ e badhā phogaṭ chhe kemake e to badhā ekalā rāganā ja pariṇām chhe. temāny vaḷī parane laīne mane e bhāv thayā em māne e to narī mūḍhatā ne agnān chhe.

agnānīne bhagavānanī pratimā dekhī shubhabhāv thāy chhe. tyān enā shubhabhāvautpādya ane bhagavānanī pratimā eno utpādak em chhe nahi. bhāī! tārī thatī dashānā kartāpaṇe paradravya nathī ane paradravyanī thatī dashānā kartāpaṇe tun nathī. tun to akartā chho prabhu! arthāt mātra jāṇanārapaṇe chho. kharekhar paranun kārya ane rāganun kārya thāy teno kartā jīv nathī kemake jīv kāī rāgasvarūp nathī, jīv to ekalā gnān ane ānandasvarūp chhe.

ahāhā...! bhagavān ātmā shuddha ek chaitanyamātra vastu chhe. te potānī nirmaḷ chaitanyanī paryāyapaṇe ūpaje evo kāraṇ-kāryabhāv athavā kartākarmabhāv abhed chhe. ātmā kartā ane enā shuddha ratnatrayanā vītarāgī pariṇām enun karma-em kāraṇakāryabhāv abhed chhe. ām jīv potānā nirmaḷ vītarāgī kāryapaṇe upajato hovā chhatān tene ajīv sāthe kārya-kāraṇabhāv siddha thato nathī. lyo, shun kīdhun? karmanā kṣhay, upasham ādi ajīv sāthe jīvane kārya-kāraṇabhāv nathī. par jīvane mārī shake, jīvāḍī shake, dāḷ, bhāt, roṭalī- shāk, davā-dārū, kapaḍān-latān ityādi par padārthanun kārya jīv kare evo kāryakāraṇabhāv siddha thato nathī. kheḍūt haḷ halāve, majur pākane laṇe, vepārī sonun-chāndī, jhaverāt ityādino vepār kare ityādi jaḍadravyamān nīpajatān jaḍanān kāryo jīv kare evo paradravya sāthe jīvane kāryakāraṇabhāv siddha thato nathī. lyo, āvī vāt!


PDF/HTML Page 3049 of 4199
single page version

jīv potānā pariṇāmanun kārya kare ane bhegun paranā pariṇām karavānun kārya paṇ kare em koī rīte siddha thatun nathī.

jīv potānā pariṇāmane kare, paṇ ajīvanā nahi. ā rāgabhāv je thāy chhe te kharekhar to ajīv chhe. tethī jīv potānā gnātābhāve pariṇame-upaje e to īṣhṭa ja chhe. parantu shubhāshubh pariṇāme upaje te kāī enun svarūp nathī. kaḷashaṭīkāmān kaḷash 108 mān pt.. shrī rājamalajīe kahyun chheḥ- “ahīn koī jāṇashe ke shubh-ashubh kriyārūp je ācharaṇarūp chāritra chhe te karavāyogya nathī tem varjavāyogya paṇ nathī. uttar ām chhe ke- varjavāyogya chhe, kāraṇ ke vyavahārachāritra hotun thakun duṣhṭa chhe, aniṣhṭa chhe, ghātak chhe; tethī viṣhay-kaṣhāyanī māphak kriyārūp chāritra niṣhiddha chhe.”

to shun samakitīne ke munirājane shubhabhāv hoto ja nathī? hoy chhe ne, samakitī ne munirājaney shubhabhāv hoy chhe, paṇ e chhe duṣhṭa, aniṣhṭa ane ghātak; kemake te svabhāvanī nirākuḷ shāntino ghāt kare chhe. bhāī! shubharāg hoy e judī vāt chhe ane ene hitanun kāraṇ jāṇī kartavya māne e judī vāt chhe. pratham avasthāmān ke sādhakanī dashāmān puṇyabhāvano kṣhay sarvathā bhale na thāy, paṇ e bhāv kṣhay karavālāyak chhe evī draṣhṭi to chothe guṇasthānethī ja ene hoy chhe. eno kṣhay to shuddhopayog pūrṇa thāy tyāre thāy chhe, paṇ e kṣhay karavālāyak chhe evun shraddhān to samakitī dharmātmāne pahelethī ja nirantar hoy chhe.

agnānīne ekānte karmadhārā hoy chhe, bhagavān kevaḷīne ekalī gnānadhārā chhe; jyāre sādhakane beu dhārā sāthe hoy chhe. nirmaḷ samyagdarshan-gnān-chāritrarūp gnānadhārā ane shubhāshubhabhāvanā pariṇāmarūp karmadhārā-em e banne gnānīne sāthe hoy chhe. paṇ tyān karmadhārā chhe te bandhanun ja kāraṇ chhe ane gnānadhārā ja ek abandhanun kāraṇ chhe. tethī to kahyun ke-kriyārūp chāritra viṣhay-kaṣhāyanī māphak niṣhidh chhe. chāritrabhāvamān anshe ashuddhatā bhale ho, paṇ draṣhṭimān-shraddhānamān to teno niṣhedh ja chhe. draṣhṭimān shubhabhāvane ādaravā lāyak māne to e to mithyādraṣhṭi ja chhe.

are! ene kayā panthe javun enī khabar nathī! puṇya bhalun em mānī te anantakāḷathī puṇyanā panthe paḍayo chhe. paṇ bāpu! e to sansārano-duḥkhano panth chhe. bhāī! dharmīne ashubhathī bachavā shubhanā-puṇyanā bhāv āve chhe paṇ tene dharmī puruṣh kāī bhalā ke ādaraṇīy mānatā nathī, paṇ anarthanun mūḷ jāṇī heyarūp ja māne chhe. pañchāstikāyamān puṇyabhāvane paṇ anarthanun ja kāraṇ kahyun chhe.

shāstramān evān kathan āve ke pahelun pāp ṭaḷīne pachhī puṇya ṭaḷe. paṇ e to


PDF/HTML Page 3050 of 4199
single page version

chāritranī apekṣhāe enā kramanī vāt karī chhe. parantu draṣhṭimān to puṇya-pāpanā bhāv ekasamānapaṇe ja hoy chhe kemake banney bandhananān ja kāraṇ chhe.

