Pravachan Ratnakar-Gujarati (simplified iso15919 transliteration).

< Previous Page   Next Page >


Combined PDF/HTML Page 159 of 210

 

PDF/HTML Page 3161 of 4199
single page version

mārganī paryāyapaṇe ātmā upajato nathī. are! mokṣhanā mārganī paryāyanā abhāvapaṇe (mokṣhapaṇe) paṇ te upajato nathī. bāpu! ā māragaḍā judā chhe nāth!

arere! e hamaṇān svanā bhān vinā duḥkhī chhe evī ene kyān khabar chhe? are! duḥkh shun chhe enīy ene kyān khabar chhe? shāstramān dākhalo āve chhe ke vanamān dāvānaḷ lāgatān pashu-paṅkhīo bichārān bhasma thaī jāy chhe, te vakhate koī manuṣhya vananī vachche āvelā jhāḍ upar chaḍhīne bese chhe ane chotaraph bhaḍake baḷatun van jue chhe topaṇ em māne chhe ke hun salāmat chhun; hun kyān baḷun chhun? paṇ bhāī! ā van saḷagyun chhe te hamaṇān ja ā jhāḍ bāḷashe ane tun paṇ kṣhaṇamān ja baḷīne bhasma thaī jaīsh. jem jhāḍ upar beṭhelo te māṇas ‘hun salāmat chhun’ em māne chhe te enī mūḍhatā chhe kemake kṣhaṇamān ja agni saḷagatī saḷagatī āvashe, jhāḍane pakaḍashe ane tenī jvāḷāmān te tatkāl bharakhāī jashe. tem ā bhavarūpī van kālāgni vaḍe baḷī rahelun dekhavā chhatān ‘hun salāmat chhun, sukhī chhun’ em koī māne chhe te enī mūḍhatā chhe. are! baḷī rahyo hovā chhatān ene baḷatarānī khabar nathī!

ahā! mokṣhamārganī paryāy paṇ nāshavant chhe. prabhu! tāre kaī chījane ṭakāvī rākhavī chhe? pote nityānand prabhu trikāḷī ṭakatun tattva chhe. ahā! emān najar nākhato nathī ne anityane ṭakāvavā māge chhe te tārī mūḍhatā chhe. dehādi bāhya vinashvar chījane ṭakāvī rākhavā tun mathe chhe paṇ emān tane niṣhphaḷatānun duḥkh ja prāpta thashe.

vaḍhavāṇanā ek bhāī kahetā ke-mahārāj! ā badhī upādhi koṇe karī? are bhāī! shun āṭalīy tane khabar nathī? ā badhī upādhi ten pote ja ūbhī karī chhe. tārā svasvarūpane bhūlīne anādithī rāg ane vikāranī upādhi ten svayam vahorī chhe. nāth! tane ja tun bhūlī gayo chho. ahā! potānā nirupādhi shuddha chaitanyatattvane bhūlīne ā saghaḷī upādhi ten pote ūbhī karī chhe. ten anantakāḷamān puṇya-pāpanā vikalpo karye ja karyā ane tethī tane bandh thayo ane tenā nimitte ā badho saṅg thayo. bhāī! te badhāne potānā mānī ten pote ā upādhi karī chhe.

juo, chamarī gāyanun pūñchhaḍun khūb sumvāḷun hoy chhe. tenā vāḷ jhāḍamān bharāī jatān vāḷanā premamān tyān te gāy ūbhī rahī jāy chhe ane shikārīnā bāṇathī vīndhāīne maraṇ pāme chhe. tem agnānī sansārī prāṇī ā duniyānā padārthonā premamān tyān ūbho rahī gayo chhe ane pote haṇāī rahyo chhe, lūṇṭāī rahyo chhe enun ene bhān nathī. niyamasāramān āve chhe ke-ā bāyaḍī-chhokarān, kuṭumb-kabīlā vagere potānī ājīvikā māṭe tane dhutārānī ṭoḷī maḷī chhe; tārā maraṇ samaye tane koī kāmamān āve tem nathī, hamaṇān paṇ teo koī ja kāmanā nathī. bāpu! tun ekalo vilāp


PDF/HTML Page 3162 of 4199
single page version

karato kyānno kyāy chālyo jaīsh; ā bhavabhramaṇanā pravāhamān tun kyāy taṇāī jaīsh.

bhāī! ātmānā potānā andaranā bhāvonī ā vāt chhe. temān shuddhapāriṇāmik- bhāv chhe te trikāḷ paramabhāv chhe, temān utpād-vyay nahi ne teno kadīy abhāv nahi evo shāshvat dhruv ekarūpabhāv chhe. paryāyarūp je chār bhāvo chhe te utpād-vyayarūp chhe. ashuddhatāno vyay thaīne anshe shuddhatārūp mokṣhamārga pragaṭe, ne mokṣhamārgano vyay thaīne pūraṇ mokṣhadashā pragaṭe; paṇ je paramabhāvarūp dravya chhe teno vyay paṇ na thāy ane te navo pragaṭe paṇ nahi. ā rīte palaṭatī paryāy, ne trikāḷ ṭakatun dravya -āvun vastusvarūp chhe. dravya apekṣhāe vastu apariṇāmī akriy ane paryāy apekṣhāe pariṇamanashīl sakriy chhe. shrī sarvagnadeve āvun dravya-paryāyarūp vastunun svarūp upadeshyun chhe. temān kahe chhe-dravya- paryāy sarvathā abhinna nathī, kathañchit bhinna chhe. ahā! sarvathā bhinna nahi, sarvathā abhinna nahi-āvun vastunun svarūp chhe. sarvathā bhinna hoy to vastu avasthā vagaranī thaī jatān vastu ja na rahe; tathā sarvathā abhinna hoy to paryāyano nāsh thatān dravyano nāsh thaī jāy arthāt vastu ja na rahe. māṭe dravya-paryāy kathañchit bhinna chhe e yathārtha chhe.

shāstramān ‘उत्पादव्ययध्रोव्ययुक्तम् सत्’ kahyun chhe. dhruvatā eṭale ṭakavun, utpād-vyay eṭale badalavun. ahā! ṭakīne badale, ne badalavā chhatān ṭakī rahe evun āshcharyakārī vastunun satsvarūp chhe. dravya avināshī, paryāy vināshī-em dravya-paryāy banne sarvathā ek nathī. trikāḷī shuddha dravyanā lakṣhe shraddhā-gnān-ramaṇatārūp je enī nirmaḷ dashā pragaṭī chhe te mokṣhadashānun kāraṇ kharun, paṇ te dashā pote to mokṣhadashā thatān vyay pāmī jashe, jyāre dravya ṭakīne trikāḷ ūbhun raheshe. ā pramāṇe dravya ane paryāy em vastunā banne anshomān bhinnatā chhe. aho! āvun vastusvarūp samajatān anshabuddhi ṭaḷīne dravyadraṣhṭi thāy chhe.

juo, ātmāmān ek paryāyaansh chhe; agnān ṭaḷīne gnān thavun, ashuddhatā ṭaḷīne shuddhatā thavī ityādi navun navun kārya paryāyamān ja thāy chhe. tyān je paryāyanun astitva ja na māne tene to navun kāī kārya thatun ja nathī, arthāt tene potānā agnānabhāvane kāraṇe sansār maṭato ja nathī. vaḷī koī ekalī paryāy sāmun ja joyā kare ne dravyanā shuddhasvabhāvanun lakṣha na kare tene paṇ ashuddhatā ṭaḷīne shuddhatā thatī nathī. paryāyanī shuddhatā to trikāḷī shuddha dravyanā āshraye thāy chhe; dravyasvabhāvamān antarmukh ekāgra thayā vagar paryāyanī shuddhatā thatī nathī. dravyane na māne toy shuddhatā na sadhāy, ne paryāyane na māne toy shuddhatā na sadhāy. ekānte paryāyane ja vastu mānī le to paryāyano vyay thatān ja vastuno nāsh-abhāv thaī jāy. paṇ


PDF/HTML Page 3163 of 4199
single page version

evun vastusvarūp nathī. vaḷī paryāy na mānatān vastune ekānte nitya-kūṭastha māne to paryāyarūp palaṭanā vinā navun kārya banī shake ja nahi, ane to tenā sansārano abhāv na thāy. ā pramāṇe vastumān dravya-paryāy-em banne ansho ekī sāthe rahelā chhe ane te bannemān kathañchit bhinnapaṇun chhe evo syādvād mat chhe. samajāṇun kāī..?

ahīn kahe chhe-mokṣhamārganī je paryāy chhe te trikāḷī dravyathī kathañchit bhinna chhe. juo, par chīj to ātmāthī sarvathā judī chhe. ā sharīr, man, vachan ityādi ātmāthī sarvathā judān chhe, karma paṇ ātmāthī sarvathā judān chhe. ahīn kahe chhe- potāmān je dravya- paryāyanā ansho chhe teo paṇ paraspar kathañchit bhinna chhe. aho! ā to bhedagnānanī charam sīmārūp sarvotkr̥uṣhṭa vāt chhe. jenā antaramān besī te nyāl thaī jāy evī ā vāt chhe.

