Pravachan Ratnakar-Gujarati (simplified iso15919 transliteration). Gatha: 320 Shree Amrutchandracharya.

< Previous Page   Next Page >


Combined PDF/HTML Page 160 of 210

 

PDF/HTML Page 3181 of 4199
single page version

par taraph vaḷelī gnānanī paryāyamān paṇ kharekhar to gnāyak ja jaṇāī rahyo chhe. ā vāt āchāryadeve gāthā 17-18 mān karī chhe. gnānanī paryāyano svaparaprakāshak paṇāno svabhāv chhe. tethī vartamān gnān-paryāyamān je ā vastu trikāḷ param pāriṇāmikabhāve sthit chhe te jāṇavāmān āve chhe. agnānīne paṇ te trikāḷī dravya gnānamān jaṇāy chhe, paṇ enī najar enā upar nathī. draṣhṭino pher chhe bāpā! dhruvanī draṣhṭi karavāne badale te potānī najar paryāy upar, rāg upar, nimitta upar ne bahāranā padārtha upar rākhe chhe ane tethī tene andaranun chaitanyanidhān jovā maḷatun nathī.

are! ā paisā-baisāmān kyāy dhūḷey sukh nathī. e to bāpā! badhā dhūḷanā ḍhagalā chhe; ane enun dhyān karī pariṇamatān ekalā duḥkhanā ḍhagalā chhe. bhāī! pañch mahāvratanā pariṇāmano vikalpa uṭhe ey rāg chhe, duḥkh chhe, bandhanun kāraṇ chhe. bhāī! tun ene bhramathī samvar mānī seve chhe, paṇ āchāryadeve ene ‘tattvārthasūtra’ mān āsravamān gaṇyā chhe. bhāī! āsravathī mane lābh thāy evī tārī draṣhṭi tane svarūpanān shraddhān-gnān thavāmān bādhak chhe.

ahīn kahe chhe- ‘shuddhapāriṇāmikabhāv dhyeyarūp chhe, dhyānarūp nathī. shā māṭe? kāraṇ ke dhyān vinashvar chhe. (ane shuddhapāriṇāmikabhāv to avināshī chhe)’

joyun? ā dhyān chhe te paryāy chhe, te aupashamikādibhāvarūp chhe ane te palaṭī jāy chhe tethī te paryāy dhyeyarūp nathī. dhyeyarūp to ek shuddhapāriṇāmikabhāv chhe kemake te avinashvar chhe, nitya chhe, shāshvat chhe, dhruv ekarūp chhe; te dhyānarūp kem hoy? bhāī! ā samyagdarshan-gnān-chāritrasvarūp je mokṣhamārganī paryāy chhe te nāshavant chhe, kāraṇ ke mokṣhadashā pragaṭ thatān mokṣhamārganī paryāyano nāsh thaī jāy chhe, vyay thaī jāy chhe; māṭe te dhyeyarūp nathī. ane trikāḷī shuddha dravya nitya avināshī hovāthī dhyeyarūp chhe, paṇ dhyānarūp nathī. lyo, āvī vāt! bhāṣhā to sādī chhe, paṇ bhāv to chhe te je chhe. koī kahe chhe ke-sahelun karo. paṇ shun sahelun karo? sahelun ja ā chhe. tun vrat, tap, upavās ādinā vikalpane sahelun māne chhe paṇ bāpu! e to mārga ja nathī; e to badhī rāganī mandatānī kriyāo chhe ane e to rakhaḍavāno mārga chhe. samajāṇun kāī....?

dhyānaparyāy vinashvar chhe. shukladhyānanī paryāy paṇ vinashvar chhe. māṭe te dhyey rūp nathī. , dhyeyathī bhinna chhe. shrī yogīndradeve kahyun chhe ke-

ण वि उपज्जइ ण वि मरइ बंधु ण मोक्खु करेइ।
जिउ परमत्थे जाइया जिणवर एउ भणेइ।। ६८।।

PDF/HTML Page 3182 of 4199
single page version

arthāt he yogī! paramārthe jīv upajato paṇ nathī, marato paṇ nathī ane bandh- mokṣha karato nathī-em shrī jinavar kahe chhe.”

lyo, shrī yogendradev shiṣhya prati kahe chhe-he yogī! paramārthe jīv upajato paṇ nathī, marato paṇ nathī. ahāhā....! vastu trikāḷī shuddhadravya je chhe te ā narakagati, manuṣhyagati, siddhagati... ityādi paryāyamān paramārthe upajato nathī, tem marato paṇ nathī. gambhīr sūkṣhma vāt chhe bhāī! pāse pustak chhe ne! juo, emān chhe ke nahi?

ahāhā...! kahe chhe-kharekhar ātmā ene kahīe je ek samayanī paryāyapaṇe upajato nathī, viṇashato paṇ nathī. niyamasāranī gāthā 38 mān kahyun chhe ke-trikāḷī dhruv ek gnāyakabhāvamātra-shuddhapāriṇāmikabhāvamātra vastu je chhe te ja kharekhar ātmā chhe. paryāyarūp ātmā e to vyavahār ātmā chhe, trikāḷīnī apekṣhā e abhūtārtha-asatyārtha chhe. āvī vāt chhe! je upaje chhe, viṇashe chhe te paryāy-ātmā abhūtārtha chhe. aho! ā to alaukik vāt chhe!

bhāī! gaṇadhar bhagavānanān rachelān shāstra kevān hoy? ahā! kevaḷī paramātmānā shrīmukhethī je omdhvani nīkaḷī tene sāmbhaḷīne chār gnānanā dharanārā shrī gaṇadharadev antarmuhūrtamān bār aṅg ne chaud pūrvanī rachanā kare chhe. ahā! te chīj kevī hoy! bhāī! e kāī laukik vārtā na hoy. ahā! temān ā kahe chhe ke-nitya dhruv ek chinmātra vastune ame ātmā kahīe chhīe. āvo ātmā ek samayanī paryāyamān āvato nathī. mokṣhamārga ke mokṣhanī ek samayanī paryāyapaṇe trikāḷī dhruv je antaḥtattva ātmā chhe te upajato nathī, viṇashato nathī. te paṇe paryāy upaje chhe, paṇ shuddha jīv upajato nathī.

have āvī vāt kadīy sāmbhaḷī na hoy eṭale koīne em lāge ke shun jainano mārga āvo hashe? vaḷī koīne ā sāmbhaḷīne vedānt jevun lāge, paṇ vedānt vageremān to ā vāt chhe ja nahi. ātmā ekānte nitya ek sarvavyāpak māne e to gr̥uhīt mithyādarshan chhe bhāī! vedāntādivāḷā paryāyane kyān māne chhe? anant ātmāone kyān māne chhe? anant paramāṇuone kyān māne chhe? anant guṇone kyān māne chhe? bhāī! emān mūḷ vastu-svarūpanī vāt ja kyān chhe? tane vedānt jevun lāge, paṇ bāpu! vedāntamān ane jainamān moṭo (āsamān-jamīnano) pharak chhe.

jīv paramārthathī upajato nathī, marato paṇ nathī. to ā upaje-viṇase chhe te koṇ chhe? to kahe chhe-upajavun-viṇasavun jemān thāy chhe te paryāy chhe. ahā! pratyek


PDF/HTML Page 3183 of 4199
single page version

dravyanī paryāy pragaṭ thavānī janmakṣhaṇ chhe. paryāyanī utpattino svakāḷ chhe, ne te ja kāḷe te utpanna thāy chhe. ā vāt pravachanasāramān āve chhe. tyān pahelā adhikāramān gnānatattvanun nirūpaṇ chhe; bījo gney adhikār chhe. chhae dravyo gney chhe. tenun svarūp kevun chhe-enī emān vāt chhe. tyān gāthā 102mān dravyamān paryāyanī janmakṣhaṇ hovānī vāt chhe. eṭale shun? je samaye je paryāy dravyamān thavānī hoy te samaye te ja paryāy pragaṭ thāy chhe, te paryāy kāī āḍī-avaḷī na thāy, tem bījāne laīne paṇ te na thāy. pratyek paryāy kramabaddha potānā avasare ja pragaṭ thāy chhe. tyān 99 mī gāthāmān chhe ke-je samaye je paryāy thavānī hoy te tenā sva-avasare pragaṭ thāy chhe, āḍāavaḷā avasare na thāy. ā mūḷ vāt chhe. dravyamān samasta paryāyo kramabaddha ja potapotānā avasare pragaṭ thāy chhe.

