PDF/HTML Page 3141 of 4199
single page version
tyāre kahyun ke-bhāī! kāraṇaparamātmā to andar trikāḷ ek gnāyakabhāvapaṇe birājī rahyo chhe paṇ ene antarmukhapaṇe pratītimān āve tyāre ‘hun kāraṇaparamātmā chhun’ - em bhān thāy ne? pratītimān āvyā vinā ene kāraṇaparamātmā kyān chhe? bhagavān pūrṇānandasvarūp nij paramātmadravyanun samyak shraddhān thāy tene ‘hun kāraṇ paramātmasvarūp chhun’ -em bhāse chhe ne tene kārya (kārya paramātmā) pragaṭe chhe. je ek samayanī paryāy ane rāganī shraddhāmān rahyo chhe tene kāraṇaparamātmā kem bhāse? tene kārya kyāthī pragaṭe?
e to gāthā (samayasāramān) 17-18 mān āvī gayun ke-ābāḷagopāḷ badhā ātmāone vartamān je gnānaparyāy chhe temān nij paramātmadravya ja bhāse chhe, paṇ agnānīonī draṣhṭi tyān nathī. ahā! ākhun dravya potānā gnānamān jaṇāy evī potānī chīj chhe kemake gnānanī paryāyano svaparaprakāshak svabhāv chhe. paṇ enī (-agnānī jīvanī) draṣhṭi sva upar nathī paṇ par upar chhe, paryāy ane rāg upar chhe. tethī je nij paramātmadravya jaṇāy chhe teno te anādar kare chhe ane rāg ane anshamātra hun chhun em te māne chhe. have āvī vāt chhe tyān ene kārya kem pragaṭe?
kaḷashaṭīkāmān āve chhe ke-jem ḍhāṅkelo nidhi pragaṭ karavāmān āve chhe tem jīvadravya pragaṭ ja chhe, parantu karmasanyogathī ḍhaṅkāyelun hovāthī maraṇane prāpta thaī rahyun hatun; te bhrānti paramaguru shrī tīrthaṅkarano upadesh sāmbhaḷatān maṭe chhe, karmasanyogathī bhinna shuddha jīvasvarūpano anubhav thāy chhe. āvo anubhav te samyaktva chhe. ek samayanī paryāy ane rāg jeṭalo ātmāne māne tene ātmā maraṇane prāpta thaī rahyo chhe, kemake jīvatī jyot nij paramātmadravya tenī sanmukh thaīne teno ene svīkār nathī. svabhāvathī vimukh thaīne rāg ane vartamān paryāyano svīkār karanār jīv maraṇane prāpta thaī rahyo chhe. 11 aṅg ane navapūrvano ughāḍ bhale hoy, te vikāsamān santuṣhṭa thaī je rokāī gayo chhe te jīv svabhāvane bhūlīne maraṇane prāpta thaī rahyo chhe. are! anantakāḷamān eṇe svabhāvanī draṣhṭi karī ja nathī!
ahīn kahe chhe-trikāḷ ānandasvarūp pote paramātmadravya chhe, tenā shraddhān-gnān- ācharaṇarūp paryāye jīv pariṇame te bhavyatva shaktinī arthāt mokṣhamārganī yogyatārūp shaktinī vyakti chhe ane te dharma chhe. are! pote āvo andar bhagavānasvarūp chhe enān gāṇāny kadī eṇe sāmbhaḷyān nathī! paṇ bhāī! jo andar shaktie bhagavānasvarūp na hoy to paryāyamān āvashe kyāthī? bahāramān to kāī chhe nahi. bahāramān tun bhagavānanī (arhantādinī) bhakti kare, pūjā kare ke sammedashikharanī jātrā kare, paṇ enāthī dharma thāy evun dharmanun svarūp nathī, kemake e to mātra
PDF/HTML Page 3142 of 4199
single page version
shubharāg chhe. ahīn shubh chhoḍīne ashubh karo e vāt nathī. dharmīne visheṣhe shubhabhāv āve chhe, paṇ te dharma vā dharmanun kāraṇ nathī. dharmanun kāraṇ to je svadravyanā- nijaparamātmadravyanā āshraye pariṇamavun chhe te chhe. are bhāī! tun ekavār tene (sva- dravyane) jovānī bhāvanā to kar!
juo, ek rājavīnān rāṇī ojhalamān rahetān. ek vakhate rāṇīsāhebā ojhalamānthī bahār nīkaḷyān to tene jovā māṭe lokonān ṭoḷe ṭoḷān umaṭī paḍayān. em, ahīn kahe chhe, ā bhagavān ātmā anādikāḷathī rāg ane paryāyabuddhinā ojhalamān paḍayo chhe. ene jovā māṭe ek vār antarmukh thaī prayatna to kar. bhāī! tārā sansāranā-duḥkhanā nāshano ā ek ja upāy chhe.
oho! ātmā pūrṇānandano nāth prabhu sadā paramātmasvarūpe andar pragaṭ mojud chhe. tene bhūlīne are! tun bahārathī sukh meḷavavā jhāvān nākhe chhe! ahīnthī sukh laun ke tyānthī sukh laun, rājapadamānthī sukh laun ke devapadamānthī sukh laun-em tun jhāvān nākhe chhe, paṇ sukhanidhān to tun pote ja chho ne prabhu! māṭe āvā bhikhārīveḍān-rāṅkāī chhoḍī de, ane andar tārā paramātmadravyane jo, tethī sahajashuddha chidānandamay paramātmadravyanī pratīti thaīne nirākuḷ sukhanī prāpti thashe.
ahīn, kāḷādilabdhinā vashe bhavyatvashaktinī vyakti thāy chhe em kahyun emān ekalo kāḷ vā anyarūp kāḷ na levo, paṇ pāñche samavāy ekasāthe ja chhe em yathārtha samajavun. ahā! mokṣhamārganī prāptino kāḷ hoy tyāre-
1. chidānandaghanasvabhāv upar draṣhṭi jāy te svabhāv thayo, 2. chidānandaghanasvabhāvanī draṣhṭi thaī te svabhāv taraphano puruṣhārtha thayo, 3. te ja kāḷe ā (nirmaḷ) paryāy thavānun gnān thayun te kāḷalabdhi thaī, 4. ā je (nirmaḷ) bhāv te kāḷe thayo te thavāno hato te ja thayo te
pa. tyāre pratikūḷ nimittano abhāv thayo te nimitta thayun. ā pramāṇe pāñche samavāy ek sāthe hoy chhe em jāṇavun. vastutaḥ jene je paryāy thavānī hoy tene te kāḷe te ja paryāy thāy chhe. samyagdarshananī paryāy paṇ nij janmakṣhaṇe utpanna thāy chhe. te paryāyanī utpattino te niyat kāḷ chhe. pravachanasār gāthā 102 mān paryāyanī utpanna thavānī tenī janmakṣhaṇ hovānī vāt āve chhe. lyo, āvī bahu jhīṇī vāt bhāī! ā to sarvagna
PDF/HTML Page 3143 of 4199
single page version
parameshvaranā gharanī vāto bāpā! are! lokone āvun sāmbhaḷavāy maḷyun na hoy ne em ne em napunsakanī jem jindagī chālī jāy. shun thāy?
ā karoḍapati ne abajopati badhā moṭā napunsak chhe. shun kīdhun? ame ā karīe ne ame te karīe-em rāg ane puṇya-pāpanā vikārane rachavāmān jeṇe vīrya rokyun chhe. paramātmā kahe chhe, e badhā mahā napunsak chhe. juo, parapadārthanī rachanā to koī karī shakatun nathī kemake jagatanā padārtho sarva svatantra chhe. parantu je vīrya puṇya-pāpane rache, shubhāshubh rāgane rache te napunsak vīrya chhe. kem? kemake tene dharmanī prajā pākatī nathī. jem napunsakane prajā na thāy tem shubhāshubhabhāvanī rachanānī ruchimān paḍayo chhe tene dharmanī prajānī utpatti thatī nathī. have āvī vāt duniyāne maḷī nathī. bhāī! ā to sarvagna parameshvare kahelī param satya vāt chhe.
kahe chhe-vibhāvamān je vīrya rokātun hatun te jyāre svabhāvasanmukh thayun tyāre tene bhavyashaktinī vyakti thāy chhe. ā līṇḍīpīpar āve chhe ne? pīpar-pīpar, te raṅge kāḷī ane kadamān nānī hoy chhe paṇ temān 64 pahorī arthāt pūraṇ soḷaānī tīkhāsh andar shaktirūpe bharī chhe. tene ghūṇṭavāthī temānthī 64 pahorī tīkhāsh bahār pragaṭ thāy chhe. bhāī! ā to andar shakti chhe te pragaṭ thāy chhe, prāptanī prāpti chhe. lākaḍā ke kolasāne ghūṇṭo to temānthī tīkhāsh pragaṭ nahi thāy, temān tīkhāsh bharī nathī to kyāthī pragaṭ thāy? tem bhagavān ātmā andar 64 pahor arthāt soḷaānī pūraṇ gnān ane ānandanā svabhāvathī bharelun sattva chhe. te svabhāvanī sanmukh thaīne pariṇamatān shaktinī nirmaḷ vyakti thāy chhe. andar shakti to vidyamān chhe ja, te shaktinī sanmukh thaī, teno svīkār, satkār ane ādar jyān karyo ke tatkāl te paryāyamān vyaktarūpe pragaṭ thāy chhe. ānun nām dharma ne mokṣhamārga chhe.