have kahe chhe-“māṭe ām ṭharyunḥ- shuddhapāriṇāmikabhāvaviṣhayak (shuddha pāriṇāmik- bhāvane avalambanārī) je bhāvanā te-rūp je aupashamikādi traṇ bhāvo teo samasta rāgādithī rahit hovāne līdhe shuddha-upādān-kāraṇabhūt hovāthī mokṣhakāraṇ (mokṣhanān kāraṇ) chhe, parantu shuddha-pāriṇāmik nahi (arthāt shuddhapāriṇāmikabhāv mokṣhanun kāraṇ nathī)”

oho! vastu-bhagavān ātmā nityānand sachchidānand prabhu sadā ek gnāyakabhāvapaṇe chhe; tene shuddhapāriṇāmikabhāv, kahe chhe. te pāriṇāmikabhāv, ahīn kahe chhe, mokṣhanun kāraṇ nathī. jhīṇī vāt chhe prabhu! tene mokṣhanun kāraṇ kahevun e vyavahāranay chhe. bākī mokṣhanī paryāy je pragaṭe chhe tenun shuddha dravya vāstavamān kāraṇ nathī. ahā! jem dravya trikāḷī sat chhe tem paryāy paṇ sahaj sat chhe; āvun vastunun svarūp chhe. rāg pariṇām ho ke vītarāg pariṇām ho, te pariṇām te te kāḷe sahaj sat chhe. have jyān ām chhe tyān vyavahārathī-rāgathī nishchay thāy e vāt kyān rahī?

vyavahāraratnatray karatān karatān mokṣha thashe evī vāto atyāre chāle chhe paṇ te yathārtha nathī. dayā karo, vrat karo, dān, bhakti, pūjā karo ityādi prarūpaṇā atyāre chāle chhe, paṇ bhagavān! e to badhī rāganī kriyāo chhe. rāg chhe e udayabhāv chhe, bandhanun kāraṇ chhe; te mokṣhanun kāraṇ kem thāy? na thāy. atyāre ā badho moṭo goṭo uṭhayo chhe. paṇ bāpu! pote pūrṇānandano nāth prabhu sadā shāntabhāv-ānandabhāvapaṇe antaramān birāje chhe tenā lakṣhe pariṇamatān svatantrapaṇe ja potānā ṣhaṭkārakarūp pariṇaman vaḍe nirmaḷ ratnatrayanī paryāy pragaṭ thāy chhe. ahā! te paryāyane vyavahāraratnatrayanī-rāganī apekṣhā nathī. vyavahāranī apekṣhā vinā ja nirapekṣhapaṇe nishchay mokṣhamārganī paryāy potānā ṣhaṭkārakapaṇe pariṇamatī pragaṭ thāy chhe. āvī


PDF/HTML Page 3164 of 4199
single page version

jhīṇī vāt chhe prabhu! (em ke upayogane jhīṇo kar to samajāy evo prabhu tun chhe).

bhāī! ātmā trikāḷī shuddha vastu je chhe te pariṇamatī nathī. samayasār gāthā 280 nā bhāvārthamān āvyun chhe ke-“ātmā gnānī thayo tyāre vastuno evo svabhāv jāṇyo ke-ātmā pote to shuddha ja chhe- ‘dravyadraṣhṭie apariṇamanasvarūp chhe. paryāyadraṣhṭie paradravyanā nimittathī rāgādirūpe pariṇame chhe;’ māṭe have gnānī pote te bhāvono kartā thato nathī. udayo āve temano gnātā ja chhe.” ahā! samyagdraṣhṭi ene kahīe ke je vyavahāraratnatrayanā rāgano kartā ke bhoktā thato nathī kemake paryāye te gnānabhāve pariṇamī rahyo chhe ne dravya je chhe te to apariṇamanasvarūp chhe. āvī ā paramātmānā gharanī vātu chhe bhāī!

ahāhā....! andar vastu je chidghan dhruv chhe te pariṇaman vinānī sadā ekarūp chhe; temān pariṇaman ja nathī. ane badalatī chīj je (vikārī ke nirvikārī) paryāy chhe te ek samayanun sat chhe. ā rāgādi vikāranā je pariṇām thāy chhe te paṇ jaḍ karmanī apekṣhā vinā svatantrapaṇe pragaṭatā potānā ṣhaṭkārakarūp pariṇām chhe.

tyāre keṭalāk kahe chhe-karmathī shun vikār na thāy? karmathī vikār na thāy to te svabhāv thaī jashe.

are bhāī! karma to bichārān jaḍ ajīv chhe, paradravya chhe; e to svadravyane aḍatāny nathī. jyān ām chhe tyān paradravyathī-karmathī svadravyanī vikārī paryāy kem thāy? na thāy. (karmathī vikār thayo em kahevun e to nimittanun gnān karāvatun nimittapradhān kathan chhe).

mithyātvādi bhāv je thāy chhe tene jīv svatantrapaṇe potānī paryāyamān utpanna kare chhe. trikāḷī jīvadravya enun kāraṇ nahi, tem paradravya-karma paṇ enun kāraṇ nahi. e mithyātvabhāvano kartā mithyātva paryāy chhe. mithyātvanī paryāy te kartā, mithyātvanī paryāy te karma, mithyātvanī paryāy pote sādhan, mithyātvanā pariṇām pote sampradān, mithyātvamānthī mithyātva thayun te apādān ane mithyātvanā ādhāre mithyātva thayun te adhikaraṇ; ā pramāṇe mithyātvanī vikārī paryāy kartā-karma ādi potānā ṣhaṭkārakathī svatantrapaṇe utpanna thāy chhe; ene nimittanī ke karmanā kārakonī koī apekṣhā nathī.

juo, vikāranī paryāyane jīv kare evo eno svabhāv nathī, kemake jīvamān evī koī shakti nathī je vikārane kare. shun kīdhun? ātmāmān gnān, darshan, ānand, astitva, vastutva, prabhutva ādi anant anant shaktio bharī chhe; paṇ emān evī koī shakti nathī je vikārane utpanna kare. shaktio to badhī nirmaḷ ja nirmaḷ chhe.

to paryāyamān vikār to thāy chhe?


PDF/HTML Page 3165 of 4199
single page version

hā, paryāyamān je vikār thāy chhe te svatantra te samayanā ṣhaṭkārakanā pariṇamanathī thāy chhe. jīvadravya enun kāraṇ nahi ne nimitta-karma paṇ enun vāstavik kāraṇ nahi. pañchāstikāy gāthā-62 mān ā vāt āvī chhe. lokone besavī kaṭhaṇ paḍe chhe paṇ ā satya vāt chhe.

tevī rīte mokṣhamārganī je paryāy chhe, samyagdarshan-gnān-chāritrarūp nirmaḷ ratnatrayanī je paryāy chhe te nishchayathī te te kāḷe potānā ṣhaṭkārakanā pariṇamanathī utpanna thāy chhe. paramapāriṇāmikabhāvalakṣhaṇ je trikāḷī shuddha dravya-guṇ chhe enī tene apekṣhā nathī; tem dayā, dān, vrat, ādi vyavahāraratnatrayanī paṇ ene apekṣhā nathī. vītarāgano mārga āvo sūkṣhma chhe bhāī! rāganī kriyā karatān karatān dharma thāy e vītarāganā mārgamān nathī; e to agnānī lokoe kalpanā karīne ūbhī karelī vāt chhe. are! lokoe mārgane chūnthī nākhyo chhe!

bhāī! mokṣhano mārga ke samyagdarshan ādi nirmaḷ ratnatrayanī je paryāy pragaṭ thaī te svatantra pragaṭ thaī chhe, ene trikāḷī dravyanī apekṣhā nathī ne bāhya vyavahāranā kārakonī paṇ apekṣhā nathī. samyagdarshananī paryāy potānā ṣhaṭkārakathī svatantra utpanna thaī chhe. samyagdarshananī kartā samyagdarshananī paryāy, enun kārya te paryāy, enun sādhan te paryāy, enun sampradān, apādān ne adhikaraṇ paṇ te paryāy pote ja chhe. aho! santoe āḍatiyā thaīne sarvagna paramātmāe kahelī vāt jagat samakṣha jāher karī chhe.

ahāhā...! ātmā shuddhapāriṇāmikabhāvarūp sahajānand chidānand prabhu pūrṇa gnān, pūrṇa ānand, pūrṇa shānti, pūrṇa svachchhatā, pūrṇa prabhutā ādithī pūraṇ shaktiothī bharelo pūrṇānandaghan bhagavān chhe. tene avalambanārī tene viṣhay karanārī je bhāvanā chhe, jene upashamādi bhāvatray kahīe te, ahīn kahe chhe, samasta rāgādithī rahit chhe. juo, shun kīdhun? ke samyagdarshan-gnān-chāritranī nirmaḷaratnatrayarūp je bhāvanā chhe, jene āgamabhāṣhāe upasham, kṣhayopasham, kṣhāyik-em bhāvatrayapaṇe kahī ane adhyātmabhāṣhāe ‘shuddhātmābhimukh pariṇām’ , ‘shuddhopayog’ ityādi paryāyasañgnāthī kahī te-