have āmān loko vāndhā kāḍhe chhe. em ke paryāyo kramabaddha ja hoy to pachhī puruṣhārtha kyān rahyo?

bhāī! tun jarā dhīro thaīne sāmbhaḷ. jīv jyāre svabhāvasanmukh thaīne svānubhav pragaṭ kare chhe tyāre ja tene kramabaddhaparyāyano yathārtha nirṇay thāy chhe ane e ja puruṣhārtha chhe. bākī agnānīne puruṣhārtha chhe ja kyān? kramabaddha no nirṇay kaho ke svabhāvasanmukhatāno puruṣhārtha kaho-ek ja vāt chhe. (kramabaddhanā nirṇayavāḷāne puruṣhārthano abhāv kadī hoto nathī, ane puruṣhārthano abhāv chhe tene kramabaddhano yathārtha nirṇay hoto nathī). ahīn ā kahe chhe ke- je puruṣhārthanī paryāyathī kevaḷ gnān upajyun te paryāyamān bhagavān dhruvasvabhāv āvato nathī. lyo, āvun badhun jhīṇun chhe.

vaḷī paramārthe jīv bandh-mokṣhane paṇ karato nathī. evun koṇ kahe chhe? to kahe chhe ‘जिणवर एउ भणेइ’ -bhagavān jineshvaradev jemaṇe ek sekanḍanā asaṅkhyāt bhāgamān traṇakāḷ-traṇalok joyā te sarvagna paramātmā ām kahe chhe.

juo, bhagavāne ek samayamān traṇakāḷ-traṇalokane joyā em kahevun e paṇ vyavahār chhe. kevaḷagnānanī paryāyamān traṇakāḷ-traṇalok jaṇāy em kahevun te vyavahār chhe, kemake gnānanī paryāyane jāṇatān temān lokālok jaṇāī jāy chhe, tene jovā javun paḍatun nathī; vā kevaḷagnān temān (lokālokamān) tanmay thaī jāṇatun nathī.

ahīn kahe chhe-anantā sarvagna paramātmā em pharamāve chhe ke je trikāḷī dhruv nityānand paramātmadravya chhe te bandh-mokṣhanā pariṇāmane ane bandh-mokṣhanā kāraṇane karato nathī. kemake e to trikāḷ sadrash ekarūp bhāv chhe jyāre bandh-mokṣhanā pariṇām visadrash chhe, bhāv-abhāvarūp chhe. utpād te bhāv ne vyay te abhāv chhe, paṇ


PDF/HTML Page 3184 of 4199
single page version

vastumān-dhruvamān bhāv-abhāv kyān chhe? nathī. māṭe bandh ane bandhanā kāraṇarūp rāgādi pariṇām ane mokṣha ne mokṣhanā kāraṇarūp shuddhabhāvanāpariṇati-nirmaḷ ratnatray -ene shuddhaātmadravya karatun nathī.

koīne em thāy ke-jo ātmā bandh-mokṣhanā bhāvane karato nathī te pachhī ā dīkṣhā kem? ā ānandanī dashānun pariṇaman kem?

sāmbhaḷ, bhāī! sāmbhaḷ. anantā tīrthaṅkaradevoe ā kahyun chhe ke paramārtha je nishchay jīv chhe te kāī dīkṣhānā pariṇāmarūpe ke ānandanī dashārūpe upajato nathī; tem te-te dashāno vyay thatān te marato paṇ nathī. manuṣhyapaṇe utpād ane devagatino vyay thāy tyān-e banne utpād-vyayarūp avasthāo chhe kharī, paṇ te-te avasthākāḷe dhruv ātmadravya utpād-vyayarūp thatun nathī, te to trikāḷ ekarūp shuddha gnāyakabhāvapaṇe ja rahe chhe. āvun ja dravya-paryāyarūp vastusvarūp chhe.

‘जिणवर एउ भणेइ’ bhagavān jineshvaradev divyadhvani dvārā ām kahe chhe ke- bandh-mokṣhanā pariṇāmane shuddha jīv karato nathī; arthāt shuddha jīv nityānand-chidānand prabhu bandh-mokṣhanī paryāyapaṇe thato nathī. aho! āvun alaukik shuddha jīvatattva te samyagdarshanano viṣhay chhe. shun kīdhun? samyagdarshan samyagdarshanano viṣhay nathī, paṇ trikāḷī shuddha jīvavastu samyagdarshanano viṣhay chhe ane tethī tene mukhya gaṇīne samayasāranī 11 mī gāthāmān bhūtārtha kahel chhe. samajāṇun kāī.....? have kahe chhe-

‘vaḷī te spaṣhṭa karavāmān āve chheḥ- vivakṣhit-ekadesh shuddhanayāshrit ā bhāvanā (arthāt kahevā dhārelī ānshik shuddhirūp ā pariṇati) nirvikār-svasamvedanalakṣhaṇ kṣhāyopashamikagnānarūp hovāthī joke ekadesh vyaktirūp chhe topaṇ dhyātā puruṣh em dhyāve chhe ke-“ je sakal nirāvaraṇ-akhaṇḍ-ek-pratyakṣhapratibhāsamay-avinashvar-shuddha- pāriṇāmikabhāvalakṣhaṇ nijaparamātmadravya te ja hun chhun,” parantu em bhāvato nathī ke “ khaṇḍagnānarūp hun chhun”-ām bhāvārtha chhe.’

vivakṣhit eṭale kahevā dhārelī ā ānshik shuddhirūp pariṇati te ekadesh shuddhanayāshrit chhe. nishchay samyagdarshan-gnān-chāritrarūp ā bhāvanā ekadesh shuddha chhe, anshe shuddha chhe, pūrṇa shuddha nathī. pūrṇa shuddhi to bhagavān kevaḷīne hoy chhe. pt.. shrī ṭoḍaramalajīnī rahasyapūrṇa chiṭhṭhīmān āve chhe ke-“e ja pramāṇe chothā guṇasthānavartī ātmāne gnānādi guṇo ekadesh pragaṭ thayā chhe tenī tathā teramā guṇasthānavartī ātmāne gnānādi guṇo sarvadesharūp pragaṭ thayā chhe tenī ekajāti chhe-” em samajavun. matalab ke sādhakane je nirmaḷaratnatrayarūp bhāvanā pragaṭ thaī chhe te ekadesh shuddha chhe, anshe shuddha chhe.


PDF/HTML Page 3185 of 4199
single page version

ākāshanā pradesh anant chhe, enāthī anantaguṇā ek jīvanā guṇ chhe. samyagdarshan thatān te darek guṇanun anshe pragaṭ pariṇaman thāy chhe. tene ahīn ekadesh shuddhanayāshrit bhāvanā kahel chhe. ahīn pragaṭ pariṇatine shuddhanay kahel chhe. gāthā 14mān paṇ āve chhe ke-shuddhanay kaho, anubhūti kaho ke ātmā kaho-te ek ja chhe. trikāḷī paramātmasvarūp bhagavān ātmāne dhyey banāvī pariṇamatān pragaṭelī nirmaḷ dashā te ekadesh shuddhanayāshrit bhāvanā chhe. dravyasaṅgrahamān mokṣhamārganī pragaṭ paryāyanān 63 nām āve chhe. ahīn tenān be nām āpī kahyun chhe ke-te adhyātmabhāṣhāthī ‘shuddhātmābhimukh pariṇām’ , ‘shuddhopayog’ ityādi paryāyasañgnā pāme chhe. dravyasaṅgrahamān ā bhāvanānā 63 bol utāryā chhe. te ā rīte chhe-

te bhāvanā parabrahmasvarūp chhe, te paramaviṣhṇusvarūp chhe, te paramashivarūp chhe, te paramabuddhasvarūp chhe, te paramajinasvarūp chhe, te paramanijaātmopalabdhirūp siddhasvarūp chhe, te nirañjanasvarūp chhe, te nirmalasvarūp chhe, te svasamvedanagnān chhe, te paramatattvagnān chhe, te paramāvasthārūp paramātmānun sparshan chhe, te paramāvasthārūp chhe, te paramātmagnān chhe, te ja dhyān karavāyogya shuddhapāriṇāmikabhāvarūp chhe, te dhyānabhāvanārūp chhe, te ja shuddha chāritra chhe, te ja antaraṅgatattva chhe, te ja paramātmatattva chhe, te ja shuddhātmadravya chhe, te ja paramajyoti chhe, ityādi bījā bol paṇ chhe. ahīn kahe chhe-mokṣhamārganī te paryāy ekadesh vyakta paryāy chhe. kahevā dhārelī ā ānshik shuddhirūp pariṇati nirvikār svasamvedanalakṣhaṇ kṣhāyopashamikagnānarūp hovāthī ekadesh vyaktirūp chhe.