-puṇya-pāpanā bhāv banne vibhāvabhāv chhe, chaṇḍālaṇīnā putra chhe. -te banne āsrav ane bandh tattva chhe. -te banne bhāv jaḍ pudgalamay chhe ane enun phaḷ paṇ pudgal chhe. māṭe banne hey chhe, ādaraṇīy nathī-evun shraddhān ja vāstavik shraddhān chhe.

ahīn kahe chhe-jīvano ek gnānānandasvabhāv chhe. te potānā svabhāvanī paryāyapaṇe upaje e to barābar chhe, parantu rāganā pariṇāme upaje vā rāganā pariṇāmanun te kāraṇ thāy evun enun svarūp nathī. e to pachhī kaḷashamān kaheshe ke ā bandh thāy chhe te koī agnānano mahimā chhe. ahā! ene nijasvarūpanī khabar nathī māṭe agnānathī bandh thāy chhe, bākī kāī gnānasvabhāv chhe te bandhanun kāraṇ nathī.

ahāhā...! pote andar shuddha ek chaitanyanā prakāshasvarūp prabhu chhe; ekalā gnān ane ānandanā svabhāvathī bharelo pote bhagavān chhe, tene upādey mānīne tenān draṣhṭi ne anubhav jeṇe karyān te jīv kalyāṇanā panthe chhe. bhale ene haju kāīk rāg hoy, paṇ tene e (potānī) kāī chīj nathī. potāne iṣhṭa evā shuddhopayogapaṇe upajyo tene shubhāshubh (potānā) kāī nathī. emān (shubhāshubhamān) heyabuddhi chhe ne! tethī dharmī puruṣhane enun svāmitva hotun nathī.

are bhāī! jarā vichār kar! kṣhaṇamān āṅkho miñchāī jashe; ane tun kyāy chālyo jaīsh prabhu! ā badhā ahīn tane abhinandan āpe chhe ne? bāpu! e tane kāī kām nahi āve. puṇyanā yogathī kadāchit pāñch-pachās lākhano sanyog maḷī jāy to ey kām nahi āve. je kṣhaṇamān chhūṭī jāy te shun kām āve? andar shāshvat mahān chaitanyadev virāje chhe tenān draṣhṭi ne anubhav vartamān na karyān to bāpu! tun kyān jaīsh? tyān tane koṇ sharaṇ? bhāī! ā badhun tun pote ja tārā hit māṭe vichār; atyāre ā avasar chhe.

ahāhā..! kahe chhe-sarva dravyone anyadravya sāthe utpādya-utpādakabhāvano abhāv chhe. bhāī! ā to traṇalok traṇakāḷanā sarva anantā padārthonā kāraṇakāryanun svarūp thoḍā shabdomān batāvyun chhe. ā lokone anāj auṣhadh ane kapaḍān ame āpyān ne ame khūb desh sevā karī-em loko kahe chhe ne! dhūḷey sevā karī nathī sāmbhaḷane. e anyadravyanān kām tun kem kare? vaḷī āṇe jainadharmanī khūb sevā karī em kahe chhe ne! parantu jainadharmanī sevā eṭale shun? ahāhā...! shuddha ek gnāyak-


PDF/HTML Page 3051 of 4199
single page version

bhāvanā āshraye nirmaḷ ratnatrayanā pariṇām pragaṭ kare, ek shuddhopayogarūp pariṇame e jainadharmanī sevā chhe. bākī dayā, dān ne bahāranī prabhāvanānān kāmomān rokāī rahe te kāī jainadharmanī sevā nathī. ahāhā...! dayā, dān ādi vikalpa utpād-kārya ane teno tun utpādak evun vāstavik kārya-kāraṇanun svarūpanun nathī. jaḍ achetan vikalponā kāryano chetanadravya kartā thāy evo kāryakāraṇabhāv banī shakato nathī.

samayasār kaḷashaṭīkā kaḷash 106 mān kahyun chhe ke- “shuddha vastumātra, tenī svarūpaniṣhpatti, tenāthī je svarūpācharaṇachāritra te ja, te ja mokṣhamārga chhe; ā vātamān sandeh nathī.” tyān svarūpācharaṇachāritra sambandhī visheṣh vāt karīne chhelle kahyun chhe ke-“traṇe kāḷe āvun chhe je shuddha chetanāpariṇamanarūp svarūpācharaṇachāritra te ātmadravyanun nijasvarūp chhe. shubhāshubh kriyānī māphak upādhirūp nathī, tethī ek jīvadravyasvarūp chhe.” juo ā svarūpācharaṇ chāritra! nijānandarasamān līn rahī temān ja ramavun te svarūpācharaṇ chhe. ā dayā, dān, vrat, tap, bhakti ityādi rāganun thavun e kāī svarūpācharaṇ nathī; kemake te jīv dravyasvarūp nathī, anya dravyasvarūp chhe. lyo, ā pramāṇe jīvadravyane anyadravyasvarūp je rāg tenī sāthe kārya-kāraṇabhāv siddha thato nathī. āvī vāt chhe.

have kahe chhe- ‘te (kāryakāraṇabhāv) nahi siddha thatān, ajīvane jīvanun karmapaṇun siddha thatun nathī;..’

shun kīdhun? ā sharīranī hālavā-chālavānī kriyā thāy tene jīv kare e vāt siddha thatī nathī.

