PDF/HTML Page 3061 of 4199
single page version
ene bhān nathī ke ā sugandh kyāthī āve chhe; tethī te bahār doṭ mūke chhe. tem bhagavān ātmā sachchidānand prabhu ekalā gnān ane ānandanā svabhāvathī bharyo paḍayo chhe. sva-parane jāṇavāno eno svabhāv chhe. āvā potānā svarūpanun bhān karyā vinā, agnānamay bhāvanā kāraṇe ene rāg ane jaḍakarmanā bandhanī paramparā chālī āve chhe. are! āvun (durlabh) manuṣhyapaṇun maḷavā chhatān potānā svarūpanī khabar na kare to ‘manuṣhyarupeṇ mr̥ugāshcharanti’ -e ukti anusār te manuṣhyanā dehamān mr̥ug ja (pashu ja) chhe; agnānabhāvanā kāraṇe tene rāg ane karmanā sambandharūp bandh thāy chhe. ā pramāṇe bhāvabandh ane dravyabandh banne tene thāy chhe, ane te chāragatimān rajhaḷī mare chhe. āvī vāt chhe bhāī!
kahe chhe-āvo agnānano koī gahan mahimā sphurāyamān chhe. ahā! pote jāṇavā- dekhavānā svabhāvavāḷī trikāḷ vidyamān vastu chhe topaṇ tene jāṇato nathī ane rāgane, paryāyane, ek anshane potāpaṇe jāṇe chhe te agnān chhe. te agnān vaḍe ene navo bandh thayā kare chhe. āvo agnānano mahimā gahan chhe.
‘jenun gnān sarva gneyomān vyāpanārun chhe evo ā jīv shuddhanayathī paradravyano kartā nathī, topaṇ tene karmano bandh thāy chhe te koī agnānano gahan mahimā chhe-jeno pār pamāto nathī.’
ātmā gnānasvarūp chhe. jāṇavun e eno svabhāv chhe. gnān eṭale ā dākatarī ne vakīlātanun gnān te gnān em nahi; e to badhun agnān chhe. rojanā das hajār kamāy evī buddhi hoy toy e gnān nathī, agnān chhe. vaḷī shāstronun bhaṇatar hoy ey gnān nathī, kemake e badhun paralakṣhī gnān chhe ane ekalun paralakṣhī gnān chhe e badhun agnān chhe. paṇ potānā gnānasvarūpī ānandanā nāthane antaramān ḍhaḷelī gnānanī paryāyamān jāṇe ke- ‘ā hun chhun’ -enun nām gnān chhe. tyān gnānanī dashāmān pūrī dashāvān chīj potānī āvī jāy em nahi, paṇ pūrṇa gnāyakasvabhāvī vastu hun ā chhun em enā pūraṇ sāmarthyanā gnān ane pratīti āvī jāy chhe. jemān svagneyanun bhān thāy te gnān chhe.
gnān lokālokamān vyāpanārun chhe eṭale shun? eṭale lokālokamān gnān (gnānanā pradesho) jāy chhe em nahi, paṇ lokālokane bhagavān ātmā potānā gnānamān jāṇī le chhe evun enun svapar prakāshak svarūp chhe.
ātmā vastu chhe. eṭale shun? ke jemān gnān, darshan, ānand ityādi anant guṇ tadrūpapaṇe-ekarūpapaṇe vaselā chhe evun anant guṇanun vāstu-ghar bhagavān ātmā
PDF/HTML Page 3062 of 4199
single page version
chhe. āvā nijagharanā mahimānī pratīti karavī te samyagdarshan chhe, tenun gnān te gnān chhe ane temān nivās karavo te chāritra nām dharma chhe. bākī je shubhāshubh vikāranā pariṇām chhe te badho andhakār chhe kemake chaitanyanā prakāshano temān abhāv chhe. dayā, dān, vrat ādino rāg chhe te andhakār chhe bhāī! kemake temān chaitanyano prakāsh nathī.
shuddhanayathī eṭale ke svabhāvanī draṣhṭithī juo to dayā, dān ādinā vikalpa je uṭhe teno bhagavān ātmā kartā nathī. paradravyane to na kare paṇ paradravyanā lakṣhe je shubhāshubh vikalpa thāy tenoy e vāstavamān kartā nathī, kemake ātmā to shuddha gnātā- draṣhṭāsvabhāvī chhe. ahāhā...! ātmā ekalā chaitanyanā prakāshanā nūranun pūr chhe. tenān gnān ane pratīti je karato nathī te jīvane agnānanā kāraṇe rāg ane jaḍakarmano sambandh thāy chhe, ane e rīte tene chāragatimān paribhramaṇ thāy chhe.
are! ene potānī gnānānandasvabhāvī chījano kadī mahimā āvyo nahi! ahīn kahe chhe-pote shuddha gnātā-draṣhṭāsvabhāvī hovā chhatān tene je karmano bandh thāy chhe te agnānano koī gahan mahimā chhe-jeno pār pāmī shakāto nathī. eṭale shun? ke svasvarūpanun bhān karyā vinā bījī koī rīte agnānano ant lāvī shakāto nathī. agnānamān rahīne agnānano pār pāmī shakāto nathī. jyāre chidānandaghan prabhu ātmānun gnān ane anubhav thāy chhe tyāre gnānabhāv thatān bandh thato nathī, ane tyāre tene paribhramaṇ paṇ rahetun nathī arthāt sansārano ant-pār āvī jāy chhe. āvo vītarāgano mārag chhe prabhu!
PDF/HTML Page 3063 of 4199
single page version
पयडी वि चेययट्ठं उप्पज्जइ विणस्सइ।। ३१२।।
एवं बंधो उ दोण्हं पि अण्णोण्णप्पच्चया हवे।
अप्पणो पयडीए य संसारो तेण जायदे।। ३१३।।
प्रकृतिरपि चेतकार्थमुत्पद्यते विनश्यति।। ३१२।।
आत्मनः प्रकृतेश्च संसारस्तेन जायते।। ३१३।।
have ā agnānanā mahimāne pragaṭ kare chheḥ-
ne prakr̥iti paṇ jīvanā nimitta ūpaje viṇase; 312.
anyonyanā nimitta e rīt bandh beu taṇo bane
–ātmā ane prakr̥iti taṇo, sansār tethī thāy chhe. 313.
gāthārthaḥ– [चेतयिता तु] chetak arthāt ātmā [प्रकृत्यर्थम्] prakr̥itinā nimitte [उत्पद्यते] ūpaje chhe [विनश्यति] tathā viṇase chhe, [प्रकृतिः अपि] ane prakr̥iti paṇ [चेतकार्थम्] chetakanā arthāt ātmānā nimitte [उत्पद्यते] ūpaje chhe [विनश्यति] tathā viṇase chhe. [एवं] e rīte [अन्योन्यप्रत्ययात्] paraspar nimittathī [द्वयोः अपि] banneno- [आत्मनः प्रकृतेः च] ātmāno ne prakr̥itino- [बन्धः तु भवेत्] bandh thāy chhe, [तेन] ane tethī [संसारः] sansār [जायते] utpanna thāy chhe.