PDF/HTML Page 3186 of 4199
single page version

je ek samayanī paryāy vināno trikāḷī dravyasvabhāv-dhruvabhāv tene ahīn nishchayathī jīvī kahyo chhe. te jīv (shuddhajīv) siddhanī paryāyapaṇe upajato nathī, tem pūrvanī je manuṣhyagatino vyay thayo temān paṇ te āvyo nathī. ahā! āvo je upajato nathī, marato paṇ nathī te shuddhapāriṇāmikabhāvarūp shuddha jīv samyagdarshanano viṣhay chhe. ā vāt ahīn siddha karavī chhe. to bhāṣhā em līdhī chhe ke-shuddha pāriṇāmikabhāv dhyeyarūp chhe, dhyānarūp nathī. shā māṭe? kāraṇ ke dhyān vinashvar chhe ane shuddhapāriṇāmikabhāv avinashvar chhe. ahā! te kem jaṇāy? to kahe chhe-samyagdarshan pragaṭ thatān sahaj vītarāgī ānandanī anubhūtilakṣhaṇavāḷun je svasamvedanagnān chhe tenāthī e prāpta thāy chhe. samajāy chhe kāī...? dhruvathī dhruv na jaṇāy, kemake dhruvamān jāṇavun (-kriyā) nathī; nirvikār svasamvedanalakṣhaṇ gnānamān te jaṇāy chhe.

trikāḷasvarūp chhe te to dhruvabhāvarūp chhe. te dhruvabhāvarūp vastu paryāyamān prāpta thāy chhe. kevī chhe te paryāy? to kahe chhe- ekadesh pragaṭ shuddhanayanī bhāvanārūp chhe. ahā! āvī bhāṣhā ane āvā bhāv! eṇe koī di sāmbhaḷ‌yā paṇ na hoy! ekadeshashuddhanayāshrit ā bhāvanā chhe te atīndriy ānandanī anubhūti jenun lakṣhaṇ chhe evā nirvikār svasamvedanagnānarūp chhe. ā nirvikār svasamvedanalakṣhaṇ je gnān chhe te kṣhāyopashamik bhāv chhe.

samyagdarshan-gnān-chāritrarūp je mokṣhano mārga chhe te traṇ bhāvarūp chheḥ upasham, kṣhayopasham ane kṣhāyik. e traṇ bhāvamānthī svasamvedanalakṣhaṇ je gnān chhe te kṣhayopashamabhāvarūp chhe. shuddha ātmatattvanī prāpti kṣhayopashamagnānamān thāy chhe. mokṣhamārganī paryāyane traṇabhāve kahel chhe. paṇ ā gnān chhe e to kṣhayopashamabhāve chhe, te upasham ke kṣhāyikabhāve nathī. ā to vītarāganā peṭanī vāto bāp!

kahe chhe- ā bhāvanā nirvikār svasamvedanalakṣhaṇ kṣhāyopashamikagnānarūp hovāthī ekadesh vyaktirūp chhe. juo, traṇ bhāvamān ā nirvikār svasamvedanalakṣhaṇ gnān chhe te kṣhayopasham bhāv chhe. samyagdarshan thatān je gnān pragaṭ thayun te gnān kṣhayopashamabhāvarūp chhe. bhale samyagdarshan upasham ho, kṣhayopasham ho ke kṣhāyik ho, tenā kāḷamān je gnān chhe e to kṣhāyopashamik gnān chhe. vaḷī kevun chhe te gnān? nirvikār ānandano svād jemān anubhavāy chhe tevun svasamvedanalakṣhaṇ te gnān chhe. ahā! te gnān sva-svarūpane jāṇavā-anubhavavāmān pravr̥utta chhe. jhīṇī vāt bhāī!

ā bhāvanā sambandhīnun varṇan bandh adhikār tathā sarvavishuddhagnān adhikāramān chhelle shrī jayasenāchāryadevanī ṭīkāmān āve chhe. tathā paramātmaprakāshamān paṇ āve chhe. traṇ jagāe ā vāt karī chhe. e vāt ahīn karī chhe. mithyātva, agnān ane rāgadveṣhano je bandh chhe te bandhanā vināsh māṭe ā visheṣh bhāvanā chhe. ahā! hun


PDF/HTML Page 3187 of 4199
single page version

to ek trikāḷī dhruv paramasvabhāvabhāvamay shuddha gnānānandasvarūpī paramātmadravya ja chhun, dayā-dān ādinā vikalpey hun nahi, guṇabhedanā vikalpey hun nahi, ane ek samayanī paryāy paṇ hun nahi-ek dhruvamān ekapaṇe rahīne ā bhāvanā dhruvano nirṇay kare chhe. lyo, ānun nām jainadarshan chhe ane e mahā adbhut alaukik chīj chhe.

ahā! dravyasvabhāvanā āshraye atīndriy ānandano jene rasāsvād āvyo chhe evo dharmī jīv em bhāve chhe ke-hun to sahaj shuddha sachchidānandamay paramānandamay paramātmā ja chhun; ane jagatanā sarva jīvonun antaraṅgamān āvun ja svarūp chhe.

‘paramātmaprakāsh’ mān antim kathanamān āchāryadeve kahyun chheḥ ā paramātma prakāsh- vr̥uttinun vyākhyān jāṇīne bhavyajanoe shun karavun? bhavyajanoe āvo vichār karavo joīe ke “shuddhanishchayanayathī hun ek (keval) traṇalokamān traṇakālamān man-vachan-kāyāthī ane kr̥ut-kārit-anumodanāthī udāsīn chhun, nij nirañjan shuddha ātmānān samyak-shraddhān, samyaggnān ane samyak anuṣhṭhānarūp nishchayaratnatrayātmak nirvikalpa samādhithī utpanna vītarāg sahajānandarūpasukhānubhūtimātralakṣhaṇavāḷā svasamvedanagnānathī svasamvedya -gamya-prāpya evo paripūrṇa hun chhun; rāg, dveṣh, moh, krodh, mān, māyā, lobh, pāñch īndriyono viṣhayavyāpār, man-vachan-kāyānā-vyāpār, bhāvakarma, dravyakarma, nokarma, khyāti, pūjā, lābh, dekhelā, sāmbhaḷelā ane anubhavelā bhogonī ākāṅkṣhārūp nidān, māyā, mithyātva e traṇe shalya ādi sarva vibhāv-pariṇāmothī rahit-shūnya hun chhun. sarva jīvo paṇ āvā ja chhe-evī nirantar bhāvanā karavī. juo ā dharmīnī bhāvanā, ekaras-samarasabhāvanā!

samvat 1964 mān ekavār pālejathī vaḍodarā māl levā gayelā. tyāre 18 varṣhanī ummar. tyān rāte nāṭak jovā gayelā. e vakhatanān nāṭak paṇ vairāgyasūchak hatān; atyāre to nāṭak-sīnemāmān naitik jīvanano khātmo bolāvī dīdho chhe. ‘anasūyā’ nun nāṭak, ne sāthe nāṭakanī chopaḍī paṇ līdhelī. e nāṭakamān evun drashya āve ke-te bāī (anasūyā) svargamān jatī hatī tyān deve tene rokī pāḍī ne kahyun- ‘aputrasya gatirnāsti’ putra na hoy tene svargagati na maḷe. ā to anyamatanī vāt chhe hon. te bāīne kahevāmān āvyun -heṭhe jā ane je maḷe ene var. te bāī nīche āvīne ek andh brāhmaṇane varī. tene ek bāḷak thayun. bāḷakane pāraṇāmān jhulāvatān te bāī bolī. beṭā! शुद्धोऽसि, बुद्धोऽसि, निर्विकल्पोऽसि, उदासिनोऽसि. em ke jagatathī tārī chīj shuddha, buddha, nirvikalpa bhinna chhe. lyo, ā to nāṭakamān āvun āvatun. ā shuddhabhāvanāno adhikār vāñchatān varṣho pahelān nāṭak joyelun eno bhāv yād āvī gayo.


