PDF/HTML Page 3241 of 4199
single page version

karma- e bannenun kārya paṇ nathī. keṭalāk kahe chhe ne? ke nimitta ane upādānane sarakhā māno; paṇ ahīn enī nā pāḍe chhe. ahā! jīvane je shubhāshubh bhāv thāy chhe te kārya chhe ane eno koī kartā na hoy em na hoy. vaḷī te jīv ane karmaprakr̥iti banne maḷīne kare chhe em nathī, kāraṇ ke jo banne maḷīne kare to jaḍ prakr̥itine paṇ potānā kāryanun phaḷ bhogavavāno prasaṅg āve, paṇ em chhe nahi, prakr̥itine kāī (kāryanun phaḷ) bhogavavun chhe em chhe nahi.

tyāre e kahe chhe-shun kumbhār vinā ghaḍo thāy chhe kharo? hā, bhāī! sarvagna paramātmānī vāṇīmān ā āvyun chhe ke-kumbhār vinā ghaḍo thāy chhe; ghaḍāno kartā kumbhār nathī. samayasār gāthā 372mān āchārya bhagavān kahe chhe ke-“ māṭī potānā svabhāvane nahi ullaṅghatī hovāne līdhe, kumbhār ghaḍāno utpādak chhe ja nahi; māṭī ja, kumbhāranā svabhāvane nahi sparshatī thakī, potānā svabhāvathī kumbhabhāve upaje chhe.” nimittādhīn draṣhṭi hovāthī nimitta hoy to kārya thāy em agnānī māne chhe; parantu digambar santo-bhagavān kevaḷīnā keḍāyatīo to ā kahe chhe ke-kumbhār ghaḍo kare chhe em ame dekhatā nathī. māṭī ja ghaḍāno kartā chhe ne ghaḍo māṭīnun ja kārya chhe e paramārtha chhe. kumbhār kartā ane ghaḍo enun kārya em chhe ja nahi. are! jīv ane ajīv banne bhinna bhinna chīj chhe enī lokone khabar nathī.

ahīn kahe chhe-jīvamān puṇya-pāp ādi je bhāvakarma pragaṭ thāy chhe te kārya chhe ane te jīv ane prakr̥iti bannenun kārya chhe em nathī, kāraṇ ke jo em hoy to jaḍ prakr̥itine paṇ enun phaḷ bhogavavun paḍe, paṇ jaḍ prakr̥iti to kāī bhogavatī nathī. māṭe bhāvakarma, jīv ane prakr̥iti bannenun kārya nathī.

vaḷī ‘एकस्य प्रकृतेः न’ te (bhāvakarma) ek prakr̥itinī kr̥uti (- ekalī prakr̥itinun kārya-) paṇ nathī, ‘अचित्त्वलसनात्’ kāraṇ ke prakr̥itine to achetanapaṇun prakāshe chhe.

bhāvakarma ekalī prakr̥itinun kārya paṇ nathī. ekalā karmanā kāraṇe vikār thāy chhe em paṇ nathī. jīv ane prakr̥iti banenun kārya chhe emey nahi ane ekalī prakr̥itinun te kārya chhe emey nahi. aho! vītarāg jain parameshvaranī shī āgnā chhe enī lokone khabar nathī. ākho di’ khāvun-pīvun, raḷavun-kamāvun ityādi pāp-pravr̥uttimān rokāīne janmāro vītāvī de. kadāchit sāmbhaḷavā jāy to samajyā vinā jyān tyān ‘jay nārāyaṇ’ karī de; paṇ bhāī! vītarāgano mārag jagatathī tadna judī jātano chhe bāpu!

bīje to ā vāt chhe nahi parantu vāḍāvāḷāone paṇ ā kaṭhaṇ paḍe chhe.

PDF/HTML Page 3242 of 4199
single page version

karmathī thāy em mānyun chhe ne? tethī āvī vāt bahu ākarī paḍe chhe, paṇ ahīn to ā chokakhī vāt chhe ke te (-bhāvakarma) ek prakr̥itinun kārya paṇ nathī kāraṇ ke prakr̥iti achetan chhe, ane bhāvakarma chetan chhe. achetan chetanane kem kare? na kare.