ṭīkāḥ– ā ātmā, (tene) anādi sansārathī ja (paranān ane potānān judān judān) nishchit svalakṣhaṇonun gnān (bhedagnān) nahi hovāne līdhe paranā ane potānā ekatvano adhyās karavāthī kartā thayo thako, prakr̥itinā nimitte utpatti-vināsh pāme chhe; prakr̥iti paṇ ātmānā nimitte utpatti vināsh pāme chhe (arthāt ātmānā pariṇām anusār pariṇame chhe). e rīte-joke te ātmā ane prakr̥itine kartākarmabhāvano abhāv chhe topaṇ-paraspar nimittanaimittikabhāvathī bannene bandh jovāmān
PDF/HTML Page 3064 of 4199
single page version
āve chhe, tethī sansār chhe ane tethī ja temane (ātmāne ne prakr̥itine) kartākarmano vyavahār chhe.
bhāvārthaḥ– ātmāne ane gnānāvaraṇādi karmanī prakr̥itione paramārthe kartākarmapaṇāno abhāv chhe topaṇ paraspar nimittanaimittikabhāvane līdhe bandh thāy chhe, tethī sansār chhe ane tethī ja kartākarmapaṇāno vyavahār chhe.
have ā agnānanā mahimāne pragaṭ kare chheḥ-
‘ā ātmā (tene) anādi sansārathī ja (paranān ane potānān judān judān) nishchit svalakṣhaṇonun gnān (bhedagnān) nahi hovāne līdhe paranā ane potānā ekatvano adhyās karavāthī kartā thayo thako, prakr̥itinā nimitte utpatti-vināsh pāme chhe;......’
ahāhā....! ā ātmā andaramān anantaguṇathī bharelo bhagavān chhe. paṇ are! ene anādi sansārathī ja sva ane paranān bhinna bhinna sunishchit svalakṣhaṇonun gnān nathī. potāno to ek chaitanya.. chaitanya.. chaitanya svabhāv chhe, ane rāgādi vibhāv chhe e to jaḍ prakr̥itinā lakṣhe thayelo jaḍ achetan bhāv chhe. ām sva-paranī-svabhāv-vibhāvanī pragaṭ bhinnatā chhe. paṇ e bannenī bhinnatānun āne anādithī ja bhedagnān nathī. āvun bhedagnān nahi hovāne līdhe e sva-paranā ekapaṇāno adhyās karīne vibhāvabhāvano kartā thaī prakr̥itinā nimitte utpatti-vināsh pāme chhe.
bhagavān ātmā chaitanyamūrti prabhu trikāḷ gnānānandasvabhāvī chhe. ahā! tem chhatān te vikr̥ut rāgādibhāvono kartā kem thāy chhe? to kahe chhe ke trikāḷī shuddhachaitanya-svabhāv ane vartamān malin vibhāv-ā be vachchenun anādithī ja bhedagnān nahi hovāthī agnānī jīv rāgādi bhāvono kartā thāy chhe. karmanā kāraṇe kartā thāy chhe em nahi, paṇ sva ane par-em beunā ekapaṇānā adhyāsanā kāraṇe agnānī jīv kṣhaṇik vibhāv pariṇāmono kartā thāy chhe.
‘चेदा दु पयडीअठ्ठं उप्पज्जइ विणस्सइ’ chetayitā arthāt ātmā pote karma- prakr̥itine ādhīn thaīne upaje chhe tathā viṇase chhe. ahā! nirvikār chaitanyalakṣhaṇ prabhu pote hovā chhatān svabhāv-vibhāvanā bhedagnānano anādithī ja abhāv hovāthī karma- prakr̥itine ādhīn thaīne vikārarūpe upaje chhe ane vikārarūpe nāsh pāme chhe. bījī rīte kahīe to nirvikār shuddha chaitanyasvabhāv upar draṣhṭi nahi hovāthī, karmanā nimittane ādhīn thaīne vikārano kartā thaīne pote pariṇame chhe.
PDF/HTML Page 3065 of 4199
single page version
potānā shuddha ek gnātāsvabhāvane ādhīn thaīne sva-avalambane pariṇame to jīv nirvikārī thāy, enī nirmaḷ vītarāgī dashā pragaṭ thāy. paṇ are! ene svabhāv- vibhāvanā ekapaṇāno adhyās thaī gayelo chhe. vikār māro chhe, hun vikārarūp chhun-em mānavānī tene anādithī ja ādat paḍī gayelī chhe. tethī sva-svabhāvanī draṣhṭi rahit te prakr̥iti-karmanā nimittane ādhīn thaīne rāgādi vikāranā kartāpaṇe upaje chhe ne viṇase chhe.
juo, pratham chār gāthāmān jīvanun akartāpaṇun siddha karyun. ahīn te rāgādino kartā kem thāy chhe enī vāt kare chhe. ahāhā...! ānandano nāth nirmaḷānand chaitanyamahāprabhu pote shuddha ek gnāyakasvabhāvanā āshraye pariṇame e to mokṣhanun kāraṇ chhe. parantu svabhāvane chhoḍīne, prakr̥itine ādhīn thaīne pariṇame te vikārībhāvano kartā thaī upaje- viṇase chhe. ahā! shuddha upādānanī draṣhṭi vinā nimittane-paravastune ādhīn thaīne je ashuddha upādānarūp pariṇame chhe te ashuddhatāno-rāgādi agnānamay pariṇāmono kartā thāy chhe. āvī vāt chhe.
loko dayā, dān, vrat, bhakti, pūjā jātrā ādi shubharāganā pariṇāmathī dharma thavānun māne chhe paṇ e mānyatā mithyā chhe kemake evī mānyatā to rāg sāthe ekapaṇānā adhyāsavāḷī chhe. ahā! svabhāvanī ruchi ane svabhāv taraphano jhukāv nahi hovāthī agnānī jīv prakr̥iti-uday prati jhukāv karīne vikārapaṇe (vikāranā ekatvapaṇe) pariṇame chhe ane te vikārano kartā thāy chhe. jo ke rāgano kartā thāy evo jīvano svabhāv nathī, topaṇ rāg sāthe ekatvabuddhinā kāraṇe pote rāgano kartā thāy chhe. je dīrgha sansāranun kāraṇ chhe.
jīvamān ek vaibhāvik shakti chhe. ā shakti trikāḷ chhe. siddha bhagavānamān paṇ vaibhāvik shakti chhe. siddha bhagavān vibhāvarūpe pariṇamatā nathī. vaibhāvik shakti jīv- pudgal bemān chhe, bākīnā chār dravyomān nathī. jīv-pudgal bemān chhe māṭe tene vaibhāvik shakti kahel chhe. vaibhāvik shakti vikār kare evo eno artha nathī. vibhāv eṭale visheṣh bhāv em artha chhe. vaibhāvik shakti e ātmāno svabhāv chhe. ahā! āvā nijasvabhāvane nahi jāṇatān parādhīn-nimittādhīn thaī agnānī jīv vikārano kartā thāy chhe.
juo, ahīn shun kahyun? ke agnānī vikārabhāvano kartā thayo thako, prakr̥itinā nimitte utpatti-vināsh pāme chhe. matalab ke agnānī jīv pote kartā thaīne vikārabhāve upaje chhe ane temān prakr̥iti nimitta chhe. paṇ nimitta eṭale kartā em artha nathī. vikār prakr̥itinā nimitte thāy chhe e to chhe, paṇ prakr̥iti jīvamān vikār kare-karāve
PDF/HTML Page 3066 of 4199
single page version
chhe em nathī. sūkṣhma vāt chhe bhāī! prakr̥itinā nimittane pote ādhīn thaīne vikār-paṇe upaje-viṇase chhe, paṇ tyān prakr̥iti vikārabhāvane utpanna ke nāsh kare chhe em nathī. vikārapaṇe upajavun-viṇashavun te agnānīnun kārya chhe ane teno agnānī kartā chhe, emān prakr̥itinun kāī kartavya nathī; e to nimittamātra chhe bas. have kahe chhe-
‘prakr̥iti paṇ ātmānā nimitte utpatti-vināsh pāme chhe (arthāt ātmānā pariṇām anusār pariṇame chhe). e rīte-jo ke te ātmā ane prakr̥itine kartākarmabhāvano abhāv chhe topaṇ-paraspar nimitta-naimittik bhāvathī bannene bandh jovāmān āve chhe, tethī sansār chhe ane tethī ja temane (ātmāne ne prakr̥itine) kartākarmano vyavahār chhe.’