ā moṭā ḍuṅgarā toḍīne temān relave kāḍhe e kārya to jīve karyun ke nahi? to kahe- nā; te kārya jīve karyun em siddha thatun nathī. bhāī! tun dhīro thā bāpu! tārun to gnānasvarūp chhe ne prabhu! te gnān paranun shun kare? jem āṅkh paranun kāī na kare tem jīv paranun kāī na kare. ā vāt gāthā 320 mān have pachhī āvashe. āṅkh to parane jue, parane dekhe. tem gnānasvarūpī bhagavān ātmā paranī-jaḍanī ne rāganī je kriyā thāy tene jāṇe, paṇ tenun shun kare? kāī ja na kare. are! ā jīv kṣhaṇekṣhaṇe maraṇanī samīp dhasī rahyo chhe paṇ ene potānun satya svarūp samajavānī darakār nathī.

ajīvane jīvanun karmapaṇun siddha thatun nathī. eṭale shun? ke ajīvanun kārya jīvanun chhe em siddha thatun nathī. gnānāvaraṇādi karma je bandhāy te kārya jīvanun chhe em siddha thatun nathī. are! ā puṇya ne pāpanā bhāv, dayā, dān ne vrat ādinā vikalpa je thāy chhe te nishchayathī jīvanun karma-kārya chhe em siddha thatun nathī; kemake


PDF/HTML Page 3052 of 4199
single page version

vikārī pariṇāmamān chaitanyano abhāv chhe. nishchayathī te vikārī pariṇām arūpī achetan chhe. sharīr, man, vāṇī rūpī achetan chhe ane vikārī pariṇām arūpī achetan chhe, chhe banne achetan-ajīv. shun thāy? mārga to āvo chhe bhāī!

ahā! kāyā ane kaṣhāy potānī chīj chhe em mānīne bhagavān! tun mahāvratādi pāḷe paṇ e to badho mithyābhāv chhe bāpu! e mahāvratādinā pariṇām achetan chhe ane tene, ahīn kahe chhe, jīvanun karmapaṇun (jīvanun kārya hovāpaṇun) siddha thatun nathī. jem bījā jīv ane ajīv padārtho je chhe tenā kāryanun kāraṇ ā jīv nathī tem achetan rāgādi pariṇāmanun ā jīv kāraṇ nām kartā nathī. have āvī vāt bichārāne sāmbhaḷavāy maḷe nahi e shun kare? māṇḍ vāt bahār āvī ne sāmbhaḷavā maḷī tyān ā ‘ekānta chhe ekānta chhe’ - em kahīne vātane uḍāḍī de chhe paṇ bhāī! ekavār phurasad laīne dhīrajathī sāmbhaḷ to kharo ke ā shun kahevāy chhe? bhāī! em ne em (samajyā vinā) tun khoṭā tarka karī vātane uḍāḍī de chhe paṇ temān tane bhāre nukashān chhe. bhāī! kadāch laukikamān tārī prashansā thashe (kemake loko to avaḷe mārge chhe ja) paṇ temān tane shun lābh chhe? jo ne prabhu! ahīn ā chokakhun to kahe chhe ke-ajīvane jīvanun karmapaṇun siddha thatun nathī.

have kahe chhe- ‘ane te (-ajīvane jīvanun karmapaṇun) nahi siddha thatān, kartā-karmanī anyanirapekṣhapaṇe (-anyadravyathī nirapekṣhapaṇe, svadravyamān ja) siddhi hovāthī, jīvane ajīvanun kartāpaṇun siddha thatun nathī, māṭe jīv akartā ṭhare chhe.’

shun kīdhun? ke ā sharīr ane karma ityādi ajīvanī paryāyane jīv kare em sābīt thatun nathī; kemake te te paramāṇuo pote ja sharīrādinī paryāyapaṇe pariṇame chhe. vāstavamān kartā-karmanī anyadravyathī nirapekṣha svadravyamān ja siddhi chhe. ahāhā.....! pratyek dravya anyadravyanī sahāy-apekṣhā vinā ja potānā pariṇāmane kare chhe evī vastusthiti hovāthī jīvane ajīvanun kartāpaṇun siddha thatun nathī. māṭe jīv akartā nām gnātā-draṣhṭā ja ṭhare chhe.

prashnaḥ– bhagavān shrī mahāvīrane kevaḷagnān thayā pachhī chhāsaṭh divas pachhī omdhvani chhūṭī; te gautam gaṇadhar sabhāmān padhāryā tyāre chhūṭī em barābar chhe ke nahi?

samādhānaḥ– bhāī! vāṇī- omdhvani chhūṭī te vachanavargaṇānun kārya chhe. te kāryano kartā vachanavargaṇānā paramāṇuo chhe. temān bhagavān gautam gaṇadharanun shun kām chhe? vachanavargaṇā potānā kāḷe vāṇīrūpe pariṇamī temān gautam gaṇadharanī koī


PDF/HTML Page 3053 of 4199
single page version

apekṣhā nathī. gautam gaṇadharanī upasthiti hovī ane vāṇīnun chhūṭavun e bannene samakāḷ hovā chhatān vāṇī chhūṭī tene gautam gaṇadharanī koī apekṣhā nathī.