PDF/HTML Page 3188 of 4199
single page version

ahā! samyagdraṣhṭi dharmātmā em bhāve chhe ke-hun nirvikalpa chhun, shuddha chhun, buddha chhun, param-udāsīn chhun, ane jagatanā sarva jīvo paṇ svabhāve āvā ja chhe. sūkṣhma nigodanā je anant jīv chhe te pratyekanun svarūp āvun shuddha sachchidānandamay chhe. līlotarīnān pāndaḍe pāndaḍe asaṅkhya jīv chhe; te darek jīvanun dravya shuddha chidghan ānandaghan ja chhe. lyo, chothā guṇasthānavāḷo jīv hun āvo chhun ne sarva jīvo paṇ āvā ja chhe em bhāve chhe. jagatanā sarva jīvone dharmātmā dravyadraṣhṭithī āvā jue chhe.

ahā! āvo shuddha, buddha, chaitanyaghan, gnānamūrti prabhu ātmā hun chhun em shāmān jaṇāy? to kahe chhe-atīndriy ānandanī anubhūti jenun lakṣhaṇ chhe evā svasamvedanagnānamān te jaṇāy chhe. ā sivāy te par bhagavānathī jaṇāy nahi, bhagavānanī vāṇīthī paṇ jaṇāy nahi, ne vyavahāraratnatrayano je vikalpa uṭhe chhe enāthī paṇ te jaṇāy em nathī, ahīn to nirvikār svasamvedan-lakṣhaṇ je kṣhayopashamarūp gnān chhe enāthī bhagavān ātmā jaṇāy tevo chhe em kahe chhe. pote sva-samvedya chhe ne? matalab ke svānubhavanī dashāmān je gnān svābhimukh thayun chhe temān ja te jaṇāy evo chhe, bījī koī rīte te prāpta thāy em nathī. āvī vāt chhe. lokone ā ākarun lāge chhe, paṇ shun thāy? vastunun svarūp to jevun chhe tevun ja chhe. ene jāṇyā vinā e bahāramān vratādinā vyavahārathī prāpta thashe em baphamamān ne baphamamān kāḷ gayo to kyāy chāragatirūp sansāramān rajhaḷī marīsh.

vratādino vyavahār chhe e to badho rāg chhe bāpu! bhāvapāhuḍanī 83 mī gāthāmān āchārya bhagavān kahe chhe ke pūjā ne vratanā je bhāv thāy chhe te puṇya chhe, e kāī jainadharma nathī; ek vītarāg pariṇām thāy, samyagdarshan-gnānanā pariṇām thāy e ja jainadharma chhe ane e ja muktimārga chhe. samajāī chhe kāī.....?

ahā! hun mārī kevaḷagnān ādi anant shaktiothī bharelo pūraṇ paramātmā chhun, nishchayathī māro ātmā anantagnān, anantadarshan, anantaānand, anantavīrya, anantasvachchhatā, anantaprakāsh, anantaprabhutā ādi anant shaktiothī bharitāvastha chhe. samyagdraṣhṭi-dharmanī pahelī sīḍīvāḷo jīv potānā ātmāne ā rīte bhāve chhe, dhyāve chhe. jagatanā badhā ja ātmāo paṇ shaktie bhagavān chhe, rāgadveṣhādi vibhāvathī rahit- shūnya chhe, bhāvakarma-dravyakarma-nokarmathī bhinna chhe-em te jāṇe chhe. ahā! je bhāve tīrthaṅkar nāmakarma bandhāy te bhāv paṇ vibhāv eṭale viparīt bhāv chhe ane enāthī bhagavān ātmā shūnya chhe, em samakitī jāṇe chhe. aho! jemān jagatanā sarva jīv samānapaṇe shaktie paripūrṇa bhāse chhe evī samakitīnī ā bhāvanā koī achintya ne alaukik chhe. ahā! anant shaktithī bhariyo. pūraṇ


PDF/HTML Page 3189 of 4199
single page version

chaitanya-dariyo jemān bhāsyo te bhāvanā apūrva chhe. bākī ā sheṭhiyā badhā, pāse pāñch- das karoḍ sanyogamān hoy ne eṭale māne ke ame kāīk chhīe, paṇ bāpu! e to badhī dhūḷanī dhūḷ chhe.

prashnaḥ– paṇ e dhūḷ vinā chālatun nathī ne? samādhānaḥ– tane khabar nathī bhagavān! paṇ e dhūḷ vinā ja tāre anādithī chālyā karyun chhe; kemake tārā dravya-guṇ-paryāyamān e kyān chhe? bhāī! paradravyano ātmāmān traṇekāḷ abhāv chhe, ane svabhāvabhāvano sadāy sadbhāv chhe. bhāī! tārā svasvabhāvamān paradravya to shun, ek samayanī paryāy paṇ pravesh pāmatī nathī evun tārun svadravya chhe.

ahīn kahe chhe-e svadravya nirvikār svasamvedan lakṣhaṇ kṣhāyopashamik gnānamān jaṇāy evun chhe. ā gnān bhāvashrutagnān hovāthī kṣhayopashamabhāvarūp chhe; samakit bhale kṣhāyik hoy, paṇ gnān to kṣhāyopashamikabhāve ja chhe.

juo, shreṇik rājāne kṣhāyik samakit hatun, svānubhavamaṇḍit bhāvashrutagnān hatun. tīrthaṅkaragotra bāndhyun chhe. pūrve narakanun āyu bandhāī gayun hatun eṭale atyāre pahelā narakanā sanyogamān gayā chhe. tyān paṇ kṣhāyik samakit varte chhe. kṣhaṇe kṣhaṇe tyān tīrthaṅkar prakr̥iti bandhāy chhe. ahā! e narakanā pīḍākārī sanyogamān paṇ potānā ātmāne shuddha buddha chidānandasvarūp paramātmasvarūp anubhave chhe. enī agnānīne shun khabar paḍe? ā karo ne te karo-em kriyākāṇḍamān ja ekānte rokāī gayā chhe ene bhagavān kevaḷīnī āgnānī khabar ja nathī. bāpu! ā to jagatathī tadna nirāḷī vāt chhe, jagat sāthe eno kyāy meḷ bese em nathī.

samakitīne je bhāvashrutagnān chhe te kṣhayopashamarūp chhe ane te ekadeshavyaktirūp chhe, kṣhāyikanī jem pūrṇa vyaktirūp nathī, sarvadeshavyaktirūp kṣhāyikagnān to kevaḷī paramātmāne hoy chhe. samyagdraṣhṭine tathā bhāvaliṅgī munivarane je gnān andar pragaṭ chhe te kṣhāyopashamik chhe ane tethī kahe chhe, ekadeshavyaktirūp chhe.

ahāhā...! bhagavān! tun jin chho, jinavar chho, jin so jinavar, ne jinavar so jin. ahā! āvo jinasvarūp bhagavān ātmā jemān jaṇāy te bhāvashrutagnān kṣhāyopashamik chhe ane ekadesh-anshe pragaṭarūp chhe. ātmāmān anant shaktio chhe. ātmānubhav thatān te badhī shaktio ansharūp paryāyamān pragaṭ thāy chhe. tem samyagdarshan thāy tyāre je kṣhayopasham gnān pragaṭ thāy chhe te ansharūp vyakta hoy chhe, pūrṇa vyakta nahi. sarvagna parameshvarane je anant shaktio chhe te sarva pūrṇa-


PDF/HTML Page 3190 of 4199
single page version

vyaktirūp chhe, paṇ sādhakane to te mokṣhamārganā kāḷamān anshe vyaktirūp chhe, gnān paṇ ekadeshavyaktirūp chhe. āvī vāt! have jainamān janmelāney khabar na maḷe ke jain parameshvar koṇ ane enā gnānanī kevī alaukikatā chhe! bāpu! ā samajyā vinā ja tun anantakāḷathī rakhaḍī-rakhaḍīne marī rahyo chhe. bhāī! 84 lākh yonimān-pratyekamān anantavār janmamaraṇ karīne tārā sothā nīkaḷī gayā chhe. have to ā samaj.

are! ā samajyā vinā ā karoḍapati ne abajopati sheṭhīā badhā duḥkhī ja chhe bhāī! dilhīnā sheṭh sāhu shāntiprasād ahīn pandar di’ pahelān āvyā hatān. traṇ vyākhyān teo sāmbhaḷī gayā. teo pachhī ekāntamān maḷavā āvelā. tyāre kahelun ke-“ are sheṭh! duniyānā pāpanā dhandhāmān paḍī ā ātmā shun chīj chhe te sāmbhaḷavānoy tamane vakhat na maḷe evun tamārun jīvan keṭalun duḥkhamay chhe? kāī vichār to karo.” bāpu! ā samajyā vinā sansāranā game te sthānamān e rahe toy duḥkhī ja chhe.

