Pravachan Ratnakar-Gujarati (simplified iso15919 transliteration).

< Previous Page   Next Page >


Combined PDF/HTML Page 157 of 210

 

PDF/HTML Page 3121 of 4199
single page version

bolātī aṭake e paṇ jaḍanī ja kriyā chhe. gnānī to bemānthī ekeyano kartā nathī. samajāṇun kāī..?

ahāhā....! gnānī kahe chhe ke-ame vāṇīmān ke vikalpamān ūbhā nathī, ame to amārā gnānamātra bhāvamān ja chhīe. vāṇīnā ke vikalpanā kartāpaṇe amane josho mā, - josho to tamārun gnān mithyā thashe. aho! bhagavān kevaḷīnī jem shuddhagnānapariṇat dharmī puruṣh sharīrane-manane-vāṇīne, karmanā bandh-mokṣhane karmodayane ane nirjarāne karato nathī;-to shun kare chhe? mātra jāṇe ja chhe arthāt shuddhagnānapaṇe ja rahe chhe. ā ‘jāṇe ja chhe’ -evo je bhāv chhe te mokṣhamārga chhe. ahā! vastusthiti jem chhe tem jāṇavāpaṇe rahenāro hun to ek gnāyakabhāvamātra ātmā chhun-em potāne jāṇavo-anubhavavo te mokṣhamārga chhe. ahā! -

āvo mārga vītarāgano bhākhyo shrī bhagavān,
samavasaraṇanī madhyamān sīmandhar bhagavān.

juo, ahīn pahelān peregrāphamān traṇ vāt āvīḥ 1. shuddhagnānasvarūp je ātmā chhe tenun shuddha gnān puṇya-pāp ādi bhāvane karatun nathī ane vedatun nathī.

2. āmān shuddhagnānapariṇat jīvadravya līdhun chhe. parathī ane rāgathī bhinna shuddhagnānaghan prabhu ātmānun jene nirmaḷ shraddhān thayun chhe te shuddhagnān pariṇat jīv chhe ane te rāgano kartā ke bhoktā nathī. chhadmastha chhe eṭale tene rāg āve paṇ teno te akārak ane avedak ja chhe.

3. kṣhāyikagnān-kevaḷagnān jemane pragaṭ thayun chhe evā je kevaḷī paramātmā chhe te rāgarahit pūraṇ vītarāg chhe, tethī teo paṇ karmonā akārak ane avedak chhe. temane bahāramān sharīranī dashā nagna hoy chhe ane āhār-pāṇī hotān nathī. ahā! āvā kevaḷī bhagavān rāgane karatā nathī tem ja vedatāy nathī.

ām traṇ vāt karyā pachhī pharīthī sādhak jīvanī vāt kare chhe. shun? ke shuddhagnānapariṇat jīv shun kare chhe? ke jāṇe chhe. kone? bandh-mokṣhane; mātra bandh-mokṣhane; nahi, shubh-ashubh karmodayane tathā savipāk-avipākarūpe ne sakām-akāmarūpe be prakāranī nirjarāne paṇ jāṇe chhe. ahāhā...! chothā, pāñchamā ane chhaṭhṭhā guṇasthānavāḷo jīv chhe te rāgarūpī bhāvabandhane jāṇe ane rāgano abhāv thāy, mokṣha thāy tene paṇ jāṇe chhe. shubhāshubh karmodayane ane pratisamay thavāvāḷī savipāk-avipākarūp ne sakām-akāmarūp nirjarāne paṇ te jāṇe ja chhe. te enā karavāpaṇe ke vedavāpaṇe raheto nathī paṇ mātra gnātāpaṇe ja rahe chhe. āvī badhī alaukik vāto chhe.


PDF/HTML Page 3122 of 4199
single page version

jem āṅkh padārthone mātra dekhe chhe, tene potāmān grahatī nathī tem ātmānī āṅkh arthāt shuddhagnānapariṇati paṇ rāg-dveṣhane, puṇya-pāpane karatī-bhogavatī nathī, tene grahatī nathī, tenāthī judī ja varte chhe. jo agnine karavā-bhogavavā jāy to āṅkh agnirūp thaī jāy arthāt baḷī jāy; tem gnānachakṣhu jo rāgādine karavā-bhogavavā jāy to te rāgādirūp thaī jāy arthāt enī shānti baḷī jāy. paṇ nirmaḷ gnānapariṇati rāgādi bhāvone sparshatī ja nathī, tene karatī ke vedatī ja nathī. gnānapariṇatino āvo sahaj svabhāv ja chhe. shuddha gnānapariṇat ātmā shuddha upādānapaṇe gnānane kare chhe, paṇ rāgādine ke karmone karato nathī, bhogavato nathī. tene mātra jāṇe ja chhe.

bhāī! kevaḷīne to rāg thato ja nathī eṭale te tene na kare, paṇ sādhakane to rāg hoy chhe eṭale te teno kartā thato hashe-em shaṅkā na karavī; sādhakanun gnān - bhāvashrutagnān paṇ kevaḷagnānanī jem ja parathī-rāgathī judun varte chhe; rāg tene paragneyapaṇe ja chhe, gnān temān tanmay thatun nathī. ahā! kevaḷīnun gnān (kevaḷagnān) ho ke sādhakanun gnān (bhāvashrutagnān) ho, gnānano svabhāv ja āvo chhe ke temān rāg samāy nahi; e to rāgathī bhinna sadā gnāyak ja chhe. lyo, āvī vāt! samajāṇun kāī...?

have bhagavān ātmā kevo chhe, enun trikāḷī svarūp kevun chhe te batāve chhe. ahāhā...! samyagdarshanano viṣhay (lakṣhya), samyagdarshananun dhyey paramātmasvarūp evo trikāḷī ātmā kevo chhe te have kahe chheḥ

‘sarvavishuddha-pāriṇāmik-paramabhāvagrāhak shuddha-upādānabhūt shuddhavyārthikanaye jīv kartr̥utva-bhokatr̥utvathī tathā bandh-mokṣhanā kāraṇ ne pariṇāmathī shūnya chhe-em samudāy- pātanikāmān kahevāmān āvyun hatun.’

juo, ā samayasāranī gāthā 320 upar shrī jayasenāchāryanī ṭīkā vañchāy chhe. āchārya shrī jayasenasvāmīe 308 thī 320 sudhīnī gāthāone mokṣhādhikāranī chūlikā tarīke varṇavī chhe. tenī sharūātanā upodghātamān-samudāy-pātanikāmān em kahyun’ tun ke- ‘sarvavishuddha-pāriṇāmik-paramabhāvagrāhak shuddha-upādānabhūt shuddhadravyārthikanaye jīv kartr̥utva- bhokatr̥utvathī tathā bandh-mokṣhanā kāraṇ ne pariṇāmathī shūnya chhe.’

shun kahyun ā? ahāhā...! ā ātmānā sahaj ek shuddha svabhāvanī vāt chhe. ‘sarvavishuddha-pāriṇāmik’ -eṭale ātmāno sahaj-akr̥utrim ek shuddha svabhāv je samyagdarshanano viṣhay chhe. ‘paramabhāvagrāhak’ eṭale ke je trikāḷī ek gnāyak svabhāv tene grahanār arthāt jāṇanār je shuddhadravyārthikanay chhe te naye, kahe chhe, jīv karmanā kartr̥utvabhokatr̥utvathī ne bandh-mokṣhanā kāraṇ ne pariṇāmathī rahit chhe. gajab vāt chhe bhāī! andar bhagavān pūraṇ gnānānandasvabhāv chhe, sarva vishuddha chhe. ahīn


PDF/HTML Page 3123 of 4199
single page version

kahe chhe-te kartr̥utva-bhokatr̥utvathī ne bandh-mokṣhanā kāraṇ ne pariṇāmathī rahit chhe. paramātmaprakāshamān (dohā 191 nī ṭīkāmān) paramānandastotrano shlok āve chhe ne ke-

आनंदं ब्रह्मणो रुपम् निजदेहे व्यवस्थितम्।
ध्यानहीना न पश्यन्ति जात्यंधा इव भास्करम्।।

ahāhā...! dehamān-sharīramān bhinnapaṇe virājamān brahma nām paramasvabhāvavān bhagavān ātmā atīndriy ānandarūp chhe. parantu antardraṣhṭi-sahit je dhyān te dhyān vinānā prāṇī ānandakand prabhu ātmāne joī shakatā nathī, konī jem? to kahe chhe-je janmathī andh chhe te sūryane joī shakato nathī tem. ahā! ātmā andaramān atīndriy ānandarūp-paramasvabhāvabhāvarūp chhe tene anādithī mithyādraṣhṭi joī shakato nathī.

ahīn paṇ kahe chhe-paramabhāvagrāhak shuddha-upādānabhūt shuddha-dravyārthikanaye jīv kartr̥utva-bhokatr̥utvathī ane bandh-mokṣhanā kāraṇ ne pariṇāmathī shūnya chhe. ā paramasvabhāvabhāv je ek ānandarūp, gnāyakarūp, dhruv svabhāvabhāvarūp shuddha-upādānabhūt chhe te trikāḷīnī ahīn vāt chhe. paryāyamān je samyagdarshan-gnān-chāritrarūp vītarāgī dashā pragaṭe chhe tene paṇ (kṣhaṇik) shuddha-upādān kahevāy chhe. ahīn trikāḷī dravyane shuddha-upādān tarīke levun chhe.