‘ततः’ māṭe ‘अस्य कर्ता जीवः’ te bhāvakarmano kartā jīv ja chhe ‘च’ ane ‘चिद्–अनुगं’ chetanane anusaranārun arthāt chetan sāthe anvayarūp (-chetanānā pariṇām rūp-) evun ‘तत्’ te bhāvakarma ‘जीवस्य एव कर्म’ jīvanun ja karma chhe ‘यत्’ kāraṇ ke ‘पुद्गलः ज्ञाता न’ pudgal to gnātā nathī (tethī te bhāvakarma pudgalanun karma hoī shake nahi.)

juo, ā niṣhkarṣha kāḍhayo ke puṇya-pāp ādi je vikārī bhāv thāy teno kartā jīv ja chhe. eṭale ke agnānī jīv teno kartā chhe. ahīn ā agnānī mithyādraṣhṭi jīvanī vāt chhe. bākī svabhāvanā avalambane jene antaramān jainapaṇun pragaṭayun chhe ane mithyātva dūr thayun chhe evo gnānī puṇya-pāp ādi vikārī bhāvono kartā nathī. ahīn ā siddha karyun ke bhāvakarma jīvanun ja kārya chhe, pudgalakarmanun te kārya nathī kemake pudgalakarma achetan chhe, jaḍ chhe, jyāre bhāvakarma chhe te chetanane anusaranārun chetan chhe.

ahāhā...! kahe chhe - ‘पुद्गलः ज्ञाता न’ pudgal gnātā nathī. shun kahevun chhe āmān? ke jāṇanār-gnātā (jīv) hoy te bhūle, jemān jāṇavun nathī tene bhūlavun shun? jaḍ pudgalakarmane bhūlavun shun? ahā! rāg chhe te mārun kārya chhe em agnānī potānā svarūpane bhūlīne māne chhe; tethī agnānī potānā agnānane līdhe bhāvakarmano- rāgādino kartā thāy chhe. bākī pudgalakarma to jaḍ māṭī-dhūḷ achetan chhe, te chetan evān bhāvakarmane kem kare? na kare. māṭe bhāvakarma jīvanun ja kārya chhe, pudgalakarmanun nahi-

ahāhā...! pūrṇānandano nāth prabhu hun ek gnāyakasvabhāvī ātmā chhun em jene antaramān bhān thayun chhe evo samyagdraṣhṭi jīv rāgano kartā nathī, rāg thāy teno e gnātā ja chhe. āvī vāt! paṇ ahīn rāgano paramārthe kartā koṇ chhe e siddha karavun chhe. to kahe chhe- potānī shuddha chaitanyasattānun jene bhān nathī evo agnānī jīv, rāgano hun kartā ne rāg mārun karma em agnānapaṇe mānato hovāthī, rāgādino kartā thāy chhe. e to upar āvī gayun ke-

abhedadraṣhṭimān to kartākarmabhāv ja nathī, shuddhachetanāmātra jīv vastu chhe; parantu pariṇām -pariṇāmīnī bhedadraṣhṭimān potānā agnānabhāvarūp pariṇāmono kartā jīv ja chhe; jaḍakarma kartā nathī.

PDF/HTML Page 3243 of 4199
single page version

paṇ jaḍakarma nimitta to chhe ne? nimitta chhe eṭale shun? shun e jīvamān vikārane kare chhe? shun ene laīne jīvamān vikār thāy chhe? em chhe ja nahi. jīvane vikāranā pariṇām thāy emān karmanī- nimittanī apekṣhā chhe ja nahi. pañchāstikāy gāthā 62mān ā vāt spaṣhṭa āvī chhe. shāstramān nimitta-bījī vastu siddha karavī hoy to nimitta vinā na thāy em vāt āve, bākī jīvane vikār thāy emān nimittādi par kārakonī-jaḍ- karmanī apekṣhā chhe nahi. bhāī! ā kevaḷī paramātmāno pokār chhe. potānī vātane āgam sāthe meḷavī satyano nirṇay karavo joīe, bākī em ne em dharma thaī jāy evī ā chīj nathī, samajāṇun kāī...?

are! ā kāḷamān āyuṣhya bahu alpa chhe. jotajotāmān chālīs-pachās-sāīṭh pūrān thāy tyān to jindagī pūrī thaī jāy chhe. māṭe bhāī! hamaṇān ja ā nahi samaje tyāre kyāre samajīsh? (em ke pachhī samajavāno dāv nahi hoy).

ahīn jineshvar paramātmā kahe chhe- rāg tārā agnānabhāvathī thāy chhe, karmane līdhe nahi. karmanā kāraṇe rāg thāy chhe em chhe ja nahi. rāg māro chhe em mānanār paryāyabuddhi jīv rāgane kare chhe; te rāg potāthī thāy chhe; parathī nahi.