bhāī! ā to siddha thayelī vāt chhe ke chaud brahmāṇḍanā anant tattvone -pratyekane potānī kramabaddha paryāyanā kāryakāḷamān bījī chījanī apekṣhā nathī. shun kīdhun? bījī chīj hotī nathī em nahi, paṇ bījī chījanī apekṣhā nathī; arthāt bījī chīj chhe māṭe emān kārya thayun chhe em nathī. gautam gaṇadhar padhāryā māṭe vāṇī chhūṭī em nathī. aho! kramabaddhanī ā vāt karīne āchāryadeve ātmāno akartāsvabhāv siddha karyo chhe. ahā! chhae dravyomān je je kārya thāy teno ātmā akartā arthāt mātra gnātā-draṣhṭā chhe.

paramāṇu-paramāṇunī ane pratyek jīvanī teno svakāḷe je paryāy thavānī hoy te ja thāy. te te paryāyano koī bījo kartā nathī ane temān koī bījānī apekṣhā nathī. ahā! āvun anyadravyathī nirapekṣha kartākarmanun svarūp hovāthī jīvane ajīvanun kartāpaṇun siddha thatun nathī.

tattvārtharājavārtikamān kāryanān be kāraṇanī vāt āve chhe; paṇ e to tyān kārya thāy tyāre bījī chīj nimitta hoy chhe enun gnān karāvavā māṭe vāt chhe. juo, bhagavānanī vāṇī sāmbhaḷīne koī jīve sva-āshraye samyagdarshan pragaṭ karyun. tyān svadravyano āshray līdho te kāraṇ chhe ane samyagdarshan pragaṭ thayun te kārya chhe. ā pramāṇe kartā-karma chhe ane bhagavānanī vāṇī to temān bāhya nimittamātra chhe. samyagdarshan thayun te vāṇīnun kārya nahi tathā vāṇīnā kāraṇe te kārya thayun chhe emey nahi. ahā! āmān keṭakeṭalā nyāy āpyā chhe!

-ajīvanun kārya thāy teno kartā jīv nahi.

-jīvanun kārya thāy teno kartā ajīv nahi. ane

pratyek dravyanā kāryamān anya dravyanī apekṣhā nahi. gajab vāt chhe bhāī! ā to pratyek dravyanī pratyek paryāy svakāḷe paradravyathī nirapekṣha (-svāpekṣha) pragaṭ thāy chhe-em vāt chhe.

shāstramān āve chhe ke vajravr̥uṣhabhanārāy sanhanan hoy ane manuṣhya gati hoy ene kevaḷagnān thāy chhe. paṇ e to bahāramān nimittanun gnān karāvavā pūratī vāt chhe. bākī vajravr̥uṣhabhanārāch sanhanan ke manuṣhya gati e kāī kevaḷagnānanun kāraṇ nathī. kevaḷagnān thavānun kāraṇ to tadrūpe pariṇamelo jīv pote chhe ane kevaḷagnān tenun kārya chhe, are! sanhanan ādi to dūr raho, kevaḷagnān pragaṭ thāy temān pūrvanī


PDF/HTML Page 3054 of 4199
single page version

chār gnānanī paryāyanīy apekṣhā nathī. vāstavamān kevaḷagnān pragaṭ thavāno kramabaddhamān je kāḷ chhe te kāḷe kevaḷagnānanī paryāy sahaj ja svataḥ pragaṭ thāy chhe.

ahā! darek jaḍ ane chetan vastumān pratyek samaye tenā kramabaddha je je pariṇām thāy tene koī par vastunī-nimittanī apekṣhā nathī. enī paryāyanā kāryakāḷe nimitta ho bhale, paṇ tene nimittanī apekṣhā nathī; arthāt nimittanā kāraṇe te kārya nipajyun chhe em nathī. ahā! ātmā-jīv padārtha kramabaddha je potānun kārya thāy tene nipajāvavā te puruṣhārthavāḷo chhe, shaktivān chhe paṇ te paranun kāī kārya karavā chhek paṅgu chhe, asamartha chhe. āvun ja vastusvarūp chhe ane āvo nirṇay karavo enun nām samyaggnān chhe.

dravyamān guṇo sahavartī chhe. anantā guṇo dravyamān ek sāthe rahelā chhe. paryāy paṇ āyat eṭale lambāīrūpe-pravāharūpe ek sāthe chhe. eṭale shun? ke dravyanī paryāyo ek pachhī ek doḍatī pravāhamān pragaṭ thāy chhe. parantu dravyanī je samaye je paryāy thavānī hoy te samaye te ja pragaṭ thāy chhe. dravyamān paryāyanī āvī pravāhadhārā kramaniyamit chāle chhe, jem jamaṇā pachhī ḍābo ne ḍābā pachhī jamaṇo pag chāle chhe tem. pañchādhyāyīmān āne kram-pad kahel chhe. bhaktāmarastotramān paṇ āve chhe ke-prabhu! āpanā charaṇ kramasar ek pachhī ek chāle chhe. svāmī kārtikey anuprekṣhāmān dravyanī je samaye je paryāy pragaṭ thāy tene enī kāḷalabdhi kahī chhe. chhae dravyamān kāḷalabdhi chhe em tyān kahyun chhe. pravachanasāramān (gāthā-102 mān) tene ja te te paryāyanī janmakṣhaṇ-utpattikṣhaṇ kahī chhe. āvī ja vastusthiti chhe.