juo, jīv ane karmaprakr̥itine-ekabījāne nimitta-naimittik sambandh chhe, paṇ kartākarma sambandh nathī. dhīmedhīme samajavun bhāī! ā to vītarāg jain parameshvarano mārga chhe bāpu!
pahelān kahyun ke agnānī jīv rāgano kartā thayo thako prakr̥itinā nimitte utpati- vināsh pāme chhe; have kahe chhe- jaḍ karmanī prakr̥iti paṇ ātmānā nimitte utpati-vināsh pāme chhe. eṭale shun? ke prakr̥itino je navo bandh thāy chhe temān ātmānā vikāranā pariṇām nimitta chhe. ātmānā vikāranā pariṇām karmaprakr̥itino bandh kare chhe em nathī. jīvanā vikārī pariṇām kartā ane jaḍakarmano je bandh thāy te enun karma em traṇ kāḷamān nathī. jaḍakarmanī prakr̥iti bandhāy chhe e to potānī paryāyanī yogyatāthī bandhabhāve thāy chhe; temān ātmānā vikārī pariṇām nimitta chhe bas. jem jīvane vikārī pariṇām thāy temān junān karmano uday nimitta chhe tem navī navī karmaprakr̥iti bandhāy chhe temān jīvanā vikārī pariṇām mātra nimitta chhe-bas āṭalī vāt chhe. ek bījāne kartākarmabhāv nathī, phakat nimitta-naimittikabhāv chhe. aho! digambar santo-kevaḷīnā keḍāyatīoe kevaḷīnī divyadhvanimān āvelān gambhīr rahasyo jagat samakṣha kevī khūbīthī jāher karyān chhe! banārasī-vilāsamān āve chhe ne ke-
so satyārath shāradā tāsu bhakti ur ān,
chhanda bhujaṅg prayātamen aṣhṭak kaho bakhān.’ - shāradāṣhṭak.
aho! santoe paramāmr̥ut relāvyān chhe! ‘amr̥ut varasyān re pañchamakāḷamān.’ pravachanasāramān 47 nayano adhikār chhe. temān īshvaranay ane anīshvaranayanī vāt āve chhe. tyān kahyun chhe ke-
PDF/HTML Page 3067 of 4199
single page version
“ātmadravya īshvaranaye paratantratā bhogavanār chhe, dhāvanī dukāne dhavaḍāvavāmān āvatā musāpharanā bāḷakanī māphak.”
“ātmadravya anīshvaranaye svatantratā bhogavanār chhe, haraṇane svachchhande (svatantrapaṇe, potānī marajī anusār) phāḍī khātā sinhanī māphak.”
musāpharanun bāḷak dhāvamātāne ādhīn thaīne dūdh pīe chhe tem ātmā karmane ādhīn thaīne vikār kare chhe. koī (karma, nimitta) vikār karāve chhe em nathī. (ā to svāshraye, sva-ādhīnapaṇe nirākuḷ ānandane yatheṣhṭa bhogavato dharmī puruṣh, tene je kiñchit rāg chhe te karmodayane ādhīn thavāthī parādhīnapaṇe thayel chhe em te jāṇe chhe em vāt chhe).
ahīn kahe chhe-prakr̥iti paṇ ātmānā vikārī pariṇāmanā nimitte utpatti-vināshane pāme chhe. karmaprakr̥iti bandhabhāve to potāthī pariṇame chhe, tyān te kāḷe ātmānā mithyātvādi pariṇām temān nimitta chhe bas. nimitta chhe māṭe karmaprakr̥iti bandharūpe pariṇame chhe em nathī. ātmānā pariṇām to nimittamātra chhe.
ā pramāṇe ātmā ane prakr̥itine-paraspar nimitta-naimittikabhāvathī bannene bandh jovāmān āve chhe, paṇ tyān bannene kartākarmabhāvano abhāv chhe. shun kīdhun? prakr̥iti (karmoday) kartā ne ātmānā vikārībhāv tenun karma tathā ātmānā vikārībhāv kartā ne prakr̥itibandh thāy te enun karma-em paraspar kartākarmabhāvano abhāv chhe. ātmā kramabaddha upajatān vikārībhāvapaṇe upaje chhe tyāre karmoday ene nimitta chhe, ane prakr̥iti kramabaddha upajatān bandhabhāve upaje chhe tyāre ātmānā vikārībhāv ene nimitta thāy chhe. bas āvā paraspar nimitta-naimittikabhāvathī bannene bandh chhe. bhāī! je koī karma-kārya nīpaje temān bījī chīj nimitta ho, paṇ nimittathī naimittik kārya thayun chhe em traṇakāḷamān satya nathī.
jīvamān je vikār thāy chhe te nimittane ādhīn thaīne pariṇamavāthī thāy chhe, paṇ nimittathī nahi; bījī chīj nimitta hon, paṇ bījī chīj kartā nathī. jīv jyāre vikārībhāve pariṇame chhe tyāre navān karmano bandh thāy chhe; te bandhamān jīvanā vikārī pariṇām nimitta chhe, paṇ vikārī pariṇām karmabandhanā kartā nathī. ā pramāṇe paraspar kartākarmano abhāv chhe chhatān paraspar nimitta-naimittikabhāvathī ātmā ne prakr̥itine-bannene bandh jovāmān āve chhe. te ā pramāṇeḥ-
1. ātmānā vikārī pariṇām te bhāvabandh, temān prakr̥iti nimitta; ane 2. jaḍakarmaprakr̥iti bandhāy te dravyabandh, temān jīvanā vikārī pariṇām nimitta.
PDF/HTML Page 3068 of 4199
single page version
bas āṭalī vāt chhe. pustak chhe sāme? juo, emān dekho! have āvun yathārtha bhāvabhāsan na thāy to bāpu! bhedagnān kem thāy? ane vinā bhedagnān dharma kevo?
bhāī! rāgādi vikārī pariṇām chhe te bhāvabandh chhe ane te navo dravyabandh thavāmān nimitta chhe. bāpu! e kāī dharmanā kāraṇarūp abandh pariṇām nathī. abandh pariṇām to abandhasvarūpī bhagavān ātmānā-svanā āshraye thāy chhe ane te mokṣhano mārag chhe.
(pūrva) karmaprakr̥itinā udayanā nimitte vikārī bhāv utpanna thāy chhe, te bhāvabandh chhe. ane bhāvabandh chhe te navī karmaprakr̥itinā bandhamān nimitta chhe. ā pramāṇe ātmā ane prakr̥itinun paraspar nimitta- naimittikabhāvathī pariṇamavun chhe ane tethī sansār chhe. enāthī jīv chāragati ane chorāsī lākh yonimā rūle chhe, ane tethī ja temane kartā-karmano vyavahār chhe.
nishchayathī to temane kartākarma sambandh nathī. pratyek padārthanī te te kāḷe je je paryāy kramabaddha thavānī hoy te ja thāy chhe; tene paradravya (nimitta) to shun svayam (svadravya) ātmā paṇ āgaḷ-pāchhaḷ karī shakato nathī. parantu kramabaddha vikār jīvane thāy chhe temān junān karma nimitta chhe, ane vikāranā nimitte navān karmano bandh thāy chhe. āvā nimitta- naimittik sambandhanā kāraṇe temane kartākarmano vyavahār chhe, paṇ te paramārtha nathī em yathārtha samajavun. samajāṇun kāī...?