ahāhā...! jayasenāchārya mahā munivar digambar santanī ā ṭīkā chhe. teo vanavāsī muni hatā. mukhyapaṇe nijānandarasamān līn raheto hatā. temanī ā ṭīkā chhe. temān shun kahe chhe? ke paramapāriṇāmik paramabhāvarūp evo je shuddha dravyasvabhāv chhe tene grahaṇ karanār arthāt jāṇanār shuddha upādānabhūt shuddhadravyārthikanaye jīv kartr̥utva-bhokatr̥utvathī shūnya chhe. ahīn shuddhadravyārthikanaye kahyun ne? matalab ke shuddha upādān to trikāḷ chhe paṇ tenā lakṣhe je vartamānadashā pragaṭe chhe te paṇ kartā-bhoktāpaṇāthī shūnya chhe. ahāhā...! je trikāḷane pakaḍe evī je ānandanī dashā te-rūpe je pariṇat chhe te jīv paṇ shubhāshubh rāganā ane parapadārthanā kartā-bhoktāpaṇāthī shūnya chhe. have lokone bichārāone ā sāmbhaḷavā maḷe nahi eṭale kaṭhaṇ paḍe; paṇ bhāī! ā param satya vāt chhe.

dayā, dān, vrat, bhakti ityādi karatān karatān nishchay samakit ane nishchay chāritra pragaṭashe em jeo māne chhe temane shuddha antaḥtattvanī khabar nathī. keṭalāk to ā shuddha antaḥtattvanī vāt ekānt chhe em mānī uḍāvī de chhe. paṇ are prabhu! āvā bhāvathī tane sansāranun paribhramaṇ thashe. bhāī! ā to tārā hitanī vāt chhe. enī upekṣhā karavāthī tane bhāre nukashān chhe. arere! sarvagna parameshvar bhagavān kevaḷī


PDF/HTML Page 3124 of 4199
single page version

ahīn rahyā nahi, traṇ gnān ane chār gnānanī dashāvāḷā paṇ rahyā nahi! ahā! ā satyano hakār konī pāse karāvavo? tun māne, na māne; paṇ mārga to ā ja chhe bhāī!

ahāhā..! shuddha chaitanyamūrti bhagavān sachchidānand prabhu paramabhāvasvarūp chhe. te vartamān nirmaḷ nirvikār vītarāgī gnānaparyāyathī jaṇāvā yogya chhe. ahāhā...! āvo ātmā jene draṣhṭimān āvyo, anubhavamān āvyo te, kahe chhe, vyavahāranā rāgano kartā nathī, bhoktāy nathī, āvun vastunun svarūp chhe. rāganī vr̥utti ūṭhe teno kartā-bhoktā to nathī paṇ bandh-mokṣhanān kāraṇ ane pariṇāmathīy ātmā shūnya chhe.

ahāhā...! bhagavān! tun koṇ chho? ke pūrṇānandano nāth sachchidānandasvarūp paramabhāvasvarūp paramātmā chho. ahāhā...! trikāḷī chaitanyanun bimb ekalun chaitanyanun daḷ chho ne prabhu! tun! ahāhā...! tene jāṇanār shuddha-upādānabhūt shuddhadravyārthikanay vaḍe jotān kahe chhe, te bandh ane bandhanā kāraṇathī tathā mokṣha ane mokṣhanā kāraṇathī rahit chhe. ahāhā...! samyagdarshananun dhyey je trikāḷī shuddha ātmā te samyagdarshan gnān-chāritranā pariṇāmathī rahit chhe, jhīṇī vāt chhe prabhu! bandhanā kāraṇathī to rahit paṇ mokṣhanā kāraṇathīy bhagavān ātmā rahit chhe. āvī vāt!

bhāī! ā to mūḷ mudanī rakamanī vāt chhe. trikāḷī dhyeyasvarūp pūraṇ shuddha chinmātra vastu bhagavān ātmā bandh-pariṇām ane bandhanān kāraṇ je mithyātva, avirati, pramād, kaṣhāy ane yog tene karato nathī. vaḷī te mokṣhanā pariṇām je kevaḷagnān, kevaḷadarshan, anant ānand, anant vīrya ādi-tene karato nathī tathā mokṣhanun kāraṇ je nirmaḷ ratnatray-samyagdarshan-gnān-chāritra-tene karato nathī. kem? kemake bhagavān ātmā trikāḷī ekarūp dhruv vastu chhe ane bandh-mokṣha ādi ek samayanī paryāy-avasthā chhe, bhāī! āvo mārga chhe; sarvagnathī siddha thayelo hon. ā kahyun ne ke- shuddhadravyārthikanaye ātmā bandh-mokṣhanān kāraṇ ane bandh-mokṣhanā pariṇāmathī shūnya chhe. bhāī! mokṣha chhe te pariṇām chhe, paryāy chhe; tene ekarūp dhruvadravya kāī kare nahi. samajāṇun kāī...?

bhāī! jineshvaradev trilokanāth tīrthaṅkar paramātmāne sarvagnadashā pragaṭī hoy chhe, temān bhagavānane traṇakāḷ-traṇalok jaṇāy chhe. bhagavānane tenī ichchhā na hoy hon. temane bārame guṇasthāne pūrṇa vītarāgatā pragaṭ thāy chhe ane tyār pachhī terame guṇasthāne kevaḷagnān pragaṭe chhe. ahā! āvī je kevaḷagnānanī paryāy pragaṭī tene, ahīn kahe chhe, dhruvadravya je chhe te karatun nathī. samyagdarshanano viṣhay je dhruv trikāḷī chaitanyadravya chhe, te bandh-mokṣhanā pariṇām ane bandh-mokṣhanā kāraṇone karatun nathī.


PDF/HTML Page 3125 of 4199
single page version

have āvī vāt bīje kyān chhe? ek digambaramān chhe. paṇ temāny (digambar sampradāyamāny) atyāre ā vāt ā rīte chālatī nathī; ghaṇo pheraphār chhe. ahā! samyagdraṣhṭine samyagdarshananī je dashā thaī teno viṣhay je dhruv dashāvān temān, kahe chhe, palaṭatī bandh-mokṣhanī dashāono abhāv chhe. bandh-mokṣhanā pariṇām to utpād-vyayarūp palaṭatā pariṇām chhe teno dhruvamān abhāv chhe. ‘उत्पादव्ययध्रौव्ययुक्तं सत्’ - em āve chhe ne? temān dhruv je trikāḷī sat chhe temān utpād-vyayano abhāv chhe arthāt dhruv utpād-vyayane (palaṭatī paryāyane) karatun nathī em kahe chhe. bāpu! bhagavānanā māragaḍā judā chhe bhāī!

mokṣhamahalakī paratham sīḍhī.... ahāhā...! āvun samyagdarshan koī alaukik chīj chhe; ane munipaṇānī to shī vāt! traṇ kaṣhāyanā abhāv sahit jene antaramān prachur ānandano svād anubhav chhe ane bahāramān jene vastrano ek dhāgoy nathī, jaṅgalamān jeno vās hoy chhe. ahā! e digambar santonī shī vāt karavī? chhaṭhṭhe-sātame guṇasthāne jhūlatā e mokṣhamārgī munivaronī dashā mahā alaukik hoy chhe. bāpu! muni e to sākṣhāt dharma-mokṣhamārganun svarūp chhe. ahīn kahe chhe-e mokṣhamārganī dashāne trikāḷī dhruv dravya karatun nathī. lyo, āvī koī bhāgyashāḷī hoy ene ruche evī vāt chhe. (bhagavān! tun ruchi to kar em kahevun chhe.)