bhagavān sarvagnadeve kevaḷagnānamān traṇakāḷ traṇalok ekīsāthe joyā chhe. jaḍ ane chetan-em chhae dravyanī je je paryāyo thaī gaī, vartamān thāy chhe ane bhaviṣhyamān je je thavānī chhe te badhī paryāyone kevaḷagnān vartamān pratyakṣha jāṇe chhe. shun kīdhun? je paryāyo pragaṭ thaī nathī ane have pachhī thashe te paryāyone paṇ kevaḷagnān vartamānamān pratyakṣha jāṇe chhe. jāṇe ja chhe bas; paṇ gnān te te paryāyonun kartā nathī. te te paryāyonun kartā to te te dravya chhe. ahāhā...! bhagavān ātmā gnānasvarūp chhe. jāṇavun-jāṇavun-jāṇavun-e enun svarūp chhe; paṇ paranun karavun ke tenun āghun-pāchhun karavun-e enā svarūpamān ja nathī. jyān pratyek dravya potānā kramaniyamit pariṇāmothī pratisamay upaje chhe tyān ātmā-jīv tenun shun kare? kāī nā kare. (bas jāṇe ja)

ahīn paradravyathī bhinna pote (-ātmā) potānā pariṇāmano kartā chhe, paṇ parano akartā chhe em batāvavun chhe. paryāyano kartā paryāy chhe, paryāyano kartā dravya nathī e vāt ahīn nathī levī. pañchāstikāy, gāthā-62 mān e vāt karī chhe. tyān


PDF/HTML Page 3055 of 4199
single page version

paryāyanun kartā dravya nathī, paṇ paryāy kartā, paryāy karma, paryāy karaṇ, paryāy sampradān, paryāy apādān ane paryāy adhikaraṇ-ām paryāy pote potānā ṣhaṭkārakathī pariṇame chhe em kahyun chhe. tyān e vāt bījī chhe. ahīn to potānā pariṇāmothī upajatun thakun dravya pote ja temān tanmayapaṇe chhe. anyadravya nahi. māṭe dravya pote potānā pariṇāmonun kartā chhe, anyadravya teno kartā nathī.

sūkṣhma vāt chhe prabhu! jīvadravyanī gnānaguṇanī ek samayanī paryāy (-kevaḷagnān) chha dravyane jāṇe chhe, svadravyane paṇ jāṇe chhe. ahā! tyān svadravyamān jem tadrūp chhe tem te anyadravyamān tadrūp nathī. te paryāy chha dravya sāthe ekamek nathī. chha dravya te paryāyamān āvatā nathī. ahā! chha dravyanā trikāḷī utpād-vyay-dhrauvya svarūpanun gnān temān thayun chhe paṇ chha dravya temān āvatān nathī, ane te paryāy chha dravyamān tadrūp nathī. māṭe chha dravyonī paryāyono kartā gnān nathī, ātmā nathī. ātmā potānā gnān-pariṇāmano kartā chhe, paṇ paradravyano kartā nathī, akartā chhe. āvī vāt chhe.

ahāhā...! pratyek dravya-pratyek ātmā ane pratyek paramāṇu potānā kramaniyamit upajatā pariṇāmothī te kāḷe tadrūp chhe, tādātmyarūp chhe; ane parathī pr̥uthak chhe. jīvanā pariṇāmamān jīv tadrūp chhe ane te ajīvathī pr̥uthak chhe. tem ajīvanā pariṇāmamān ajīv tadrūp chhe ane jīvathī te pr̥uthak chhe. ā pramāṇe jīv potānā pariṇāmono kartā chhe, paṇ parano-ajīvano akartā chhe. ane tethī ja jagatanān anant dravyo anantapaṇe traṇe kāḷ rahe chhe. bhāī! jīv potānā pariṇāmaney kare ane paraney kare evun padārthonun svarūp ja nathī. tethī jīv parano akartā ṭhare chhe. āvī vāt chhe.

*
gāthā 308 thī 311ḥ bhāvārtha uparanun pravachan

‘sarva dravyonā pariṇām judā judā chhe. potapotānā pariṇāmonā, sau dravyo kartā chhe; teo te pariṇāmonā kartā chhe. te pariṇāmo temanān karma chhe. nishchayathī koīno koīnī sāthe kartākarmasambandh nathī.’

shun kahe chhe? ke pratyek ātmā ane pratyek paramāṇunā samayasamaye thatā pariṇām bhinnabhinna chhe ane te pariṇāmanā kartā te te dravya pote ja chhe ane te pariṇām te te dravyanun karma chhe. anyadravya kartā ane anyadravyanun pariṇāmakarma-em kartākarma-sambandh chhe nahi. bāpu! ā to vītarāg jain parameshvaranī vāṇīmān āvelī vāt chhe.

ek bāju tun lokamān anant dravya māne ane vaḷī ek dravyane bījā dravyano


PDF/HTML Page 3056 of 4199
single page version

kartāpaṇ māne to e to viruddha mānyatā thaī gaī; kemake ek dravya anyadravyanun kartā thāy to banne maḷīne ek thaī jāy ane to anant dravya svatantra raheshe nahi. shun kīdhun? ek dravya paradravyanun kare ane vaḷī te anyadravyanun kare-jo em thāy to badhān anantadravyo bhinna nahi rahī shake, ek thaī jashe. (paṇ em banatun nathī). māṭe nishchayathī koī dravyane koī anyadravya sāthe kartākarmasambandh chhe ja nahi. kumbhāre ghaḍo karyo em vyavahārathī kahevāy e to nimittanun gnān karāvavā māṭenun kathan chhe, bākī kumbhār ghaḍāno kartā nathī, ghaḍo kumbhāranun karma nathī e nishchayārtha chhe tem ek dravyane nishchayathī anyadravya sāthe kartākarmasambandh nathī. have kahe chheḥ-