ahāhā...! kahe chhe- ‘tyān jyāre kāḷādi labdhinā vashe bhavyatvashaktinī vyakti thāy chhe tyāre ā jīv sahaj-shuddha-pāriṇāmikabhāv lakṣhaṇ nij-paramātmadravyanān samyakshraddhān- gnān-anucharaṇarūp paryāye pariṇame chhe; te pariṇaman āgamabhāṣhāthī “aupashamik”, “ kṣhāyopashamik” tathā “kṣhāyik” evā bhāvatray kahevāy chhe ane adhyātmabhāvathī “ shuddhātmābhimukh pariṇām”, “shuddhopayog” ityādi paryāyasañgnā pāme chhe.’
juo, svabhāvavān vastu chhe te lakṣhya chhe ane shuddha svabhāvabhāv te lakṣhaṇ chhe, ātmā ek gnāyakabhāvamātra vastu sahaj shuddha pāriṇāmikabhāvalakṣhaṇ paramātmadravya chhe. khūb sūkṣhma vastu prabhu! ene jāṇyā vinā avatār karī karīne anantakāḷ e āthaḍī maryo chhe. are! anantavār eṇe jain sādhupaṇun līdhun, mahāvrat pāḷyān,
PDF/HTML Page 3144 of 4199
single page version
dayā pāḷī, bāyaḍī-chhokarān, dukān-dhandhā chhoḍayā paṇ bhrānti na chhoḍī, ātmagnān na karyun. rāg ane alpadashā te hun nahi, hun to pūraṇ vītarāg-sarvagnasvabhāvī sahaj shuddhapāriṇāmikabhāvalakṣhaṇ paramātmadravya chhun em antarmukh draṣhṭi na karī.
ahāhā...! vastu ātmā sahaj shuddhapāriṇāmikabhāvalakṣhaṇ paramātmadravya chhe, bāpu! ā to jher utāravānā mantro chhe. jem sarpa karaḍe ane jher chaḍhe to te mantradvārā utarī jāy tem rāganī ekatvabuddhinān ene anādithī jher chaḍhelān chhe te utāravānā ā mantro chhe. ā puṇyabhāv ane puṇyanān phaḷ je dhūḷ (paisā ādi) maḷe te mārān evī mānyatā e bhrānti-mithyātvanun jher chhe. ahā! te mithyātvanā jhere tenā sahajashuddhasvabhāvano ghāt karyo chhe.
to shun karmoe ghāt karyo chhe em nahi? uttaraḥ– nā karmoe ghāt karyonathī. pūjāmān āve chhe ne ke-
bhāī! karmanān rajakaṇ to jaḍ bījī chīj chhe, e to ātmāne aḍatāny nathī tyān e shun ghāt kare? potānā svabhāvanī viparīt mānyatā te svabhāvano ghāt karanārī chīj chhe ane tene mithyātva kahe chhe. lyo, have āvī vāt samajavā rokāy nahi ne vakhat raḷavā-kamāvāmān gumāvī de. paṇ emān shun chhe? puṇyoday hoy to karoḍo kamāy paṇ e to dhūḷanī dhūḷ chhe. samajāṇun kāī... ...?
bhāī! ā to tārun satyārtha svarūp shun chhe te āchāryadev batāve chhe. ā shakkariyāno dākhalo ghaṇīvār āpīe chhīe ne? jem shakkarakand, tenā upar jhīṇī lāl chhāl chhe tene najaramān na lyo to, andar ekalī sākaranī mīṭhāshano piṇḍ chhe. sākaranī mīṭhāshano piṇḍ chhe eṭale to ene shakkarakand kahevāmān āve chhe. ahāhā...! te bhagavān ātmā sachchidānand prabhu, upar paryāyamān shubhāshubhabhāvarūp je lāl chhāl chhe tene lakṣhamān na lyo to, andar ekalā gnānānandarūp amr̥utarasano piṇḍ chhe. ahāhā...! shubhāshubhabhāvanī chhāl pāchhaḷ andar bhagavān! tun ekalā gnānānandarasano dariyo bharyo chho. ahā! āvun pūraṇ paramātmasvarūp ene kem bese? bhāī! ā bhagavān je paryāyamān paramātmā thaī gayā enī vāt nathī hon; ā to andar svabhāvarūp nijaparamātmadravyanī vāt chhe. tīrthaṅkarādi par paramātmānun lakṣha karīsh to to tane rāg ja thashe. ‘परदव्वादो दुग्गइ’ evun shāstravachan chhe. paradravya pratye lakṣha jāy e durgati chhe bhāī!
tyāre keṭalāk vāndho uṭhāve chhe ke-vyavahārathī nishchay thāy chhe.
PDF/HTML Page 3145 of 4199
single page version
tene kahīe chhīe ke tārī mānyatā yathārtha nathī. dayā, dān, vrat, bhakti ityādinā pariṇām vaḍe puṇyabandh thāy chhe, dharma nahi. shubharāg-mandarāganā pariṇām dharmanun kāraṇ nathī. shubharāg dharma nahi. dharmanun kāraṇey nahi.
tyāre te kahe chhe-shāstramān shubharāgane mokṣhanun paramparā kāraṇ kahyun chhe. hā, kahyun chhe; paṇ teno artha shun? chidānandaghan sahajashuddha pāriṇāmikabhāvalakṣhaṇ nij paramātmadravyanun jene antaramān bhān vartī rahyun chhe evā dharmī jīvane shubhanā kāḷe ashubh (mithyātvādi) ṭaḷī gayel chhe ane krame karīne (vadhatā jatā antaḥpuruṣhārtha ane vītarāgatāne kāraṇe) shubhane paṇ te ṭāḷī de chhe e apekṣhāe enā shubharāgane mokṣhanun paramparā kāraṇ kahyun chhe. tyān kharekhar to krame vadhatī jatī vītarāgatā ja mokṣhanun paramparā kāraṇ chhe, paṇ te te kāḷamān abhāvarūp thato jato shubharāg āvo hoy chhe tenun gnān karāvavā upachārathī tene mokṣhanun paramparā kāraṇ kahevāmān āvyun chhe. kharekhar te kāī mokṣhanun kāraṇ vā paramparā kāraṇ chhe em nathī, kharekhar to rāg anarthanun ja kāraṇ chhe; te arthanun-hitanun kāraṇ kem thāy? kadīy na thāy. āvī vāt chhe. jagat māne ke na māne, ā satya chhe.
are! e anādikāḷathī rakhaḍī maryo chhe. potānun sat kevaḍun moṭun ane keṭalā sāmarthyavāḷun chhe enī ene khabar nathī. ahīn kahe chhe-bhagavān! tun pote sahaj shuddhapāriṇāmikabhāvalakṣhaṇ paramātmadravya chho. bahirātmā. antarātmā ane paramātmā-e to paryāyanī vāt chhe; e vāt ā nathī. ā to pote shuddha buddha chaitanyaghan trikāḷī dhruv paramātma-dravya chhe enī vāt chhe. are! anantakāḷamān ene ātmānun pramāṇ nām māp karatān āvaḍayun nathī; enān māpalān ja khoṭān chhe.
juo, ek ravivāranī rajānā divase ek nānā chhokarāno bāp pa0 hāth ālapākano tāko gher laī āvyo pelā chhokarāne thayun ke hun ene māpun. eṇe potānā hāthathī bharīne māpyo ane enā bāpane kahyun- ‘bāpujī, ā kāpaḍano tāko to 100 hāthano chhe.’ tyāre tenā bāpe samajaṇ pāḍī ke-bhāī! ā tārā nānakaḍā hāthanān māp amārā vepāranā kāmamān jarāy na chāle. tem param pitā sarvagna parameshvar kahe chhe-bhāī! chaitanyamūrti bhagavān ātmānun māp tārī mati-kalpanāthī tun karavā jāy paṇ mokṣhanā māragamān tārun e māp na chāle. tārā kutarka vaḍe bhagavān chaitanyamūrtisvarūp ātmānun māp nahi nīkaḷe, bhāī! are dharmanā bahāne vrat, bhakti, pūjā, dayā, dān ādi shubharāgamān rokāīne loko undhā raste chaḍhī gayā chhe. e bhāv (-shubhabhāv) ashubhathī bachavā pūrato hoy chhe kharo, paṇ te bhāv dharma ke dharmanun kāraṇ chhe em kadīy nathī.