1. shuddhapāriṇāmikabhāvane avalambanārī chhe. 2. samasta rāgādithī rahit chhe. juo, ā ṭīkā karanārā jayasenāchāryadev chhe. teo nagna digambar sant hatā. andar ātmānā prachur ānandarasanā svādamān rahenārā teo vanamān rahetā hatā. navaso varṣha pahelān temaṇe ā ṭīkā banāvī chhe. ṭīkāmān teo kahe chhe-bhagavān ātmā trikāḷ chidānandaghan nityānand prabhu chhe; enā āshraye, enā avalambe, enā lakṣhe je samyagdarshan- gnān-chāritranī nirmaḷ mokṣhamārganī paryāy pragaṭe chhe te bhāvanā


PDF/HTML Page 3166 of 4199
single page version

rūp paryāy samasta rāgādithī bhinna chhe. te bhāvanārūp paryāy shun chhe? to kahe chhe- upashamādi bhāvatrayarūp chhe. kṣhāyikamān ahīn chothā, pāñchamā ane chhaṭhṭhā guṇasthānanā kṣhāyikabhāvanī vāt chhe, ahīn bhagavān kevaḷīnā kṣhāyikabhāvanī vāt nathī. chothe guṇasthāne paṇ kṣhāyik samakit pragaṭ thāy chhe enī ahīn vāt chhe.

shreṇik rājāne kṣhāyik samakit hatun. tīrthaṅkar nāmakarma bāndhyun hatun, paṇ pūrve narakagatinun āyuṣhya bandhāī gayelun tethī paryāyanī yogyatāvash narakanā sañjogamān gayā chhe. parantu rāgathī bhinna pūrṇānandasvarūp nijaparamātmadravyanun andaramān bhān chhe, ane ānandanun vedan sāthe chhe. shīlapāhuḍamān āve chhe ke dharmī jīvane narakagatimān paṇ shīl chhe. ahāhā...! pūrṇānandanā nāthane jyān antaramān ḍhaṇḍhoḷīne jagāḍayo ane samyagdarshan-gnānane prāpta thayo tyān tenī sāthe svarūpācharaṇarūp sthiratā paṇ jīvane hoy ja chhe. potānā svarūpanī shraddhā, svarūpanun gnān ne svarūpanun ācharaṇ-e traṇe maḷīne shīl kahevāy chhe. shīl eṭale khālī sharīrathī brahmacharya pāḷavun enī ā vāt nathī; e to ekalī rāganī kriyā chhe, jyāre svarūpanā shraddhān-gnān-chāritrarūp shīl to rāgathī bhinna chhe. mārga to āvo chhe bhāī!

je shubharāg chhe temān jeṭalo ashubharāg ṭaḷ‌yo te shuddhatā chhe em kahevun te barābar nathī. samyagdarshan ane ātmāno anubhav thāy, pachhī tene shubharāg āve chhe ane emān ashubh ṭaḷe chhe. paṇ shubharāg je rahe chhe teno krame abhāv thaīne pūrṇa abhāv thatān mokṣha pragaṭ thāy chhe paṇ shubharāg rahe ne mokṣha pragaṭ thāy em na bane. bāpu! shubharāg chhe e to bandhanun ja kāraṇ chhe.

ā upashamādi traṇ bhāvone samasta rāgādirahit kahyā chhe. chhe ke nahi andar? bhāī! koīpaṇ rāgano ansh mokṣhano mārga hoī shake ja nahi. je bhāvathī tīrthaṅkar- gotrakarmanī prakr̥iti bandhāy te bhāv paṇ rāg chhe ane bandhanun ja kāraṇ chhe. te rāg upasham, kṣhayopasham ke kṣhāyikabhāvarūp nathī. shubharāg chhe e to udayabhāv chhe, bandh pariṇām chhe, jyāre upashamādi bhāvatray chhe e mokṣhamārgarūp chhe, abandh chhe.

juo, solahakāraṇ bhāvanā samyagdraṣhṭine ja hoy chhe, agnānīne hotī nathī. samyagdraṣhṭi dharmātmāne ṣhoḍashakāraṇabhāvanāno rāg āve chhe, paṇ e bandhanun ja kāraṇ chhe, te kāī abandh pariṇām nathī. ahīn to ā chokakhī vāt chhe ke mokṣhano mārga je traṇabhāvamay chhe te samasta rāgādithī rahit chhe.

koīne thāy ke-dharmī puruṣhane upashamādi bhāv vakhatey rāg to hoy chhe. to tene ‘samasta rāgādi rahit kem kahyā?’

bhāī! je upashamādi nirmaḷ bhāvo chhe te to rāgarahit ja chhe; te kāḷe


PDF/HTML Page 3167 of 4199
single page version

dharmīne rāg ho bhale, paṇ e to bhinna udayabhāvarūp chhe, e kāī upashamādi bhāvamān samāto nathī. anshe shuddhatā ane anshe rāg banne ek sāthe hovā chhatān banne bhinna bhinna chhe. tyān upashamādi nirmaḷabhāvo chhe te mokṣhanun kāraṇ chhe ane je koī rāgānsh chhe te bandhanun ja kāraṇ chhe, te mokṣhanun kāraṇ jarāy nathī. ā pramāṇe mokṣhanun kāraṇ je upashamādi nirmaḷ bhāvo chhe te to samasta rāgarahit ja chhe. samajāṇun kāī...?

shuddhadravya trikāḷ bhāvarūp, ane tene avalambīne pragaṭ thayelī pariṇati te bhāvanā-e banne shuddha chhe, pavitra chhe. jem trikāḷī dhruv ātmadravyamān rāg nathī tem temān jhukelī pariṇatimān paṇ rāg nathī. ahā! shuddhātmānī āvī bhāvanā ke jemān shuddha chaitanyabhāvanun bhavan thayun hoy te param amr̥utasvarūp chhe. chothā guṇasthānathī āvī bhāvanāpariṇati sharū thāy chhe. upashamādi traṇ bhāvo chothā guṇasthāne paṇ hoy chhe. samyaktva pragaṭavānā kāḷe, temaj tyārapachhī paṇ koīvār chothā guṇasthāne shuddhopayog hoy chhe. te sivāyanā kāḷamān paṇ jeṭalī shuddha pariṇati thaī chhe tenun nām ‘bhāvanā’ chhe, ne te mokṣhanun sādhan chhe.

jo koī em kahe ke chothe guṇasthāne shuddhopayog hoy nahi to tene samakit shun chīj chhe, bhagavānano mārag shun chhe-enī khabar ja nathī. bhāī! shuddhopayog vinā tane bhagavānano mārga hāth nahi āve. anrtashuddhatā vinā ekalā rāgathī tun mokṣhamārga mānī le paṇ te vītarāgano mārga nathī. chothe guṇasthāne upasham samyagdarshan shuddhopayogapūrvak ja thāy chhe e siddhānt chhe. shubharāg vaḍe samyagdarshan thāy em kadīy banatun nathī. shuddhātmabhāvanā shuddhadravyane avalambanārī chhe, rāgane kadīy nahi. rāgamān e tākāt nathī ke te shuddhadravyane-svadravyane bhāvī shake. rāganī mandatā vaḍe antaḥpravesh shakya ja nathī to te vaḍe samyagdarshanādi kem thāy? na thāy. bhāī! vītarāgano mārag to āvo rāgarahit ja chhe.

bhagavān ātmā jinasvarūp prabhu chhe. āve chhe ne ke-

jin sohī hai ātmā, anya sohī hai karma;
yahī vachanase samaj le, jinapravachanakā marma.

ā ātmā sadā jinasvarūp-vītarāgasvarūp-paramātmasvarūp ja chhe. jo pote vītarāgasvarūp na hoy to vītarāgatā āvashe kyāthī? bhagavān arhantadevane vītarāgatā ne kevaḷagnān pragaṭ thayān te āvyān kyāthī? shun te bahārathī āvyān chhe? nā; andar shaktimān vītarāgatā ke kevaḷagnān bharyān chhe te pragaṭ thayān chhe. kevī rīte? shuddhātmabhāvanānī pūrṇatā vaḍe. ahā! te shuddhātmabhāvanā je mokṣhamārgarūp chhe te, kahe chhe, samasta rāgādithī rahit chhe, rāgano-vikalpano ansh paṇ emān samāto nathī.