pāñch-pachās karoḍ maḷī jāy e to badhī dhūḷ chhe. e kyān tārā ātmāmān chhe? kadāchit emānthī pāñch-pachīs lākh mandir, pratiṣhṭhā vageremān dānamān kharche toy dharma thāy em nathī. juo, bhāvanagarathī sat-sāhitya bahār paḍe chhe. tenā prakāshan māṭe ek mumukṣhue lākh rūpiyānun dān jāher karyun chhe. lākh to shun, koī karoḍ rūpiyānun dān āpe toy emān mand rāg hoy to puṇya thāy, dharma jarāy nahi. bhāī! vītarāgano dharma to vītarāgabhāvathī ja pragaṭ thāy chhe. (rāgathī dharma thavānun māne e to mithyābhāv chhe).

ahīn kahe chhe-ā bhāvanā nirvikār svasamvedanalakṣhaṇ kṣhāyopashamikagnānarūp hovāthī jo ke ekadeshavyaktirūp chhe topaṇ dhyātā puruṣh em bhāve chhe ke ‘je sakal nirāvaraṇ akhaṇḍ-ek-pratyakṣhapratibhāsamay-avinashvar-shuddha pāriṇāmikaparamabhāvalakṣhaṇ nijaparamātmadravya te ja hun chhun,’ parantu em bhāvato nathī ke ‘khaṇḍagnānarūp hun chhun’ .

ahā! dharmī jīvane ānandanī anubhūti sahitanun svasamvedanagnān pragaṭ thayun chhe. te gnān ekadeshavyaktirūp chhe. temān pūraṇ potānun paramātmadravya jaṇāyun chhe, paṇ te khaṇḍagnānarūp pragaṭ dashānun dhyān gnānī karatā nathī. lokone āvun ākarun lāge paṇ shun thāy? jain parameshvarano kahelo mārga to āvo ja chhe. bījā matamān to ā vāt chhe ja nahi. ekapadamān āve chhe ke-

‘dhūn re duniyā apanī dhūn, jākī dhūnamen nahi pāp aur puṇya.’ ahā! bhagavān ātmānī jene dhūn lāgī chhe tene puṇya-pāp taraphanun lakṣha hotun nathī. ātmānī dhūnamān pāp-puṇyanā bhāv bīlakul hotā nathī. he bhāī!


PDF/HTML Page 3191 of 4199
single page version

nirmaḷānandano nāth prabhu tun paramātmadravya chho, tenī ekavār dhūn lagāv; tane samyagdarshan thashe, sukhī thavāno mārga pragaṭ thashe. bhāī! ā sarvagnaparamātmāe kahelī vāt chhe; ā vāt bīje kyāy nathī.

koī jagatakartā īshvarane māne ke sarvavyāpī ek īshvarane māne paṇ evun vastusvarūp nathī. sarvagna vītarāgadev sivāy ātmā kevo chhe te bījāe joyo nathī, jāṇyo nathī. bhale anyamatavāḷā ātmānī vāto kare, paṇ e to badhī kalpit vāto chhe. sarvagna parameshvare je ātmā joyo ane divyadhvanimān kahyo te ja yathārtha chhe. ahā! āvā anantaguṇamaṇḍit akhaṇḍ ek paramajinasvarūp ātmānun jene svānubhavamān bhān thayun tenī svānubhavanī dashā ekadesh pragaṭarūp chhe. bhāī! dharmātmāne nij paramātmadravyanā lakṣhe je samyakdarshan-gnān-chāritranī dashā pragaṭ thaī te dashā ekadesh vyaktirūp chhe. dharmī puruṣh te dashānun dhyān karatā nathī, paṇ akhaṇḍ ek pratyakṣhapratibhāsamay paramātmadravya hun chhun em te dhyāve chhe. samajāy chhe kāī....?

ahā! trilokīnāth sarvagnadev em pharamāve chhe ke anantashaktisvarūp ātmāno anubhav thatān anant shaktiono ek ansh paryāyamān pragaṭ thāy chhe; samakitapaṇe shraddhāno ansh pragaṭ thāy chhe, bhāvashrutagnānarūp gnānano ansh pragaṭ thāy chhe, chāritrano ansh pragaṭ thāy chhe, vīryano ansh pragaṭ thāy chhe, svachchhatā ne prabhutāno ansh paṇ paryāyamān vyakta thāy chhe. te badhī nirmaḷ pragaṭ thayelī paryāyo, ahīn kahe chhe, dhyātā puruṣhanā dhyānanun dhyey nathī. ahāhā....! dhyātā puruṣh ā pragaṭ paryāyone jāṇe chhe kharā paṇ te paryāyonun dhyān karatā nathī. te paryāyone dhyāvatā nathī.

khūb jhīṇī vāt prabhu! āṭh divasathī chāle chhe. āje ā chhellun pravachan chhe. ahā! sachchidānandamay nij bhagavānanā svarūpane kahenārī bhagavānanā gharanī ā bhāgavat kathā chhe. kahe chhe-svadravyanā avalambane pragaṭ thayelī je vītarāgavignān dashā tene dharmātmā puruṣh dhyāvatā nathī, to kone dhyāve chhe? ahā! dharmī puruṣh konun dhyān kare chhe? to kahe chhe-sakaḷ nirāvaraṇ, akhaṇḍ, ek, pratyakṣha pratibhāsamay shuddhapāriṇāmikaparamabhāvasvarūp nij paramātmadravya sadāy andar virājī rahyun chhe tene dharmātmā dhyāve chhe.

ahā! andar shaktisvarūp je vastu ātmā chhe te trikāḷ nirāvaraṇ chhe. bhāī! tārā dravyanun dravyamān svabhāvathī sadāy nirāvaraṇ chhe, paryāyamān rāg sāthe ane karma sāthe ek samay pūrato vyavahāre bhale sambandh ho, paṇ andar vastu je bhūtārtha chhe, chidānandamay sadā vidyamān chhe te nirāvaraṇ chhe. bhagavān! tārī vastu andar paramānandamay sadā nirāvaraṇ chhe, karma ane rāganā sambandhathī rahit chhe. have āvun


PDF/HTML Page 3192 of 4199
single page version

kem bese ene? tun mān ke na mān; paṇ vastu andar gnānaghan chhe te sakaḷ nirāvaraṇ chhe, ane tene dharmī puruṣh dhyāve chhe.

ahā! anant anant shaktiono piṇḍ prabhu ātmā sakaḷ nirāvaraṇ chhe. vaḷī anantaguṇathī bharelo chhatān guṇabhed vināno akhaṇḍ ek chhe; khaṇḍarūp nathī, bhedarūp nathī; paryāyabhedathī bhedāto nathī tevo abhed ek chhe. vaḷī svasamvedanagnānamān pratyakṣha jaṇāy evo pratyakṣhapratibhāsamay chhe. ātmā svabhāvathī ja pratyakṣhapratibhāsamay chhe.

koīne thāy ke te jaṇāto to nathī? bāpu! tun rāgamān ne nimittamān ene shodhe to te kem jaṇāy? e to jyān chhe tyān antarmukh thaī jue to avashya jaṇāy evo te pratyakṣhapratibhāsamay chhe. ātmā chaitanyaprakāshanun bimb chhe. gnānane temān ekāgra karīne jonārane te avashya jaṇāy evo chhe. ahā! antarmukh upayogamān-nij svasamvedanagnānamān te jaṇāy evo pratyakṣha pratibhāsamay chhe. bhale matignān ho ke shrutagnān, samyakgnānanī ek samayanī paryāyamān ākho ātmā ek-akhaṇḍapaṇe jaṇāī jāy evun ja enun svarūp chhe. na jaṇāy e vāt ja kyān chhe? bhāī! tun bahāramān phāmphān māre ne te na jaṇāy emān ame shun karīe?

vastu nij paramātmatattva sakaḷ nirāvaraṇ akhaṇḍ ek pratyakṣhapratibhāsamay trikāḷ avinashvar chhe ane te ja dhyātā puruṣhanā dhyānanun dhyey chhe. samyagdarshanano viṣhay paṇ e ja chhe ane kalyāṇakārī dhyānanun dhyey paṇ e ja chhe. lokone ā ākarun lāge chhe, paṇ shun thāy? vastunun svarūp to jem chhe tem āvun ja chhe.