PDF/HTML Page 3146 of 4199
single page version
ahīn kahe chhe-sahaj shuddha nijaparamātmadravyanun antaḥshraddhān karavun enun nām samyagdarshan chhe. shun kīdhun? ā dev-guru-shāstranī bhedarūp shraddhā karavī te samyagdarshan em nahi, kemake e to rāg chhe. ā to ‘appā so param appā’ arthāt bhagavān ātmā andar sadā paramātmasvarūpe virāje chhe, tenī sanmukh thaīne jevī ane jevaḍī potānī chīj chhe tevī ane tevaḍī enī pratīti karavī enun nām samyagdarshan chhe, vartamān gnānanī paryāyamān trikāḷī dravyane gney banāvī hun ā (-shuddha buddha chaitanyaghan paramajyoti sukhadhām) chhun evī pratīti karavī enun nām antaḥshraddhān chhe. ene ātmānun antaḥshraddhān kaho, ruchi kaho ke samyagdarshan kaho-ek ja vāt chhe. samajāṇun kāī....?
vaḷī vartamān gnānanī paryāyamān trikāḷī dravyane gney banāvatān nijaparamātmadravyanun je parignān thayun tenun nām samyaggnān chhe. ghaṇā shāstronun gnān-bhaṇatar te samyaggnān em nahi, kemake e to paralakṣhī gnān chhe. ā to pote antaramān bhagavān ātmā pūraṇ ek gnānasvabhāvī paramātmadravya chhe. tenī sanmukhatā thatān ‘hun ā chhun’ -em gnān thavun enun nām ātmagnān-samyaggnān chhe. dashāmān bhale rāg ho, alpagnatā ho, vastu pote andar pūraṇ paramātmasvarūp chhe. āvā potānā paramātmasvarūpanun gnān thavun tene samyaggnān kahe chhe. lyo, āvo vītarāgano mārag laukikathī kyāy meḷ na khāy evo chhe.
oho! ‘nijaparamātmadravyanun samyak shraddhān’ -em kahīne ek samayanī paryāy; ke rāg ke dev-shāstra-guru-koī enā shraddhānano viṣhay ja nathī em siddha karyun chhe. gajab vāt chhe bhāī! jevun potānun trikāḷī sat chhe tevun tenun shraddhān-gnān thavun tene ahīn samyagdarshan-samyaggnān kahyun chhe. lyo, āvī chusta-ākarī sharato chhe.
vaḷī nijaparamātmadravyanun anucharaṇ enun nām chāritra chhe. mahāvratādi pāḷavān e chāritra em nahi, kemake e to rāg chhe. ā to chidānandaghan evun je svasvarūp temān charavun-ramavun enun nām samyakchāritra chhe. oho! andar ānandano nāth pūraṇ gnānānandasvarūpe virāje chhe tene anusarīne charavun, temān ramavun ane temān ja ṭharavun ene ātmacharaṇ nām samyakchāritra kahe chhe.
pūrve anantakāḷamān anubhavī nathī evī ā apūrva-apūrva vāto chhe. bhāī! tun ekavār ruchithī sāmbhaḷ. ahīn kahe chhe-jeṇe antaramān ātmāne bhāḷyo chhe, hun ā chhun-em pratītimān līdho chhe evo samakitī dharmī puruṣh ene ja (ātmadravyane ja) anusarīne emān rame enun nām samyakchāritra chhe. jeṇe potānun antaḥtattva shun chhe e bhāḷyun nathī, shraddhayun nathī te rame to shemān rame? te rāgamān ne vartamān
PDF/HTML Page 3147 of 4199
single page version
paryāyamān ramashe, ane e to mithyātvabhāv chhe. koī mahāvratanā bhāv pāḷīne ene dharma māne paṇ bāpu! e dharma nahi, e mithyātvabhāv chhe. bahu ākarī vāt! paṇ shun thāy? vastusvarūp ja evun chhe.
jem sonun chhe te vastu chhe; pīḷāsh, chīkāsh, vajan ādi tenī shaktio chhe; temānthī kuṇḍaḷ, kaḍun, vīṇṭī vagere avasthā thāy tene paryāy kahevāy chhe. tem ā bhagavān ātmā sonā samān trikāḷī dhruv vastu chhe; paramapāriṇāmikabhāv shuddha gnānānand svabhāv teno bhāv chhe; tenī gnān, darshan ādi nirmaḷ dashā pragaṭ thāy te paryāy chhe. vastu ne vastuno svabhāv trikāḷ dhruv chhe, paryāy pariṇamanashīl chhe.
pravachanasāramān (gāthā 160) āve chhe ke- bāḷ, yuvān ane vr̥uddha e to sharīranī avasthā chhe; teno hun kartā nathī, karāvanār nathī, anumodak nathī; tem tenun hun kāraṇ paṇ nathī. ā sharīranī yuvān avasthā ho ke vr̥uddha, sarog ho ke nirog-evī koī paṇ avasthā ho-tene men karī nathī, karāvī nathī, hun teno anumodak nathī; tem te te avasthānun hun kāraṇ paṇ nathī. ahā! āvo je hun ātmā shuddha chaitanyaghan prabhu paramātmadravya chhun. tenun samyak shraddhān thāy te paryāy chhe, tenun samyakgnān ne anucharaṇ thāy te paryāy chhe. āgamabhāṣhāthī kathan karīe to tene upasham, kṣhayopasham ane kṣhāyik evā bhāvatrayapaṇe kahevāmān āve chhe.
jem pāṇīmān mel nīche besī jāy eṭale pāṇī nītarīne nirmaḷ thaī gayun hoy chhe tem jemān kaṣhāy dabāī gayo hoy chhe evī paryāy nirmaḷ pragaṭ thāy chhe ane te dashāne upashamabhāv kahe chhe. kanīk nirmaḷatā ane haju malinatāno ansh paṇ chhe evī dashāne kṣhayopashamabhāv kahe chhe ane rāgano jemān sarvathā kṣhay thaī jāy e paryāyane kṣhāyikabhāv kahe chhe. ā traṇane bhāvatray kahevāmān āve chhe. ā traṇ bhāv mokṣhamārgarūp chhe; temān (mokṣhamārgamān) udayabhāv samāto nathī. ā vyavahāraratnatrayanā pariṇām je udayabhāv chhe te mokṣhamārgamān samātā nathī. lyo, āvī vāt; pachhī enāthī (vyavahārathī) nishchay thāy e vāt kyān rahī? vāstavamān nishchay ratnatray param nirapekṣha chhe; temān vyavahāraratnatrayanī koī apekṣhā nathī. (niyamasāranī bījī gāthāmān ā vāt āvī gaī chhe.)
bhāī! ā vāt atyāre bīje kyāy chālatī nathī eṭale tane kaṭhaṇ lāge chhe paṇ ā param satya chhe. pt.. shrī dīpachandajī baso varṣha pahelān thaī gayā. adhyātmapañchasaṅgrahamān teo lakhī gayā chhe ke-bahār joun chhun to vītarāganā āgam pramāṇe koīnī shraddhā dekhātī nathī, tem āgamanā siddhāntanun spaṣhṭa rahasya kahenārā koī vaktā paṇ jovāmān āvatā nathī; vaḷī koīne moḍhethī ā vāt kahīe to koī
PDF/HTML Page 3148 of 4199
single page version
te mānatā nathī. māṭe hun ā tattvanī vāt lakhī jāun chhun.
prashnaḥ– hā, paṇ gurudev! atyāre shun sthiti chhe? uttaraḥ– atyāre to ā vātanī hā pāḍanārā ruchivāḷā jīvo pākayā chhe. digambaromānthī tem shvetāmbaromānthīy hajāro loko ā vāt samajatā thayā chhe. jāṇe ā vātane samajavānī jāgr̥utino ā kāḷ chhe.
oho! bhagavān ātmā trikāḷī paramasvabhāvabhāvarūp paramapāriṇāmikabhāv- lakṣhaṇ nij paramātmadravya chhe; tenān shraddhān, gnān ane chāritranī je nirmaḷ dashā pragaṭ thāy tene upasham, kṣhayopasham ane kṣhāyik em bhāvatray kahevāmān āve chhe.
e to pahelān āvī gayun ke aupashamik, kṣhāyopashamik, kṣhāyik ane audayik e chār bhāvo paryāyarūp chhe ane shuddha pāriṇāmikabhāv dravyarūp chhe. e chār paryāyarūp bhāvomānthī traṇ bhāvathī mukti thāy chhe arthāt traṇabhāv chhe te mokṣhamārgarūp chhe, jyāre chotho audayikabhāv mokṣhamārganī bahār chhe arthāt audayikabhāvathī mukti thatī nathī. have āvī vāt vyavahār karatān karatān mokṣha thaī jashe em mānanārā olā vyavahārarasiyāone ruchatī nathī. paṇ shun thāy? vyavahārano je rāg chhe te audayikabhāv chhe ane audayikabhāv muktinun-mokṣhanun kāraṇ nathī.