PDF/HTML Page 3168 of 4199
single page version

juo, ā sanskr̥it ṭīkā chhe. navaso varṣha pahelān shrī jayasenāchāryadeve ā ṭīkā rachī chhe. emān āvī chokakhī vāt karī chhe ke shuddhātmabhāvanā ke je traṇabhāvarūp chhe te samasta rāgādirahit hovāne līdhe shuddha upādānakāraṇabhūt hovāthī mokṣhanun kāraṇ chhe. bhāī! chothā guṇasthānamān paṇ je nirmaḷ samyagdarshan-gnān-chāritranā pariṇām pragaṭ thayā te rāgādirahit pariṇām chhe. ā to bhagavān jinachandra-jineshvaranāth sarvagna paramātmānā gharanī vāt chhe. bāpu! shrī sīmandhar paramātmā mahāvidehakṣhetramān tīrthaṅkarapade birāje chhe; temanī divyadhvanimān āvelī sār-sār ā vāt chhe. aho! digambar santoe āmān to kevaḷagnānano kakko ghuṇṭāvyo chhe.

kahe chhe- ā bhāvanā je traṇabhāvarūp chhe te samasta rāgādirahit hovānā kāraṇe shuddha-upādānakāraṇabhūt hovāthī mokṣhanun kāraṇ chhe. ahīn paryāyarūp shuddhaupādānanī vāt chhe. trikāḷī shuddhaupādān ke je shuddhadravyārthikanayano viṣhay chhe te to pahelān āvī gaī chhe. ahīn paryāyanā shuddhaupādānanī vāt chhe.

upasham, kṣhayopasham ane kṣhāyik-e traṇe vītarāgī nirmaḷ paryāyo chhe. te vītarāgī paryāy samasta rāgādithī rahit shuddhaupādānakāraṇabhūt chhe ane tethī mokṣhanun kāraṇ chhe. ahā! nirmaḷ paryāy pote ja shuddhaupādānakāraṇabhūt chhe. shun kīdhun? e paryāy pote ja potānun upādānakāraṇ chhe; arthāt paryāy pote ja potānun kāraṇ ane pote ja potānun kārya chhe. aho! ā to koī alaukik shailīthī vāt chhe. āvī vāt bhagavān kevaḷīnā mārga sivāy bīje kyāy nathī.

samyagdarshan-gnān-chāritrarūp nirmaḷ paryāyano viṣhay trikāḷī, dravya chhe. vartamān bhāvanārūp je nirmaḷ paryāy te shuddha trikāḷīne avalambe chhe. dharmanī dashā ne mokṣhanī dashā shuddhapāriṇāmikabhāvasvarūp trikāḷīne avalambe chhe, te rāgane avalambatī nathī, tem vartamān paryāyane paṇ avalambatī nathī. (nirmaḷ) paryāyano viṣhay paryāy nathī. samyagdarshananī paryāy trikāḷīne avalambatī thakī potānā ṣhaṭkārakathī svatantrapaṇe pragaṭ thāy chhe. ā to ekalun amr̥ut chhe bhāī! aho! āchāryadeve ā pañchamakāḷamān amr̥ut reḍayān chhe; ‘amr̥ut varasyān re pañchamakāḷamān.’

juo, niyamasāramān āchāryadeve em kahyun chhe ke-upasham, kṣhayopasham ane kṣhāyikabhāv je nirmaḷ vītarāgī dharmanī paryāy chhe tene ame paradravya kahīe chhīe. ahā! te parabhāv chhe, paradravya chhe ane tethī hey chhe em tyān kahyun chhe. shun kīdhun? vyavahāraratnatrayano rāg to hey chhe ja, paṇ shuddha ātmadravyanī draṣhṭi thatān jemān atīndriy ānandano svād āve chhe te mokṣhamārganī nirmaḷ paryāy paṇ trikāḷī dravyanī draṣhṭie parabhāv chhe, paradravya chhe ane tethī hey chhe em kahe chhe.


PDF/HTML Page 3169 of 4199
single page version

eṭale shun? ke te paryāy paṇ avalambanayogya nathī. ahāhā....! nirmaḷ paryāyane te paryāyanun avalamban nathī. jem rāg āshrayayogya nathī tem nirmaḷ paryāy paṇ āshrayayogya nathī.

are bhāī! tun duḥkhī-duḥkhī thaīne chār gatimān rajhaḷī maryo chhe. chāre gatimān tane je mithyātvanā bhāv rahyā te sansār chhe, bījī chīj-bairān-chhokarān, kuṭumb-kabīlā vagere kāī sansār nathī. rāg sāthe ekatvabuddhirūp mithyātvano bhāv te ja sansār chhe. bāpu! tun bairān-chhokarān chhoḍe ne dukān vagere chhoḍe eṭale sansār chhoḍayo em māne chhe paṇ e mithyā-jūṭhun chhe. mithyātvane chhoḍayā vinā sansār kadīy chhūṭe nahi. em to anantakāḷamān tun anantavār nagna digambar muni thayo, paṇ ethī shun? chhahaḍhālāmān āve chhe ne?

munivrat dhār anant bār, grīvak upajāyo;
pai nij ātamagnān binā sukh les na pāyo.

have āvī vāt ākarī lāge chhe eṭale virodh kare chhe. paṇ bhāī! traṇakāḷamān kadīy phare nahi evī ā param satya vāt chhe. virodh karo to karo; paṇ tārā evā pariṇāmathī tane bahu nukashān thashe.

vyavahār chhe te mokṣhano mārga chhe ja nahi, vāstavamān te bandhanun ja kāraṇ chhe, mokṣhamārga be nathī. enun nirūpaṇ be prakāre chhe. nishchay mokṣhano mārag to samasta rāgādithī rahit chhe te shuddha upādānakāraṇabhūt chhe. rāg chhe te mokṣhamārga paṇ nahi ane tenun kāraṇ paṇ nahi. āvī vāt chhe.

samādhitantra shlok 91 nā visheṣh arthamān lakhyun chhe ke-nimitta hovā chhatān, nimittathī nirapekṣha upādānanun pariṇaman hoy chhe. jayadhaval-pr̥u. 117, pustak sātamun emān kahyun chhe ke-

‘बज्झकारण–निरपेक्खो वत्थुपरिणामो’

vastunun pariṇām bāhya kāraṇathī nirapekṣha hoy chhe. ā vāt samajavā draṣhṭānt āpīe chhīeḥ

juo, dashamā guṇasthāne lobhapariṇām ek chhe, chhatān karmonī sthitimān pher paḍe chhe. nimittapaṇe lobhanun ek ja kāraṇ hovā chhatān koī karmanī sthiti āṭh rmuhūrtanī ane koī karmanī sthiti antarmuhūrtanī paḍe chhe. ānun kāraṇ shun? e to nīchenā guṇasthānomān paṇ ām chhe; ā to lobhanā chhellā pariṇāmanī vāt karīe chhīe. lobhanā ek ja pariṇām nimittakāraṇ hovā chhatān karmanā sthitibandhamān pher paḍe chhe.


PDF/HTML Page 3170 of 4199
single page version

nām ane gotrakarmanī sthiti āṭh muhūrtanī bandhāy chhe, jyāre gnānāvaraṇīy- darshanāvaraṇīyano sthitino bandh antaḥmuhūrtano paḍe chhe. ām kem? to kahe chhe-te sthitibandhanī paryāy svatantra chhe, tene koī bāhya kāraṇanī apekṣhā nathī arthāt vastunun pariṇām bāhya kāraṇathī nirapekṣha hoy chhe.

ame to ā ghaṇā vakhatathī kahīe chhīe. amuk karmaprakr̥itimān paramāṇu ochhān āve chhe, to koī karmaprakr̥itimān paramāṇu ghaṇān āve chhe; tyān mithyātva ane rāgādi pariṇām to ek ja chhe, chhatān ām bane chhe enun kāraṇ shun? bas ā ja ke vastunun pariṇām bāhya kāraṇathī nirapekṣha chhe. pratyek kārya antaraṅgakāraṇathī ja thāy chhe, tene bāhya parakāraṇanī apekṣhā chhe ja nahi. ahāhā....! mokṣhano mārga je andar pragaṭ thāy chhe tene bāhyakāraṇanī-vyavahāraratnatrayanī koī apekṣhā nathī; te mokṣhanā mārganī paryāy shuddha upādānakāraṇabhūt chhe. aho! sarvagnanā keḍāyatīoe sarvagna thavānī āvī alaukik vāt karī chhe. jenān param bhāgya hoy tene te sāmbhaḷavā maḷe tevī chhe.

ahāhā..! kahe chhe-shuddha ek gnāyakasvabhāvane avalambanārī bhāvanā rāgādirahit hovāne līdhe shuddha upādānakāraṇabhūt hovāthī mokṣhanā kāraṇarūp chhe. te bhāvanāne bāhyakāraṇanī-vyavahārakāraṇanī apekṣhā nathī. have ā sāmbhaḷīne olā vyavahāranā pakṣhavāḷā rāḍ pāḍī jāy chhe. teo kahe chhe-nishchay ane vyavahār-em be mokṣhamārga chhe.

are bhāī! tane khabar nathī bhagavān! paṇ nishchayamokṣhamārga ek ja satyārtha mokṣhamārga chhe, vyavahār mokṣhamārga e kāī vāstavik mārga nathī, e to upachāramātra chhe; vāstavamān to e rāg chhe, bandhanun kāraṇ chhe. vyavahāramokṣhamārgane ja satyārtha mokṣhamārga mānī anantakāḷathī tun rakhaḍavānā panthe chaḍhī gayo chho. mārganā yathārtha svarūpane samajyā vinā ekendriy ādimān anant anant avatār dharīne tun herān-herān thaī gayo chhun prabhu! jarā yād kar.