ātmā ek gnāyakabhāvarūp shuddha dravyārthikanaye shuddha pāriṇāmik paramasvabhāvabhāvarūp chhe. āvā paramasvabhāvabhāvanī bhāvanāthī mokṣhamārga pragaṭe chhe. ā bhāvanārūp mokṣhamārga te paryāy chhe. bandh-mokṣhanī palaṭanā te paryāyamān thāy chhe, dravyamān nahi. dhruv dravya chhe te bandh-mokṣhanī paryāyarūp thatun nathī. paryāyano kartā paryāyadharma chhe. paryāy chhe kharī, paṇ te trikāḷī dhruv dravyarūp nathī. dravyadraṣhṭino te viṣhay nathī. arthāt, dravyane dekhanārī draṣhṭimān paryāy gauṇ chhe. ā pramāṇe dravyārthikanaye jīvadravya bandh-mokṣhanā kāraṇ ne pariṇāmathī rahit chhe.

bandh ne mokṣhanān kāraṇ te banne paryāyarūp chhe. jīvanā ashuddha pariṇām te bandhanun kāraṇ chhe ane shuddha pariṇām te mokṣhanun kāraṇ chhe. ā pariṇām te paryāyarūp chhe. tyān paradravya to bandh-mokṣhanun kāraṇ nathī, shuddha dravyarūp pāriṇāmik paramabhāv paṇ bandh- mokṣhanun kāraṇ nathī, jo te pote (dhruv dravyabhāv) bandhanun kāraṇ hoy to trikāḷ bandh ja thayā kare; jo te mokṣhanun kāraṇ hoy to trikāḷ mokṣha hoy. athavā pāriṇāmik bhāv pote sarvathā paryāyarūp thaī jāy to paryāyanī sāthe te paṇ nāsh pāmī jāy. ām ā nyāyathī siddha thayun ke bandh-mokṣhanā pariṇām ane tenān kāraṇ paryāyamān chhe paṇ trikāḷī dhruv dravya shuddha ek paramabhāvasvarūp vastu


PDF/HTML Page 3126 of 4199
single page version

enāthī shūnya chhe. trikāḷīmān-dhruvamān bandh-mokṣha nathī. āvī vāt! aho! ā to chamatkārī gāthā ane chamatkārī ṭīkā chhe.

ek vār ek bhāī em kahetā hatā ke-tame je arihantanun ane siddhanun dhyān dharo chho te jūṭhun chhe kemake arihant ane siddha ahīn chhe nahi.

are bhāī! tun sāmbhaḷ to kharo prabhu! je arhantadashā ane siddhadashā pragaṭ thavānī chhe te andaramān shaktipaṇe paḍī chhe. tenun je dhyān kare chhe te arhantanun ane siddhanun dhyān kare chhe. shun kīdhun? kevaḷīne je kevaḷagnān ādi anantachatuṣhṭay pragaṭ thayān te andar shaktimān chhe. tethī to kahyun ke ‘siddha samān sadā pad mero.’ bāpu! bhagavān ātmā, jene pūraṇ nirmaḷ vītarāgī dashā pragaṭ thāy evo andar vītarāgī anant shaktino- svabhāvano piṇḍ chhe. bhāī! ā param satyanī prasiddhi chhe. ahā! trikāḷī shuddha dravyasvabhāvanā āshraye nirmaḷ vītarāgī pariṇati pragaṭ thāy chhe te apekṣhāe (āshray apekṣhāe) tene mokṣha ane mokṣhamārganun kāraṇ bhale kaho, paṇ shuddha dravyārthikanaye temān bandh-mokṣha nathī arthāt shuddha trikāḷī dravya bandh-mokṣhanun kartā nathī, jhīṇī vāt bhāī!

tyāre koī paṇḍit vaḷī em kahe chhe ke-pariṇām ashuddha hoy tyān dravya ashuddha thaī gayun.

are prabhu! tun shun kahe chhe ā? ā kāḷanā sādhāraṇ buddhivāḷā jīvone kāī khabar na paḍe eṭale ‘hā jī hā’ bhaṇe, paṇ bāpu! ātmānī ek samayanī paryāyamān bandhanā ashuddhabhāv chhe māṭe dravya ashuddha thaī gayun em chhe nahi. paryāyanī ashuddhatānā kāḷamān paṇ andar trikāḷī dravya to evun ne evun shuddha chaitanyanun daḷ chhe. temān ashuddhatā nām bandhanī paryāyanun praveshavun to nathī, temān shuddhatārūp mokṣhanī paryāyano paṇ pravesh nathī. ahāhā...! trikāḷī shuddha chaitanyadravya to bandh-mokṣhanā kāraṇ ane pariṇāmathī rahit chhe. have āvī vāt koīne ekānt lāge paṇ bhāī! ā samyak ekānta chhe. ā to mahāmunivar digambar sant shrī jayasenāchāryadevanun kathan chhe. ahāhā..! antaramān jemane rāgarahit vītarāg dashā hatī ane bahāramān jemane vastrarahit nagna dashā hatī ne jemane atīndriy ānandanun prachur samvedan hatun te munirāj ā kahe chhe ke-amārī ā je munipaṇānī-mokṣhamārganī dashā chhe tene dhruv karatun nathī, te dhruvamān nathī.

ahā! bhagavān ātmā pūrṇānandano nāth prabhu pūrṇa ek shuddha gnānasvarūp chhe. ahāhā..! te anant shaktiono ek piṇḍ chhe. tenī ek ek shakti pūraṇ shuddha chhe. je shakti shuddha chhe te ashuddhatāne kem kare? na kare; ashuddhatāne to na kare,


PDF/HTML Page 3127 of 4199
single page version

shuddhatānā utpādaney e na kare em kahe chhe; kemake utpādarūp paryāyane dravya sparshatun suddhān nathī.

juo, samayasāranī 49mī gāthānī ṭīkāmān avyaktanā chha bol chhe, tenā pāñchamā bolamān āve chhe ke-“vyaktapaṇun tathā avyaktapaṇun bheḷān mishritarūpe tene pratibhāsavā chhatān paṇ te vyaktapaṇāne sparshato nathī māṭe avyakta chhe.” vyakta je paryāy te avyakta dravyane sparshatī nathī ane avyakta dravya chhe te vyakta paryāyane sparshatun nathī. shun kīdhun? vyakta eṭale pragaṭ paryāy ane avyakta eṭale dhruv dravya bannene ek sāthe jāṇavā chhatān te vyaktane sparshatun nathī. dravya dhruv chhe te mokṣha mārganī paryāyane aḍatun nathī. lyo, āvī vāt!

pravachanasāranī gāthī 172 mān aliṅgagrahaṇanā vīs bol chhe, temān chhellā bolamān kahyun chhe ke-“liṅg eṭale ke pratyabhignānanun kāraṇ evun je grahaṇ eṭale ke arthāvabodh sāmānya te jene nathī te aliṅgagrahaṇ chhe; ā rīte ātmā dravyathī nahi āliṅgit evo shuddha paryāy chhe evā arthanī prāpti thāy chhe.” ahāhā...! ātmā shuddha paryāy chhe te dhruvane sparshatī nathī. paryāy ane dravya be chīj chhe te banne astirūp chhe. vāchakanā vāchya be chhe te bepaṇe rahevān joīe, tyān e (dhruv) āne (paryāyane) kem kare? ane ā (paryāy) ene (dhruvane) kem kare? banne potapotāmān sat chhe ne prabhu! bhāī! ā samajīne andaramān (shuddha antaḥtattvamān) ruchi karavā jevun chhe. bākī antaranī ruchi-samyagdarshan vinā vrat, tap ādi bahāranān ācharaṇ kare paṇ e to badhān ekaḍā vinānān mīṇḍān chhe. samajāṇun kāī...?

ahā! je dhruv chhe e to sadā ekarūp sadrash chhe ane utpād-vyay visadrash chhe. shun kīdhun? dhruv ek paramabhāv-gnāyakabhāv trikāḷī ekarūp sadrash chīj chhe ne utpād- vyay to bhāv-abhāvarūp visadrash chhe. have je sadrash chhe te visadrashane kem kare? je sparshato nathī te sadrash trikāḷī dhruv visadrash paryāyane kevī rīte kare? “pariṇām pariṇāmamān rahī gayā, hun to bhinna vastu chhun” em sogānījīe dravyadraṣhṭi prakāshamān kahyun chhe ne? lyo, e ā vāt chhe. māragaḍā tārā judā chhe prabhu! tāre dharma karavo chhe ne? to kahe chhe-dharmanī paryāyane par to nā kare, paṇ tārun dhruvey nā kare. ahāhā...! rāg to dharma paryāyane nā kare, shubharāg kartā ne dharmanī-mokṣhamārganī paryāy tenun kārya em to chhe nahi, paṇ dhruv dravya kartā ane paryāy enun kārya emey nathī. aho! paryāy-paryāy svatantra sat chhe. āmān to gajabanī vāt chhe bhāī!