ek mumukṣhubhāī karoḍapati chhe, te ekavār em bolyā, “mahārāj! tamārī vāt mane em to ṭhīk lāge chhe, paṇ mane e ghaṇā bhav pachhī samajāshe.” are bhāī! ā vāt ṭhīk lāge chhe ene ghaṇā bhav kem hoy? māṭe tun em kahe ne ke mane āmān ṭhīk lāgatun nathī. shun thāy? lokone āvun param tattva samajavun kaṭhaṇ paḍe chhe. paṇ bāpu! ā to devādhidev sarvagna paramātmāthī āvelī param satya vāt chhe.
ahā! chorāshīnā avatāramān kyāy ekendriyādimān rakhaḍatān rakhaḍatān māṇḍ ā manuṣhyabhav maḷyo chhe. emān bahāramān ho-hā karīne raḷavā-kamāvāmān ene tun vītāvī de to jindagī eḷe jāy.
paṇ paisā-dhan to maḷe ne? shun dhūḷ paisā maḷe? e to puṇyoday hoy to ḍhagalā thaī jāy; paṇ emān shun chhe? e to dhūḷanī dhūḷ chhe bāpu! jenāthī janma-maraṇanā pherā na maṭe e chīj shun kāmanī? aho! āvī sarvagna parameshvaranī vāṇī bhāgya hoy to kāne paḍe. loko to sampradāyamān sāmbhaḷavā jāy. paṇ khullun karīne kahīe to sampradāyanān shāstro chhe te bhagavānanān kahelān nathī, kalpanāthī lakhāyelān chhe; māṭe e vāṇīthī bhrānti ṭaḷe
PDF/HTML Page 3149 of 4199
single page version
em kadīy bane nahi. lokone ṭhīk paḍe na paḍe, mārga to āvo chhe bhāī! sarva jīvo potapotāmān svatantra chhe.
mahāvidehakṣhetramān atyāre sākṣhāt sarvagna paramātmā sīmandharasvāmī birāje chhe; pāñchaso dhanuṣhyano temano deh chhe, karoḍ pūrvanun āyuṣhya chhe, trikāḷagnānī chhe ne pote tīrthaṅkarapadamān birāje chhe. bījā lākho kevaḷī bhagavanto paṇ tyān birāje chhe. tyānthī āvelī ā vāṇī chhe, temān ā kahe chhe ke - āgamabhāṣhāthī upasham ādi e je bhāvatray kahevāy chhe te mokṣhanun kāraṇ chhe, ane udayabhāv te mokṣhanun kāraṇ nathī. shun kīdhun? ā dayā, dān, vrat, tap, bhakti, pūjā ityādi ne shubhavr̥utti uṭhe chhe te rāg chhe, vikār chhe ane te mokṣhanun-sukhanun kāraṇ nathī. bhāvapāhuḍanī gāthā 83mān kahyun chhe ke vrat, pūjā, bhakti ādi chhe e kāī jainadharma nathī, vītarāgatāmay dharma nathī; e to badhī rāganī kriyāo chhe, enā vaḍe puṇya thāy chhe, dharma nahi.
vāstavamān shuddha pāriṇāmikabhāvaviṣhayak je bhāvanā te-rūp je aupashamādik traṇ bhāvo teo samasta rāgādithī rahit hovāthī shuddha upādānakāraṇabhūt hovāthī mokṣhanān kāraṇ chhe, chāhe upashamabhāv ho, kṣhayopashamabhāv ho ke kṣhāyikabhāv ho-e traṇe bhāv rāganā vikalpathī rahit shuddha chhe ane tethī tene mokṣhamārgapaṇe bhāvatray kahevāmān āve chhe.
potānī chījanī khabarey na maḷe ane oghe oghe māne ke bhagavānanī bhakti karo to bhagavān mokṣha āpī deshe. paṇ bhāī! jarā vichār to kar. bhagavān tane shun āpashe? tārī chīj to tārī pāse paḍī chhe; bhagavān tane kyāthī āpashe? vaḷī bhagavān to pūraṇ vītarāg prabhu nijānandarasalīn pariṇamī rahyā chhe. temane kāī levun- devun to chhe nahi to teo tane mokṣha kem āpashe?
to bhagavānane mokṣhadātār kahevāmān āve chhe ne? hā, kahevāmān āve chhe. e to bhagavāne pote potāmān potāthī nijānandalīn thaī mokṣhadashā pragaṭ karī ane potāne ja te dīdhī to temane mokṣhadātār kahīe chhīe. tathā koī jīv temane joī, temano upadesh pāmī svayam antarlīn thaī gnānadarshan pragaṭ kare to temān bhagavān nimitta chhe. to nimittanī mukhyatāthī bhagavānane upachār mātra mokṣhadātār kahevāmān āve chhe, lyo, āvī vāt chhe.
juo, ek samayamān traṇakāḷ-traṇalokane je pratyakṣha jāṇe chhe te sarvagna vītarāg parameshvar chhe; temane sharīranī dashā nagna hoy chhe. temane ‘arihant’ bhagavān kahevāmān āve chhe. ‘arihant’ eṭale shun? ‘ari’ nām puṇya ne pāpanā vikārī bhāv; ane tene jeoe haṇyā chhe te arihant chhe. lyo, have puṇyabhāvane jyān ari
PDF/HTML Page 3150 of 4199
single page version
arthāt verī kahyo chhe tyān te bhāv dharma pragaṭ thavāmān madad kare e kem bane? bhāī! harakoī prakāre ā spaṣhṭa chhe ke e puṇyabhāv audayikapaṇe chhe ane te mokṣhanun kāraṇ nathī, mokṣhanā kāraṇarūp to upashamādi bhāvatray kahevāmān āvyā chhe.
vaḷī kahe chhe-nijaparamātmadravyanā samyakshraddhān-gnān-ācharaṇarūp je pariṇām chhe te adhyātmabhāṣhāthī ‘shuddhātmābhimukh pariṇām’ , ‘shuddhopayog’ ityādi nāmathī kahevāy chhe. joyun? shun kahe chhe? ke ātmānun darshan, ātmānun gnān ane ātmānun anucharaṇ e traṇey bhāv shuddhātmānī sanmukhanā pariṇām chhe. lyo, ām lokonī vātamān ane ā vītarāgatānā tattvanī vātamān āvaḍo moṭo pher chhe. āve chhe ne ke-
ek lākhe to nā maḷe, ek tāmbiyānā ter.
ahā! agnānīnī mānelī shraddhāmān ane bhagavān vītarāg parameshvare kahelā tattvanī shraddhāmān vāte vāte pher chhe.
ahāhāhā....! sarvagnadev trilokīnāth arihant paramātmā em pharamāve chhe ke samyagdarshan-gnān-chāritranā pariṇām chhe te shuddhātmābhimukh chhe, arthāt te pariṇām rāgathī te parathī vimukh ane svabhāvathī sanmukhanā pariṇām chhe. ahā! jene āgamabhāṣhāe upasham, kṣhayopasham ane kṣhāyik bhāv kahīe te shuddhātmābhimukh arthāt svabhāvasanmukhanā pariṇām chhe ane tene mokṣhano mārga kahevāmān āve chhe. samajāṇun kāī....?
anantakāḷathī prabhu! tun duḥkhī thavānā panthe dorāī gayo chho. ahīn tane sukhī thavāno panth batāve chhe. shun kahe chhe? ke parathī vimukh ane svathī sanmukh evā nij pariṇāmanun nām mokṣhano mārag chhe. sākṣhāt sarvagna parameshvar hoy topaṇ teo tārā māṭe paradravya chhe bhāī! temanā prati tane je bhakti hoy enāthī vimukh ane e rāgane jāṇavānī ek samayanī paryāyathī paṇ vimukh shuddha ātmadravyanī sanmukhanā je pariṇām tene bhagavān mokṣhano mārag pharamāve chhe. sāv ajāṇyā māṇasane to ā pāgalanā jevī vāt lāge. paṇ shun karīe? nāth! tane tārī khabar nathī!
shuddha ātmavastu sahajashuddhapāriṇāmikabhāvalakṣhaṇ nijaparamātmadravya chhe. tenī sanmukhanā pariṇāmane āgamabhāṣhāthī upashamādi bhāvatray kahīe chhīe, adhyātmabhāṣhāthī tene shuddhātmābhimukh kahīe chhīe ane tene ja mokṣhano mārga kahīe chhīe. bhāī! dayā, dān, vrat, bhakti ādinā pariṇām chhe te to audayikabhāv chhe ane
PDF/HTML Page 3151 of 4199
single page version
te parasanmukhanā bhāv chhe. tethī te dharma nathī, tem dharmanun kāraṇey nathī. svābhimukh svadashā ja ek mokṣhanun kāraṇ chhe, mārag āvo sūkṣhma chhe bhāī!
ek moṭā paṇḍit ek kahetā hatā ke paryāyamān jo ashuddhabhāv thāy to ākhun dravya ashuddha thaī jāy.
are bhāī! tun shun kahe chhe ā? shuddha ātmadravya to trikāḷ shuddha chhe. trikāḷī dravya kadīy ashuddha thatun ja nathī. paryāyamān vikār-ashuddhatā thāy chhe. shubhāshubh vakhate dravyanī paryāy temān tanmay chhe. dravyanī paryāy ashuddhatāthī tanmay chhe, paṇ tethī kāī trikāḷī dravya ashuddha thaī jāy chhe em nathī. pariṇām bhale shubh ke ashubh ho, te kāḷe trikāḷī dhruv dravya to shuddha ja chhe. anādi-anant vastutattva to shuddha ja chhe, ane jyān shubhāshubhathī khasīne jīv trikāḷī shuddha dravyanī draṣhṭi kare chhe tyān tatkāl ja paryāy paṇ shuddha thaī jāy chhe. samajāṇun kāī...? parathī khas, svamān vas, ṭūṅkun ne ṭach, āṭalun bas’ -bas ā vāt chhe.