‘māṭe jīv potānā pariṇāmano ja kartā chhe, potānā pariṇām karma chhe. evī ja rīte ajīv potānā pariṇāmanun ja kartā chhe, potānā pariṇām karma chhe. ā rīte jīv bījānā pariṇāmono akartā chhe.’

ahāhā....! bhagavān ātmā shuddha ek gnātā-draṣhṭāsvarūp chhe. ahā! āvā nijasvarūpane jeṇe jāṇyun-anubhavyun te jīvane paryāyamān kiñchit rāg thāy chhe tene te mātra jāṇe chhe. tyān je gnānanī paryāy rāgane jāṇe chhe te gnān ja tenun (-ātmānun) karma chhe ane ātmā te gnānano kartā chhe, paṇ rāg enun karma ane ātmā rāgano kartā em chhe nahi. gnān rāgane jāṇe chhe e paṇ vyavahārathī vāt chhe. vāstavamān gnān kartā ane rāg enun karma em chhe nahi. tathā rāg kartā ane gnān enun karma em paṇ chhe nahi. lyo, ā rāg (shubhabhāv, puṇyabhāv) karatān karatān gnān thaī jashe em loko māne chhe ne? ahīn kahe chhe-e tadna viparīt vāt chhe, jūṭhī mānyatā chhe.

47 shaktiomān ek akāryakāraṇatva shakti kahī chhe. jem gnān, ānand ādi ātmānī shaktio chhe tem ātmāmān ek akāryakāraṇatva shakti chhe. ā shaktinun kārya shun? to kahe chhe-ātmā rāganun kārya paṇ nahi ane ātmā rāganun kāraṇey nahi-āvun akāryakāraṇatvashaktinun kārya chhe.

lokone lāge ke āmān to sarva vyavahārano niṣhedh-lop thaī jāy chhe.

are bhāī! dān, pūjā, bhakti ityādinā bhāv tane gr̥uhasthadashāmān āve paṇ te jīvanā svarūpabhūt kyān chhe? nathī. māṭe jīv eno kartā nathī, akartā chhe, gnātā chhe. bahāranān kāryo ā mandirādi bane e to jaḍ pudgalamān enā thavā kāḷe enāthī thāy chhe. tene koṇ kare? shun jīv kare? jaḍanī kriyāne te kem kare? ahā! bahāranān jaḍanān kām to te na kare, paṇ shubhāshubh rāganān karmano paṇ e kartā nathī. vītarāgano āvo mārag chhe bāpā!


PDF/HTML Page 3057 of 4199
single page version

ahāhā....! bhagavān ātmā gnātā-draṣhṭāsvarūp prabhu- enī draṣhṭi thatān te parano ane rāgano kartā thato nathī. akartā rahe chhe. gnātāpaṇe rahe chhe ane enun nām jainadharma chhe. samajāṇun kāī...?

*

‘ā rīte jīv akartā chhe topaṇ tene bandh thāy chhe e koī agnānano mahimā chhe’ - evā arthanun kaḷasharūp kāvya kahe chheḥ-

* kaḷash 19paḥ shlokārtha uparanun pravachan *

‘स्वरसतः विशुद्धः’ je nijarasathī vishuddha chhe, ane ‘स्फूरत्–चित्–ज्योतिर्भिः छुरित–भुवन–आभोग–भवनः’ sphurāyamān thatī jenī chaitanyajyotio vaḍe lokano samasta vistār vyāpta thaī jāy chhe evo jeno svabhāv chhe, ‘अयं जीवः’ evo ā jīv ‘ईति’ pūrvokta rīte (paradravya ane parabhāvono) ‘अकर्ता स्थितः’ akartā ṭharyo......

shun kīdhun? ke ātmā pote nijarasathī eṭale sahaj gnānānandarasathī vishuddha nām pavitra chhe, nirmaḷ chhe. ahāhā...! potānī shaktithī-svabhāvathī ja ātmā nirmaḷānand prabhu pavitra chhe. eṭale shun? ke gnān ane ānandapaṇe thāy evo eno svabhāv chhe paṇ rāganā ke paranā kartāpaṇe thāy evo eno svabhāv ja nathī. lyo, āvī sūkṣhma vāt chhe.

jīv chār gati ane chorāsī lākh yonimān anantakāḷathī paribhramaṇ karīne duḥkhī duḥkhī thaī rahyo chhe. ahā! enā duḥkhanun shun kahevun? ahīn kahe chhe-te duḥkh jīvano svabhāv nathī. duḥkhanā bhāve thavun e eno svabhāv nathī.