ā badhā paisāvāḷā dhūḷamān (-paisāmān) guñchavāī gayā chhe temane have ā


PDF/HTML Page 3128 of 4199
single page version

ke di’ sāmbhaḷavā maḷe? bichārāne navarāsh maḷe tyāre ne? ahīn kahe chhe-sāmbhaḷane prabhu! ā tārun chaitanyadaḷ chhe emān saṅkhyāe anantī shaktio chhe. evī anant shaktinun ekarūp te dravya chhe. tene jāṇanāro shuddha dravyārthikanay chhe. to shuddhadravyārthikanaye, kahe chhe, dhruv dravya chhe te mokṣhamārga ne mokṣhanī paryāyane karatun nathī. gajabanī vāt karī chhe, sarvavishuddhagnān adhikāranī samudāyapātanikāmān ā vāt pahelān kahevāī gaī chhe.

have kahe chhe- ‘pachhī chār gāthā dvārā jīvanun akartr̥utvaguṇanā vyākhyānanī mukhyatāthī sāmānya vivaraṇ karavāmān āvyun. tyār pachhī chār gāthā dvārā “shuddhane paṇ je prakr̥iti sāthe bandh thāy chhe te agnānanun māhātmya chhe” em agnānanun sāmarthya kahevārūpe visheṣh vivaraṇ karavāmān āvyun.’

bhagavān ātmā shuddha ānandakand prabhu chhe, tene rāgano bandh thāy te agnānanun māhātmya chhe. shun kīdhun? potānā svarūpanun bhān nathī evun je agnān te bandhanun kāraṇ chhe. bhagavān ātmā shuddha chaitanyaghan prabhu sadā abandhasvarūp chhe, te rāgane sparshato nathī. tathāpi prakr̥iti sāthe tene je bandh thāy chhe te agnānanun māhātmya chhe.

bhāī! tārī paryāyamān tārī bhūlathī tane bandhan chhe. bhūl shun? ke pote potāne jāṇyo nahi, potānā svasvarūpane jāṇyun nahi te bhūl chhe ane tethī bandhan chhe. bandhan chhe tyāre to enāthī chhūṭavārūp mokṣhamārgano upadesh āpīe chhīe. jo bandhan hoy ja nahi to ‘mokṣha kāje shuddhātmāne dhyāo’ em upadesh kem daīe? paryāyamān bandhan chhe, ane enāthī chhūṭavāno upāy paṇ chhe. -paṇ teṭalo ja ākho ātmā nathī. te paryāyo vakhate ja ākho paramabhāvasvarūp param pavitratāno piṇḍ prabhu ātmā anantashaktiothī paripūrṇa andar virājī rahyo chhe, -jenun lakṣha karatān bandhan ṭaḷe chhe ne mokṣha pragaṭe chhe. ahā! āvo pavitrasvarūp prabhu ātmā chhe, enun gnān nathī evā agnānano e mahimā chhe ke ene paryāyamān bandh chhe.

are! loko to bāhya kriyāmān dharma māne chhe. dayā pāḷavī, sāmāyik karavī, posā karavā, chovihār karavā, kandamūḷ na khāvān ityādi mandarāganī kriyāmān dharma māne chhe. paṇ bhāī! emān dhūḷey dharma nathī. kriyāno rāg chhe e to kalesh chhe, duḥkh chhe ane tene dharma jāṇavo e svarūpanun agnān chhe. ahā! shuddhane jaḍakarmanī prakr̥iti sāthe je bandh chhe te ā agnānanun māhātmya chhe. ahā! mārag to ek vītarāgabhāvasvarūp chhe ne duniyā kyāy (-rāgamān) mānī beṭhī chhe e agnānanun māhātmya chhe. em (chār gāthāomān) agnānanun sāmārthya kahevārūpe visheṣh vivaraṇ karavāmān āvyun.


PDF/HTML Page 3129 of 4199
single page version

have kahe chhe- ‘tyār pachhī chār gāthā dvārā jīvanun abhokatr̥utvaguṇanā vyākhyānanī mukhyatāthī vyākhyān karavāmān āvyun.’

pahelān akartr̥utva kahevāmān āvel, pachhī abhokatr̥utvaguṇanī mukhyatāthī vyākhyān karavāmān āvyun.

‘tyār pachhī be gāthā kahevāmān āvī jenā dvārā, pūrve bār gāthāmān shuddha nishchayathī kartr̥utva-bhokatr̥utvanā abhāvarūp tathā bandh-mokṣhanān kāraṇ ne pariṇāmanā abhāvarūp je vyākhyān karavāmān āvyun hatun teno ja upasanhār karavāmān āvyo.

ā rīte samayasāranī shuddhātmānubhūtilakṣhaṇ “tātparyavr̥uti” nāmanī ṭīkāmān mokṣhādhikār sambandhī chūlikā samāpta thaī. athavā bījī rīte vyākhyān karatān, ahīn mokṣhādhikār samāpta thayo.’

juo, ā ṭīkānun nām shuddhātmānubhūtilakṣhaṇ tātparyavr̥uti chhe. shrī amr̥utachandrāchāryadevanī ṭīkānun nām ātmakhyāti chhe. shrī jayasenāchāryadevanī apekṣhāe mokṣhādhikār sambandhī chūlikā samāpta thaī, athavā bījī rīte vyākhyān karatān, mokṣhādhikār ahīn samāpta thayo. have-

vaḷī visheṣh kahevāmān āve chheḥ ‘aupashamikādi pāñch bhāvomān kayā bhāvathī mokṣha thāy chhe te vichāravāmān āve chhe. tyān aupashamik, kṣhāyopashamik, kṣhāyik ane audayik e chār paryāyarūp chhe ane shuddha pāriṇāmik (bhāv) dravyarūp chhe. e paraspar sāpekṣha evun dravyaparyāyadvay (dravya ane paryāyanun joḍakun) te ātmā-padārtha chhe.’

juo, pāñch bhāvamān upashamādi chār bhāvo paryāyarūp chhe. temān (prathamanā) traṇ nirmaḷ paryāyarūp chhe, audayik malin vikārarūp chhe; ane pāriṇāmik dhruv dravyasvarūp chhe. te ātmāno ahetuk akr̥utrim sahaj svabhāv chhe.

aupashamik bhāvaḥ– pāñch bhāvomān ek aupashamik bhāv chhe. te nirmaḷ chhe. jem pāṇīmān mel hoy te mel nīche ṭharī jāy ane upar pāṇī nirmaḷ thaī jāy tem karmano uday ṭhare ane andar paryāyamān nirmaḷ bhāv pragaṭ thāy tene aupashamik bhāv kahe chhe. anādi agnānī jīvane sau pratham jyāre potānā shuddha svabhāvanun bhān kare tyāre, chothe guṇasthāne aupashamik samyagdarshan thāy chhe. ā aupashamik bhāvathī dharmanī sharūāt thāy chhe, pachhī chāritramān upashamabhāv upashamashreṇī vakhate munine hoy chhe. ā upashamabhāv e nirmaḷ bhāv chhe. temān mohano vartamān uday nathī, tem ja teno sarvathā kṣhay paṇ thaī gayo nathī. jem nītarelā svachchha pāṇīmān nīche


PDF/HTML Page 3130 of 4199
single page version

kādav besī gayo hoy tem sattāmān mohakarma paḍayun chhe. jīvanī āvī nirmaḷ paryāyane aupashamik bhāv kahe chhe.

kṣhāyopashamik bhāvaḥ– ā bhāvamān kāīk vikās ne kāīk āvaraṇ chhe; gnānādino sāmānya kṣhayopasham bhāv to badhā chhadmastha jīvone anādithī hoy chhe, paṇ ahīn mokṣhanā kāraṇarūp kṣhayopashamabhāv batāvavo chhe-eṭale samyagdarshanapūrvakano kṣhayopashamabhāv ahīn samajavo.

karmano uday chhe teno udayābhāvī kṣhay ane anuday chhe te upashamarūpe andar sattāmān rahe tenā nimitte je jīvano bhāv hoy tene kṣhayopashamabhāv kahel chhe.

kṣhāyik bhāvaḥ– ātmānā guṇanī sampūrṇa shuddha dashā pragaṭe ane karmono sarvathā kṣhay thaī jāy-evī dashā te kṣhāyik bhāv chhe. darshanamohanīyano kṣhay thatān kṣhāyik samyagdarshan, gnānāvaraṇīyano kṣhay thatān kṣhāyik gnān, darshanāvaraṇīyano kṣhay thatān kṣhāyikadarshan-em je bhāv pragaṭ thāy te kṣhāyik kahevāy chhe.

ā traṇe bhāv nirmaḷ paryāyarūp chhe; te anādinā nathī hotā, paṇ ātmānā āshrayapūrvak navā pragaṭe chhe, sādi chhe ane te bhāvo mokṣhanun kāraṇ thāy chhe em āgaḷ kaheshe.

audayik bhāvaḥ– jemān karmano uday nimitta hoy chhe evo jīvano rāgādi vikārī bhāv te audayik bhāv chhe. dayā, dān, vrat, bhakti ādi tathā hinsā, jūṭh, chorī, kushīl ādinā je bhāv thāy te audayik bhāv chhe, ek apekṣhāe tene pāriṇāmik kahyo chhe. jīv svayam te bhāv kare chhe te apekṣhāe tene pāriṇāmik kahyo chhe ane karmodayanā nimittanā vashe thāy chhe māṭe tene audayik bhāv kahevāy chhe. have āvī vāt oghe oghe sāmbhaḷe ene shun samajāy? bhāī! dayā pāḷo, dān karo, vrat pāḷo em prarūpaṇā kare paṇ bāpu! e badhā rāganā bhāv audayik bhāv chhe. te bandhanā kāraṇarūp chhe, te koī bhāvo mokṣhanun kāraṇ thatā nathī.

anādithī badhā sansārī jīvone audayik bhāv hoy chhe. mokṣhadashā thatān teno sarvathā abhāv thāy chhe.

pāriṇāmik bhāvaḥ– ātmāno trikāḷī sahaj ekarūp shāshvat svabhāv te pāriṇāmik bhāv chhe; te dhruv dravyarūp chhe. tene ‘paramabhāv’ kahyo chhe. anya chār bhāvo kṣhaṇik chhe tethī temane ‘paramabhāv’ na kahyā.