īndoranā sheṭh sar hukamachandajī ahīn āvelā; 83 varṣhanī ummare deh chhūṭī gayo, teo kahetā hatā- ‘tame kaho chho e mārga to bīje kyāy sāmbhaḷavā maḷato nathī. tame kaho chho e hisābe to bhāvaliṅgī sāchā sant vartamānamān koī dekhātā nathī.’
lokone ā vāt kaṭhaṇ paḍe. keṭalākane āmān apamān jevun lāge. paṇ bāpu! ā to vāstavikatā chhe. tārī avāstavik mānyatā ṭaḷe ane satyārtha vāt tane samajāy e hetuthī ā tārā hitanī vāt kahevāy chhe. bhāī! koīnā anādar māṭenī ā vāt nathī; (ā to svasvarūpanā ādaranī vāt chhe).
ātmā je paramabhāvasvarūp trikāḷī nij paramātmadravya chhe tenun je samyakshraddhān- gnān-anucharaṇarūp pariṇām tene ‘shuddhopayog’ paryāyasañgnāthī kahevāmān āve chhe, ane te svābhimukh pariṇām chhe. puṇya ne pāpanā je bhāv thāy te to ashuddhopayog chhe ane te parasanmukhanā pariṇām chhe. ātmānī sanmukhanā je svābhimukh pariṇām chhe tene ‘shuddhopayog’ kahe chhe ane te shuddhopayog mokṣhano mārga chhe em kahetān ja vyavahārarūp je shubhopayog chhe te mokṣhamārga nathī em temān spaṣhṭa thaī jāy chhe.
are bhāī! tun thoḍā di’ shānt chitte dhīrajathī ā vāt sāmbhaḷ! bāpu! ā kāī vādavivād karavāno viṣhay nathī, ne ame koīthī vādavivādamān utaratā paṇ nathī. ā to shuddha vītarāgī tattvanī je antaranī vāt chhe te kahīe chhīe. bākī vādathī kāī antaranun tattva pamāy em nathī.
PDF/HTML Page 3152 of 4199
single page version
bhagavān ātmā pūrṇānandano nāth shuddha chaitanyamay anantaguṇanidhān prabhu ek samayamān paripūrṇa vastu chhe. tenī sanmukhanā pariṇām thāy tene ahīn shuddhopayog kahyo chhe ane tene ja mokṣhamārga kahyo chhe. vaḷī tene ja shuddhātmabhāvanā, shuddharatnatray, vītarāgatā, svachchhatā, pavitratā, prabhutā, sāmyabhāv ityādi kahīe chhīe. ahīn to ā chokakhī vāt chhe. ā sivāy (svasanmukhanā pariṇām sivāy) dayā, dān ādinā je pariṇām thāy te kāī vāstavamān jainadharma nathī. ā mandiramān ne shāstranā prakāshanamān lākho rūpiyānun dān loko āpe chhe ne? ahīn kahe chhe-e dharma nathī, bahu ākarī vāt bhāī! e rūpiyā to badhā par jaḍ māṭī-dhūḷ chhe. e to potānā kāḷamān potānī kriyāvatīshaktinā kāraṇe āve ane jāy. tyān parano svāmī thaīne tun mān ke men paisā dānamān āpyā to e to bhramabharī tārī mūḍhamati chhe.
shāntiprasād sāhūjī prāntījamān āvyā hatā; traṇ vyākhyān sāmbhaḷī gayā. gayā varṣhe ā sharīrane 87 mun varṣha beṭhun tyāre janma-jayanti vakhate dādaramān temaṇe 87000 nī rakam temanā taraphathī jāher karī hatī. te vakhate temane ame kahelun- sheṭh, dān āpavāmān rāg mand hoy to puṇyabandhanun kāraṇ bane, paṇ te kāī dharmanun kāraṇ nathī.
bhāī! dharma to ek shuddhātmasanmukh pariṇām ja chhe. tene ahīn shuddhopayog kahel chhe. tene shuddhopayog kaho, vītarāgavignān kaho, svachchhatānā pariṇām kaho, anākuḷ ānandanā pariṇām kaho, shuddhātmābhimukh pariṇām kaho ke shāntinā pariṇām kaho-te āvā anek nāmathī kahevāy chhe. ahāhā...! shānti... shānti.... shānti... bhagavān ātmā pūraṇ shāntithī bharelun chaitanyatattva chhe. tenī sanmukhatānā je pariṇām thāy te paṇ shānt.. shānt... shānt.. akaṣhāyarūp shānt vītarāgī shuddha pariṇām chhe. vastu pote pūraṇ akaṣhāy shāntasvarūp chhe, ane tenī pratīti, gnān ne ramaṇatā-e paṇ akaṣhāyasvarūp shānt... shānt... shānt chhe; āne ja mokṣhano arthāt pūraṇ paramānandanī prāptino upāy kahe chhe. ā sivāy bījo koī upāy chhe ja nahi.
bhāī! anādi-anant sadā ekarūp paramasvabhāvabhāvasvarūp nijaparamātmadravya te dhruv trikāḷ chhe, ne mokṣhamārga te paramasvabhāvabhāvanā āshraye pragaṭelī vartamān paryāy chhe. ek trikāḷabhāv ne ek vartamān paryāyabhāv; āvā dravyaparyāyarūp banne svabhāvo vastumān ekasāthe chhe. vastu kadī paryāy vagaranī hoy nahi; darek samaye te navī navī paryāye pariṇamyā kare chhe. te paryāy jo antarmukh svabhāvabhāvamān ḍhaḷelī hoy to te mokṣhanun kāraṇ chhe, ne bahirmukh parabhāvamān ḍhaḷelī hoy
PDF/HTML Page 3153 of 4199
single page version
to te bandhanun kāraṇ chhe. ām bandh-mokṣhanī ramatu tārī paryāyamān ja samāy chhe; bījun koī tārā bandh-mokṣhanun kāraṇ nathī. potānā paramasvabhāvamān ekāgra thaīne ānandane anubhavanārī dhruvamān ḍhaḷelī ne dhruvamān bhaḷelī je dashā thāy te mokṣhamārga chhe ane te dharma chhe. dhruvasāmānyane dhyeyamān laīne je dashā pragaṭī te navī chhe; dhruv navun nathī pragaṭayun paṇ nirmaḷ avasthā navī pragaṭī chhe, ne te vakhate mithyātvādi jūnī avasthāno nāsh thayo chhe. nāsh thavun ne upajavun te paryāyadharma chhe, ne ṭakī rahevun te dravyasvarūp chhe. āvī vastu dravyaparyāyasvarūp chhe, aho! dravya ane paryāyanun āvun alaukik satyasvarūp sarvagnabhagavāne sākṣhāt joīne upadeshyun chhe. ahā! āne samajatān to tun nyāl thaī jāy ane tenā phaḷamān kevaḷagnān phaḷe evī ā alaukik vāt chhe!
nij paramātmadravyanā āshraye mokṣhamārga chhe, paranā āshraye mokṣhamārga nathī. shun kīdhun? ā samyagdarshan-gnān-chāritranā pariṇām e traṇe svāshrit pariṇām chhe, temān paranun ke rāganun avalamban jarāy nathī. te traṇey bhāvo shuddhātmābhimukh chhe ne parathī vimukh chhe. ā rīte mokṣhamārga atyant nirapekṣha chhe, param udāsīn chhe. jeṭalā parasanmukhanā parāshrit rāgādi vyavahārabhāvo chhe te koīpaṇ mokṣhamārga nathī. svābhimukh svāshrit pariṇāmamān vyavahāranā rāganī utpatti ja thatī nathī. māṭe te rāgādibhāvo mokṣhamārga nathī; je svāshrit nirmaḷaratnatrayarūp bhāv chhe te ja mokṣhamārga chhe, ane te ja dharma chhe. tene ja āgam bhāṣhāthī upashamādi bhāvatray kahevāmān āvel chhe.