ā sharīr, karma vagere to jaḍ māṭī-dhūḷ chhe; andar puṇya-pāpanā je vikalpa utpanna thāy chhe te rāg chhe, te shuddha antaḥtattvathī bhinna chhe. bhāī! nave tattva bhinna bhinna chhe. ajīv tattva ajīvapaṇe chhe, puṇya tattva puṇyapaṇe chhe ne pāp tattva pāpapaṇe chhe; tathā bhagavān ātmā shuddha ek gnāyakabhāvapaṇe chhe. ahāhā....! bhagavān ātmā ānand- amr̥utanun vāstu prabhu nijarasathī vishuddha chhe, pavitra chhe. ahāhā..!

gaganamaṇḍaḷamen adhabīch kuā
vahāôn hai amīkā vāsā,
sugurā hoy so bhar bhar pīe
nagurā jāvai pyāsā... .... .... santo.... .... ....

ahāhā...! lokākāshamān ākāshathī bhinna bhagavān ātmā andar ekalā amr̥utano vās chhe. koī sugurā jīv to antaramān svasvarūpanā bhāvanun bhāsan karī,


PDF/HTML Page 3058 of 4199
single page version

sheraḍīno ras pīto hoy tem, nij ānand-amr̥utane ghūṇṭ bharī bharīne pīe chhe. are! paṇ bījā (nagurā) to pyāsā ja rahī jāy chhe.

juo, ā ātmā svabhāvathī akartā hovā chhatān te kartā kem thāy chhe enī ā vāt chāle chhe. shun kahe chhe? ke ātmā nijarasathī eṭale ke svasvabhāvathī rāgādirahit nirmaḷ chhe. kevo chhe svabhāv? to kahe chhe-sphurāyamān thatī jenī chaitanyajyotio vaḍe lokano samasta vistār vyāpta thaī jāy chhe evo jeno svabhāv chhe.

ahāhā...! traṇakāḷ traṇalokamān je anantā dravya-guṇ-paryāy chhe te te samasta kṣhaṇamātramān jāṇavānī shaktivāḷo-svabhāvavāḷo prabhu ātmā chhe. ahīn akartāsvabhāvanī siddhi kare chhe ne! kahe chhe-ākho lokālok (sva ne par) jemān jāṇavāmān āve chhe evo bhagavān ātmāno gnānasvabhāv chhe; parantu lokālokanī koī chījane kare vā rāgane kare evo eno svabhāv nathī. ahāhā...! āvī svaparaprakāshak chaitanyaprakāshanī ati ujjval vishuddha jyoti bhagavān ātmā chhe.

tyāre koī kahe chhe- amane ātmā jāṇavāmān āvato nathī. tene pūchhīe chhīe ke-bhāī! ātmā jāṇavāmān āvato nathī evo nirṇay ten kyān ūbhā rahīne karyo? svabhāvamān ke vibhāvamān? ātmāno chaitanyasvabhāv to prabhu! āvo chhe ke sphurāyamān thatī gnānanī jyotio vaḍe ākhā lokālokamān vyāpī jāy. ahāhā...! sva-par samastane jāṇavānun bhavan-pariṇaman thāy evo eno svabhāv chhe. paṇ bāpu! tun paranā kartr̥utvamān ane rāganā kartr̥utvamān ūbho chhe to tane ātmā kem jaṇāy? na jaṇāy; kemake paranun kāī karavun ke rāganun karavun e eno svabhāv ja nathī. samajāy chhe kāī..? bhāī! ā to nyāyathī-lojīkathī vāt chhe. jevī chīj chhe tevī tene jāṇavā prati gnānane dorī javun enun nām nyāy chhe.

koīne thāy ke ā to ātmānī ekanī ek vāt pharīpharīne kahe chhe. paṇ bāpu! ā to kadī nahi sāmbhaḷelī adhyātmatattvanī vāt bhāī! temān punarūkti kāī doṣh nathī. ahīn kahe chhe-ā rīte sharīr, man, vāṇī, īndriy ane anya jīv ityādi paradravya ane dayā, dān, bhakti, tathā hinsā, jūṭh, chorī, kushīl ityādi parabhāvo-e badhāyano ātmā akartā siddha thayo; kāraṇ ke bhagavān ātmā sarvane jāṇavāthī vyāpta thayo chhe, paṇ sarvane karavāthī vyāpta thāy evo eno svabhāv nathī. bhāī jarā dhīraj keḷavīne shāntithī ā vāt samajavī, kemake ā to antaḥtattva je sarvagna parameshvare jāṇyun ane kahyun te tane kahevāy chhe.

ahā! prabhu! tun koṇ chho? to kahe chhe-nijarasathī nirmaḷ gnātā-draṣhṭā svabhāvī


PDF/HTML Page 3059 of 4199
single page version

prabhu ātmā chho. paṇ are! sarva lokālokane jāṇavānā svabhāvavāḷo pote potānā aparādhathī ḍhaṅkāyelo mālum paḍe chhe.

samayasār gāthā 160 nī ṭīkāmān kahyun chhe ke-“ je pote ja gnān hovāne līdhe vishvane (-sarva padārthone) sāmānya-visheṣhapaṇe jāṇavānā svabhāvavāḷun chhe evun gnān arthāt ātmadravya, anādi kāḷathī potānā puruṣhārthanā aparādhathī pravartatā evā karmamaḷ vaḍe lepāyun-vyāpta thayun-hovāthī ja, bandh-avasthāmān sarva prakāre sampūrṇa evā potāne arthāt sarva prakāre sarva gneyone jāṇanārā evā potāne nahi jāṇatun thakun, ā pramāṇe pratyakṣha agnānabhāve (-agnānadashāmān) varte chhe; tethī e nakkī thayun ke karma pote ja bandhasvarūp chhe. māṭe, pote bandhasvarūp hovāthī karmane niṣhedhavāmān āvyun chhe.”

are bhāī! jainadarshananī āvī alaukik vāt tane sāmbhaḷavā maḷī to ek vār sāmbhaḷ! nāth! tārī chīj andar kevī chhe te ekavār sāmbhaḷ! kahe chhe-bhagavān ātmā andar nijarasathī sphurāyamān chaitanyajyotinā vistārathī ākhā lokālokane jāṇe evo eno svabhāv chhe. ahāhā...! bas jāṇe evo eno svabhāv chhe, paṇ lokanī koī chījanun-rāg, rajakaṇ ke sharīrādinun kāī kare evo eno svabhāv nathī. ā pramāṇe jīv paradravyano ane par bhāvono akartā siddha thāy chhe. have kahe chhe-