PDF/HTML Page 3131 of 4199
single page version

ahāhā...! pāriṇāmikarūp paramasvabhāvabhāv pratyek jīvane sadāy vidyamān chhe. have ā pāñch bhāvomān sarvavishuddha param pāriṇāmikabhāv je shāshvat dhruv achal chhe te dravyarūp-vasturūp chhe ane anya chār bhāvo pragaṭ paryāyarūp chhe. temān traṇ nirmaḷarūp chhe ne audayik malinarūp chhe. e paraspar sāpekṣha evun dravya-paryāyadvay te ātmā-padārtha chhe. arthāt dravya-paryāy banne thaīne ākho ātmā-padārtha chhe. dravya te nishchay, paryāy te vyavahār; banne thaīne pramāṇavastu sat.

dravya-paryāyarūp ākho padārtha ātmā te pramāṇano viṣhay chhe. temān param pāriṇāmikasvabhāve je trikāḷī dhruv dravya chhe te nishchayano viṣhay chhe, ane vartamān vartatī paryāy te vyavahārano viṣhay chhe. nishchay chhe te trikāḷī dravyane svīkāre chhe, ane vyavahāranay vartamān vartatī paryāyane svīkāre chhe. tyān nishchayanun je gnān karyun. tenī sāthe paryāyanun gnān bheḷave tene pramāṇagnān kahevāmān āve chhe. nishchayane rākhīne vyavahārane jāṇe te pramāṇagnān chhe; paṇ nishchayane uḍāḍīne vyavahārane bheḷave to pramāṇagnān rahe ja nahi.

bhāī! tārī vastune-ātmāne jovānā traṇ prakāraḥ- -trikāḷī dhruv dravyarūp paramabhāvane dekhanārī draṣhṭi te dravyārthikanay, -vastune paryāyarūpe dekhanārī draṣhṭi te paryāyārthikanay, ane -dravya-paryāyarūp vastune samagrapaṇe dekhanārun te pramāṇagnān. adhyātmadraṣhṭimān shuddha dravya te nishchay chhe, ne tenī shuddhaparyāy vaḍe mokṣhamārgane sādhavo te vyavahār chhe. rāgādik to paramārthe anātmā chhe, kemake te shuddha ātmā nathī; ashuddha bhāv chhe tethī shuddhadraṣhṭimān te anātmā chhe. abhed ātmānī anubhūtimān teno abhāv chhe. arthāt shuddhātmānubhūtithī teo (rāgādi) bāhya chhe.

juo, shuddha jīv te antaḥtattva chhe, ne rāgādi bāhya tattva chhe. abhed tattvanī anubhūtimān nirmaḷaparyāyanā bhedo paṇ nathī te apekṣhāe temane paṇ bāhya tattva kahyā chhe. niyamasār gāthā 38 mān ek shuddha ātmāne ja antaḥtattva kahyun chhe ne jīvādi tattvone bāhya tattva kahyā chhe. matalab ke jīvāditattvo sambandhī je bhedavikalpa chhe tenā vaḍe shuddha ātmā anubhavamān nathī āvato māṭe teo bāhya tattva chhe, hey chhe. bhāī! paryāyanā bhedo chhe te ādaraṇīy nathī, āshray karavāyogya nathī. ek mātra shuddha trikāḷī ek gnāyakatattvamān abhed thaīne anubhav karavāyogya chhe. alabat anubhav chhe te paryāy chhe, paṇ te dravyasvabhāvanī sanmukh thaīne teno āshray kare chhe. ām shāshvat shuddha gnāyak vastu ne tenī vartamān avasthā te banne paraspar sāpekṣhapaṇe ākho ātmā-padārtha chhe. samajāṇun kāī...?


PDF/HTML Page 3132 of 4199
single page version

bhāī! tāre duḥkh maṭāḍīne sukhī thavun chhe ne? to duḥkh kayā bhāvathī chhe, ne sukh kayā bhāvathī thāy-tene tun jāṇ. sukh-duḥkh tārā potānā bhāvothī ja chhe, bījāne līdhe nathī. bāpu! āvā vastunā svarūpane jāṇyā vinā anantakāḷathī tun 84 lākh yonimān avatār karī karīne rajhaḷe chhe. tyān ekalo tun tārā bhāvathī duḥkhī chhe, koī bījāthī nahi. pāpanā udaye ekendriyādimān jāy tyān tun eṭalo duḥkhī chhe, ne puṇyodaye svargādimān jāy to tyān tun ekalo kalpanāthī (vāstavik nahi) sukhī chhe; emān koīnī sahāy-apekṣhā chhe nahi. tathā shuddha antaḥtattvanā āshraye gnān-darshan-chāritrarūp pariṇat thatān mokṣhamārgamān paṇ tun ekalo ja sukhī chhe-hoīsh; temān paṇ koīno sāth-sahāy ke apekṣhā chhe nahi.

ahīn kahe chhe-chār bhāvo paryāyarūp chhe; temān aupashamikādi traṇ bhāvo nirmaḷ chhe, mokṣhanā kāraṇarūp chhe ane audayik bhāv malin vikārī chhe ne bandhanun-sansāranun kāraṇ chhe. tathā jenā āshraye nirmaḷ bhāv pragaṭ thāy chhe te shuddha pāriṇāmik bhāv trikāḷ dravyarūp chhe. em paraspar sāpekṣha dravya-paryāyanun joḍakun te ākho ātmā-padārtha chhe. aho! ā to ekalun amr̥ut pīrasyun chhe; “amr̥ut varasyān re prabhu! pañcham kāḷamān.”

have kahe chhe -“tyān, pratham to jīvatva bhavyatva ane abhavyatva em traṇ prakāranā pāriṇāmik bhāvomān, shuddha jīvatva evun je shaktilakṣhaṇ pāriṇāmikapaṇun te shuddha dravyārthikanayāshrit hovāthī nirāvaraṇ ane “shuddha pāriṇāmikabhāv” evī sañgnāvāḷun jāṇavun; te to bandhamokṣhaparyāyapariṇati rahit chhe.’

juo, ahīn jīvatva, bhavyatva ane abhavyatva-em traṇ prakāranā je pāriṇāmikabhāv kahyā tyān ‘shuddha’ shabda nathī vāparyo; matalab ke e traṇ bhedo pāḍavā te ashuddha pāriṇāmik chhe ane te vyavahāranayano viṣhay chhe. parantu tyān e traṇ prakāranā bhāvomān, shuddha jīvatva evun je shakti lakṣhaṇ pāriṇāmikapaṇun chhe dhruv trikāḷ chhe ane te shuddha-dravyārthikanayāshrit hovāthī nirāvaraṇ ane “shuddha pāriṇāmikabhāv” evī sañgnāvāḷun jāṇavun. ahāhā...! keṭalun spaṣhṭa karyun chhe?

shun kahe chhe? ke samyagdarshanano viṣhay-lakṣhya evun je trikāḷ dhruv dravya, chār paryāy vinānī chīj, te shaktilakṣhaṇ shuddha pāriṇāmikabhāv jāṇavo. te shuddha dravyārthikanay no viṣhay chhe ane te nirāvaraṇ chhe. ahāhā... ! bhavya ho ke abhavya ho, temān je trikāḷ shaktirūp shuddha jīvatvachhe te shuddha pāriṇāmik bhāv chhe ane te shuddha dravyārthikanayano viṣhay hovāthī nirāvaraṇ chhe. ahā! jemān chār paryāy nathī


PDF/HTML Page 3133 of 4199
single page version

temān āvaraṇ kevun? (āvaraṇ to paryāyamān hoy chhe.) āvun je shuddha chaitanyanā pravāharūp-ahāhā..! chaitanya... chaitanya... chaitanya... em shuddha chaitanyanā dhruv pravāharūp shuddha jīvatva chhe te nirāvaraṇ shuddha pāriṇāmikabhāv chhe ane te bandh-mokṣhanā pariṇāmathī rahit chhe. arthāt te bandh mokṣhanā pariṇāmanun kāraṇ nathī.

paryāyamān ashuddhatā hoy to dravya ashuddha thaī jāy-em keṭalāk kahe chhe ne? lyo, emanī e mānyatāno āmān niṣhedh thaī gayo. bhāī! dravya to trikāḷ shuddha nirāvaraṇ ja chhe. (āvaraṇ chhe e to paryāyamān chhe.) āvī vāt chālatī na hatī ane bahār āvī eṭale keṭalākane khaḷabhaḷāṭ thayo ke-are! amārā ā badhā kriyākāṇḍ uḍī jashe. paṇ bāpu! ā tārā hit nī vāt chhe bhāī! choryāsīnā avatārano ant karī janma maraṇ rahit thavānī ā vāt chhe bāpu!