ā pramāṇe pāñch bhāvomānthī mokṣhanun kāraṇ koṇ chhe te batāvyun; tenān bījān anek nāmonī oḷakhāṇ karāvī. have kahe chhe-
‘te paryāy shuddhapāriṇāmikabhāv lakṣhaṇ shuddhātmadravyathī kathañchit bhinna chhe.’
shun kīdhun? ke je shuddha pāriṇāmikabhāvalakṣhaṇ trikāḷī dhruv dravya enāthī te mokṣhamārganī paryāy kathañchit bhinna chhe. je pariṇāmane āgamabhāṣhāe upasham ādi bhāvatrayapaṇe kahyā ane adhyātmabhāṣhāe jene shuddhātmābhimukh pariṇām vā shuddhopayog pariṇām kahyā te pariṇām trikāḷī paramasvabhāvabhāvarūp nij paramātmadravyathī kathañchit bhinna chhe. juo, mokṣhamārganān dravyasaṅgrahamān 6p nām āpyān chhe. e badhān svasvabhāvamay chaitanyamūrti bhagavān ātmadravyanā āshraye pragaṭelā shuddhopayogarūp pariṇāmanān nāmāntar chhe. ahīn kahe chhe-te pariṇām shuddha pāriṇāmikabhāvalakṣhaṇ shuddha ātmadravyathī kathañchit bhinna chhe, jhīṇī vāt chhe prabhu!
PDF/HTML Page 3154 of 4199
single page version
rāgādi puṇya-pāpanā bhāv to trikāḷī shuddha ātmadravyathī bhinna ja chhe kemake rāgādi chhe te doṣh chhe, udayabhāv chhe, ne bandhanun kāraṇ chhe, jyāre bhagavān ātmā sadā nirdoṣh, nirapekṣha ane abandh tattva chhe. bhāī! ā vyavahāraratnatrayanā bhāv, dev-shāstra- gurunī bhedarūp shraddhā, shāstranun gnān ne pañchamahāvratanā pariṇām ityādi je mandarāganā pariṇām chhe te karmanā udaye utpanna thayelā audayik bhāv chhe. te udayabhāv bandhanun kāraṇ chhe ane tethī te pariṇām shuddha ātmadravyathī bhinna chhe arthāt te pariṇāmamān shuddha ātmadravya nathī.
ahīn to visheṣh em kahe chhe ke-pūrṇānandamay paramānandamay evo je mokṣha chhe teno upāy je shuddhopayogarūp mokṣhamārga te bhāv ek samayanī paryāyarūp chhe ane te bhāv shuddhātmadravyathī kathañchit bhinna chhe. samyagdarshanagnān-chāritra e traṇe paryāy chhe, shuddhopayog chhe te paryāy chhe; e paryāy, ahīn kahe chhe, shuddhapāriṇāmikabhāvalakṣhaṇ nij paramātmadravyathī kathañchit bhinna chhe. ahā! jemān kāī palaṭanā nathī, badalavun nathī evī potānī trikāḷī dhruv chīj shuddha ātmavastu jene ahīn shuddha pāriṇāmikabhāvalakṣhaṇ kahī enāthī svābhimukh pragaṭ thayelā mokṣhamārganā pariṇām kathañchit bhinna chhe em kahe chhe. aho! jain tattva bahu sūkṣhma chhe prabhu!
karmodayanā nimitte je bhāv thāy te vikār chhe ane te bandhanun kāraṇ chhe, upashamabhāv chhe te karmanā anudayanā kāraṇarūp dashā chhe; te dashā pavitra chhe, paṇ andar sattā hajī paḍī chhe to tene upashamabhāv kahevāy chhe. kāīk nirmaḷ ane kāīk malin ansh chhe evī mishradashāne kṣhayopashamabhāv kahevāy chhe, karmanā kṣhayanā nimitte pragaṭ thāy tene kṣhāyikabhāv kahevāy chhe. lyo, āmān to karmanā upasham, kṣhay ādinī apekṣhā āve chhe, jyāre trikāḷī je svabhāvabhāv chhe tene koī apekṣhā lāgu paḍatī nathī. oho! trikāḷī chaitanyamātra je dravyasvabhāv chidānand, sahajānand, nityānand prabhu te param nirapekṣha tattva chhe.
ahā! ā to māragaḍā ja tadna judā chhe. prabhu! bhāī! tārī andar je trikāḷī dhruv sadā ekarūpe paḍī chhe te sahajānandamūrti prabhu ekalun gnān ane ānandanun daḷ chhe. ahā! te samyagdarshanano viṣhay chhe. pravachanasāramān kahyun chhe ke-gneyatattvanī ane gnātr̥utattvanī tathā prakāre (jem chhe tem, yathārtha) pratīti jenun lakṣhaṇ chhe te samyagdarshan paryāy chhe. ahā! āvun samyagdarshan je eṇe anantakāḷamān pragaṭ karyun nathī ane je mokṣhanun sau pahelun pagathiyun chhe te, ahīn kahe chhe, trikāḷī dhruv ek gnāyakadravyathī bhinna chhe. bāpu! māragaḍā āvā chhe tārā!
bhagavān! paramātmadravya chhe tāro ātmā; pratyek ātmā svarūpathī āvo chhe.
PDF/HTML Page 3155 of 4199
single page version
tene, ahīn kahe chhe, sharīranī avasthāthī na juo, ene rāganī avasthāthī na juo, are! enāmān nirmaḷ avasthā chhe te hun em paṇ na juo; ahā! nirmaḷ avasthāmān ek trikāḷī dravya hun chhun em juo. ahā! āvun bhagavān! tārun trikāḷī dhruv je ek gnāyakatattva enāthī vartamān nirmaḷ avasthā bhinna chhe.
lokoe mārga kadī sāmbhaḷyo na hoy eṭale navo lāge paṇ bhāī! ā mārga kāī navo kāḍhayo nathī; ā to anantā jineshvar bhagavantoe ādarelo ne kahelo sanātan mārga chhe. ahā! pañchamahāvratādinun pālan eṇe anantavār karyun, anantavār e nagna digambar sādhu thayo, paṇ ek samayanī pāchhaḷ (bhinnapaṇe) ākhun paramātmatattva shun chhe enun gnān eṇe kadī pragaṭ karyun nathī. ek samayanī paryāyamān badhī ramatu ramyo, paṇ andar ātmārām chaitanyamahāprabhu birājī rahyā chhe emān ramaṇatā na karī. mārga andar tadna nirāḷo chhe bhāī!
dayā, dān, vrat, bhakti, pūjā ityādi badho shubharāg chhe te vikalpa chhe ane te udayabhāv chhe, bandhanun kāraṇ chhe. upasham, kṣhayopasham ane kṣhāyik je bhāvatray chhe te enāthī (udayabhāvathī) rahit chhe. e traṇabhāvane ahīn shuddhopayog kahel chhe. te shuddhopayog ke jemān ānandanī dashānun vedan chhe te dashāparyāy trikāḷī chījathī kathañchit bhinna chhe. ek samayanī paryāy utpād-vyayarūp kṣhaṇik chhe. te apekṣhāe shuddhopayoganī dashā trikāḷī shuddha ātmadravyathī bhinna chhe. āvī vāt! samajāṇun kāī...?
samayasāranā samvar adhikāramān āvyun chhe ke puṇya-pāpanā bhāv ane vyavahāraratnatrayano jeṭalo vikalpa chhe te sarva rāg trikāḷī dravyathī bhinna chhe. ahā! bhāv to bhinna chhe paṇ rāganā pradeshoy bhinna chhe em tyān kahyun chhe. ahāhā...! ekalun ānandanun daḷ prabhu ātmā-emānthī vikār utpanna thato nathī. eṭale vikāranun kṣhetra trikāḷī dravyanā kṣhetrathī bhinna chhe. anant-guṇadhām prabhu ātmā trikāḷ shuddha asaṅkhyapradeshī vastu chhe. tenī paryāyamān je dayā, dān ādi vikalpa uṭhe chhe te trikāḷī svabhāvathī to bhinna chhe, paṇ kṣhetrathī paṇ te bhinna chhe, bannene bhinnabhinna vastu kahī chhe. ek vastunī kharekhar bījī vastu nathī em tyān kahyun chhe. pravachanasār gāthā 102 nī shailī pramāṇe ‘chiddavilās’ mān paṇ em kahyun chhe ke paryāyane kāraṇe paryāy thāy chhe, dravyaguṇane kāraṇe nahi.
ā rīte mokṣhamārganī je paryāy chhe te paryāyano kartā te paryāy, paryāyanun karma paryāy, paryāyanun sādhan paryāy, paryāyanun sampradān, apādān ne adhikaraṇ paṇ paryāy ja chhe. paryāy ek samayanun sahaj sat chhe. āvo vītarāgano mārag shūrāno mārag chhe, kāyaronun, jeo mārag sāmbhaḷīne paṇ kampī uṭhe emanun emān kām nathī.