samvat 1980 nī sālamān sampradāyamān boṭādamān hatā tyāre pandaraso pandaraso māṇaso vyākhyānamān āvatā. bahāramān nām prasiddha hatun ne? to hajāro māṇaso sāmbhaḷavā āvatā. tyāre ekavār jāher sabhāmān kahelun ke je bhāve tīrthaṅkaragotra bandhāy te bhāv dharma nahi. bahu ākarī vāt! paṇ loko sāmbhaḷatā; amārā upar vishvās hato ne! to sāmbhaḷatā. lyo, te vakhate ā dehanī ummar to nānī hatī, te vakhate ā vāt mūkī hatī ke-samakitīne tīrthaṅkaraprakr̥itino bandh paḍe, agnānīne nahi; chhatān samakitī jīvane tīrthaṅkaraprakr̥itinā kāraṇabhūt je pariṇām thāy te pariṇām dharma nathī. ahā! je bhāvathī bandh thāy te bhāv dharma ke dharmanun kāraṇ kem thāy? na thāy. bhāī! munirājane je pañchamahāvratanā pariṇām chhe te rāg chhe māṭe te āsravabhāv


PDF/HTML Page 3171 of 4199
single page version

chhe, bandhanun kāraṇ chhe. have āvī vāt sāmbhaḷīne ghaṇāne khaḷabhaḷāṭ thaī jāy chhe, paṇ bhāī! ā trilokīnāth jain parameshvaranī vāṇīmān āvelī param satya vāt chhe.

shubhabhāv gnānīne āve chhe kharo; andar ātmagnān ane svānubhav jene pragaṭ thayān chhe tene krame āgaḷ vadhatān vachche yathāyogya shubhabhāv āve chhe, paṇ enāthī dharma thāy chhe em nathī. dharma to rāgarahit shuddhaupādānakāraṇabhūt chhe. shubhabhāv chhoḍīne andar ātmānubhavamān sthiratā thāy tyāre āgaḷ āgaḷanun guṇasthān pragaṭe chhe. juo, chhaṭhṭhe guṇasthāne pāñch mahāvratano vikalpa chhe te pramād chhe. tene chhoḍīne, antaramān sthir thāy tyāre sātamun guṇasthān pragaṭ thāy chhe. sādhakane bhūmikāyogya vachamān vyavahār āve chhe kharo, paṇ tene te hey chhe.

niyamasāramān to mokṣhamārganī paryāyane paṇ hey kahī chhe, kemake te āshray karavāyogya nathī. vastusthiti ja āvī chhe bāpu! koīnī kalpanāthī vastusthiti na badalī jāy. oho! vastu chidānandaghan prabhu andar trikāḷī sat chhe tenā lakṣhe, tenā āshraye, tenā avalambane je shuddhātmabhāvanā pragaṭ thāy te sarvathā rāgarahit chhe ane shuddha upādānakāraṇabhūt chhe. āvī vāt sampradāyabuddhivāḷāne kaṭhaṇ paḍe paṇ shun thāy? have to lākho loko ā vātane samajavā lāgyā chhe.

jene ā vāt besatī nathī te prarūpaṇā kare chhe ke-vrat lo, paḍimā dhāraṇ karo- enāthī dharma thaī jashe. paṇ bhāī! samyagdarshan vinā paḍimā āvashe kyāthī? haju samakitanī dashā kevī hoy ane te kem pragaṭe enīy jene khabar nathī tene paḍimā kevī? tene vrat kevān? ahīn to ā ekadam chokakhī vāt chhe ke mokṣhamārganī bhāvanārūp je paryāy chhe te rāgarahit shuddhaupādānakāraṇabhūt chhe. arthāt te paḍimā ādinī apekṣhāthī rahit chhe.

tyāre keṭalāk vāndhā uṭhāve chhe ke- (kārya) upādānathī paṇ thāy ane nimittathī paṇ thāy.

bhāī! tārī ā vāt yathārtha nathī. be kāraṇathī kārya thāy chhe em shāstramān āve chhe, paṇ e to nimittanun gnān karāvavā māṭe upachārathī bījī chījane kāraṇ kahī chhe, paṇ te satyārtha kāraṇ chhe em chhe nahi; satyārtha kāraṇ to ek upādānakāraṇ ja chhe. ā pramāṇe mokṣhano mārga ane tenun kāraṇ ek ja prakāre chhe.

chiddavilāsamān pt.. shrī dīpachandajīe bahu saras vāt karī chhe. teo kahe chhe- paryāyanun kāraṇ te paryāy ja chhe. guṇ vinā ja (guṇanī apekṣhā vinā ja) paryāyanī sattā paryāyanun kāraṇ chhe; paryāyanun sūkṣhmatva paryāyanun kāraṇ chhe, paryāyanun vīrya paryāyanun kāraṇ chhe, paryāyanun pradeshatva paryāyanun kāraṇ chhe. jeṭalāmān paryāy uṭhe te pradesh paryāyanun kāraṇ chhe, dhruvanā pradesh nahi. āvī vāt chhe! samajāy chhe kāī....?


PDF/HTML Page 3172 of 4199
single page version

juo, ātmānā pāñch bhāvomān kayā bhāv mokṣhanun kāraṇ chhe enī ā vāt chāle chhe. tyān kahe chhe-shuddha ek chaitanyasvabhāvanī bhāvanāthī pragaṭelā aupashamik ādi traṇ bhāvo mokṣhanun kāraṇ chhe, ne te traṇe bhāvo rāgarahit shuddha chhe. rāg chhe te audayikabhāv chhe ane te mokṣhanā kāraṇabhūt nathī. ā pramāṇe asti-nāstirūp mokṣhamārganun svarūp kahyun. āvā mokṣhamārganī sharūāt chothā guṇasthānathī thāy chhe. shuddha ātma-dravyanun avalamban chothe guṇasthānethī sharū thāy chhe. tyān jeṭalun shuddhātmānun avalamban teṭalī shuddhatā chhe; ne te shuddhatāne ja upashamādi bhāvatray kahe chhe, udayabhāv-rāgabhāv to enāthī bahār ja chhe.

paṇ te kāḷe rāg chhe to kharo? chhe ne? te kāḷe rāg ho, paṇ tethī shun? ākhī duniyā chhe, paṇ enāthī gnān judun chhe, gnān tene karatun nathī; tem rāganey gnān karatun nathī, bhogavatun nathī, jāṇe ja chhe. bhāī! samakitīne samyaktvādi je nirmaḷ nirmaḷ bhāvo chhe te rāgathī mukta ja chhe, bhinna ja chhe. aho! bhagavān ātmā to bhinna hato ja, ne pariṇati svābhimukh thaī tyān te paṇ rāgathī bhinna ja thaī. bhāī! rāg rāgamān ho, paṇ rāg gnānamān nathī, kemake gnāne rāgane grahyo nathī, rāg gnānamān jaṇātān ‘ā rāg hun’ -em gnāne rāgane pakaḍayo nathī. ‘hun to gnān chhun’ -em gnān potāne gnānapaṇe ja vede chhe. āvā vedanamān sāthe ānand chhe, paṇ emān rāg nathī. samajāṇun kāī...?

are jīv! mokṣhanā kāraṇarūp tārī nirmaḷadashā kevī hoy tene oḷakh to kharo! ahā! tārī svarūpasampadāne oḷakhatān te pragaṭ thāy chhe. bhāī! mokṣhanā kāraṇarūp te dashā-

-shuddha ek paramasvabhāvabhāvane ja avalambanārī chhe, parane ne rāgane

avalambanārī nathī.

-deh, man, vachan ādi jagatanā sarva anyapadārthothī bhinna chhe. -puṇya-pāp ādi bhāvakarmathī paṇ bhinna chhe. temān rāgano ek kaṇ paṇ

samāto nathī.

-shuddha upādānakāraṇabhūt chhe. ahā! mokṣhanā kāraṇarūp te dashā svarūpanān shraddhān-gnān-ramaṇatā ādi nijabhāvothī bharapūr chhe. aho! samakitīne svāvalambe pragaṭelī chaitanyasampadā āgaḷ jagatanī jaḍasampadā kāī nathī ; kemake puṇyane ādhīn e jaḍasampadā paramasukhamay mokṣhane devā samartha nathī. āvī vāt chhe.


PDF/HTML Page 3173 of 4199
single page version

bāpu! vītarāgano mārag rāgathī sadāy anero chhe. chothe guṇasthāne shuddhatāno je alpa ansh pragaṭ thayo temān paṇ rāgano abhāv ja chhe. shuddhatāmān rāg nahi, ne rāgamān shuddhatā nahi; bannenī jāti ja bhinna chhe. samyagdraṣhṭine dravyamān rāg nahi, guṇamān rāg nahi ne je nirmaḷ pariṇati thaī temāny rāg nahi; ām tene dravya- guṇ-paryāy traṇey rāgarahit shuddha varte chhe. abhed ek ‘shuddha’ ne bhāvatān tene shuddhatānun pariṇaman thayā kare chhe. āvī shuddhatānī pūrṇatā thāy te mokṣha; ane anshe shuddhatā te mokṣhamārga, shrīmade kahyun chhe ne ke-

mokṣha kahyo nij shuddhatā; te pāme te panth.