vaḷī potānā trikāḷī shuddha chaitanyasvabhāv par jenī draṣhṭi paḍī chhe evo dharmī jīv rāgano kartā nathī. , akartā arthāt gnātādraṣhṭā ja chhe. gnānī, je rāg thāy teno gnātā-draṣhṭā chhe, akartā chhe.

ek kor jīv kartā chhe em kahevun ne vaḷī akartā chhe em kahevun e banne judī judī apekṣhāthī vāt chhe. ane enun nām syādvād chhe. agnānavash jīv kartā chhe, ane agnān maṭatān gnānabhāv thaye akartā ja chhe. āvī vāt chhe. satyane mānanārā thoḍā hoy tethī kāī satya pharī jatun nathī; satyane saṅkhyāthī shun sambandh chhe; satya to trikāḷ satya ja rahe chhe.

‘chetanakarma chetanane ja hoy; pudgal jaḍ chhe, tene chetanakarma kem hoy?’ rāg thāy te chetananun kārya chhe, te kāī jaḍ karmaparamāṇunī dashā nathī. māṭe jaḍakarma rāgano kartā nathī, paṇ agnānabhāve chetan ja eno kartā chhe ane bhāvakarma chetananun ja kārya chhe.

PDF/HTML Page 3244 of 4199
single page version

havenī gāthāomān jeo bhāvakarmano kartā paṇ karmane ja māne chhe temane samajāvavāne syādvād anusār vastusthiti kaheshe; tenī sūchanārūp kāvya pratham kahe chheḥ-

‘कैश्चित् हतकैः’ koī ātmānā ghātak (sarvathā ekāntavādīo) ‘कर्म एव कर्तृ प्रवितर्क्य’ karmane ja kartā vichārīne ‘आत्मनः कर्तृत्वं क्षिप्त्वा’ ātmānā kartāpaṇāne uḍāḍīne ‘एषः आत्मा कथञ्चित् कर्ता’ ā ātmā kathañchit kartā chhe ‘इति अचलिता श्रुतिः कोपिता’ em kahenārī achalit shrutine kopit kare chhe (-nirbādh jinavāṇīnī virādhanā kare chhe);.......

shun kahe chhe? ke koī ātmānā ghātak evā sarvathā ekāntavādīo jīvane vikārano kartā jaḍakarma ja chhe em vichārīne ātmānā kartāpaṇāne uḍāḍī de chhe, paṇ teo khoṭā chhe. vaḷī koī jīv ane karma banne bhegā maḷīne vikār kare chhe em kahe chhe, paṇ em kahenārāy khoṭā chhe kemake be kadī ek thatā ja nathī.

jīvanā dravya-guṇamān vikār thāy evī koī shakti nathī; paryāyamān vikār thāy chhe; paryāyamān vikār thavānī shakti-yogyatā chhe to thāy chhe. have ene paryāy shun? - enīy khabar na maḷe, dravya nām trikāḷī shaktiono piṇḍ, guṇ nām trikāḷī shakti ane paryāy eṭale vartamān kṣhaṇik avasthā. ahīn avasthā upar jenī draṣhṭi chhe evā mūḍh paryāyadraṣhṭi jīv vikārano-bhāvakarmano kartā chhe topaṇ ekāntavādīo jaḍakarmane ja kartā māne chhe te agnān chhe. bhāī! karma vikār kare chhe emey nahi ane jīv ane karma banne thaīne vikār kare chhe emey nahi. vikār thavānā kāryakāḷe vikār jīv pote ja kare chhe.

tyāre te kahe chhe-ek kārya thavāmān be kāraṇ chhe.

hā, shāstramān be kāraṇanī vāt āve chhe. paṇ e bemān ek to yathārtha-vāstavik kāraṇ chhe ne bījun upacharit kāraṇ chhe. je satyārtha kāraṇ to nathī paṇ upachār karīne kāraṇ kahevun te upacharit chhe. (ene yathārtha kāraṇ mānavun te mithyātva chhe).

ahīn kahe chhe-keṭalāk ātmaghātī ekāntavādīo jaḍakarmane ja vikārano kartā vichārīne ātmānā kartāpaṇāne uḍāḍī de chhe ane e rīte ātmā vikārī bhāvano kathañchit kartā chhe em kahenārī jinavāṇīnī virādhanā kare chhe. kathañchit kartā chhe eṭale shun? ke jyānsudhī agnān chhe tyānsudhī puṇya-pāp ādi vikārī bhāvano jīv kartā chhe; samyagdarshan pragaṭ thāy tyāre ātmagnān thatān te rāgano akartā chhe; ā syādvād chhe.