‘ātmāne ane gnānāvaraṇādi karmanī prakr̥itione paramārthe kartākarmapaṇāno abhāv chhe. topaṇ paraspar nimitta-naimittikabhāvane līdhe bandh thāy chhe, tethī sansār chhe ane tethī ja kartākarmapaṇāno vyavahār chhe.’
juo, ātmā ane karmaprakr̥itione paramārthe paraspar koī kartākarmasambandh nathī. jīvamān vikār thāy teno kartā jaḍakarma ane vikār thayo te jaḍakarmanun kārya em nathī. tathā vikārī pariṇām kartā ane navā karmano bandh thāy te enun kārya em paṇ nathī. bhāī! ā to pt.. shrī jayachandrajīe bahu saṅkṣhepamān sār bharī dīdho chhe.
ātmā ane prakr̥itine paramārthe kartākarmasambandh nathī chhatān paraspar nimitta- naimittikabhāvanā kāraṇe bandh thāy chhe, ane tethī sansār chhe, chāragatinun paribhramaṇ chhe. ahā! vikārī pariṇāmathī sansār chhe, mithyātva te sansār chhe. karmanī purāṇī prakr̥iti je udayamān āvī tene nimitta karīne jīv vikār kare chhe te sansār chhe; te ja chorāsīnā avatāranun bīj chhe; ane tethī ja kartākarmapaṇāno vyavahār chhe.
PDF/HTML Page 3069 of 4199
single page version
samayasār gāthā 320 nā bhāvārthamān kahyun chhe ke-“ mithyātva chhe te ja sansār chhe. mithyātva gayā pachhī sansārano abhāv ja thāy chhe. samudramān bindunī shī gaṇatarī?”
karmanā nimitte je vikār thāy chhe tenun kartāpaṇun chhe te mithyātva chhe ane te ja sansār chhe. bhāī! dayā, dān vrat, bhakti ityādinā je bhāv chhe te shubharāganā pariṇām chhe; karmaprakr̥itinā nimittane ādhīn thavāthī te bhāv utpanna thāy chhe. te bhāv mārā chhe, mārā kartavyapaṇe chhe ane mane lābhakārī chhe evī mānyatā mithyātva chhe, ane te ja sansār chhe. sva-āshraye mithyātvano nāsh thatān sansārano abhāv ja thāy chhe.
samudramān bindunī shī gaṇatarī? em ke mithyātva gayā pachhī avirati, pramād ādi thoḍo doṣh rahe paṇ te samudramān bindu samān chhe ane te paṇ krame nāsh thavāyogya ja chhe. mithyātva chhe e ja mahādoṣh chhe ane e ja sansār chhe.
juo, karmathī vikār thāy chhe em koī kahe to te mūḷamān bhūl chhe. vikār potānā ṣhaṭkārakathī potānā kāraṇe thāy chhe, nimittathī nahi ane potānā dravya-guṇathī paṇ nahi. prabhu! tārān dravya, guṇ ane paryāy traṇe svatantra chhe.
-dravya to trikāḷ akr̥utrim chhe. teno kartā koṇ? koī nahi. māṭe dravya svatantra chhe. -dravyamān guṇ chhe te trikāḷ akr̥utrim chhe māṭe svatantra chhe. -tem tenī paryāy paṇ ek samayanun sahaj sat chhe, potāthī thāy chhe. māṭe ey svatantra chhe.
ek ansh navo thayo māṭe paranā kāraṇe te thayo chhe em chhe nahi. trikāḷī svabhāvano āshray laīne samyagdarshan pragaṭ thayun tyān darshanamohano (prakr̥itino) avashya abhāv thāy, paṇ darshanamohano abhāv thayo māṭe samyagdarshan thayun chhe em vastuvyavasthā nathī. ek dravyamān kārya thāy tyān anyadravyanī apekṣhā ke sahāy nathī. are! lokone par sāthe kartākarmano adhyās thaī gayo chhe! e ja sansār-paribhramaṇanun mūḷ chhe.
PDF/HTML Page 3070 of 4199
single page version
अयाणओ हवे ताव मिच्छादिट्ठी असंजओ।। ३१४।।
जदा विमुंचए चेदा कम्मफलमणंतयं।
तदा विमुत्तो हवदि जाणओ पासओ मुणी।। ३१५।।
अज्ञायको भवेत्तावन्मिथ्याद्रष्टिरसंयतः।। ३१४।।
यदा विमुञ्चति चेतयिता कर्मफलमनन्तकम्।
तदा विमुक्तो भवति ज्ञायको दर्शको मुनिः।। ३१५।।
(‘jyān sudhī ātmā prakr̥itinā nimitte ūpajavun-viṇasavun na chhoḍe tyān sudhī te agnānī, mithyādraṣhṭi, asanyat chhe’ em have kahe chheḥ-)
agnānī, mithyātvī, asanyat tyān lagī ā jīv rahe; 314.
ā ātamā jyāre karamanun phaḷ anantun paritaje,
gnāyak tathā darshak tathā muni teh karmavimukta chhe. 31p.
gāthārthaḥ– [यावत्] jyān sudhī [एषः चेतयिता] ā ātmā [प्रकृत्यर्थ] prakr̥itinā nimitte ūpajavun-viṇasavun [न एव विमुञ्चति] chhoḍato nathī, [तावत्] tyān sudhī te [अज्ञायकः] agnāyak chhe, [मिथ्याद्रष्टिः] mithyādraṣhṭi chhe, [असंयतः भवेत्] asanyat chhe.
[यदा] jyāre [चेतयिता] ātmā [अनन्तकम् कर्मफलम्] anant karmaphaḷane [विमुञ्चति] chhoḍe chhe, [तदा] tyāre te [ज्ञायकः] gnāyak chhe, [दर्शकः] darshak chhe, [मुनिः] muni chhe, [विमुक्तः भवति] vimukta (arthāt bandhathī rahit) chhe.
ṭīkāḥ– jyān sudhī ā ātmā, (potānān ane paranān judān judān) nishchit svalakṣhaṇonun gnān (bhedagnān) nahi hovāne līdhe, prakr̥itinā svabhāvane-ke je potāne bandhanun nimitta chhe tene-chhoḍato nathī, tyān sudhī sva-paranā ekatvagnānathī agnāyak chhe, svaparanā ekatvadarshanathī (ekatvarūp shraddhānathī) mithyādraṣhṭi chhe ane svaparanī ekatvapariṇatithī asanyat chhe; ane tyān sudhī ja paranā ane potānā ekatvano
PDF/HTML Page 3071 of 4199
single page version
अज्ञानादेव भोक्तायं तदभावादवेदकः।। १९६।।
adhyās karavāthī kartā chhe. ane jyāre ā ja ātmā, (potānān ane paranān judān judān) nishchit svalakṣhaṇonā gnānane (bhedagnānane) līdhe, prakr̥itinā svabhāvane-ke je potāne bandhanun nimitta chhe tene-chhoḍe chhe, tyāre svaparanā vibhāgagnānathī (bhedagnānathī) gnāyak chhe, svaparanā vibhāgadarshanathī (bhedadarshanathī) darshak chhe ane svaparanī vibhāgapariṇatithī (bhedapariṇatithī) sanyat chhe; ane tyāre ja paranā ane potānā ekatvano adhyās nahi karavāthī akartā chhe.
bhāvārthaḥ– jyān sudhī ā ātmā potānā ane paranā svalakṣhaṇane jāṇato nathī tyān sudhī te bhedagnānanā abhāvane līdhe karmaprakr̥itinā udayane potāno samajī pariṇame chhe; e rīte mithyādraṣhṭi, agnānī, asanyamī thaīne, kartā thaīne, karmano bandh kare chhe. ane jyāre ātmāne bhedagnān thāy chhe tyāre te kartā thato nathī, tethī karmano bandh karato nathī, gnātādraṣhṭāpaṇe pariṇame chhe.