are! chaitanyanidhānasvarūp potānā bhagavānane bhūlīne te anādithī avaḷe panthe chaḍhī gayo chhe! ahā! chaitanyalakṣhmīthī bharelo pote trikāḷ vidyamān hovā chhatān te ā bahāranī jaḍ lakṣhmīnī ne puṇyanī bhāvanā kare chhe! ahā! traṇalokano nāth jinasvarūp prabhu ām bhikhārī thaīne lokamān bhame te kem shobhe? bhagavān! ā shun kare chhe tun? tārā upayogane antaramān laī jā, tane sukhanidhān prabhu ātmā prāpta thashe. bhāī! tārā sukhano ā ek ja upāy chhe. dharmī puruṣho antarmukhapaṇe paramabhāvasvarūp e ekane ja dhyāve chhe.

paryāy apekṣhāe kevaḷagnān ādine ‘paramabhāv’ kahīe, pūrṇadishāne ‘paramabhāv’ kahīe; paṇ dravyasvabhāvanī apekṣhāe to shuddhapāriṇāmikabhāv je trikāḷ ekarūp chhe te ja paramabhāv chhe. chhaṭhṭhī gāthāmān jene ek gnāyakabhāv kahyo te ja paramabhāv chhe. ahā! āvo paramabhāvasvarūp akhaṇḍ ek gnāyakabhāv jeno bhāv chhe te nij


PDF/HTML Page 3193 of 4199
single page version

paramātmadravya hun chhun-em dharmātmā dhyāve chhe. ā sarvagna paramātmā (arihantādi) te hun em nahi, ā to dhyātā potānā ja trikāḷī ātmāne ‘hun paramātmadravya chhun’ -em bhāve chhe, anubhave chhe, dhyāve chhe. je sarvagna paramātmā pragaṭapaṇe chhe te to paradravya chhe. ene dhyātān to rāg thashe bāpu!

to bhagavānane taraṇ-tāraṇ kahevāmān āve chhe ne? hā, bhagavānane vyavahārathī taraṇ-tāraṇ kahevāmān āve chhe. bhagavānanun nimitta banatān taranāro pote potānā svarūpanā anubhavamān rahīne tare chhe to bhagavānane vyavahārathī taraṇ-tāraṇ kahevāmān āve chhe. bākī dhyātā potānā ātmāne antarmukhapaṇe dhyāve e ja mokṣhanā kāraṇarūp dhyān chhe. samajāy chhe kāī.....? koī ekānte par bhagavānanun dhyān dharīne mokṣhamārga thavānun māne e to bahu pher thaī gayo bhāī! dhyātānā dhyānanun evun svarūp nathī.

bhāī! ā to anantā tīrthaṅkaroe indro, munivaro ne gaṇadharonī samakṣha dharmasabhāmān je pharamāvyun chhe te ahīn digambar santo jagat samakṣha jāher kare chhe. kahe chhe- bhagavānano ā sandesh chhe; shun? ke pote ātmā chidānandaghan prabhu sakaḷ nirāvaraṇ akhaṇḍ ek pratyakṣha pratibhāsamay avinashvar shuddhapāriṇāmikaparamabhāvalakṣhaṇ paramātmadravya chhe. ahā! āvun je nijaparamātmadravya te hun chhun-em dhyātā puruṣh dhyāve chhe, bhāve chhe; ane ā ja mokṣhanā kāraṇarūp dhyān chhe. jemān potāno trikāḷī shuddha ātmā ja dhyeyarūp chhe te paramārthadhyān chhe ane te ja mokṣhanā kāraṇarūp chhe.

joyun? nijaparamātmadravya te ja hun chhun, paṇ samvedananī paryāy je chhe te hun chhun em nahi. samyagdarshan-gnānanī pragaṭ paryāy je chhe temān nirākul ānandanun vedan sāthe ja chhe. paṇ te paryāy em bhāve chhe ke-ā trikāḷī shuddha nijaparamātmadravya chhe te hun chhun. ā ughaḍelī paryāy te hun nahi. sūkṣhma vāt bhāī! paṇ āno svīkār karyā vinā janma- maraṇanā ant nahi āve.

ahāhā....! dharmī em bhāve chhe ke akhaṇḍ ek nijaparamātmadravya te hun chhun, paṇ em bhāvato nathī ke bhāvashrutagnān te hun chhun. ānandanā anubhav sahit je shrutagnān pragaṭ thayun te ek samayanī paryāy chhe, māṭe dharmī puruṣh enun dhyān karato nathī. paryāy khaṇḍarūp vinashvar chhe ne? māṭe dharmātmā samyagdarshan-gnān-chāritranī paryāyanun paṇ dhyān karato nathī. ahā! dhyānanī karanārī paryāy chhe, paṇ te paryāyanun -bhedanun dhyān karatī nathī; e to akhaṇḍ abhed ek nij paramātmadravyane ja dhyāve chhe. dharmātmānī dhyānanī dashā ek dhruvane ja dhyāve chhe, bhedanī sāme e jotī ja nathī.


PDF/HTML Page 3194 of 4199
single page version

ā rīte dharmī puruṣh nij paramātmatattvane bhāvīne-dhyāvīne dhyānanun phaḷ je mokṣha te avichal dashāne prāpta thaī jāy chhe.

arere! eṇe potānā antaraṅg paramātmasvarūpano īnkār karīne potāne maraṇ- tulya karī nākhyo chhe! ahā! eṇe anantakāḷamān potānī dayā karī nahi! jevun potānun pūraṇ trikāḷī dhruv chaitanyatattva chhe tene te rīte mānyun nahi. eṇe potāne rāgavāḷo ne puṇyavāḷo mānyo chhe; paryāyadraṣhṭi thaīne ā paryāy chhe te hun chhun em mānyun chhe. paṇ bhāī! te vaḍe ten tāro potāno ghāt ja karyo chhe, kemake paryāyamātra vastu nathī.

ahīn kahe chhe-nijakāraṇaparamātmadravya chhe te hun chhun em dharmātmā bhāvanā kare chhe, parantu hun khaṇḍagnān chhun em bhāvanā karato nathī. ahā! samakitīne gnān ne ānandanī nirmaḷ paryāy pragaṭī chhe, tene te jāṇe chhe, paṇ tenī e bhāvanā karato nathī. ahā! nirmaḷ paryāy prati paṇ āvo te udāsīn chhe. samajāy chhe kāī...? bhāī! shāstranī ā bhāṣhā ane bhāv jene samajāy tene bhavanāshinī shuddhaātmabhāvanā pragaṭ thāy chhe, ane e ja ā ‘tātparyavr̥utti’ nun tātparya chhe.

have chhelle kahe chhe- ‘ā vyākhyān paraspar sāpekṣha evān āgam-adhyātmanā- tem ja nayadvayanā (dravyārthik-paryāyārthikanayanā) abhiprāyanā avirodhapūrvak ja kahevāmān āvyun hovāthī siddha chhe (-nirbādh chhe) em vivekīoe jāṇavun.’

juo, bhagavānanān kahelān je shāstro chhe temān āgam ane adhyātmanān shāstro chhe. bhagavāne kahelān je dravyo chhe tenun jemān nirūpaṇ karavāmān āvyun chhe tene āgam kahīe. anantā ātmā chhe, anantā-anant pudgaladravyo chhe, ek dharmāstikāy, ek adharmāstikāy, ek ākāsh ane asaṅkhyāt kālāṇu-ām jātie chha dravyo chhe, saṅkhyāe anant chhe. ā sarvanun jemān nirūpaṇ chhe te āgam chhe tathā jemān shuddha nishchayasvarūp ātmadravya kevun chhe ane tenī nirmaḷ paryāy kevī chhe tenun nirūpaṇ chhe te adhyātmashāstra chhe. āchārya kahe chhe-e bannenā sāpekṣhathī ahīn kathan karyun chhe.

vaḷī nayadvayanā abhiprāyanā avirodhapūrvak ja ahīn kahevāmān āvyun chhe. māṭe ā kathan siddha chhe, nirbādh chhe-em vivekīoe jāṇavun joīe. vartamān paryāyamān ānandano anubhav thaīne je nirvikalpa nirmaḷ bhāvanārūp dashā pragaṭ thaī te paryāyārthikanayano, vyavahāranayano viṣhay chhe; ane jenun lakṣha karīne te pragaṭ thaī te trikāḷī shuddha paramātmadravya shuddha nishchayanayano, dravyārthikanayano viṣhay chhe. ām nayadvayanā avirodhapūrvak paraspar sāpekṣha sarva kathan chhe. māṭe ā kathan siddha chhe, nirdoṣh chhe, nirbadh chhe em vivekī puruṣhoe jāṇavun. jene vivek nathī te game tem jāṇe ane māne, paṇ vivekī


PDF/HTML Page 3195 of 4199
single page version

puruṣhoe to āne pramāṇarūp jāṇī jem bhavanāshinī shuddhātmabhāvanā pragaṭ thāy tem pravartavun, kemake āvī bhāvanā vaḍe ja bhavano nāsh thaī siddhapadanī prāpti thāy chhe. lyo, āvī vāt chhe. ā rīte āje āṭh vyākhyān dvārā ā adhikār pūro thāy chhe.