PDF/HTML Page 3245 of 4199
single page version

karmane laīne ātmāne vikār thāy chhe em mānanārā ekāntavādīo kahe chhe, bhagavān kevaḷīnī nirbādh vāṇīnī virādhanā kare chhe.

tyāre te kahe chhe-shāstramān vikārane pudgalajanya kahyo chhe. kaḷash 36 mān ‘भावाः पौद्गलिकाः अमी’ -em kahyun chhe.

hā, kahyun chhe. tyān to vikār aupādhikabhāv chhe, pudgalakarmanā nimittanā saṅge utpanna thāy chhe ane nij chidānand svabhāvanā saṅgamān rahetān te nīkaḷī jāy chhe to svabhāvadraṣhṭinī apekṣhāe tene pudgalajanya kahyo chhe. jīvane rāg thāy chhe te kharekhar kāī pudgalakarma utpanna kare chhe em nathī, paṇ jīv jyāre pudgalakarmanā nimittane ādhīn thaī pariṇame chhe tyāre rāg utpanna thāy chhe, ane svadravyane ādhīn rahī pariṇamatān rāg nīkaḷī jāy chhe (utpanna thato nathī) māṭe te rāgādi bhāvone svabhāvanī mukhyatāthī paudgalik kahyā chhe kemake teo svabhāvabhāv nathī. bhāī! jyān je apekṣhā hoy te yathārtha samajavī joīe.

ahīn apekṣhā bījī chhe, rāg agnānathī jīvamān potāmān-potānī paryāyamān thāy chhe māṭe te jīvanā-chetananā pariṇām chhe, ane jīv-chetan ja teno kartā chhe, jaḍakarma nahi. jeo jaḍakarmane kharekhar rāgano kartā māne chhe teo kharekhar jinavāṇīnī virādhanā kare chhe. samajāṇun kāī...?

koīne thāy ke āvun badhun samajavā kyān rokāvun? enā karatān vrat, tap, bhakti ityādi karavānun batāvo to badhun sahelun thaī jāy.

are bhāī! vrat, tap, bhakti, pūjā ityādi tāre kyān navun chhe? e to badhun ten anantakāḷamān anantavār karyu chhe. sāmbhaḷ; mahāvidehakṣhetramān ke jyān tīrthaṅkar paramātmā sadāy birājamān chhe tyān tun anantavār janmyo chhe prabhu! ane tyān bhagavānanā samosaraṇamān anantavār tun gayo chhe, bhagavānanī maṇiratnanā dīvāthī hīrānā thāḷamān kalpavr̥ukṣhanā phūlathī anantavār pūjā karī chhe. paṇ bhāī! e to badho shubharāg; e kāī dharma nahi ane dharmanun kāraṇey nahi. āvī vyavahāranā pakṣhavāḷāne ākarī lāge evī vāt! paṇ shun thāy? ā to vastusvarūp chhe bāpu!

paṇ vrat, tap, bhakti, pūjā ityādi dharmī puruṣhone paṇ hoy chhe! hā, hoy chhe. dharmī puruṣhone e badhun heyabuddhie hoy chhe. teo e shubharāganā kartā thatā nathī, jāṇanār mātra ja rahe chhe. je rāg thayo tene teo potānā chaitanyasvarūpamān bheḷavatā nathī, paṇ tene pr̥uthak rākhī mātra jāṇe ja chhe. jyāre agnānī jīv rāgane kartā thaīne kare chhe. ām hovā chhatān karma ja rāgane kare chhe,

PDF/HTML Page 3246 of 4199
single page version

karma vinā rāg na thāy em jeo mānanārā chhe teo, ahīn kahe chhe, nirbādh jinavāṇīnī virādhanā karanārā ekāntavādī mithyādraṣhṭi chhe.

ahā! anādithī agnānavash ene je vikār thāy chhe te jīv pote ja kare chhe, karma eno kartā nathī. āvun vastusvarūp siddha karīne bhagavān āchāryadev ene rāganā kartāpaṇārūp je anādi agnānabhāv chhe tene chhoḍī devānī vāt kare chhe; kemake jyāre te āvo agnānabhāv chhoḍī de tyāre tene chaitanyanā ānandano-nijānandasvarūpanī prāptino lābh thāy; ane enun ja nām dharma chhe. bhāī! chāragatinā paribhramaṇanā duḥkhano jo tane ḍar hoy to āno satvare nirṇay karavo paḍashe.