‘evī ja rīte bhoktāpaṇun paṇ ātmāno svabhāv nathī’ evā arthano, āgaḷanī gāthānī sūchanārūp shlok have kahe chheḥ-
shlokārthaḥ– [कर्तृत्ववत्] kartāpaṇānī jem [भोक्तृत्वं अस्य चितः स्वभावः स्मृतः न] bhoktāpaṇun paṇ ā chaitanyano (chitsvarūp ātmāno) svabhāv kahyo nathī. [अज्ञानात् एव अयं भोक्ता] agnānathī ja te bhoktā chhe, [तद्–अभावात् अवेदकः] agnānano abhāv thatān abhoktā chhe. 196.
jyān sudhī ātmā prakr̥itinā nimitte upajavun-viṇasavun na chhoḍe tyān sudhī te agnānī, mithyādraṣhṭi, asanyat chhe-em have kahe chheḥ-
‘jyān sudhī ā ātmā, (potānān ane paranān judān judān) nishchit sva-lakṣhaṇonun gnān (bhedagnān) nahi hovāne līdhe, prakr̥itinā svabhāvane-ke je potāne bandhanun nimitta chhe tene-chhoḍato nathī, tyān sudhī sva-paranā ekatvagnānathī agnāyak chhe, svaparanā ekatvadarshanathī (ekatvarūp shraddhānathī) mithyādraṣhṭi chhe ane svaparanī ekatvapariṇatithī asanyat chhe; ane tyān sudhī ja paranā ane potānā ekatvano adhyās karavāthī kartā chhe.’
PDF/HTML Page 3072 of 4199
single page version
anādithī ja jīvane svaparanā nishchit svalakṣhaṇonun gnān nathī, bhedagnān nathī. tethī anādithī ja nimittane ādhīn thaīne eṇe sva-ādhīnapaṇun chhoḍī dīdhun chhe. tyān prakr̥itinā udayanā nimittane ādhīn thaīne tene je bhāv thāy chhe te navā karmabandhanun nimitta chhe. ahā! tene (prakr̥itinā svabhāvane) jyān sudhī jīv chhoḍato nathī tyān sudhī svaparanā ekatvagnānathī te agnānī chhe.
nimittane ādhīn thaī pariṇamatān vikār ja thāy chhe. chāhe te dayā, dān, vrat, bhakti ityādino shubharāg ho, topaṇ te vikār ja chhe, chaitanyamūrti prabhu vikārathī bhinna ja chhe. parantu jyān sudhī te bannenī bhinnatā na jāṇe arthāt bannemān ekapaṇun jāṇe tyān sudhī jīv agnānī chhe. lyo, ā vyavahār karatān karatān nishchay thāy em jāṇe e agnānī chhe em ahīn kahe chhe. have āvun olā vyavahār-rasiyāone kaṭhaṇ paḍe paṇ shun thāy?
sva nām gnānadarshanasvabhāvī bhagavān ātmā ane par nām prakr̥itine ādhīn thavāthī upajatā-viṇasatā vikāranā pariṇām. ahā! ā banne bhinna chhe chhatān bannemān jyān sudhī ekapaṇun jāṇato thako pariṇame tyān sudhī jīv agnānī chhe.
ahīn pahelān gnānathī vāt karī chhe, draṣhṭithī nahi. gāthā 17-18 mān paṇ em līdhun chhe ke pratham jāṇavun, jāṇelānun shraddhān karavun ane pachhī temān ṭharavun; kemake potānā shuddha chaitanyasvarūpane gnānamān jāṇyā vinā shraddhā konī? mokṣhamārgaprakāshakamān paṇ kahyun chhe ke nij shuddha chaitanyasvarūpane jāṇyā vinā shraddhā konī karavī? jāṇyā vinānun shraddhān to gadheḍānān shīṅgaḍān samān chhe. arthāt gadheḍāne shīṅg nathī tem jāṇyā vinānī shraddhā te shraddhā nathī. ahīn kahe chhe-potāne bandhanun nimitta evā prakr̥itinā svabhāvane jyān sudhī chhoḍato nathī tyān sudhī svaparanā ekapaṇānā gnānathī jīv agnāyak chhe, agnānī chhe.
vaḷī svaparanun bhedagnān nahi hovāne līdhe jyān sudhī prakr̥itinā svabhāvane chhoḍato nathī tyānsudhī svaparanā ekatvadarshanathī eṭale ke ekapaṇānā shraddhānathī jīv mithyādraṣhṭi chhe. shun kīdhun?
-ke bhagavān ātmā shuddha ek gnānānandasvabhāvī prabhu nitya chhe. ane -shubhāshubh vikalpanī je vikr̥ut vr̥utti uṭhe chhe te prakr̥itino svabhāv chhe. have prakr̥itino svabhāv ke je potāne bandhanun nimitta chhe tene jyān sudhī chhoḍe nahi tyān sudhī svaparanā ekatvarūp shraddhānathī jīv mithyādraṣhṭi chhe. bhāī! dayā, dān, vrat ādi shubharāgathī lābh mānanār jīv shubharāgane potānun sva māne chhe ane tethī svaparanā ekatvashraddhānathī te mithyādraṣhṭi chhe.
PDF/HTML Page 3073 of 4199
single page version
bhāī! pañchamahāvratādi pāḷavānā vikalpa chhe te rāg chhe ane te prakr̥itino svabhāv chhe, jīvano svabhāv nathī. koī nagna digambar sādhu thayo hoy, mahāvratādi pāḷato hoy ane te vaḍe potāne dharma thavānun mānato hoy to te svaparanā ekatva-shraddhānanā kāraṇe mithyādraṣhṭi chhe. bahu ākarī vāt bhāī! paṇ ā satya vāt chhe.
bhāī! sarvagna parameshvarano mārag alaukik chhe, jagatathī nirāḷo chhe. jagat rāgathī dharma thavānun māne chhe, jyāre bhagavān kevaḷīno mārag ek vītarāgasvabhāv- svarūp chhe. ahīn kahe chhe-vītarāgasvabhāvī ātmā ane prakr̥itino svabhāv je rāg-te bannene jyān sudhī jīv ek māne chhe tyān sudhī te mithyādraṣhṭi chhe. ahā! devādi sambandhī shubh vikalpa karatān karatān nishchay samyagdarshan pragaṭ thashe em mānanār mithyādraṣhṭi chhe. are bāpu! āvā shubh vikalpa to ten anantavār karyā chhe; paṇ vikalpathī bhinna nirvikalpa chaitanyachamatkār prabhu ātmānun darshan-shraddhān karyā vinā samyagdarshan thayun nahi. jarā vichār kar bhāī!
are! jain sampradāyamān janma thayo, paṇ jain parameshvare kahelun jainatattva shun chhe enī ene khabar nathī! bhagavān ātmā pote jinasvarūp chhe, jinasvabhāv chhe.
yahī vachanase samaj le, jinapravachanakā marma.
ahāhā....! bhagavān ātmā jinasvarūp param vītarāgasvarūp chhe. jo em na hoy to vītarāgatā pragaṭe kyāthī? shun vītarāgatā bahārathī āve chhe? nā, bīlakul nahi. ahāhā.....! ātmā svabhāvathī ja jinasvarūp, vītarāgasvarūp, ānandasvarūp, īshvarasvarūp chhe. tene jyān sudhī rāgasvarūp māne, rāg sāthe ekamekapaṇe māne tyān sudhī jīv mithyādraṣhṭi chhe.
jin vīre dharma prakāshīyo prabaḷ kaṣhāy abhāv re.