PDF/HTML Page 3156 of 4199
single page version
juo, ātmabhān thayā pachhī paṇ gnānīne shubh ne ashubhabhāv paṇ āve chhe. tene kadāchit ārtta-raudradhyānanā tathā viṣhayabhoganā bhāv paṇ thāy chhe. nabaḷāīne laīne te bhāv thāy chhe paṇ gnānīne e bhāvanī honsh nathī, ene e bhāvomān majā nathī. e to jāṇe chhe ke mārā svarūpamān ja majā chhe, e sivāy bahāramān-nimittamān ke rāgamān-kyāy majā nathī. rāg ane nimittamān majā chhe evī draṣhṭino ene abhāv chhe.
have ā vāṇiyā ākho di’ paisā raḷavā-kamāvāmān garī gayā hoy te ā kaye di’ samaje? paṇ bāpu! e paisā-baisā to jaḍ māṭī-dhūḷ chhe. emān kyān ātmā chhe? e mārā chhe evī mānyatā ja mithyātva chhe, kemake jaḍ chhe te kadīy chetanarūp thāy nahi. ahīn to kahe chhe- ā mokṣhamārganī je paryāy chhe ke jemān apūrva-apūrva ānandano svād āve chhe, te paryāy paṇ dravyathī kathañchit bhinna chhe. atīndriy ānandano pūraṇ svād āve te mokṣha chhe ane te paṇ ek paryāy chhe. te paryāy dravyathī kathañchit bhinna chhe. have dravya shun? guṇ shun? ane paryāy shun? -āvun potānun dravya-paryāyasvarūp kadī lokoe jāṇavānī darakār ja karī nathī.
trilokīnāth arihant parameshvar em pharamāve chhe ke-vyavahāraratnatrayano je vikalpa uṭhe chhe e to kathanamātra mokṣhano mārga chhe. e to bhagavān ātmāthī bhinna ja chhe; paṇ trikāḷī dhruvanā ālambane je antaramān satyārtha mokṣhano mārga pragaṭ thayo te mokṣhanā mārganī paryāy paṇ trikāḷī shuddha pāriṇāmikabhāvalakṣhaṇ nij paramātmadravyathī kathañchit bhinna chhe; kemake vastu dravya chhe te trikāḷ chhe ne paryāyano kāḷ to ek samay chhe. nyālabhāīe to ‘dravyadraṣhṭiprakāsh’ mān paryāyane dravyathī sarvathā bhinna kahel chhe e vāt khyālamān chhe, paṇ ahīn apekṣhā rākhīne kathañchit bhinna kahel chhe. mokṣhanun kāraṇ je nishchayamokṣhamārganī paryāy te shuddhātmadravyathī kathañchit bhinna chhe em ahīn apekṣhāthī vāt chhe.
samyagdarshan chhe te paryāy chhe. teno viṣhay trikāḷ satyārtha, bhūtārtha, chhatī chīj sachchidānand prabhu bhagavān ātmā chhe. ahīn kahe chhe viṣhayī je paryāy chhe te eno viṣhay je trikāḷī dhruv chīj chhe enāthī kathañchit bhinna chhe.
‘shā māṭe?’ - to kahe chhe-
‘bhāvanārūp hovāthī, shuddhapāriṇāmik (bhāv) to bhāvanārūp nathī.’
aho! jaṅgalamān vasatān vasatān santoe kevān kām karyān chhe! andaramān siddhanī sāthe goṣhṭhī karī chhe, arthāt andar nij siddhasvarūpano anubhav pragaṭ karīne
PDF/HTML Page 3157 of 4199
single page version
pote bhagavān siddhanā sādharmī thaī beṭhā chhe. vāh! mokṣhamārgane sādhanārā santo siddhanā mitra chhe, sādharmī chhe. emanī ā vāṇī chhe. teo kahe chhe-
bhagavān ātmā shuddhapāriṇāmikabhāvalakṣhaṇ vastu pūrṇa ek chaitanyamay vastu chhe te trikāḷ bhāvarūp chhe, bhāvanārūp nathī, jyāre tenā āshraye je mokṣhano mārga pragaṭ thayo chhe te bhāvanārūp chhe, trikāḷabhāvarūp nathī. jhīṇī vāt prabhu!
agnānī mūḍh jīvo ā bairān-chhokarān mārān ne ā bāg-baṅgalā mārā ane hun ā karun ne te karun-em paranī vetaraṇ karavāmān guñchāī gayā chhe, salavāī paḍayā chhe. teo to mokṣhanā mārgathī bahu ja dūr chhe. ahīn to ā kahe chhe ke- mokṣhamārganī paryāy vartamān bhāvanārūp hovāthī trikāḷī dhruv nijaparamātmadravyathī kathañchit bhinna chhe evo bhed antaramān jemane bhāsit thayo nathī teo paṇ mokṣhanā māragathī dūr chhe. have jyān ā vāt chhe tyān vyavahārathī nishchay pragaṭe e vāt kyān rahī prabhu!
trikāḷī pāriṇāmikane bhāvarūp kahīe; ene pāriṇāmik kahīe, dhruv kahīe, nitya kahīe, sadrash kahīe, ekarūp kahīe. ane je ā paryāy chhe te anitya, adhruv, visadrash kahīe, kemake temān pratisamay utpād-vyay thāy chhe. mokṣhano mārag chhe te paṇ utpād-vyayarūp chhe. eṭale ke vartamān jeno utpād thāy teno bīje samaye vyay thāy chhe, bīje samaye utpād thāy teno trīje samaye vyay thāy chhe. ā pramāṇe utpād-vyayarūp hovāthī mokṣhamārganī paryāy shuddhapāriṇāmikabhāvalakṣhaṇ dravyathī kathañchit bhinna chhe. kem? kemake te paryāy bhāvanārūp chhe. samajāṇun kāī...?
bār bhāvanā kahī chhe ne? temān pratham to vikalparūp bhāvanā hoy chhe. teno vyay thaīne pachhī nirvikalpa thāy chhe. ā nirmaḷ nirvikalpa paryāy je andar pragaṭ thaī te bhāvanārūp chhe. bhāv je trikāḷī ekarūp paramātmadravya tenī sanmukh thaīne pragaṭelī je dashā chhe te bhāvanārūp chhe, trikāḷī bhāvarūp nathī. bhāī! ā to bhāṣhā chhe, jaḍ chhe. teno vāchyabhāv shun chhe te yathārtha samajavo joīe.
shuddha pāriṇāmikabhāv trikāḷī svabhāv paramānandamay prabhu chhe. te bhāvanārūp nathī, arthāt te vartamān paryāyarūp nathī; tenā āshraye pragaṭelī mokṣhanā kāraṇarūp dashā bhāvanārūp chhe. have āvī vāt na samajatān keṭalāk dayā, dān, vrat, bhakti ādi vyavahār karatān karatān nishchay mokṣhamārga pragaṭī jāy em kahe chhe. are prabhu! ā tun shun kahe chhe bhāī! tārī mānyatāthī māragano virodh thāy chhe bhāī! e rīte tane satya nahi maḷe, asatya ja tane maḷashe; kemake rāganā sarva bhāv asatyārtha ja chhe. ākarī vāt prabhu! paṇ jo ne ahīn shun kahe chhe? trikāḷī dravyanī apekṣhāe
PDF/HTML Page 3158 of 4199
single page version
vartamān mokṣhamārganī paryāyane tenāthī kathañchit bhinna kahīne asatyārtha kahī to pachhī rāganā vikalpavāḷī malin duḥkharūp dashānun shun kahevun? bhāī! mokṣhamārganī paryāy chhe te to pavitra chhe, ānandarūp chhe, abandh chhe. te paṇ trikāḷī shuddha dravyathī kathañchit bhinna chhe to pachhī bandharūp rāganī dashānun shun kahevun? rāg karatān karatān nishchay (-vītarāgatā) pragaṭe e to tāro anādikālīn bhram chhe bhāī! (tyānthī haṭhī jā).
ahā! mokṣhanā kāraṇarūp je abandh pariṇām chhe te bhāvanārūp chhe ane trikāḷī shuddha dravyasvabhāv chhe te bhāvanārūp nathī. aho! āvī shuddha tattvadraṣhṭi karīne āṭh āṭh varṣhanā chakravartī ane tīrthaṅkaranā putro kevaḷagnān pragaṭ karīne alpakāḷamān mokṣhapad pāme chhe. temane sharīranī avasthā kyān naḍe chhe? ā to moṭānī vāt karī, bākī lākaḍīnā bhārā vechīne gujarān chalāvanār garīb kaṭhiyārānā āṭh-āṭh varṣhanā bāḷako paṇ antaḥtattvanun bhān karī, jyān māṇasanā chālavāno pagarav paṇ thato nathī evā jaṅgalamān chālyā jaīne ekānta sthānamān nijasvarūpanī sādhanā karīne thoḍā ja kāḷamān paramapadanī prāpti karī le chhe. aho! antarano āvo koī alaukik mārga chhe!
lyo, have bahāranī chīj-nimitta ane rāg-to kyāy dūr rahī gaī; ahīn to nirmaḷ dravya-paryāy vachche kathañchit bhed hovānī sūkṣhma vāt chhe. jainatattva bahu sūkṣhma ne gambhīr chhe bhāī! e ja visheṣh kahe chhe.