shuddha jīvatvasvarūp trikāḷ shaktilakṣhaṇ je pāriṇāmikapaṇun chhe temān draṣhṭi āpatān samyagdarshan pragaṭ thāy chhe e pachhī kaheshe. ahīn kahe chhe -vastunun svarūp je trikāḷ shaktirūp sat chhe, ahāhā..! satnun je satva chhe te trikāḷ nirāvaraṇ chhe. uday, upasham, kṣhayopasham ane kṣhāyik-em chār bhāvo je paryāyarūp chhe te trikāḷī dhruv shuddhamān nathī. tem tene āvaraṇey nathī. āvo mārga chhe bhāī! ek vār sāmbhaḷ to kharo nāth! andaramān bhagavān ātmā “ānand brahmaṇorūpan” gnānānandanī svarūpalakṣhmīthī mahā pratāpavant trikāḷ virājī rahyo chhe. tenī draṣhṭi karavī tenun nām samyagdarshan chhe je dharmanun pahelun pagathīyun chhe.

agnānī māne chhe ke kaṣhāy mand karīe, vrat, niyamanī kriyā karīe te sādhan ane tenāthī sādhya siddha thashe; parantu em chhe nahi. kaṣhāy tivra ho ke mand, e audayik bhāv chhe ane te malin vikārī pariṇām sansāranun-bandhanun kāraṇ chhe. mokṣhanun nahi. mokṣhanā kāraṇarūp to aupashamik, kṣhāyopashamik ane kṣhāyik-em nirmaḷ paryāyarūp traṇ bhāvo chhe. ane chārey bhāvothī rahit trikāḷ shuddha jīvatvalakṣhaṇ je shuddha pāriṇāmikabhāv chhe te akriy chhe. temān kriyā nathī, utpād-vyay nathī. emān kāī karavun nathī ke chhoḍavun nathī. mokṣha karavo emey nahī, ne rāg karavo emey nahī, rāg chhoḍavo emey nahī. ahā! āvo shuddha pāriṇāmik bhāv nirāvaraṇ chhe. teno āshray letān samyagdarshan ādi dharma pragaṭ thāy chhe.

arere? āvī vāt jene kāney na paḍe te bichārā shun kare? hun koṇ chhun? mārun svarūp shun chhe? ā pāñch bhāvo kevī rīte chhe? kayā bhāvathī bandhan chhe ne kayā bhāvathī mokṣhano upāy ne mokṣha thāy, kyā bhāv shuddha chhe ne kayā bhāv ashuddha chhe, kayā bhāv āshray karavāyogya upādey chhe ne kayā hey chhe-ahā! ityādi samajavānī


PDF/HTML Page 3134 of 4199
single page version

navarāsh na maḷe te bichārā shun kare? arere! te chorāsīnā avatāranā samudramān kyāy ḍūbī mare. shun thāy? bhāī! tane ā samajavāno avasar chhe. emān tun raḷavā-kamāvā pāchhaḷ, kuṭumb-parivārane sāchavavā pāchhaḷ ne īndriyanā viṣhayabhoganī pāchhaḷ ja rokāīne rahīsh to avasar veḍaphāī jashe.

juo, shuddha pāriṇāmik bhāv je trikāḷ chhe tene bhāv kahevāy. paryāyane paṇ bhāv kahevāy. rāgane paṇ bhāv kahevāy ne dravya-vastu chhe tene paṇ bhāv kahevāy. ahīn dravyane shuddha pāriṇāmikabhāv evī sañgnā āpī chhe. te to bandh-mokṣhaparyāyanī pariṇatithī rahit chhe em kahe chhe.

ahāhā...! bhagavān ātmā trikāḷ dhruv astirūp chhe. ahāhā...! chhe... chhe.... ... chhe ne chhe. dhruv... dhruv... dhruv evā anādi-anant shuddha chaitanyanā pravāharūp chhe. te, ahīn kahe chhe, bandh-mokṣhanī pariṇatithī rahit chhe; rāgādinā bhāvathī rahit chhe ane mokṣhamārga ne mokṣhanī paryāyathī paṇ rahit chhe. ahāhā...! trikāḷī svabhāvamān paravastu nathī, rāg nathī, malin paryāy nathī, ane apūrṇa ke pūrṇa nirmaḷ paryāy paṇ nathī. ahāhā...! āvī potānī chījano jene andar draṣhṭimān svīkār thayo chhe tene ja shuddha ātmānā atīndriy ānandano svād āve chhe. bākī to badhun thothe thothān chhe.

bhāī! janma-maraṇanā antano upāy ā ek ja chhe. duniyā māne ke na māne. duniyā game te kahe, satya ā chhe. ātmā shuddhachaitanya mahāprabhu bandh-mokṣhanī paryāyathī rahit vastu chhe. te ekanā āshraye dharmarūp nirmaḷ pariṇati pragaṭ thāy chhe.

have visheṣh kahe chhe- ‘parantu je dashaprāṇarūp jīvatva ane bhavyatva-abhavyatvadvay te paryāyārthikanayāshrit hovāthī “ashuddhapāriṇāmikabhāv” sañgnāvāḷān chhe.

koīne thāy ke āvo upadesh! lokone ā samajavun kaṭhaṇ paḍe chhe. haju to hun sharīrathī rahit chhun e kabūlavun kaṭhaṇ paḍe chhe. paṇ bhāī! ā sharīr ādinī kriyā to enā kāḷe je thavānī hoy te thāy chhe. temān tāro kāī adhikār chhe ja nahi. hun dhyān rākhun to sharīr vyavasthit rahe. nahitar bagaḍī jāy em tun māne, paṇ evo koī adhikār tane sharīr par chhe nahi; kemake sharīr paravastu chhe. ahāhā...! sharīrathī judun, rāgathī judun ne ek samayanī paryāyathī paṇ judun-evun je trikāḷī dhruv dravya andar chhe ene dhyey banāvavun chhe. āvo mārga chhe. bhāī! aho! ā apūrva vāt chhe. anantakāḷamān eṇe antardraṣhṭi-dravyadraṣhṭi karī ja nathī, paṇ e vinā bahāranī kriyāthī dharma thāy evī chīj nathī.


PDF/HTML Page 3135 of 4199
single page version

are bhāī! tane tārā kāyamī trikāḷī jīvananī khabar na maḷe to tun sāchun jīvan kevī rīte jīvīsh? āhār-pāṇī ke sharīrādi jaḍathī tun jīvavānun mān te kāī sāchun jīvan nathī. ahā! sharīr pote ja jaḍ mr̥utak-kalevar chhe to te vaḍe tun kem jīve? bhāī! potānā shuddha chaitanyaprāṇo vaḍe trikāḷ jīve, ane shuddha chaitanyasvabhāvanā āshraye mokṣha-siddhapadane sādhīne sādi-anant pūraṇ ānandamay jīvan jīve te ja jīvanun sāchun jīvan chhe. stutimān āve chhe ne ke-

tārun jīvan kharun tārun jīvan... ....
jīvī jāṇyun nemanāthe jīvan... ....

ahāhā...! bhagavān kevaḷī je pūraṇ vītarāgavignānamay jīvan jīve chhe te kharun jīvan chhe, sāchun jīvan chhe. bākī agnānapūrvak rāgādimay jīvan jīve tene jīvanun jīvan koṇ kahe? e to bhayaṅkar bhāvamaraṇ chhe. āve chhe ne ke -

kṣhaṇakṣhaṇ bhayaṅkar bhāvamaraṇe kān are! rāchī raho? bāpu! rāgathī dharma māne arthāt rāgane jīvan māne tene to sāchun jīvan jīvatān ja nathī āvaḍatun; tene to nirantar bhāvamaraṇ ja thayā kare chhe. samajāṇun kāī..

ahīn kahe chhe-je dashaprāṇarūp jīvatva ane bhavyatva-abhavyatvadvay te paryāyārthikanayane āshrit chhe ane tethī te ‘ashuddha pāriṇāmikabhāv’ sañgnāvāḷān chhe. aho! ā to ekalun mākhaṇ mūkayun chhe. shun kahe chhe! ke dashaprāṇarūp jīvatva ane bhavyatva- abhavyatvadvay-e traṇ avasthādraṣhṭie, paryāyadraṣhṭie, vyavahāranayathī kahevāmān āvyān chhe.

dashaprāṇarūp jīvatva chhe te ashuddha prāṇ chhe. jaḍaprāṇothī jīv jīve chhe e to vāt nahi, paṇ ahīn kahe chhe-pāñch īndriyo (bhāvendriyo) man, vachan, kāyā āyuṣhya ane shvās (andar jīvanī yogyatārūp) -evā dashaprāṇarūp je ashuddha jīvatva tenāthī jīv jīve chhe em je kahyun te vyavahāranayathī kahyun chhe ane te ‘ashuddha pāriṇāmikabhāv’ chhe. vaḷī bhavyatva-abhavyatvadvay paṇ paryāyārthikanayāshrit hovāthī ‘ashuddha pāriṇāmikabhāv’ chhe, ahāhā..! trikāḷī dhruv ek chaitanyasvabhāvabhāvathī bharelī shuddha paramapāriṇāmikabhāvasvarūp je vastu temān ā ‘ashuddha pāriṇāmikabhāv’ kyān chhe? nathī. lyo, have āmān olā vyavahāravāḷāone badhā vāndhā uṭhe chhe. paṇ shun thāy. (vastusvarūp ja evun chhe tyān shun thāy?) juone! ā chokakhun to kahyun chhe ke-je dashaprāṇarūp jīvatva, bhavyatva, abhavyatva-e traṇe paryāyārthikanayāshrit hovāthī ‘ashuddha pāriṇāmikabhāv’ sañgnāvāḷān chhe.

prashnaḥ– ‘ashuddha’ kem?