oho! jīvano sphaṭikamaṇi samān nirmaḷ svabhāv chhe. ā puṇya-pāpanā malin bhāv te prakr̥itino svabhāv chhe, jīvano nahi. bhāī! nishchayathī rāg pudgalano svabhāv chhe. kem? kemake rāg nīkaḷī jāy chhe. rāg chhe te prakr̥itinā saṅgamān utpanna thayelo aupādhikabhāv chhe ane te prakr̥itinun nimitta maṭatān nīkaḷī jāy chhe. bhagavān siddhane sarvathā rāg hoto nathī. nīkaḷī gayo hoy chhe. māṭe rāg jīvano svabhāv nathī paṇ pudgalaprakr̥itino svabhāv chhe. ām hovā chhatān rāg ane potānā svabhāvane jyān sudhī ekamekapaṇe māne tyān sudhī jīv mithyādraṣhṭi chhe. bhāī! bhagavāne paṇ puṇya-pāparūp kaṣhāyanā abhāvarūp ek vītarāgabhāvane dharma kahyo chhe. bāpu! tun
PDF/HTML Page 3074 of 4199
single page version
bahāranā kriyākāṇḍamān dharma mānīne pravarte paṇ e to jīndagī veḍaphī devā samān chhe.
have ā vāṇiyā ākho di’ vepār-dhandhāmān garī gayā hoy temane āvun samajavānī phurasad kyāthī maḷe? ene to bahāramān pāñch-pachās lākh maḷī jāy eṭale māne ke phāvī gayā; dhūḷamāny phāvī gayā nathī sāmbhaḷane, tane khabar nathī bhāī! paṇ pūrvanān puṇya baḷī jāy chhe tyāre lakṣhmī ādi bahāranī dhūḷ maḷe chhe. te paṇ tārī pāse (tārāmān) kyān āve chhe? tārī pāse to mamatā āve chhe. ā jaḍ mārān chhe evī mamatā tane maḷe chhe. bākī chaitanyaghan prabhu ātmāmān rāgano kaṇ samāy nahi to lakṣhmī ādi dhūḷ tārī kyāthī thaī jāy? lakṣhmī, strī, putra-parivār ityādi mārān chhe em māne e to narī mūḍhatā chhe. ā pramāṇe jyān sudhī paravastune potārūp māne tyān sudhī svaparanā ekatvadarshanathī jīv mithyādraṣhṭi chhe. samajāṇun kāī....?
vaḷī te jīv svaparanī ekatvapariṇatithī asanyat chhe. shun kīdhun? rāg sāthe ekamek thaī pravarte te svaparanī ekatvapariṇati chhe ane te vaḍe jīv asanyat chhe. eṭale shun? ke te vratī nathī, sanyamī nathī ane samakitī paṇ nathī. vinā samyagdarshan jyān sudhī ekalī rāgamay pariṇati chhe tyān sudhī jīv asanyat chhe.
ā pramāṇe traṇ bol āvyāḥ 1. svaparanun gnān nathī tyān sudhī agnānī chhe. 2. svaparanā ekatvashraddhānathī jīv mithyādraṣhṭi chhe. 3. svapariṇatine chhoḍī rāg ane puṇyanī pariṇatirūpe pariṇame te asanyat chhe. oho! bhagavān ātmā nirmaḷānandano nāth prabhu shuddha ek gnānasvabhāvamay chhe. tenā āshraye pravarte te gnānamay pariṇati chhe. enāthī bhinna ‘rāg te hun chhun’ -em pravarte te rāgamayapariṇati chhe. rāgamay pariṇati chhe te svaparanī ekatvapariṇati chhe. bhalā jāṇī dayā, dān, vratādi shubharāganā ācharaṇarūp pravarte te rāgamay pariṇati chhe. tene svaparanī ekatvapariṇatirūp kahe chhe. jyān sudhī svaparanī ekatvapariṇatirūp jīv pariṇame chhe tyān sudhī te asanyat chhe. āvī vāt chhe.
pravachanasāranī gāthā 236 mān kahyun chhe ke-“je jīvone svaparanun bhedagnān nathī temane bhale kadāchit pāñch īndriyonā viṣhayono sanyog na dekhāto hoy, chha jīvanikāyanī dravyahinsā na dekhātī hoy ane e rīte sanyogathī nivr̥utti dekhātī hoy, topaṇ kāyā ane kaṣhāyo sāthe ekatā mānanārā te jīvone kharekhar pāñch īndriyonā viṣhayonī abhilāṣhāno nirodh nathī, hinsāno jarāy abhāv nathī ane e rīte parabhāvathī bīlakul nivr̥utti nathī.” arthāt svaparanī ekatvapariṇatithī asanyat ja chhe.
potāne to ek gnānasvabhāv chhe. tene chhoḍīne rāg sāthe ekatva karīne pravarte
PDF/HTML Page 3075 of 4199
single page version
tene ahīn svaparanī ekatvapariṇati kahel chhe; paṇ gnānanī pariṇati chhe ane rāganī pariṇati paṇ chhe em maḷīne svaparanī ekatvapariṇati chhe em artha nathī. (gnānanī pariṇati to gnānasvabhāvanā āshraye chhe ane temān rāganī pariṇati nathī, ane rāganī pariṇati prakr̥itinā svabhāvane ādhīn chhe ane temān gnānapariṇati nathī).
to samyagdraṣhṭine rāg to āve chhe? hā, samyagdraṣhṭine rāg āve chhe, paṇ tene svaparanā ekatvarūp rāgapariṇati nathī, gnānapariṇati chhe. te rāgano mātra gnātā-draṣhṭā rahe chhe, rāganun svāmitva karato nathī. ahī to mithyādraṣhṭinān asanyamanī vāt karī chhe-ke ‘rāg te hun’ -em mānī jyān sudhī te pravarte chhe tyān sudhī svaparanī ekatvapariṇatithī te asanyat chhe. have kahe chhe-
‘ane tyān sudhī ja paranā ane potānā ekatvano adhyās karavāthī kartā chhe.’ ahā! svaparanā ekatvano ene adhyās thaī gayo chhe. bhagavān ātmāno to ek gnātā-draṣhṭā svabhāv chhe. parantu prakr̥itino svabhāv je rāg te māro svabhāv chhe em mānavānī ene ādat paḍī gaī chhe. vikār-vibhāv te hun em mānavānī ene anādithī ṭev paḍī gaī chhe. jyān sudhī tene ā (svaparanā ekatvano) adhyās chhe tyān sudhī te vikārano kartā chhe.
vītarāgano dharma koī apūrva chīj chhe bhāī! pūrve ten kadīy dharma karyo nathī. ā pañchamahāvrat ane dayā, dān ādinā bhāv kāī apūrva nathī; e bhāv to pūrve anantavār ā jīve karyā chhe. ahā! anantakāḷe māṇḍ manuṣhyabhav maḷe evā ene anant manuṣhyabhav thayā, ane enāthī asaṅkhyātaguṇā anantavār narakanā bhav thayā, vaḷī enāthī asaṅkhyātaguṇā anantavār e dev thayo. adhadhadh! āṭ āṭalī vār prabhu! tun dev thayo te shun puṇyabhāv karyā vinā thayo? bāpu! puṇyabhāvanī tane apūrvatā nathī; parantu ek gnānasvabhāvanā āshraye samyagdarshan tun pragaṭ kare e apūrva chhe. samajāṇun kāī...? bhāī! atyāre ā nahi samaje to kyāre samajīsh? (em ke ā deh to chhūṭī jashe ane tun kyāy nigodādi tiryañchamān anantakāḷ khovāī jaīsh, pachhī kem samajīsh?)