pratyek dravyanī samaye samaye je je paryāy thāy te kramabaddha thāy chhe. je dravyanī je samaye je kṣhetre je paryāy thavānī hoy te dravyanī te samaye tyān te ja paryāy thāy chhe āvun paryāyanun svarūp chhe. have āno yathārtha nirṇay karavā jāy to karmathī vikār thāy, ne nimittathī upādānanun kārya thāy ne bhakti ādi shubharāgathī muktimārga thāy ityādi badhī mithyā mānyatāo uḍī jāy chhe, paranā kartāpaṇānun abhimān paṇ uḍī jāy chhe.

hā, paṇ bhagavānanā guṇanun smaraṇ kare to guṇano lābh thāy. āve chhe ne ke ‘वन्दे तद्गुणलब्धये’ ?

e to badhān nimittanān kathan chhe bhāī! are! potāno je ātmā chhe tenā dravya- guṇ-paryāyanā vichār kare toy tyān vikalpa-rāg uṭhe chhe to pachhī bhagavānanā guṇanun smaraṇ kare to guṇaprāpti kyāthī thāy? enāthīy shubharāg ja uṭhe. are bhāī! dharmātmāney je vyavahāraratnatray chhe ey shubharāg ja chhe, dharma nathī. (ene vyavahārathī dharma kahīe e bījī vāt chhe).

ahāhā...! trikāḷī dhruv ek sāmānya-sāmānya-sāmānya chaitanyamūrti prabhu ātmāmān abhedadraṣhṭi karatān ene samyagdarshan ane samyaggnān pragaṭ thāy chhe; ane e dharma chhe. parantu bhagavānanī bhakti ane bhed upar draṣhṭi rākhatān to rāg ja thāy chhe, enāthī dharma thāy em to chhe ja nahi.

to pachhī pravachanasār gāthā 80 mān to ām kahyun chhe ke-

bhāī! eno artha e chhe ke pratham arhant bhagavānanā dravya-guṇ-paryāyane

PDF/HTML Page 3247 of 4199
single page version

jāṇīne, potānā ātmāmān andar lakṣha kare tyāre shuddha chaitanyasvarūpanī ekatvapaṇe abhedadraṣhṭi thatān ene samyagdarshan thāy chhe ane mithyātvano nāsh thāy chhe. bhagavānanā guṇo taraphanun lakṣha rahe tyān sudhī te rāg ja chhe; jyāre antardraṣhṭi kare tyāre tene samyagdarshan thāy chhe. samādhitantramān paṇ āve chhe ke-siddhanun dhyān karatān ātmānun dhyān thāy chhe. eno paṇ āvo ja artha chhe ke siddha bhagavānanun dhyān karatān hun pote svarūpathī siddha chhun em svarūpanī antardraṣhṭi thāy tyāre ātmadhyān thāy chhe. āvī vāt chhe.

are bhāī! hamaṇān ja tun ā nahi samaje to kyāre samajīsh? jotajotāmān āyu to purun thaī jashe; pachhī tun kyān jaīsh? jo to kharo, ā bhavasindhu to amāp dariyo chhe. puṇyathī dharma thāy ne nimittathī kārya thāy ityādi shalya ūbhun raheshe to apār bhavasamudramān chorāshī lākh yonimān tun kyāy āthaḍī marīsh bhāī!

māṭe kahe chhe-

‘उद्धत–मोह–मुद्रित–धियां तेषां बोधस्य संशुद्धये’ tīvra mohathī jemanī buddhi bīḍāī gaī chhe evā te ātmaghātakonā gnānanī sanshuddhi arthe ‘वस्तुस्थितिः स्तूयते’ (nīchenī gāthāomān) vastusthiti kahevāmān āve chhe- ‘स्याद्वाद–प्रतिबन्ध–लब्ध– विजया’ ke je vastusthitie syādvādanā pratibandh vaḍe vijay meḷavyo chhe (arthāt je vastusthiti syādvādarūp niyamathī nirbādhapaṇe siddha thāy chhe).

ahāhā...! shun kahe chhe? pote akartā chhe em samajī rāgano kartā jeo jaḍakarmane māne chhe temanī buddhi tīvra mohathī bīḍāī gaī chhe em kahe chhe. temanā gnānanī nirmaḷatā māṭe nīchenī gāthāomān vastusthiti eṭale vastunā svarūpanī maryādā kahevāmān āve chhe. te maryādā ā ke-agnānavash vikārabhāvano kartā jīv pote ja chhe, karma tene vikār karāve chhe em nathī.