‘jo (te paryāy) ekānte shuddha-pāriṇāmikathī abhinna hoy, to mokṣhano prasaṅg banatān ā bhāvanārūp mokṣhakāraṇabhūt (paryāyano) no vināsh thatān shuddhapāriṇāmikabhāv paṇ vināshane pāme. paṇ em to banatun nathī (kāraṇ ke shuddhapāriṇāmik bhāv to avināshī chhe).’
juo, shun kahe chhe? ke vītarāgabhāvarūp nirmaḷ paryāy jo trikāḷī bhāvathī ekamek hoy to mokṣhano prasaṅg banatān mokṣhamārganī bhāvanārūp paryāyano vināsh thāy chhe te vakhate ja shuddhapāriṇāmikabhāv-trikāḷībhāv paṇ vināshane pāme. ahīn shun kahevun chhe? ke-
mokṣhamārgamān kṣhāyikādibhāvarūp je nirmaḷ paryāy thaī te paryāy trikāḷī dravya sāthe sarvathā abhinna nathī. jo banne sarvathā abhinna ek hoy to te be dharmonī siddhi ja na thāy; ne ekano-paryāyano vyay thatān ākhā dravyano ja nāsh thaī jāy. juo, pūraṇ shuddha gnān ane ānandanī prāptirūp mokṣhanī pragaṭatā thatān mokṣhamārganī bhāvanārūp paryāyano vyay thāy chhe. to shun te kāḷe ātmadravya ja nāsh
PDF/HTML Page 3159 of 4199
single page version
pāripāmī jāy chhe? nā; kem? kemake te paryāy dravya sāthe sarvathā abhinna nathī, kathañchit bhinna chhe. ahīn kahe chhe-mokṣhamārganī bhāvanārūp paryāy jo trikāḷī pāriṇāmikabhāv sāthe ekānte ekamek hoy to mokṣhanā prasaṅgamān mokṣhamārganī paryāyano vyay thatān trikāḷī dravya paṇ nāsh pāmī jāy; paṇ em kadīy banatun nathī kemake trikāḷī dravyasvabhāv to shāshvat-avināshī tattva chhe. samajāy chhe kāī..? bhāī! ā nyāyathī to vāt chhe; nyāyathī to samajavun joīe ne? vādavivādathī shun pār paḍe?
bhāī! kevaḷagnānanī paryāy paṇ nāshavant chhe. niyamasār, shuddhabhāvaadhikāramān nave tattvane nāshavant kahyā chhe. jīvanī ek samayanī paryāy nāshavant chhe, ajīvanun gnān karanārī paryāy nāshavant chhe. āsrav, bandh, puṇya ne pāp, samvar, nirjarā ne mokṣha-e badhān tattvone tyān nāshavant kahyān chhe. gajab vāt karī chhe bhāī! sharīr nāshavant, paisā nāshavant, rāgādi nāshavant, samvar-nirjarā arthāt mokṣhamārganī paryāy nāshavant ane kevaḷagnānanī paryāy paṇ nāshavant chhe; kemake pratyek paryāyanī mudta ja ek samayanī chhe. kevaḷagnānanī paryāy paṇ bījā samaye bījī thāy chhe; jāt e, paṇ bījā samaye bījī thāy chhe. kevaḷagnānanī paryāy bījā samaye rahī na shake, kemake te ek samayanī mudtavāḷī kṣhaṇavināshī chīj chhe; jyāre aho! bhagavān andar nityānand prabhu nijaparamātmadravya shuddha pāriṇāmikabhāvarūp vastu avināshī shāshvat chīj chhe. ām be vachche kathañchit bhinnatā chhe. anādi-anant āvī ja vastunī sthiti chhe.
to pañchāstikāyamān, paryāyarahit dravya nahi ne dravyarahit paryāy nahi-em kahyun chhe ne? hā, tyān to parathī bhinna dravyanun astikāyasvarūp siddha karavun chhe tethī em vāt karī chhe ke paryāyarahit dravya nahi ne dravyarahit paryāy nahi. ākhun dravyanun (dravya-paryāyarūp) astitva siddha karavun chhe ne? paṇ ahīn to anādikālīn paryāyamūḍh jīvane bhedagnān karāvavānun prayojan chhe. tethī paryāyadraṣhṭi chhoḍāvavā arthe kahyun ke paryāyane trikāḷī dravyathī kathañchit bhinnatā chhe; jo banne sarvathā ekamek hoy to paryāyano nāsh thatān dravyano paṇ nāsh thaī jāy. paṇ em chhe nahi. māṭe trikāḷī bhāvathī te bhāvanārūp paryāy kathañchit bhinna chhe.
bhāī! ā to andaranī vātu chhe bāpā! jo tāre sat shodhavun hoy to te sat shāshvat andaramān chhe; ene shodhanārī paryāy paṇ e satthī kathañchit bhinna chhe, arthāt paryāyamān jene ahambhāv chhe tene te hāth na lāge evī chīj chhe. bhāī! tāre shemān ahampaṇun karavun chhe? kone adhikapaṇe mānavun chhe? hun paryāyathī adhik-bhinna chhun em mānatān andar dravya andar je adhik chhe teno anubhav thāy chhe.
PDF/HTML Page 3160 of 4199
single page version
samayasār gāthā 31 mān āve chhe ke-
ahāhā...! gnānasvabhāv je trikāḷ chhe te adhik chhe. paramasvabhāvabhāv je ek gnāyakasvabhāv te rāg ane ek samayanī paryāyathī adhik nām bhinna chhe. ahīn e ja kahe chhe ke dhruvasvabhāvanā lakṣhe pragaṭ thato je satyārtha mokṣhano mārga chhe te bhāvanārūp chhe ane te trikāḷī bhāvathī bhinna chhe. bhāvanārūp mokṣhamārga ane trikāḷī paramabhāv-be chīj sarvathā ek nathī; te banne chīj sarvathā ek hoy to bhāvanārūp mokṣhamārgano vyay thaīne mokṣha thāy tyāre trikāḷī bhāvano paṇ nāsh thavāno prasaṅg āvī paḍe. bhagavān! mārag to āvo sūkṣhma chhe. samajāy chhe kāī...?
bhāī! āvo mārag tāre jem chhe tem yathārtha samajavo paḍashe. e samajyā vinā ja anantakāḷathī rajhaḷato tun duḥkhī thayo chhe. ahīn moṭo abajopati sheṭhiyo hoy, karoḍonā baṅgalāmān raheto hoy, ne kṣhaṇamān deh chhūṭīne tenī phū thaī jāy ane pote marīne bakarīnī kūkhamān jāy. tyān janma thatān ben.. ben.. ben.. em kare. bakarīnān bachchān ben.. ben.. ben.. em kare chhe ne? paṇ are! ene vichār ja nathī ke marīne hun kyān jaīsh? hun kyān chhun ane mārā shun hāl-havāl thashe? bhāī! ā avasaramān jo svarūpanī samajaṇ nā karī to kya āny kāgaḍe-kūtare-kanthave... ityādi sansāramān khovāī jaīsh.
ahīn bhāvanārūp paryāyane mokṣhanā kāraṇabhūt paryāy kahel chhe. bījī jagyāe em āve chhe ke mokṣhanī paryāy mokṣhanā kāraṇabhūt paryāyathī pragaṭ thatī nathī. vāstavamān te samayanī kevaḷagnān ane mokṣhanī dashā enā potānā ṣhaṭkārakanā pariṇamanathī svatantra utpanna thāy chhe, pūrvanī mokṣhamārganī paryāyanī ene apekṣhā nathī. jo ke mokṣhanī dashānā pūrve mokṣhamārganī paryāy ja avashya hoy chhe topaṇ mokṣhanī dashā te samayanun svatantra sat chhe. mokṣhamārganī paryāyanā kāraṇe mokṣhanī dashā thaī chhe em nathī. āvo mārga chhe bhāī!
ahīn em samajāvavun chhe ke mokṣha thavā pahelān mokṣhamārganī paryāy hatī te paryāy trikāḷī chījathī ekamek nathī paṇ bhinna chhe. jo abhinna hoy to mokṣhamārganī paryāyano nāsh thatān shuddhapāriṇāmikabhāv paṇ vināshane pāme; paṇ em kadīy banatun nathī kemake vastu-trikāḷī dravya avināshī chhe. ahā! sat ekasadrasharūp svabhāv, aviruddhasvabhāv trikāḷ chhe te kyān jāy? visadrashapaṇun ne utpād-vyay chhe e to paryāyamān chhe, upajavun ne viṇashavun chhe e to paryāyamān chhe. vastu chhe e to utpād-vyayarahit trikāḷ shāshvat satpaṇe vidyamān chīj chhe. āgaḷ kaheshe ke mokṣhanā