bhagavān kevaḷīnī vāṇīmān āvelī ā vāt chhe ke-chāragatimān prabhu! tun rakhaḍato thako bhāre duḥkhī thaī rahyo chhe. temān anantakāḷ to tāro nigodamān gayo chhe. chhahaḍhālāmān āve chhe ne ke -
ā lasaṇ ane ḍuṅgaḷī āve chhe ne? tenī ek kaṇīmān asaṅkhya audārik sharīr chhe ane ek ek sharīramān anantā nigodanā jīv chhe. keṭalā? je anantā
PDF/HTML Page 3076 of 4199
single page version
siddha chhe enāthī anantagaṇā jīv ek sharīramān chhe. āvā āvā anant bhav prabhu! ten karyā chhe. tārā duḥkhanī shī vāt kahīe? svaparanā ekatvarūp adhyāsane kāraṇe tane akathya-akathya duḥkh thayān chhe. ahīn kahe chhe-jyān sudhī svaparanā ekatvarūp adhyās chhe tyān sudhī jīv kartā chhe. jīv rāgane potāno mānīne teno kartā thāy chhe.
have kahe chhe- ‘ane jyāre ā ja ātmā, (potānān ane paranān judān judān) nishchit svalakṣhaṇonā gnānane (bhedagnānane) līdhe, prakr̥itinā svabhāvane-ke je potāne bandhanun nimitta chhe tene-chhoḍe chhe, tyāre svaparanā vibhāgagnānathī (bhedagnānathī) gnāyak chhe, svaparanā vibhāgadarshanathī (bhedadarshanathī) darshak chhe ane svaparanī vibhāg-pariṇatithī (bhedapariṇatithī) sanyat chhe; ane tyāre ja paranā ane potānā ekatvano adhyās nahi karavāthī akartā chhe.’
juo, dharmī puruṣh rāgano akartā chhe em traṇ bolathī ahīn siddha kare chhe. ahā! ā prakr̥itino svabhāv je rāg chhe te duḥkh chhe, ek samayanī kr̥utrim upādhi chhe ane hun to paramānandamay shuddhachaitanyasvarūp trikāḷ nirupādhi tattva chhun. ām benā bhinna bhinna lakṣhaṇonun gnān thatān bhedagnān thāy chhe. āvun bhedagnān thatān jīv prakr̥itinā svabhāvane chhoḍe chhe ane tyāre te svaparanā vibhāgagnānathī gnāyak chhe, samyaggnānī chhe.
ā puṇya-pāpanā bhāv chhe te karmanā nimitte utpanna thayā chhe tethī te prakr̥itino svabhāv chhe, ātmāno nahi. ahā! puṇya-pāpanā saghaḷā bhāv mārī chīj nathī em jene antaramān bhedagnān thayun te prakr̥itinā svabhāvane chhoḍī de chhe ane tyāre te svaparanā vibhāgagnānathī gnānī chhe. samajāy chhe kāī...? bhāī! ā samajyā vinā tārī jīndagī ḍhoranī māphak jāy chhe hon. bhale tun ahīn moṭo kroḍapati ke abajopati hoy, parantu rāgathī bhinna potānī shuddha chaitanyamay chīj kevī ane kevaḍī chhe tenun antaramān bhān nathī to tun pāgal-unmatta ja chhe. tattvārthasūtramān mithyādraṣhṭinun gnān mithyāgnān kem chhe e samajāvatān pahelā adhyāyanā sūtra 32 mān āve chhe ke-“vidyamān ane avidyamān padārthonun bhedarūp gnān (yathārtha vivek) na hovāne kāraṇe pāgal puruṣhonā gnānanī māphak mithyādraṣhṭinun gnān viparīt arthāt mithyāgnān hoy chhe.” tyān sūtramān उन्मत्तवत्– em shabda chhe.
jem koīe dārū pīdho hoy to te unmatta thaīne strīne strī paṇ kahe chhe ane bā paṇ kahe chhe; tene kāī vivek ja nathī. tem mohamadirā pīne unmatta thayelā āne svaparano vivek ja nathī. bhedagnānanā abhāve te pāgal ja chhe.
ahīn kahe chhe-gnānīne rāg hoy chhe kharo, paṇ draṣhṭimān teṇe rāgane prakr̥itino svabhāv jāṇī chhoḍī dīdho chhe. mārī chīj andar ek gnānānandasvarūp chhe te ādaraṇīy
PDF/HTML Page 3077 of 4199
single page version
-upādey chhe ane ā je rāg chhe te hey chhe, tyāg karavā yogya chhe em gnānī yathārtha jāṇe chhe. bāpu! ām rāgane je chhoḍī de chhe te svaparanā vibhāgagnānathī gnāyak thāy chhe, gnānī thāy chhe. shāstra bhaṇyo hoy ke na bhaṇyo hoy, shāstra bhaṇavānī ene kāī aṭak nathī. (svaparanun bhedagnān thāy e mukhya chīj chhe).
juo, shāstramān lekh chhe ke navatattvanā nām paṇ jāṇatā nathī evā aḍhīdvīp bahār asaṅkhya pashu chhe ke jeo samakitī shrāvakanā pañchamaguṇasthānanī bhūmikāmān ārūḍh chhe. ahā! jeṇe jāṇanārane jāṇyo teṇe badhun jāṇyun. ā chaitanyasvarūp jāṇavāvāḷo te hun, ā rāg te hun nahi-em jeṇe gnānamān anubhavyun te gnāyak chhe, gnānī chhe. bhāī! vītarāg parameshvare kahelun svarūp te ā chhe. bhāgya hoy to e sāmbhaḷavāy maḷe.
vaḷī, ‘svaparanā vibhāgadarshanathī (bhedadarshanathī) darshak chhe.’ shun kīdhun? sva nām ek shuddha chidghan prabhu ātmā ane par nām puṇya-pāp ādi vibhāv-e benā bhedadarshanathī jīv darshak chhe, samyagdraṣhṭi chhe. ā devagurushāstrane ane navatattvane bahārathī (vikalparūp) māne māṭe jīv samyagdraṣhṭi chhe em nahi, paṇ rāgathī bhinna hun chidānandaghanasvabhāvī ātmā chhun em rāg ne ātmānā vibhāgadarshanathī jīv darshak nām samyagdraṣhṭi chhe. āvo mārag chhe bhāī! vītarāgano. ā to shūrāno mārag chhe bāpu!
ahā! ā to vīrano mārag prabhu! kāyar arthāt rāganā rasiyānun āmān kām nathī. rāganī jene ruchi chhe, rāgano kartā thaī je pariṇame chhe evā rāgī jīvone shāstramān napunsak kahyā chhe; kemake napunsakane jem putra na thāy tem rāgane (shubh-rāganey) potāno mānanārane dharmanī paryāy pākatī nathī.
vaḷī, ‘svaparanī vibhāgapariṇatithī sanyat chhe.’ rāgapariṇati ane gnānapariṇati banne bhinna chhe. rāgapariṇati prakr̥itino svabhāv chhe ane gnānapariṇati gnānasvabhāvarūp chhe. banne bhinna chhe. tyān rāgarahit nirmaḷ gnānapariṇati te mārī chīj chhe, ane rāgapariṇati te mārī chīj nathī-āvī svaparanī vibhāgapariṇatithī jīv sanyat chhe. lyo, āne sanyat nām muni kahevāmān āve chhe. mātra nagna digambar hoy ne bahāramān mahāvratādi pāḷe māṭe muni chhe em nahi. paṇ rāg ane gnānanī vibhāgapariṇatithī jīv sanyat nām muni chhe. ām traṇ bol kīdhā. have kahe chhe-
‘ane tyāre ja paranā ane potānā ekatvano adhyās nahi karavāthī akartā chhe.’ juo, jyān sudhī svaparanā ekatvano adhyās hato tyān sudhī jīv agnānī ane kartā hato. paṇ svaparanā ekatvano adhyās dūr thatān te gnānī thayo thako
PDF/HTML Page 3078 of 4199
single page version
akartā chhe. chothā guṇasthāne ātmānun bhān thaīne jyān samyagdarshan thayun tyān te rāgano akartā thaī jāy chhe. rāg bhale ho, paṇ teno te akartā nām gnātā ja chhe. lyo, ānun nām dharma ne mokṣhano mārga chhe.