ā pramāṇe kāraṇ-kārya ek jātinān ja hoy chhe. shubharāg kāraṇ thaīne ashuddha kāryane ja kare. paṇ te shuddha kāryane kare em kadīy nā bane. shuddha kāryanun kāraṇ to shuddha ja hoy, rāgarahit ja hoy. have ām chhe tyān koī bahāramān jaḍanī kriyāo thāy ene mokṣhanun kāraṇ māne e to narī mūḍhatā ja chhe.

samakitīne jeṭalī sva-āshraye shuddha upādānarūp pariṇati thaī chhe teṭalun mokṣhanun kāraṇ chhe. trikāḷī shuddha dravya ke je dhruvabhāvarūp chhe, akriy chhe te mokṣhanun kāraṇ thatun nathī, vaḷī shuddhadravyathī vimukhapaṇe vartatā bhāvo paṇ mokṣhanun kāraṇ nathī thatā; shuddhadravyanī sanmukh thaīne vartatā nirmaḷ bhāvo ja mokṣhanun kāraṇ thāy chhe. ā pramāṇe ahīn paryāyamān kāraṇ-kāryapaṇun kahyun chhe. em to te-te samayanī paryāy shuddhadravyane avalambīne pote pūraṇ shuddhapaṇe pragaṭe chhe, pūrva paryāyamānthī te nathī āvatī. paṇ pūrve āṭalī shuddhipūrvak ja pūrṇa shuddhatā thāy chhe tethī temanāmān kāraṇ-kāryapaṇun kahyun, ane tenāthī viruddhabhāvono niṣhedh karyo. ā pramāṇe kayā bhāvathī mokṣha sadhāy chhe te batāvyun.

ahīn kahe chhe-shuddhātmabhāvanā ke je aupashamikādi bhāvatrayarūp chhe te mokṣhanun kāraṇ chhe, parantu shuddha pāriṇāmikabhāv mokṣhanun kāraṇ nathī. have ā vāṇiyā māl levā jāy tyān to kasī-kasīne māl kharīde paṇ ahīn dharmanī vāt āve temān ‘jayanārāyaṇ’ em hā jī hā kare. paṇ bhāī! ā to trilokīnāth jain parameshvaranī sarvagnadevanī vāṇī chhe. ahā! jemanī sabhāmān indro, munivaro, gaṇadharo birājatā hoy, jemanī vāṇī nāg ane vāgh paṇ sāmbhaḷatā hoy te vāṇī kevī hoy bāpu! dayā karo, vrat pāḷo, bhakti karo evī vāt to kumbhārey kare chhe; emān shun navun chhe? pa0 varṣha pahelān to evo rivāj hato ke shrāvaṇ mās āve eṭale kumbhār nibhāḍā bandh kare, ghāñchī ghāṇī na chalāve ityādi. paṇ bhāī! e kāī dharmanā pariṇām nathī.

ahīn kahe chhe-mokṣhanā mārgarūp je nirmaḷ ratnatrayanī paryāy chhe te mokṣhanun


PDF/HTML Page 3174 of 4199
single page version

kāraṇ chhe, parantu trikāḷī shuddhadravya chhe te mokṣhanun kāraṇ nathī. ahāhā...! bhagavān ātmā jene kāraṇajīv, kāraṇaparamātmā kahīe te chidānandaghan prabhu, ahīn kahe chhe, mokṣhanun kāraṇ nathī. bhāī! jyān je paddhattithī vāt hoy te yathārtha samajavī joīe. jo trikāḷībhāvarūp kāraṇaparamātmā mokṣhanun kāraṇ hoy to mokṣharūp kārya sadāy hovun joīe, kemake dravya to sadāy vidyamān chhe. parantu mokṣhakārya to navun pragaṭe chhe. māṭe tenun kāraṇ trikāḷī shuddhadravya nathī paṇ paryāy chhe. ahāhā...! kāraṇaparamātmadravya sadāy shuddha chhe; enun bhān karīne paryāy jyāre enī bhāvanārūp pariṇamī, emān ekākār thaī pariṇamī tyāre te shuddha thaīne mokṣhanun kāraṇ thaī. ā pramāṇe mokṣhanun kāraṇ-kārya paryāy chhe, shuddha dravya nahi.

juo, ek pherā ek prashna thayelo ke-tamo kāraṇaparamātmā anādithī vidyamān chhe em kaho chho to tenun kārya kem nathī āvatun? em ke kāraṇ kaho chho to enun kāraṇ āvavun joīe ne?

samādhānaḥ– tyāre kahyun, -bhāī! kāraṇaparamātmā to trikāḷ sat chhe. paṇ ten enun astitva kyān mānyun chhe? eno svīkār karyā vinā paryāyamān enun kārya kyāthī āve? paryāy jyāre svābhimukhapaṇe varte chhe tyāre enun kārya āve ja chhe. kārya to paryāyamān āve ne? paṇ svābhimukh thāy tyāre. āvī vāt chhe. ā pramāṇe svābhimukh paryāy mokṣhanun kāraṇ thāy chhe, trikāḷī shuddhadravya nahi; kemake dravya to akriy apariṇāmī chhe. samajāy chhe kāī...?

ā pramāṇe mokṣhanun kāraṇ darshāvīne shaktirūp ne vyaktirūp mokṣhanī charchā kare chhe; kahe chhe-

‘je shaktirūp mokṣha chhe te to shuddhapāriṇāmik chhe, prathamathī ja vidyamān chhe. ā to vyaktirūp mokṣhano vichār chāle chhe.’

ahāhā...! bhagavān ātmā shuddha shaktirūp trikāḷ mokṣhasvarūp abandhasvarūp chhe. samayasār gāthā 14-1p mān ātmāne ‘abaddhaspr̥uṣhṭa’ kahyo chhe. abaddha kaho ke mukta kaho- ek ja vāt chhe. bhāī! trikāḷī dravyasvabhāv sadā muktasvarūp ja chhe. gajab vāt chhe bhāī! kahe chhe-shaktirūp mokṣha chhe te to shuddhapāriṇāmik chhe. ahā! bhagavān ātmā to shaktie-svabhāvathī trikāḷ mokṣhasvarūp prathamathī ja vidyamān chhe. joyun? eno mokṣha karavo chhe em nahi, trikāḷ mokṣhasvarūp ja chhe, prathamathī ja mokṣhasvarūp chhe.

1p mī gāthāmān kahyun chhe ke-je koī ātmāne abaddha-spr̥uṣhṭa dekhe chhe te sakal jinashāsanane dekhe chhe. juo ā jainadharma! bhagavān ātmā rāg ane karmanā


PDF/HTML Page 3175 of 4199
single page version

sambandhathī rahit abaddhaspr̥uṣhṭa chhe. ahā! āvā shuddha chidānand bhagavānane jeṇe antarmukh thaī anubhavyo te, kahe chhe, sarva jinashāsanane dekhe chhe -ke je bāhya dravyashrut temaj abhyantar gnānarūp bhāvashrutavāḷun chhe. ahā! je puruṣhe nij shuddhopayogamān ātmānubhav karīne mokṣhamārga pragaṭ karyo eṇe sakaḷ jinashāsan joyun. āvun jinashāsan ek vītarāgabhāvarūp chhe.

ahā! shrī jayasenāchāryadev vītarāgī sant munivar kahe chhe-mokṣhanā be prakāraḥ ek shaktirūp mokṣha, bījo vyaktirūp mokṣha. tyān paryāyamān pariṇaman thaīne ātmāno pūrṇa lābh vyaktarūpe prāpta thavo te vyaktirūp mokṣha chhe. ane vastu je shuddhapāriṇāmikasvabhāve chhe te shaktirūp mokṣha trikāḷ chhe. trikāḷ paramasvabhāvabhāvarūp je shuddha shaktirūp mokṣha chhe temān mokṣha karavo chhe em nathī. e to prathamathī ja mokṣhasvarūp chhe. ane teno āshray karīne paryāy je paripūrṇasvabhāve pragaṭ thāy te vyaktirūp mokṣha chhe. āvun bahu jhīṇun bhāī! ajāṇyā māṇasane to grīk-leṭin jevun lāge. bhāī! phurasad laīne āno parichay karavo joīe; ā to vītarāgano mārag chhe bāpā!

ahīn kahe chhe-shaktirūp mokṣha shuddhapāriṇāmik trikāḷ chhe, te prathamathī ja vidyamān chhe; ā to vyaktirūp mokṣhano vichār chāle chhe. ahā! anantagnān, anantadarshan, anantasukh ane anantavīrya-em anantachatuṣhṭay pragaṭ thayān te vyaktarūp mokṣha chhe ane te mokṣhamārganī paryāyathī prāpta thāy chhe. e mokṣha dravyathī prāpta na thāy em ahīn kahevun chhe. duniyāne ā goṭhe nahi evī vāt chhe, paṇ bhāī re! paryāyamān je mokṣha thāy chhe e mokṣhamārganā kāraṇathī thāy chhe, par padārtha enun kāraṇ nathī, tem trikāḷī dravya paṇ enun kāraṇ nathī. vāstavamān to te-te paryāyanun shuddha upādān ja te paryāyanun (-mokṣhanun) kāraṇ chhe. samajāy chhe kāī...?

mokṣhamārganī paryāyane ahīn mokṣhanun kāraṇ kahyun chhe e paṇ apekṣhāthī vāt chhe; mokṣhamārganī je paryāy chhe te vyay thaīne mokṣhanī paryāy pragaṭ thāy chhe, paṇ em nathī ke jor karīne te mokṣhanī paryāyane utpanna karī de chhe vā karāvī de chhe. āvī vāt chhe.