ahā! potānā svabhāvane tarachhoḍīne je nimittanā saṅge parādhīn thaī pariṇame chhe tene paryāyamān vikārī bhāv utpanna thāy chhe ane te vikārī bhāvano kartā te pote ja chhe, paradravya-jaḍakarma teno kartā nathī. paradravya rāganun kartā nathī paṇ agnānadashāmān jīv pote ja rāgano kartā thāy chhe-tathā jyāre tene svabhāvanun bhān thaī ātmagnān thāy chhe tyāre te rāgano kartā nathī, gnātā ja chhe, akartā chhe. āvī ā syādvād vaḍe siddha thayelī vastusthiti chhe je havenī gāthāomān kahevāmān āvashe.

aho! kevaḷīnā keḍāyatī digambar santoe ḍhaṇḍhero pīṭīne satyane khullun karyun

PDF/HTML Page 3248 of 4199
single page version

chhe. te ā ke-potānā svabhāvanā bhān vinā anādi agnānavash jīv rāgano kartā chhe ane jyāre te svabhāvanun bhān karī samyagdraṣhṭi thāy chhe tyāre te akartā chhe, rāgano mātra gnātā ja chhe. ā syādvād chhe.

bhāī! ā kṣhaṇik dehano bharoso nathī. rātre sūto chhe te savāre uṭhashe ke nahi enī kone khabar chhe? kyāre āyu pūrun thaī jashe e koṇ jāṇe chhe? māṭe hamaṇān ja tattvanirṇay karī le; vījaḷīnā jhabakāre motī parovī le to parovī le bāpā! (em ke ā manuṣhyabhav vījaḷīnā jhabakārā jevo kṣhaṇik chhe, temān tattva nirṇay karyo to karyo, nahi to bhavasamudramān kyāy khovāī jaīsh).

jaḍ sharīranī, vāṇīnī ityādi jaḍanī kriyāono to agnānī paṇ kartā nathī. shun kīdhun? ā pūjā vakhate hāth prasārīne phūl chaḍhāve ne svāhā bole e badhī jaḍanī kriyāo chhe ane teno agnānabhāve paṇ jīv kartā nathī. phakta par taraph lakṣha jatān je rāg thāy chhe te rāg upar jenī draṣhṭi chhe evo agnānī jīv te rāgano kartā chhe, ane jenī draṣhṭi rāgathī khasīne andar chitsvabhāv upar gayelī chhe te gnānī jīv rāgano kartā nathī, akartā chhe, gnātā chhe. āvī vāt chhe.

‘koī ekāntavādīo sarvathā ekāntathī karmano kartā karmane ja kahe chhe ane ātmāne akartā ja kahe chhe; teo ātmānā ghātak chhe. temanā par jinavāṇīno kop chhe, kāraṇ ke syādvādathī vastusthitine nirbādh rīte siddha karanārī jinavāṇī to ātmāne kathañchit kartā kahe chhe.’

juo, anyamatavāḷā jagat-kartā īshvarane māne chhe, jyāre koī jainamatavāḷā (- jainābhāsīo) rāgano kartā jaḍakarma chhe em māne chhe. teo banne ek jātanī mānyatāvāḷā mithyādraṣhṭi chhe; teo ātmānā ghātak chhe. eṭale shun? ke viparīt mānyatā vaḍe teo nirantar nij ātmadravyanī hinsā ja kare chhe tethī ātmaghātī chhe. temanā par jinavāṇīno kop chhe. jinavāṇī ātmāne kathañchit kartā kahe chhe, ane ā ātmāne sarvathā akartā ja māne chhe. ā pramāṇe temanā par jinavāṇīno kop chhe, arthāt teo jinavāṇīnā virādhak chhe.

agnānī jīv potānā gnātā-draṣhṭā svabhāvane jāṇato nathī. tenī draṣhṭi rāg ane paryāy upar paḍī chhe, tethī te rāgano kartā thāy chhe. ām anādithī ātmā potānā vikārī bhāvono, paranī apekṣhā vinā, svatantra kartā chhe; evo eno paryāyadharma chhe.