‘jyān sudhī ā ātmā potānā ane paranā svalakṣhaṇone jāṇato nathī tyān sudhī te bhedagnānanā abhāvane līdhe karma prakr̥itinā udayane potāno samajī pariṇame chhe; e rīte mithyādraṣhṭi, agnānī, asanyamī thaīne, kartā thaīne, karmano bandh kare chhe.’
juo, ātmānun lakṣhaṇ gnān chhe ane karmaprakr̥itinun lakṣhaṇ rāg ane bandh chhe. rāg shubh ho ke ashubh-te prakr̥itino svabhāv chhe, jīvano nahin. jīvano to ek gnānasvabhāv chhe. ām bannenā svalakṣhaṇone bhinna bhinna jāṇato nathī tyān sudhī jīvane bhedagnānano abhāv chhe; ane tyān sudhī te karmaprakr̥itinā udayane potāno samajī pariṇame chhe. ahā! karmaprakr̥itinā udayamān te jhaṭ joḍāī jāy chhe. ā pramāṇe bhedagnānanā abhāve jīv prakr̥itinā svabhāve rāgādipaṇe, puṇya-pāpapaṇe pariṇame chhe ane e rīte mithyādraṣhṭi, agnānī ane asanyamī thayo thako kartā thaīne karmano bandh kare chhe.
to pachhī gnānīne paṇ rāg thato joīe chhīe ne?
hā, gnānīne rāg thato hoy chhe, paṇ enī gnānapariṇatithī e bhinna paḍī gayo hoy chhe, gnānī ene potāthī bhinnapaṇe jāṇe chhe, jem ghaun ne kāṅkarā bhinna chhe em. agnānī bene ekamek kare chhe. prakr̥itinā svabhāvane potānun sva samajīne pariṇame chhe. tethī te mithyādraṣhṭi, agnānī, asanyamī thaīne, kartā thaīne karmabandh kare chhe, have kahe chhe-
‘ane jyāre ātmāne bhedagnān thāy chhe tyāre te kartā thato nathī, tethī karmano bandh karato nathī, gnātādraṣhṭāpaṇe pariṇame chhe.’
ahā! hun to gnānānandasvabhāvī prabhu ātmā chhun, ane ā rāg chhe e to prakr̥itino svabhāv chhe ane te mārāthī tadna bhinna chhe. jyāre āvun jīvane bhedagnān thāy chhe tyāre te gnānī thayo thako rāgano kartā thato nathī. gnānīne rāg thato hoy chhe, paṇ rāganun pariṇaman mārun sva chhe em gnānī svīkāratā nathī. gnānīnī draṣhṭi rāgane potānā svapaṇe svīkāratī nathī. gnānīne rāganun svāmitva nathī. rāganun pariṇaman chhe e apekṣhāe tene shāstramān kartā kahyo chhe, paṇ gnānī rāg potānun karavālāyak kartavya chhe em mānatā nathī e apekṣhāe tene ahīn akartā kahyo chhe. samajāṇun kāī...?
rāgane potāno mānīne pariṇame te mithyātva chhe ane mithyātva chhe te ja
PDF/HTML Page 3079 of 4199
single page version
sansār chhe. jyāre bhedagnān thāy chhe tyāre gnānī thayo thako rāgano kartā thato nathī; tethī jīv karmabandh karato nathī, gnātādraṣhṭāpaṇe pariṇame chhe. samyagdarshanathī māṇḍīne munidashā paryant te jāṇavā-dekhavārūpe pariṇame chhe. vyavahāraratnatrayano rāg āve paṇ teno te kartā thato nathī. bhāī! vītarāgī dharma vītarāgabhāvathī ja pragaṭ thāy chhe, rāgathī nahi. rāgapaṇe pariṇamavun e kāī dharma nathī. gnānīne rāg āve paṇ te rāgano kartā thato nathī, gnātā- draṣhṭā ja rahe chhe. āvī sūkṣhma vāt chhe.
‘evī ja rīte bhoktāpaṇun paṇ ātmāno svabhāv nathī’ -evān arthano āgaḷanī gāthānī sūchanārūp shlok have kahe chheḥ-
‘कर्तृत्ववत्’ kartāpaṇānī jem ‘भोक्तृत्वं अस्य चितःस्वभावः स्मृतः न’ bhoktāpaṇun paṇ ā chaitanyano (chitsvarūp ātmāno) svabhāv kahyo nathī.
ahā! shubhāshubh rāganun kartāpaṇun jem chitsvarūp bhagavān ātmāno svabhāv nathī tem shubhāshubh rāganun bhoktāpaṇun paṇ jīvano svabhāv bhagavān gaṇadharadeve kahyo nathī. ā viṣhayabhogamān ke bhagavānanān darshan ādi karatān je harakhano bhāv thāy teno bhoktā gnānī thato nathī. kem? kemake īndriyanā viṣhay ke harakhanā rāganun, kalpanānā sukhanun bhogavavun te ātmāno svabhāv nathī. rāgane kare ke bhogave evo ātmāno koī svabhāv vā guṇ-shakti nathī.
juo, samakitī chakravartīne 96000 rāṇīo hoy chhe. roj te navī navī rāṇīo paraṇe chhe. tene tatviṣhayak rāg paṇ te kāḷe thato hoy chhe. topaṇ te rāganā bhoktāpaṇānun je vedan chhe te hun nahi em te māne chhe. shun kīdhun? ahā ā jeṭalun nirākul ānandanun vedan chhe te mārī chīj chhe, paṇ rāganun bhogavavun te mārun svarūp nathī em dharmī māne chhe. have agnānīne ā kem bese? parantu bhāī! ātmā jem rāgano kartā na thāy tem rāgano bhoktāy na thāy evo ja eno svabhāv chhe. ane svabhāvamān rat evā gnānīne viṣhayomān-rāgādimān sukhabuddhi hotī ja nathī tethī te bhoktā thato nathī. lyo, āvī jhīṇī vāt! have kahe chhe-
‘अज्ञानात् एव अयं भोक्ता’ agnānathī ja te bhoktā chhe, ‘तद्–अभावात् अवेदकः’ agnānano abhāv thatān abhoktā chhe.
rāg ane gnānanun jyān sudhī bhedagnān nathī tyān sudhī agnānathī ja jīv bhoktā chhe. jyāre rāg ane ātmānun bhedagnān thāy chhe tyāre te rāg ane harakh-
PDF/HTML Page 3080 of 4199
single page version
shokanā bhāvano bhoktā thato nathī. lokone bahārathī lāge ke te bhogave chhe, paṇ vāstavamān gnānī rāg ke harakhashokanā bhāvane bhogavato nathī; kemake hun bhogavun evo abhiprāy ene kyān chhe? ene to e viṣhayo ane tatsambandhī harakhashokanā bhāv-e badhun jher samān bhāse chhe. ahā! jaḍ īndriyo, bhāvendriyo, ane viṣhayo -e badhāthī adhik potāno gnānasvabhāv jene svapaṇe andar pratibhāsyo chhe te rāg ane harakhashokanā bhāvane kem bhogave? ānandano bhaṇḍār evā gnānānandasvabhāvī nij paramātmadravyathī jeṇe prem bāndhyo te have bīje viṣhayādimān rati kem kare? na ja kare. ā pramāṇe agnānano abhāv thatān jīv abhoktā chhe. abhoktāpaṇun ātmāno svabhāv chhe ane tene (- svabhāvane) anusaranār gnānī abhoktā chhe. āvī vāt chhe.