‘तथापि’ topaṇ ‘अस्य’ tene ‘इह’ ā jagatamān ‘प्रकृतिभिः’ karmaprakr̥itio sāthe ‘यद् असौ बन्धः किल स्यात्’ je ā (pragaṭ) bandh thāy chhe. ‘सः खलु अज्ञानस्य कः अपि गहनः महिमा स्फुरति’ te kharekhar agnānano koī gahan mahimā sphurāyamān chhe.

juo, mahāvidehamān shrī sīmandhar bhagavān arihantapade virājamān chhe. pāñchaso dhanuṣhyanun dehamān chhe; ek karoḍ pūrvanun āyuṣhya chhe. be hajār varṣha pahelān samvat 49 mān āchārya shrī kundakund prabhu tyān samosaraṇamān padhāryā hatā. tyānthī ā sandesh lāvyā chhe ke- bhagavān ātmāno to sarvane (sva-parane) jāṇavāno sarvagnasvabhāv chhe; tathāpi karmaprakr̥iti ane rāganā sambandhathī ene je ā bandh thāy chhe te kharekhar koī agnānano mahimā chhe.

shun kīdhun? pote sva ane parane sampūrṇapaṇe jāṇe evā sarvagna svabhāvathī-ek gnātā-draṣhṭāsvabhāvathī trikāḷ bharelo bhagavān chhe; parantu āvā nij svabhāvanā bhān vinā anantakāḷathī e dayā, dān, vratādinā rāgane potānī chīj māne, e lābhadāyī chhe em māne, e potānun kartavya chhe em māne e agnānabhāv chhe. āvo je agnānabhāv enāthī bandh thāy chhe. gnānabhāv abandh chhe, ane agnānabhāvathī bandh chhe-bas ā vāt ahīn siddha karavī chhe.


PDF/HTML Page 3060 of 4199
single page version

bhagavān ātmā shuddha chaitanyano puñj prabhu trikāḷ ek gnātā-draṣhṭāsvabhāvī vastu chhe. teno draṣhṭimān potāpaṇe svīkār karavo te gnānabhāv abandh chhe. paṇ teno anādar karīne rāgādibhāv te hun chhun, hun teno kartā chhun em mānavun te agnānabhāv chhe ane te vaḍe ene bandh thāy chhe. ahā! potānī trikāḷī vidyamān-chhatī chījane na mānīne, tene bījī rīte mānavī te teno abhāv karavārūp bhāvahinsā chhe. ane te vaḍe tene bandh thāy chhe, je chār gatimān rakhaḍavānun kāraṇ thāy chhe shrīmadmān āve chhe ne ke-

anant kāḷathī āthaḍayo vinā bhān bhagavān;
sevyā nahi guru-santane, mūkayun nahi abhimān.

bāpu! ā badhun atyāre nahi samaje to kyāre samajīsh bhāī! ā deh to jotajotāmān chhūṭī jashe; ane svarūpanā bhān vinā ā (-jīv) kyāy chālyo jashe. ahīn moṭo karoḍapati sheṭhiyo hoy paṇ rāgādinī mamatāmān deh chhūṭīne pashumān avatār thāy. are! garoḷī thāy, gadheḍīnun kholakun thaīne avatare! shun thāy? bāpu! āvā āvā to eṇe anant bhav karyā chhe. bhāī! shun tane bhavano bhay nathī? jo chhe to kahīe chhīe ke-svarūpanun bhān karyā vinā arthāt samyagdarshan pāmyā vinā, rāganī-mahāvratādinī kriyā mārī chhe, e mane lābhadāyī chhe evun mānanār agnānī mithyādraṣhṭine bhavanā ant nahi āve; kemake evī mānyatā agnānabhāv chhe ane te vaḍe bandh ja thāy chhe.

hā, paṇ tattvārtha rājavārtikamān āve chhe ke-dravyaliṅg dhāraṇ karyun hoy, pañchamahāvratanun pālan karato hoy evo mithyādraṣhṭi koī jīv samyagdarshan pāme chhe.

are bhāī! ene pañchamahāvratādino je rāg chhe enāthī te samyagdarshan pāme chhe em tyān kyān artha chhe? em artha chhe ja nahi. parantu dravyaliṅganī bhūmikāmān draṣhṭi pheravīne rāgathī bhinna antaḥsvabhāvano āshray kare to koī jīv samyagdarshan pāme chhe em vāt chhe. dravyaliṅganā kāraṇe samyagdarshan pāme chhe em chhe ja nahi. bāpu! evān dravyaliṅg ne munipaṇān to eṇe anantavār dhāraṇ karyān chhe. anantavār shukla leshyānā pariṇām karīne e navamī greveyak gayo chhe, paṇ samyagdarshan pāmyo nathī. bāpu! e to badhī rāganī mandatānī kriyā chhe, paṇ e kāī dharma ke dharmanun kāraṇ nathī. rāganī (samasta rāganī) upekṣhā karīne svadravyanī apekṣhā kare tyāre jīv samakit ādi dharma pāme chhe. āvun vastusvarūp chhe; paṇ vyavahārathī nishchay thāy evun vastusvarūp nathī. samajāṇun kāī...?

juo, mr̥uganī ḍuṭīmān kasturī bharī chhe. enī ene sugandh āve chhe. paṇ are!