ā pramāṇe samayasār gāthā 320 uparanī āchārya shrī jayasenāchāryanī tātparyavr̥utti ṭīkā uparanān param kr̥upāḷu pū. gurudevashrī kānajīsvāmīnān pravachan samāpta thayān.


PDF/HTML Page 3196 of 4199
single page version

gāthā–320
* shrī samayasār gāthā 320 (shrīmad amr̥utachandrāchāryakr̥ut) ṭīkā *

कुत एतत्? –

दिट्ठी जहेव णाणं अकारयं तह अवेदयं चेव।
जाणइ य बंधमोक्खं कम्मुदयं पिज्जरं चेव।। ३२०।।
द्रष्टिः यथैव ज्ञानमकारकं तथाऽवेदकं चैव।
जानाति च बन्धमोक्षं कर्मोदयं निर्जरां चैव।। ३२०।।

यथात्र लोके द्रष्टिर्द्रश्यादत्यन्तविभक्तत्वेन तत्करणवेदनयोरसमर्थत्वात् द्रश्यं न करोति न वेदयते च, अन्यथाग्निदर्शनात्सन्धुक्षणवत् स्वयं ज्वलनकरणस्य, लोहपिण्डवत्स्वयमौष्ण्यानुभवनस्य च दुर्निवारत्वात्, किन्तु केवलं दर्शनमात्रस्वभावत्वात् तत्सर्व केवलमेव पश्यति; तथा ज्ञानमपि स्वयं द्रष्टृत्वात् कर्मणोऽत्यन्तविभक्तत्वेन निश्चयतस्तत्करणवेदनयोरसमर्थत्वात्कर्म न करोति न वेदयते च, किन्तु केवलं ज्ञानमात्रस्वभावत्वात्कर्मबन्धं मोक्षं वा कर्मोदयं निर्जरां वा केवलमेव जानाति।

have pūchhe chhe ke- (gnānī karato-bhogavato nathī, jāṇe ja chhe) e kaī rīte? teno uttar draṣhṭāntapūrvak kahe chheḥ-

jyam netra. tem ja gnān nathī kārak, nathī vedrak are!
jāṇe ja karmoday, nirajarā, bandh tem ja mokṣhane. 320

gāthārthaḥ– [यथा एव द्रष्टिः] jem netra (drashya padārthone karatun-bhogavatun nathī, dekhe ja chhe), [तथा] tem [ज्ञानम्] gnān [अकारकं] akārak [अवेदकं च एव] tathā avedak chhe, [च] ane [बन्धमोक्षं] bandh, mokṣha, [कर्मोदयं] karmoday [निर्जरां च एव] tathā nirjarāne [जानाति] jāṇe ja chhe.

ṭīkāḥ– jevī rīte ā jagatamān netra drashya padārthathī atyant bhinnapaṇāne līdhe tene karavā-vedavāne asamartha hovāthī, drashya padārthane karatun nathī ane vedatun nathī-jo em na hoy to agnine dekhavāthī, *sandhukṣhaṇanī māphak, potāne (netrane) agninun _________________________________________________________________ * sandhukṣhaṇ = sandhūkaṇ; agni saḷagāvanār padārtha; agni chetāvanārī vastu.


PDF/HTML Page 3197 of 4199
single page version

karavāpaṇun (saḷagāvavāpaṇun), ane lokhaṇḍanā goḷānī māphak potāne (netrane) agnino anubhav durnivār thāy (arthāt jo netra drashya padārthane karatun vedatun hoy to to netra vaḍe agni saḷagavī joīe ane netrane agninī uṣhṇatāno anubhav avashya thavo joīe; parantu em to thatun nathī, māṭe netra drashya padārthane karatun-vedatun nathī) -parantu kevaḷ darshanamātrasvabhāvavāḷun hovāthī te sarvane kevaḷ dekhe ja chhe; tevī rīte gnān paṇ, pote (netranī māphak) dekhanār hovāthī, karmathī atyant bhinnapaṇāne līdhe nishchayathī tene karavā- vedavāne asamartha hovāthī, karmane karatun nathī ane vedatun nathī, parantu kevaḷ gnānamātrasvabhāvavāḷun (jāṇavānā svabhāvavāḷun hovāthī karmanā bandhane tathā mokṣhane, karmanā udayane tathā nirjarāne kevaḷ jāṇe ja chhe.

*
shrī samayasār gāthā 320 (shrīmad amr̥utachandrāchāryakr̥ut) ṭīkā
upar pū. gurudevashrī kānajīsvāmīnun pravachan

mathāḷunḥ– ‘have pūchhe chhe ke- (gnānī karato-bhogavato nathī) e kaī rīte?’ lyo, shiṣhya pūchhe chhe-eno artha e ke te khūb jignāsāthī vāt sāmbhaḷe chhe, bhāī! sāmbhaḷavā khātar sāmbhaḷavun e judī chīj chhe ne ātmārthī thaī jignāsāthī sāmbhaḷavun e judī chīj chhe. em ke ā (anek tarahanā vikalpa) kare chhe, vede chhe em dekhāy chhe ne āp dharmī karato nathī, bhogavato nathī em kaho chho to te kevī rīte chhe? ahā! ātmā parane-rāgane kare nahi ne vedey nahi -ā shun chīj chhe? ahā! āvā vismayakārī svabhāvane jāṇavānī jene antaramān jignāsā jāgī chhe te shiṣhyane draṣhṭāntapūrvak ahīn gāthāmān uttar de chhe.

ṭīkā uparanun pravachanaḥ

‘jevī rīte ā jagatamān....’ pahelān jagat siddha karyun joyun? chha dravyamay jagatanī hayātī-asti kahī. jagat chhe em enī asti siddha karīne vāt kare chhe ke-

‘jevī rīte ā jagatamān netra drashya padārthathī atyant bhinnapaṇāne līdhe tene karavā-vedavāne asamartha hovāthī, drashya padārthane karatun nathī ane vedatun nathī....’

ahāhā.....! shun kahe chhe? ke ā netra je āṅkh chhe te drashya nām dekhavāyogya padārthathī atyant bhinna chhe. bhāī! ā āṅkh jene dekhe chhe te dekhavā yogya padārthathī


PDF/HTML Page 3198 of 4199
single page version

te atyant bhinna chhe, ane tethī te (-āṅkh) tene karavā ane vedavā asamartha chhe. juo, ā siddhānt kahyoḥ- ke drashya padārthathī āṅkh bhinna ne āṅkhathī drashya padārtha bhinna-em paraspar bhinnatā chhe, tyān āṅkh bhinna vastune kare ne vede kem? ahā! potāmān abhinna hoy tene kare ane vede, paṇ bhinnane-parane kare ne vede e kem bane? jene āṅkh aḍey nahi tene te kare ne bhogave e kevī rīte bane? bhāī! āṅkh jagatanī chījane dekhe, paṇ te jagatanī drashya chījane karey nahi ne vedey nahi. ahāhā...! (ā te) gāthā chhe kāī!

have kahe chhe- ‘jo em na hoy to agnine dekhavāthī, sandhukṣhaṇanī māphak, potāne (netrane) agninun karavāpaṇun (saḷagāvavāpaṇun), ane lokhaṇḍanā goḷānī māphak potāne (netrane) agnino anubhav durnivār thāy....’