PDF/HTML Page 3136 of 4199
single page version

uttaraḥ– sansārīone shuddhanayathī ane siddhone to sarvathā ja dashaprāṇarūp jīvatvano ane bhavyatva-abhavyatvadvayano abhāv hovāthī.

shun kīdhun? joke paryāyārthikanaye ashuddha dashabhāvaprāṇ, bhavyatva-abhavyatvadvay-e traṇe kahevāmān āvyā chhe topaṇ ‘सव्वे सुद्धा हु सुद्धणया’ -e vachanathī shuddhanayathī sansārīne e traṇey chhe nahi. ahāhā...! vastu je trikāḷ shuddha ekarūp chhe temān eno abhāv chhe-ane siddhone e dash ashuddha bhāvaprāṇ sarvathā paryāyamān paṇ chhe nahi. sansārīne (e traṇ) paryāyamān chhe paṇ vastumān nathī, jyāre siddhamān e traṇeno sarvathā abhāv chhe, ahāhā...! siddha bhagavān chhe te bhavya paṇ nathī; abhavya paṇ nathī; ā paryāyanī vāt chhe. bhavyatva eṭale mokṣha hovāne lāyak, mokṣha to thaī gayo māṭe bhavyatvano siddhane abhāv chhe; ane abhavyane to mokṣha chhe ja nahi.

sansārī prāṇīne shuddhanayathī joīe to dashabhāvaprāṇ nathī. pāñch bhāvendriyo, man- vachan-kāyānā nimitte kampanadashā, sharīramān rahevānī yogyatārūp āyuṣhya ane shvāsochchhvās thavānī paryāyanī yogyatā-em dash ashuddha bhāvaprāṇ badhā sansārī jīvone shuddhanayathī nathī. ane siddhone to sarvathā dashaprāṇarūp jīvatva nathī. tem ja bhavyatva- abhavyatvano paṇ siddha bhagavānane abhāv chhe, kemake jyān sākṣhāt mokṣhadashā chhe tyān mokṣha thavānī lāyakāt bhavyatva kyān rahyun? ane abhavine to mokṣha chhe ja kyān? ā pramāṇe bhavyatva-abhavyatvane paṇ bhedarūp vyavahār gaṇīne ashuddha pāriṇāmikabhāv kahyā.

ātmāno sācho prāṇ ane enun sāchun jīvan to shuddha chetanā chhe; ene dashaprāṇ kahyā e to vyavahārathī chhe, paṇ te kāī ātmānun paramārtha jīvan nathī. tenā vagar paṇ ātmā jīvī shake chhe. juo, siddhane pūrve (sansāradashāmān) dash prāṇ hatā, paṇ hamaṇān to te sarvathā ja nathī, dravya-guṇamān to pahelethī ja na hatā, have paryāyamān paṇ teno abhāv thayo. aho! bhagavān sarvagnadeve kahelun tattva param alaukik chhe. bhāī! ahā! dravya- paryāyanun ne pāñch bhāvonun svarūp samajāvīne mokṣhano upāy ne mokṣha kem sadhāy te āchāryadeve batāvyun chhe. ahā! vītarāgī santono mahā-mahā upakār chhe.

have kahe chhe- ‘te traṇamān, bhavyatvalakṣhaṇ pāriṇāmikane to yathāsambhav samyaktvādi jīvaguṇonun ghātak “deshaghātī” ane “sarvaghātī” evān nāmavāḷun mohādikarma-sāmānya paryāyārthikanaye ḍhāṅke chhe em jāṇavun.’

juo, dashabhāvaprāṇarūp ashuddha jīvatva bhavyatva ane abhavyatva-e traṇamān, mokṣha thavānī lāyakātarūp bhavyatvalakṣhaṇ pāriṇāmikabhāv chhe. tene kahe chhe, samyaktvādi guṇonun ghātak ‘deshaghātī’ ne ‘sarvaghātī’ nāmavāḷun mohādikarmasāmānya


PDF/HTML Page 3137 of 4199
single page version

paryāyārthikanaye ḍhāṅke chhe. ahīn dravya ghātīkarma na letān bhāvaghātīkarma ḍhāṅke chhe em samajavun; dravyaghātīkarma to jaḍ chhe, bāhya nimitta chhe. samyaktvādi jīvaguṇonun ghātak to andaramān mohādi bhāvaghātī karma chhe ane te bhavyatvalakṣhaṇ pāriṇāmik bhāvane paryāyārthikanaye ḍhāṅke chhe em jāṇavun. ahā! ā to sarvagna vītarāg parameshvaranī vāṇīmānthī sār-sār mākhaṇ tāravīne jainadarshananun rahasya āchāryadeve jagatane āpyun chhe.

kahe chhe-je bhavyatvalakṣhaṇ pāriṇāmikabhāv chhe tene samyaktvādi guṇonun ghātak ‘deshaghātī-sarvaghātī’ nāmavāḷun mohādikarmasāmānya paryāyārthikanaye ḍhāṅke chhe. eṭale shun? ke paryāyamān ḍhāṅkaṇ chhe paṇ shuddha vastumān nathī. vastu shuddhapāriṇāmikabhāvarūp sadā nirāvaraṇ ekarūp chhe. shuddha, dravyārthikanaye emān ḍhāṅkavun ne ughaḍavun evun kāī chhe ja nahi. ahāhā...! ātmā ānandakand prabhu trikāḷ nirāvaraṇ chhe. temān ḍhaṅkāvun ne ughaḍavun kyān chhe? chhe ja nahi. āve chhe ne ke- (paramātmaprakāshamān)

आनंदं ब्रह्मणो रुपं निजदेहे व्यवस्थितम्
ध्यान हीना न पश्यन्ति जात्यंधा इव भास्करम्

ahāhā...! nijadehamān bhagavān sachchidānand prabhu ātmā (bhinna) virāje chhe. tene dhyān vinānā puruṣho joī shakatā nathī; jem sūrya sadā vidyamān chhe tene jātiandh chhe teo joī shakatā nathī tem bhagavān ātmānun lakṣha jemane nathī teo tene joī shakatā nathī.

ghuvaḍane koīe pūchhayun-“elā! sūrya chhe ke nahi?” tyāre te kahe -“jene koī di’ najare bhāḷ‌yo nathī te chhe em kem kahun?” lyo, āvo mahā pratāpavant ujjvaḷ prakāshano goḷo sūrya chhe te ghuvaḍane dekhāto nathī. jātiandh chhe ne! tem ātmā chaitanyasūrya prabhu sadāy andar birāje chhe, parantu enī draṣhṭi (samyakdarshan) vinā, enā dhyān vinā te dekhāto nathī. jem jātiandhane sūrya dekhāy nahi tem rāg ne paryāyanī ruchivāḷā janmāndhane chaitanyachamatkār prabhu ātmā dekhāto nathī arthāt bhāvaghātī āvaraṇ vaḍe paryāyanaye ḍhaṅkāī gayo chhe. lyo, āvī vāt!

have kahe chhe- ‘tyān. jyāre kāḷādi labdhinā vashe bhavyatvashaktinī vyakti thāy chhe tyāre ā jīv sahaj-shuddha-pāriṇāmikabhāvalakṣhaṇ nijaparamātmadravyanān samyakshraddhān- gnān-anucharaṇarūp paryāye pariṇame chhe; te pariṇaman āgamabhāṣhāthī “aupashamik”, “ kṣhāyopashamik” tathā “kṣhāyik” evā bhāvatray kahevāy chhe, ane adhyātmabhāṣhāthī “ shuddhātmābhimukh pariṇām”, “shuddhopayog” ityādi paryāyasañgnā pāme chhe.’

juo, ahīn kāḷādi-em pāñche labdhinī vāt karī chhe; ekalā kāḷanī vāt


PDF/HTML Page 3138 of 4199
single page version

nathī, kāḷalabdhi, puruṣhārtha, svabhāv, bhavitavyatā ane te ja samaye nimitta-karmanān upashamādi-em pāñche samavāy ek sāthe ja hoy chhe.

to kaḷashaṭīkāmān (kaḷash 4 mān) samyaktva-vastu yatnasādhya nathī, sahajarūp chhe em kahyun chhe-te kevī rīte chhe?

samādhānaḥ– hā, tyān kāḷalabdhinī mukhyatāthī vāt karī chhe. samakitanī paryāy paṇ potānun sahaj ja chhe em tyān kahevun chhe; bākī te ja kāḷe pāñche samavāy ekī sāthe ja hoy chhe. ghaṇe ṭhekāṇe puruṣhārthanī mukhyatāthī vāt karī hoy tyān samyaktva prayatnathī- puruṣhārthathī siddha thāy chhe em kahyun chhe. e to vivakṣhābhed chhe; bākī kāryakāḷe pāñche samavāy ekī sāthe hoy chhe.