PDF/HTML Page 3249 of 4199
single page version

parantu ā (-jainābhāsī) māne chhe ke vikār karmane laīne thāy chhe, ātmā eno kartā nathī. tenī ā mānyatā jūṭhī chhe kemake paradravyane ane ātmadravyane kānīpaṇ (-kartākarma ādi) sambandh nathī. (juo kaḷash 200)

jagatanī rachanā īshvare karī chhe e jem jūṭhī vāt chhe tem agnānīnī badhī jūṭhī kalpanāo chhe. chaud brahmāṇḍ te aṇakarāyelī-akr̥utrim chīj chhe; anādi vastusthiti chhe. tem ene je vikār thāy chhe te enī janmakṣhaṇ chhe. alabat vikār nimittādhīn thavāthī utpanna thāy chhe, topaṇ nimitta vikār karī-karāvī de chhe em nathī. pote karmane vash thaīne vikār kare chhe, paṇ karma ene vikār karāve chhe em nathī.

pravachanasāramān 47 nayamān ek īshvaranay kahel chhe. ātmadravya īshvaranaye paratantratā bhogavanār chhe; eṭale ke ātmā nimittane ādhīn thaīne pote paratantra thāy chhe, karma ene paratantra kare chhe em nahi. chandraprabhu bhagavānanī jayamālāmān paṇ āve chhe ne ke-

ekalī agni par ghaṇanā ghā paḍatā nathī, paṇ loḍhānī te saṅgati kare to māthe ghaṇanā ghā paḍe chhe. tem ekalā ātmāne vikār nathī, nirvikār chhe. paṇ svabhāvane chhoḍī nimittanā-karmanā saṅge pariṇame to vikār thāy chhe. emān karmano to kāī vāṅk nathī, pote enā saṅgamān jāy e potāno ja aparādh chhe.

ek moṭā paṇḍit ahīn āvelā te kahetā -mahārāj! ā tame kaho chho evī to amārī paḍhāī (-bhaṇatar) nathī; amārā paṇḍito ne tyāgīonī to āvī paḍhāī chhe ke-nimittathī vikār thāy, nimittathī kārya thāy ādi.

paṇ bhāī! jo to kharo, ahīn ā shun kahe chhe? ke jaḍakarmathī ja vikār thāy chhe ane ātmā eno sarvathā kartā nathī em mānanārā ātmaghātī mithyādraṣhṭi chhe. vāstavamān bhāī! potānā gnānānand svarūpane bhūlīne agnānī jīv svatantra rāgano kartā chhe, tene karma rāg karāve chhe e vāt traṇakāḷamān satyārtha nathī. so e so ṭakā vikār thāy chhe te jīvane potāthī thāy chhe, temān karmanun ek dokaḍo paṇ kartāpaṇun nathī. atyāre to badhe moṭī gaḍabaḍ ūbhī thaī chhe; mūḷamān ja moṭo pher chhe. paṇ bāpu! yathārtha nirṇay nahi kare to tane moṭun nukashān chhe. jo, ā shun kahe chhe? -

PDF/HTML Page 3250 of 4199
single page version

‘ātmāne akartā ja kahenārā ekāntavādīonī buddhi utkaṭ mithyātvathī bīḍāī gayelī chhe; temanā mithyātvane dūr karavāne āchārya bhagavān syādvād anusār jevī vastusthiti chhe tevī, nīchenī gāthāomān kahe chhe.’

samayasār kaḷash 17p mān kahyun chhe ke-ātmā potāne rāgādikanun nimitta kadīy nathī; tene je vikār thāy chhe temān nimitta paradravyano saṅg ja chhe– ‘तस्मिन्निमित्तं पर– संग एव’ -āvo vastusvabhāv prakāshamān chhe, koīe karelo nathī. agnānīne nij dravyasvabhāvanun bhān nathī, tethī te bāhya nimittanā-paradravyanā saṅge pariṇame chhe ane tethī tene vikār ja thāy chhe. samakitīne jeṭalo svabhāvano saṅg-sambandh chhe teṭalī nirmaḷ-nirvikār dashā chhe, dharma chhe ane jeṭalo paradravyanā-nimittanā prasaṅgamān jāy chhe teṭalo tene tyān rāg thāy chhe; paṇ teno e gnātā chhe; kartā nathī; agnānī vikārano kartā thāy chhe. ā syādvād chhe.

pañchāstikāyanī 62 mī gāthāmān ā spaṣhṭa vāt chhe ke vikār thāy chhe te potānā ṣhaṭkārakanā pariṇamanathī jīvane svatantrapaṇe thāy chhe, temān parakārakonī koī apekṣhā nathī. jīvane vikār thāy emān nishchayathī paranī apekṣhā bīlakul nathī.

bhāī! ā koī pakṣhanī vāt nathī; ā to āgamathī, nyāyathī, yuktithī vastusthiti nirbādh siddha thāy chhe. chhatān ātmā sarvathā akartā ja chhe em kahenārā mithyātvagrasta puruṣhonā mithyātvane dūr karavāne āchārya bhagavān, jevī vastusthiti chhe tevī, gāthāomān have kahe chhe.