ātmāno trikāḷī dhruvasvabhāv ane enā āshraye pragaṭ thato mokṣhamārga samajāvīne aho! āchārya bhagavāne antarano khajāno kholī dīdho chhe. he bhāī! tāro chaitanyakhajāno andar mokṣhasvabhāvathī bharapūr chhe. emān andar utarīne emānthī joīe eṭalun kāḍhaḥ samyagdarshan kāḍh, samyaggnān kāḍh, samyakchāritra kāḍh, kevaḷagnān kāḍh ane mokṣha kāḍh. ahā! sadākāḷ emānthī pūrṇa gnān ne pūrṇa ānand līdhā ja kar;


PDF/HTML Page 3176 of 4199
single page version

tāro khajāno khūṭe em nathī. ahā! tārun ātmadravya avināshī anantaguṇasvabhāvathī bharelun sadā mokṣhasvarūp ja chhe. ‘tun chho mokṣhasvarūp.’ ahā! āvā nij svabhāvanun gnān- shraddhān thayun tene mokṣha pragaṭatān shī vār! jeṇe antaramān shaktirūp mokṣha bhāḷ‌yo tene mokṣhanā bhaṇakār āvī gayā ne tene alpakāḷamān ja vyaktirūp mokṣha thāy chhe.

vastu-dhruv ātmadravya shaktirūp mokṣha trikāḷ chhe, ane enā āshraye vyaktirūp mokṣha navo pragaṭe chhe. paryāyamān mithyātva ho ke samyaktva ho, bandhan ho ke mokṣha ho; dravyasvabhāv to trikāḷ mokṣhasvarūp ja chhe, temān bandhan nathī, āvaraṇ nathī, ashuddhatā nathī ke alpatā nathī. ahāhā...! vastu to sadā paripūrṇa gnānaghan-ānandaghan prabhu mokṣhasvarūp ja chhe. ahā! āvā nijasvabhāvanun antarmukh thaīne bhān karanārane paryāyamān bandhan ṭaḷīne pūraṇ shuddha mokṣhadashā thavā māṇḍe chhe. aho! āvo alaukik mokṣhano mārga chhe ane enun nām dharma chhe.

have kahe chhe- ‘evī ja rīte siddhāntamān kahyun chhe ke-“ निष्क्रियः शुद्धपारिणामिकः” arthāt shuddhapāriṇāmik (bhāv) niṣhkriy chhe.’

juo, ā visheṣh spaṣhṭa kare chhe ke pāriṇāmik dhruv svabhāvabhāv je chhe te mokṣhanun kāraṇ nathī kemake te niṣhkriy chhe. ahāhā...! shuddha pāriṇāmik shuddhachetanāmātra vastumān draṣhṭi paḍatān je nirmaḷ pariṇaman thāy te paryāy mokṣhanun kāraṇ chhe, paṇ shuddhapāriṇāmik vastu mokṣhanun kāraṇ nathī. kem nathī? to kahe chhe-te utpād-vyay vinānī niṣhkriy chīj chhe. emān bandhamārga ke mokṣhamārganī kriyāo thatī nathī evī te niṣhkriy chīj chhe. sūkṣhma vāt chhe bhāī!

paramārthavachanikāmān pt.. shrī banārasīdāsajīe kahyun chhe ke-“ mokṣhamārga sādhavo e vyavahār ane shuddha dravya akriyarūp te nishchay chhe.” vaḷī tyān chhelle kahyun chhe ke-“ā vachanikā yathāyogya sumatipramāṇ kevaḷīvachanānusār chhe. je jīv ā sāmbhaḷashe, samajashe, shraddhashe tene bhāgyānusār kalyāṇakārī thashe.”

juo, āmān shun kahyun? ke mokṣhamārga sādhavo te vyavahār; ā vyavahār mokṣhamārga te vyavahār em nahi. bhāī! vyavahār mokṣhamārga e to mārga ja nathī; e to upachāramātra-kathanamātra mārga chhe; vāstavamān to e rāg hovāthī bandharūp ja chhe. bhāī! ā to sarvagna parameshvarathī siddha thayelī vāt chhe, ā kāī kalpanānī vāt nathī.

“mokṣhamārga sādhavo te vyavahār, ne shuddha dravya akriy te nishchay.” āmān shuddhadravyane akriy kahyun chhe. ahā! vastu trikāḷī nityānand dhruv prabhu je chhe te, kahe chhe, akriy chhe. ahāhā....! jemān mokṣhamārganī ke mokṣhanī paryāy paṇ nathī evī trikāḷī


PDF/HTML Page 3177 of 4199
single page version

dhruv anrta-vastu akriy chhe. ene akriy kaho ke niṣhkriy kaho-ek ja vāt chhe.

dravya trikāḷī dhruv sadā niṣhkriy tattva chhe. tathāpi emān draṣhṭi karatān, eno āshray karī pariṇamatān shuddha arāgī-vītarāgī pariṇaman thāy chhe, tene samyagdarshan-gnān-chāritra kahīe. te mokṣhano mārga chhe. ahā! āvo mokṣhamārga sādhavo te vyavahār. ā dharmīno vyavahār ne dharmīnī kriyā chhe. dharmātmā nirmaḷ ratnatrayarūp mokṣhamārgane sādhe chhe, e kāī vyavahāraratnatrayane (-rāgane) sādhatā nathī. mārga to ā chhe bhāī!

are! ā jīv 84 lākh yonimān duḥkhī duḥkhī thaīne rajhaḷ‌yo chhe. ahā! evo koī shubhabhāv thaī jāy to puṇyoday vash te bahār trasamān āve chhe. ām to tyān (ekendriyamān) jīvane kṣhaṇamān shubh ne kṣhaṇamān ashubh-evā bhāv nirantar thayā kare chhe, paṇ manuṣhyagatimān āve evā e shubhabhāv hotā nathī. manuṣhyapaṇāmān āve evā shubhabhāv koīkavār jīvane thāy chhe. bhāī! puṇyodayavash tane manuṣhyapaṇun maḷ‌yun e avasar chhe. jo ā avasaramān nij antaḥtattva mokṣhasvarūp ātmavastumān jāy to samakit thāy, samyaggnān thāy, samyakchāritra thāy-mokṣhamārga thāy. paṇ andar na jāy to? to avasar chālyo jāy ane bahār āvelā bījā jīv jem ekendriyamān chālyā jāy chhe tem tun paṇ saravāḷe ekendriyamān chālyo jāy. chhahaḍhālāmān āve chhe ne ke-

jo vimānavāsī hū thāy, samyagdarshan bin duḥkh pāy;
tahatain chay thāvar tan dharai, yon parivartan pūre karai.

bahāramān to loko bāhya vyavahāranī-rāganī (jaḍ) kriyāomān dharma māne-manāve chhe. ek ṭaṅk khāvun ke upavās karavo te tapasyā, ane te tapasyā te muktinun kāraṇ-āvun badhun sampradāyamān hāle chhe. are bhagavān! ā tun shun kare chhe? ākho mārga vīṅkhī nākhyo prabhu! ahīn to ā digambar santo pokār karīne kahe chhe ke-trikāḷī sahajānandasvarūp akriy ātmavastu te nishchay ane tenā avalambane nirmaḷ pariṇaman mokṣhamārga sādhavo te vyavahār. ahāhā... akriy shuddha dravya te nishchay ane tenā āshraye mokṣhamārga sādhavo te vyavahār chhe. āvo mārga! bhāī! ā jem vastu chhe tem samajavī paḍashe hon. bākī bahāranā jhaverāt ādinā dhandhā kāī kām āve em nathī. ulaṭun enī ekatvabuddhie pariṇamatān e kāgaḍe-kūtare-kanthave... kyāy sansār-samudramān gothān khāto ḍūbī marashe.

tyāre keṭalāk loko dalīl kare chhe ke-tame koī sāthe vātachīt (vād) karatā nathī; to takarār (-vivād) ūbhī rākhavī chhe shun?


PDF/HTML Page 3178 of 4199
single page version

are bhāī! tun shun kahe chhe ā? bāpu! ā adhyātmanī vāt vād karye samajāy evī nathī. ā to antar-pariṇamanamān samajāy evī chīj chhe. juone, samayasār gāthā-11 nā bhāvārthamān pt.. shrī jayachandajīe kevī khulāsābharī saras vāt karī chhe! ke-

1. prāṇīone bhedarūp vyavahārano pakṣha to anādikāḷathī ja chhe,

2. ane eno upadesh paṇ bahudhā sarva prāṇīo paraspar kare chhe,

3. vaḷī jinavāṇīmān vyavahārano upadesh shuddhanayano hastāvalamb (sahāyak) jāṇī

bahu karyo chhe;

4. paṇ enun phaḷ sansār ja chhe.

lyo, have vyavahār karatān karatān nishchay thāy-em vyavahārano pakṣha to jīvone anādithī ja chhe. ekabījāne upadesh paṇ evo ja kare chhe ke vrat, tap, dān, bhakti, pūjā ityādi karo... enāthī paramparā mokṣha thashe; vaḷī shāstromān paṇ shuddhanayane hastāvalamb’ jāṇī vyavahārano upadesh ghaṇo karyo chhe. paṇ bhāī! enun phaḷ sansār ja chhe. āvī vāt!