ātmā chaitanyamūrti prabhu atīndriy gnān ne ānandano rasakand chhe. ahāhā...! atīndriy ānandano dariyo prabhu ātmā chhe. enā sivāy traṇakāḷ-traṇalokamān ānandarūp vastu bījī koī nathī. ahā! paṇ agnānī jīv pote ānandasvarūp chhe tene na mānatān bahāramān bīje ānand chhe em māne chhe. mārān koī vakhāṇ kare to mane majhā paḍe, mane koī moṭo kahe to majhā paḍe, koī paisāvāḷo kahe to majhā paḍe, koī mane gnānī paṇḍit kahe to majhā paḍe-em anek prakāre te mithyā kalpanā kare chhe. paṇ bhāī! tāro ānand bahāramān kyāy nathī; tārā ānandanī dhruv khāṇ to andar chidānand prabhu tun pote ja chho. ahā! āvī vāt potānī chījane pāmavā māṭe kāḷalabdhivashe jyān svabhāvanī ruchi kare chhe tyān (tatkāl ja) antaḥpuruṣhārtha jāge chhe, kāḷalabdhi pāke chhe, bhavitavya je samakit pragaṭ thavāyogya chhe te thāy chhe ane tyāre karmanā upashamādi paṇ thāy chhe; ā pramāṇe pāñche samavāy ekī sāthe ja hoy chhe.

pahelān anādithī mohakarmanā vashe pariṇamatān jīvane potānā samyaktvādi guṇono ghāt thato hato eṭale mokṣhanā kāraṇarūp traṇ bhāvo tene na hatā. agnānadashāmān mithyātvādi-sarvaghātī ne deshaghātī-karmo tenā samyaktvādi guṇone ghātavāmān-ḍhāṅkavāmān nimitta thatā hatā. paṇ have sadgurunā upadeshanun nimitta pāmīne jyān shuddha pāriṇāmikarūp param svabhāvabhāvanī sanmukh thaī tenī bhāvanārūp pariṇat thayo tyān mokṣhanā kāraṇarūp evā aupashamikādi bhāvo pragaṭ thāy chhe; tene puruṣhārtha, svakāḷ, karmanān upasham ādi pāñche labdhio thaī jāy chhe ane ā bhavyatvashaktinī vyakti chhe. bhavyatva to te jīvamān pahelethī hatun, paṇ nijasvabhāvabhāvanun bhān thayun tyāre te pākarūp thaīne pariṇamyun; mokṣhanī je yogyatā hatī te tyāre karmarūp thavā māṇḍī; ne have alpakāḷamān mokṣhadashā pragaṭ thaī jashe. lyo, āvī vāt!


PDF/HTML Page 3139 of 4199
single page version

aho! ā to koī adbhut alaukik vāto chhe. kahe chhe-jyāre kāḷādilabdhinā vashe bhavyatvashaktinī vyakti thāy chhe tyāre jīv sahaj-shuddha-pāriṇāmikalakṣhaṇ nij paramātmadravyanān samyakshraddhān-gnān-anucharaṇarūp paryāye pariṇame chhe. niyamasāramān (gāthā-1pa7 mān) āve chhe ne ke-

“nidhi pāmīne jan koī nij vatane rahī phaḷ bhogave,
tyam gnānī parajan saṅg chhoḍī gnānanidhine bhogave.”

jem koī daridra māṇas nidhine pāmīne potānā vatanamān guptapaṇe rahī tenā phaḷane bhogave chhe. tem gnānī parajanonā saṅgane chhoḍīne svarūpamān gupta rahīne gnān-nidhine bhogave chhe. ānī ṭīkāmān kahyun chhe ke-

“sahaj paramatattvagnānī jīv kavachit āsannabhavyanā (āsannabhavyatārūp) guṇano uday thatān sahaj vairāgyasampatti hotān, param gurunā charaṇakamaḷayugalanī niratishay (uttam) bhakti vaḍe muktisundarīnā mukhanā makarand samān sahajagnānanidhine pāmīne, svarūpavikaḷ evā parajanonā samūhane dhyānamān vighnanun kāraṇ samajīne taje chhe.”

jem koī daridrīne moṭī karoḍonī nidhi bhāgyavash maḷī jāy to te potānā vatanamān jaīne tene guptapaṇe ekalo bhogave chhe. em, kahe chhe, he, bhāī! tane param adbhut gnānanidhi-gnānano samudra jo prāpta thayo to tene ekalo (svarūpagupta rahīne) bhogavaje. em ke koī sāthe vādavivād karīsh nahi. jagatamān svasamay ane parasamay em anek prakāranā jīv chhe. tenī sāthe vādavivādamān paḍīsh nahi, kemake vādavivādathī āvī svarūpanī vāt samajāy em nathī. niyamasār gāthā 1pa6 mān e ja kahyun chhe ke-

णाणा जीवा णाणा कम्मं णाणाविहं हवे लद्धि।
तम्हा वयणविवादं सगपरसमएहिं वज्जिज्जो।।

nānā prakāranān jīvo chhe, nānā prakāranun karma chhe, nānā prakāranī labdhi chhe; tethī svasamayo ane parasamayo sāthe (svadharmīo ane paradharmīo sāthe) vachan-vivād varjavāyogya chhe.

tyāre koī kahe chhe- vighaṭan thayun chhe te ame saṅgaṭhan karavā māgīe chhīe. parantu bhāī! bhagavān jineshvarano ā mārga em (vād karavāthī) nahi samajāy. vādavivādamān ekane sāchā ane ekane khoṭā pāḍavā chhe tāre; paṇ tyān tun ek vāt karavā jāy tyān te bījī vāt karashe. em ke vyavahārane shāstramān sādhan


PDF/HTML Page 3140 of 4199
single page version

kahyun chhe, tame kem nā pāḍo chho? tame ekānte haṭh karo chho. bāpu! ām ā vātano niveḍo ām āve em nathī. vītarāgabhāve dhīrajathī pote samajavā māge to niveḍo āve, paṇ tame khoṭā ane ame sāchā chhīe em siddha karavā māṭe vātachīt karavāthī vivād thāy ane vivādathī pār paḍe (samajamān āve) evī ā chīj nathī. are bhagavān! andar tārun sat evun chhe ke eno kāḷ pākyo hoy ane puruṣhārtha karī tun svabhāvanun bhān kare to saheje ā samajāy evī chīj chhe; vādavivādathī koīne samajāvī shakāy evī chīj nathī.

samādhishatakamān āve chhe ke-are! hun kone samajāvun? hun jene samajāvavā māgun chhun e samajanāro ātmā chhe e to (āṅkhathī) mane dekhāto nathī; ane ā je dekhāy chhe e to jaḍ (sharīr) chhe; tene hun shun samajāvun? māṭe hun samajāvun evo je māro vikalpa chhe te pāgalapaṇun chhe, chāritradoṣh chhe. ahā! āvo mārag! bāpu! ā to digambar santonī vāṇī! bhāre kushāgra; temān ā kahe chhe-vāṇīthī tane gnān thāy evo bhagavān! tun nathī. aho! santonī āvī alaukik chamatkārī vāto chhe.

ahīn kahe chhe-jyāre kāḷādilabdhinā vashe bhavyatvashaktinī vyakti thāy chhe tyāre ā jīv sahaj shuddha pāriṇāmikabhāvalakṣhaṇ nij paramātmadravyanān samyakshraddhān-gnān- anucharaṇarūp paryāye pariṇame chhe. ahīn ‘kāḷādilabdhinā vashe’ -em kahyun tyān svabhāvavashe, puruṣhārthavashe em badhun sāthe levun. ekalā kāḷanī ā vāt nathī paṇ pāñche samavāyanī āmān vāt chhe. ahā! jyāre mokṣhamārganī prāptino kāḷ āve tyāre enī draṣhṭi sahaj shuddha gnānānandasvabhāv upar jāy chhe ane tyāre tene andaramān samyakdarshan pragaṭ thāy chhe. āvī vāt chhe.

ahāhā...! ātmadravya sahaj ek shuddha paramapāriṇāmikabhāvalakṣhaṇ sadā paramātmasvarūp chinmātra vastu chhe. ahā! āvā nij paramātmadravyanān samyakshraddhān- gnān-anucharaṇarūp paryāye jīv pariṇame enun nām dharma ane enun nām mokṣhano mārga chhe. juo, dev-guru-shāstranun bhedarūp shraddhān e kāī vāstavik shraddhān-samakit nathī; ane shāstranun gnān te kāī vāstavik samyaggnān nathī, paṇ pote sadāy andar shuddha chaitanyamūrti prabhu kāraṇ paramātmā virājī rahyo chhe tenā samyakshraddhān-gnān-anucharaṇarūp paryāye pariṇamavun tenun nām samyagdarshan-gnān-chāritra chhe ane te satyārtha mokṣhamārga chhe.

ek prashna thayo hato ke- tame kāraṇaparamātmā-kāraṇaparamātmā kahyā karo chho, to kāraṇ hoy to kārya āvavun joīe ne?