‘jo em na hoy to.....’ joyun? bhinnapaṇāne līdhe āṅkh drashya padārthane kare ane vede to nahi, paṇ jo kare ne vede to.... , to agnine dekhavāthī, sandhukṣhaṇ nām agni chetāvanār-saḷagāvanāranī māphak netrane agnine karavāpaṇun-saḷagāvavāpaṇun āvī paḍe. sandhukaṇ jem agnine saḷagāve chhe tem āṅkhane, parathī bhinna chhe chhatān jo tene kare ne vede to, parane saḷagāvavāpaṇun āve; āṅkh jyān paḍe tyān te padārtha saḷagavā lāge em ene saḷagāvavāpaṇun āve. nyāy samajāy chhe ke nahi?

vaḷī ‘lokhaṇḍanā goḷānī māphak potāne (āṅkhane) agnino anubhav durnivār thāy.’ āṅkh jo parane kare ne vede to loḍhāno goḷo jem agnimān uṣhṇa thaī jāy chhe tem, agnine dekhavāmātrathī āṅkh agnimay thaī jāy, baḷī jāy. ahāhā...! āṅkhane jo bhinna chījane anubhavavāno-vedavāno bhāv āvī jāy to bhinna agnine dekhavāmātrathī āṅkh agnimay thaī jāy, tene agnino anubhav durnivār thaī jāy, lokhaṇḍanā goḷānī jem.

juo, be vāt karī. ek to-jo āṅkh parane-bhinna vastune kare to sandhukaṇ jem agnine kare chhe tem āṅkhanī jyān najar paḍe tyān padārthamān agni pragaṭī jāy. āṅkh jo parane kare to jem sandhukaṇ vaḍe agni pragaṭe chhe tem āṅkh vaḍe agni saḷagavī joīe.

bījun-jo āṅkh parane vede to agnine jovāmātrathī ja, āṅkhane agninī uṣhṇatāno anubhav thavo joīe paṇ em chhe nahi, arthāt āṅkh chhe te agnine dekhe to chhe, paṇ kāī agnino anubhav karatī nathī. jo emān ekākār thāy to anubhav thāy ne! paṇ e to bhinna chīj chhe. ahā! āṅkh ane je agni chhe e to bhinna bhinna chīj chhe. tethī bhinnane āṅkh kare paṇ nahi ne bhinnane āṅkh vede paṇ nahi.


PDF/HTML Page 3199 of 4199
single page version

lyo, kahe chhe- em to thatun nathī. arthāt āṅkhathī kāī saḷage paṇ nahi, ne āṅkh agnine vede paṇ nahi. dekhavāyogya padārthane āṅkh dekhe; dekhe eṭalo to sambandh chhe paṇ tene kare ne bhogave evo sambandh sarvathā nathī. māṭe drashya padārthane netra karatuny nathī. vedatuny nathī. e ja kahe chhe-

‘parantu kevaḷ darshanamātrasvabhāvavāḷun hovāthī te sarvane kevaḷ dekhe ja chhe.’ joyun? āṅkhano to kevaḷ dekhavāmātrasvabhāv chhe ane tethī te sarvane kevaḷ dekhe ja chhe, koīne kare ke vede chhe em nahi. jo kare ne vede to dekhavāmātrathī te drashya padārthamān agnine kare ane pote ja agnine vede, paṇ agnine āṅkh karatī nathī, tem agni dekhatān āṅkh baḷatīy nathī; māṭe āṅkh sarvane dekhe ja chhe; koīne karatī nathī, vedatī paṇ nathī. ā draṣhṭānt kahyun. have te siddhāntamān utāre chhe. -

‘tevī rīte gnān paṇ, pote (netranī māphak) dekhanār hovāthī,.......’ joyun? gnān nām gnānasvabhāvī ātmā, netranī jem, dekhanār chhe; te parane dekhe chhe evo vyavahār sambandh chhe. āṅkh jem parane-drashyane dekhe tem bhagavān ātmā parane dekhe kharo, paṇ dekhavā uparānt paranun karavun ne vedavun enāmān chhe nahi.

ahāhā.....! netranī jem, gnān arthāt bhagavān ātmā parane dekhe chhe em to chhe; jo ke parane dekhe chhe em kahevun e vyavahār chhe, paṇ eṭalo vyavahārasambandh ahīn līdho chhe. to koī vaḷī pūchhe chhe-

jem parane dekhe chhe evo vyavahār chhe to parane kare evo vyavahār paṇ hovo joīe ne? to kahe chhe-nā, em nathī. āṅkh parane dekhe chhe tethī kāī āṅkh parane- agni vagerene kare chhe ke vede chhe em nathī. tem bhagavān ātmāne bījā sāthe dekhavāno sambandh to chhe, āṭalo to vyavahārasambandh chhe, paṇ bījāne kare ke vede em chhe nahi, samajāṇun kāī...?

juo, ā andar e ja kahyun chheḥ ‘tevī rīte gnān paṇ, pote (netranī māphak) dekhanār hovāthī, karmathī atyant bhinnapaṇāne līdhe nishchayathī tene karavā-vedavāne asamartha hovāthī, karmane karatun nathī ane vedatun nathī.’

ahāhā...! bhagavān ātmā karmathī atyant bhinna chhe; ekalo bhinna emey nahi, atyant bhinna chhe. jem āṅkh drashya padārthathī bhinna chhe tem shuddha chidānandamay vastu chaitanyaratnākar prabhu karmathī atyant bhinna chhe, parapadārthathī atyant bhinna chhe. atyant bhinnapaṇāne līdhe, jem āṅkh drashya padārthane dekhe kharī, paṇ kare ke vede


PDF/HTML Page 3200 of 4199
single page version

nahi, tem bhagavān ātmā parapadārthane dekhe-jāṇe kharo, paṇ parane karato ke bhogavato nathī, bhogavī shakato nathī.

koīne thāy ke dekhavā-jāṇavānī potānī kriyā kare to pachhī bhegun paranun paṇ kare ke nahi?

samādhānaḥ– potānā pariṇāmane bhale kare ne bhogave, ey ahīn nirmaḷ pariṇāmane karavā-bhogavavānī vāt chhe, malinanī vāt nathī. ātmā parane dekhe-jāṇe eṭalā sambandhamātrathī paranun kare ne parane vede e kyāthī āvyun? ahā! parane dekhavun evo to eno sambandh chhe, paṇ eṭalā sambandhamātrathī te paranun shun kare? kāī na kare. shun te hāth- pagane halāve? āṅkhane halāve ke bole? kāī na kare. je chīj chhe ene dekhe chhe, paṇ dekhavā chhatān te paranun kāī karī de em nathī. ahāhā....! ātmā dekhanār hovā chhatān, atyant bhinnapaṇāne līdhe te karmane karato nathī. rāgādine karato nathī.

ahāhā...! ‘gnān’ kahyun kharun ne! gnān eṭale gnānasvabhāvī ātmā. ahā! ene parane dekhavā-jāṇavāno sambandh to kahyo (vyavahārathī hon), paṇ nishchayathī, tene dekhavā uparānt paravastune karavā-vedavānī asamarthatā chhe. karmane kare ne karmane vede evī ene asamarthatā chhe. ahāhā....! gnānasvarūpī prabhu, karmano uday thāy ene jāṇe, paṇ karmanā udayane te kare ke vede enī ene asamarthatā chhe, tethī gnān arthāt ātmā karmane karato ke vedato nathī. have āvī vāt! bichāro dhandhā āḍe navaro thāy to ene samajāy ne?

ahāhā...! ā badhī ākho di’ vepār-dhandhānī dhamāl chāle chhe ne? pote dukānanā thaḍe beṭho hoy ne māl āve ne jāy, paisā āve ne jāy; ahīn kahe chhe, ātmāne e badhā sāthe dekhavāmātra sambandh chhe, arthāt ātmā-jīv ene jāṇe kharo, paṇ jāṇavā uparānt e badhāne kare ne vede evo eno svabhāv nathī. āṅkh jem agni vagere drashya padārthane kāī karatī nathī, tem bhagavān ātmā karma ke karmathī prāpta chījo-e koīne karato ke bhogavato nathī.

‘parantu kevaḷ gnānamātra svabhāvavāḷun (jāṇavānā svabhāvavāḷun) hovāthī karmanā bandhane tathā mokṣhane, karmanā udayane tathā nirjarāne kevaḷ jāṇe ja chhe.’

ahāhā....! joyun? ātmāno kevaḷ gnānamātra svabhāv chhe, jāṇavāmātra svabhāv chhe. eṭale shun? ke rāgādi karavāno ātmāno svabhāv nathī, par vastu to kyāy dūr rahī. ātmāno rāg karavo e svabhāv nathī. kevaḷ gnānasvabhāvapaṇun kahyun ne?