vaḷī tyān kahyun chhe ke-

1. shuddhanayano pakṣha to kadī āvyo nathī,

2. ane eno upadesh paṇ viral chhe-kyāṅk kyāṅk chhe,

3. tethī upakārī shrī gurue shuddhanayanā grahaṇanun phaḷ mokṣha jāṇīne eno upadesh

pradhānatāthī dīdho chhe ke-

“shuddhanay bhūtārtha chhe. satyārtha chhe; eno āshray karavāthī samyagdraṣhṭi thaī shakāy chhe; ene jāṇyā vinā jyān sudhī jīv vyavahāramān magna chhe tyān sudhī ātmānān gnān- shraddhānarūp nishchay samyaktva thaī shakatun nathī.” juo, gr̥uhasthāshramamān rahīne āvo bhāvārtha paṇḍit shrī jayachandajīe lakhyo chhe!

ahīn jayasenāchāryadev kahe chhe- ‘siddhāntamān em kahyun chhe ke shuddhapāriṇāmik (bhāv) niṣhkriyachhe. niṣhkriyano sho artha chhe?’ to kahe chhe-

‘(shuddhapāriṇāmikabhāv) bandhanā kāraṇabhūt je kriyā-rāgādi-pariṇati, te-rūp nathī ane mokṣhanā kāraṇabhūt je kriyā-shuddhabhāvanā-pariṇati, te-rūp paṇ nathī. māṭe em jāṇavāmān āve chhe ke shuddha-pāriṇāmikabhāv dhyeyarūp chhe, dhyānarūp nathī.’


PDF/HTML Page 3179 of 4199
single page version

niṣhkriy eṭale shun? jaḍanī ane paranī kriyā vinānī chīj enun nām shun niṣhkriy chhe? ātmā sharīr ādi paranī kriyā na karī shake māṭe te niṣhkriy chhe shun? to kahe chhe-nā; em nathī. bhāī! tun jarā dhīro thaīne sāmbhaḷ. bandhanā kāraṇabhūt je kriyā eṭale ke rāgādi malin bhāv te-rūp shuddhapāriṇāmikabhāv nathī tethī tene niṣhkriy kahe chhe. shun kīdhun? ā puṇya-pāpanā bhāv je thāy te bandhanā kāraṇarūp kriyā chhe ane teno shuddhapāriṇāmikamān abhāv chhe tethī tene niṣhkriy kahyo chhe. te kriyā paryāyamān to chhe paṇ shuddha dravyavastumān nathī. māṭe shuddha dravyavastu niṣhkriy chhe. samajāṇun kāī...? bhāī! ā to jainatattva! bahu sūkṣhma bāpā!

lokamān to dharmanā nāme bījun (-rāganī kriyāo) chalāve to chalāvo, paṇ e rīte sansāramān rakhaḍavānā ārā nahi āve. ahīn to ā chokakhī vāt chhe ke -nishchay samyagdarshananun dhyey je trikāḷī shuddhadravya te rāgarūp kriyānī pariṇatithī bhinna chhe; arthāt rāganī koī kriyāthī te pamāy em nathī. lyo, have āvī vāt! jainamān janmyān hoy eney khabar na maḷe! ek jain tyāgī sāmbhaḷavā āvelā te kahetā hatā ke-āvī vātanī amane khabar nathī. amārī badhī kriyāo phogaṭ gaī.

juo, trikāḷī shuddhapāriṇāmik bhāv niṣhkriy chhe eṭale shun-enī vāt chāle chhe ke bandhanā kāraṇarūp je kriyā-rāgādi pariṇati te-rūp shuddhapāriṇāmik bhāv thato nathī, tem mokṣhanā kāraṇarūp je kriyā-shuddhabhāvanāpariṇati te-rūp paṇ shuddha pāriṇāmik bhāv thato nathī. mokṣhanā kāraṇarūp kriyā chhe te nirmaḷ nirvikār shuddha bhāvanāpariṇati chhe. te kriyāpaṇe trikāḷī shuddhadravya thatun nathī, māṭe te niṣhkriy chhe. ahāhā...! samyagdarshanano viṣhay je trikāḷī shuddhadravya te samyagdarshananī kriyāpaṇe thatun nathī, bhāī! ā to trilokīnāth jain vītarāgī parameshvaranī divyadhvanimān āvelun ekalun amr̥ut chhe. aho! samayasār, pravachanasār ityādi dvārā āchāryadeve ekalān amr̥ut varasāvyān chhe! ‘amr̥ut varasyān re pañchamakāḷamān.’

jaḍanī kriyāo-bolavun, chālavun, khāvun, pīvun, lakhavun ityādi to bhagavān ātmāmān chhe ja nahi. ahīn to kahe chhe-enī paryāyamān rāgādi vikāranī je kriyā thāy chhe te kriyārūpe shuddhadravya thatun nathī, tathā enī paryāyamān mokṣhanī sādhak je gnānabhāvarūp kriyā thāy chhe te kriyārūpe paṇ shuddhadravya thatun nathī. ahā! je ek gnāyakabhāv chhe te to te ja chhe, te kadīy pramatta-apramattarūp thayo nathī. māṭe, kahe chhe, trikāḷī shuddhadravyaakriy chhe. aho! koī alaukik shailīthī vītarāgī santoe shuddhadravyasvabhāvanun rahasya kholyun chhe. bāpu! ā to antaranā nidhān kholyān chhe.

e to pahelān āvī gayun ke “shuddha-upādānabhūt shuddhadravyārthik naye jīv


PDF/HTML Page 3180 of 4199
single page version

kartr̥utva-bhoktr̥utvathī tathā bandh-mokṣhanā kāraṇ ne pariṇāmathī shūnya chhe” bandh ane bandhanun kāraṇ, mokṣha ane mokṣhanun kāraṇ-e chārey chīj trikāḷī shuddhadravyamān nathī.

dayā, dān, vrat, tapanā pariṇām te bandhanā kāraṇarūp kriyā chhe, te ātmadravyamān nathī; ane shuddhabhāvanā pariṇati je nirmaḷ samyagdarshan-gnān-chāritrarūp chhe te mokṣhanā kāraṇarūp kriyā chhe, te paṇ ātmadravyamān nathī. māṭe kahe chhe, em jāṇavāmān āve chhe ke shuddhapāriṇāmikabhāv dhyeyarūp chhe. dhyānarūp nathī.

ā shun kīdhun? ke shuddhapāriṇāmikabhāvarūp trikāḷī shuddhadravya nityānand-chidānand prabhu te dhyānanun dhyey chhe, dhyān nathī. ahāhā...! jemān nirākuḷ ānandano svād āve evā nirmaḷ samyagdarshan-gnān-chāritra pragaṭ thavāmān trikāḷī shuddha chinmātra vastu enā dhyeyarūp chhe, dhyānarūp nathī, kemake trikāḷī vastu chhe te akriy chhe. have dhyey shun ne dhyān shun? - enī khabarey na maḷe ne maṇḍī paḍe dhyān dharavā āsan lagāvīne; dhūḷamāny dhyān nathī sāmbhaḷane, e to badhī mithyā rāganī kriyā chhe.

ahīn kahe chhe- shuddhapāriṇāmikabhāvarūp chinmūrti prabhu ātmā dhyānanun dhyey chhe, te dhyānarūp nathī. paryāyane kathañchit dravyathī bhinna kahel ne? te vāt ahīn siddha karī chhe.

ahāhā...! vastu trikāḷī chhe te shuddhachaitanyano mahā dariyo chhe. ‘shuddhachetanā sindhu hamāro rūp hai-em āve chhe ne? ahāhā...! anant... anant...anant guṇanun ekarūp daḷ prabhu ātmā chhe. te, kahe chhe, dhyeyarūp chhe, dhyānarūp nathī. samyagdarshananī paryāy dhyānarūp chhe, ane trikāḷī dhruv dravya enun dhyey chhe, ātmānun svasamvedanagnān te dhyānarūp chhe ane trikāḷī dhruv dravya enun dhyey chhe, ātmaramaṇatā dhyānarūp chhe, ane trikāḷī dhruv dravya tenun dhyey chhe. dhyān to dhyeyamān ekāgra thayelī paryāy chhe, ne dhyey trikāḷ dhruvasvabhāv chhe. dhyānanī paryāy dhyeyane dhyāve chhe topaṇ dhyey chhe te dhyānarūp nathī. aho! ā alaukik vāt chhe.

bhagavān! nij dhyeyane bhūlīne potānī najarane ten rāgamān rokī rākhī chhe, tethī dhyeyarūp nij gnānānandano dariyo tane dekhāto nathī. are! najarane vartamān paryāyanī ruchimān rokī dīdhī chhe tethī anantaguṇanidhi shuddhachetanāsindhu evo bhagavān ātmā tane bhāsato nathī. are bhāī! dhyānarūp paryāy rāg vagaranā nirmaḷabhāv rūp chhe ane enun dhyey paramasvabhāvabhāvarūp trikāḷī shuddha ātmadravya chhe. māṭe ruchi palaṭī nākh ne dhruvasvabhāvamān upayogane sthir karīne tene dhyāv. ahā! upayogane dhyeyamān ekāgra karīne dhyāvatān je dhyān pragaṭ thashe temān atīndriy ānandanī dhārā ulasashe.