PDF/HTML Page 3251 of 4199
single page version

chheḥ-

PDF/HTML Page 3252 of 4199
single page version

PDF/HTML Page 3253 of 4199
single page version

gāthārthaḥ– “[कर्मभिः तु] karmo [अज्ञानी क्रियते] (jīvane) agnānī kare chhe [तथा एव] tem ja [कर्मभिः ज्ञानी] karmo (jīvane) gnānī kare chhe, [कर्मभिः स्वाप्यते] karmo suvāḍe chhe [तथा एव] tem ja [कर्मभिः जागर्यते] karmo jagāḍe chhe, [कर्मभिः सुखी क्रियते] karmo sukhī kare chhe [तथा एव] tem ja [कर्मभिः दुःखी क्रियते] karmo duḥkhī kare chhe, [कर्मभिः च मिथ्यात्वं नीयते] karmo mithyātva pamāḍe chhe [च एव] tem ja [असंयमं नीयते] karmo asanyam pamāḍe chhe, [कर्मभिः] karmo [उर्ध्वम् अधः च अपि तिर्यग्लोकं च] ūrdhvalok, adholok ane tiryaglokamān [भ्राम्यते] bhamāve chhe, [यत्किञ्चित् यावत् शुभाशुभं] je kāī paṇ jeṭalun shubh ashubh chhe te badhun [कर्मभिः च एव क्रियते] karmo ja kare chhe. [यस्मात्] jethī [कर्म करोति] karma kare chhe, [कर्म ददाति] karma āpe chhe, [हरति] karma harī le chhe- [इति यत्किञ्चित्] em je kāī paṇ kare chhe te karma ja kare chhe, [तस्मात् तु] tethī [सर्वजीवाः] sarva jīvo [अकारकाः आपन्नाः भवन्ति] akārak (akartā) ṭhare chhe.

PDF/HTML Page 3254 of 4199
single page version

vaḷī, [पुरुषः] puruṣhavedakarma [स्क्र्यभिलाषी] strīnun abhilāṣhī chhe [च] ane [स्त्रीकर्म] strīvedakarma [पुरुषम् अभिलषति] puruṣhanī abhilāṣhā kare chhe- [एषा आचार्यपरम्परागता ईद्रशी तु श्रुतिः] evī ā āchāryanī paramparāthī ūtarī āvelī shruti chhe; [तस्मात्] māṭe [अस्माकम् उपदेशे तु] amārā upadeshamān [कः अपि जीवः] koī paṇ jīv [अब्रह्मचारी न] abrahmachārī nathī, [यस्मात्] kāraṇ ke [कर्म च एव हि] karma ja [कर्म अभिलषति] karmanī abhilāṣhā kare chhe [इति भणितम्] em kahyun chhe.

vaḷī, [यस्मात् परं हन्ति] je parane haṇe chhe [च] ane [परेण हन्यते] je parathī haṇāy chhe [सा प्रकृतिः] te prakr̥iti chhe- [एतेन अर्थन किल] e arthamān [परघातनाम इति भण्यते] paraghātanāmakarma kahevāmān āve chhe, [तस्मात्] tethī [अस्माकम् उपदेशे] amārā upadeshamān [कः अपि जीवः] koī paṇ jīv [उपघातकः न अस्ति] upaghātak (haṇanār) nathī [यस्मात्] kāraṇ ke [कर्म च एव हि] karma ja [कर्म हन्ति] karmane haṇe chhe [इति भणितम्] em kahyun chhe.”

(āchāryabhagavān kahe chhe keḥ-) [एवं तु] ā pramāṇe [ईद्रशं साङ्खयोपदेशं] āvo sāṅkhyamatano upadesh [ये श्रमणाः] je shramaṇo (jain munio) [प्ररूपयन्ति] prarūpe chhe [तेषां] temanā matamān [प्रकृतिः करोति] prakr̥iti ja kare chhe [आत्मानः च सर्वे] ane ātmāo to sarve [अकारकाः] akārak chhe em ṭhare chhe!

[अथवा] athavā (kartāpaṇāno pakṣha sādhavāne) [मन्यसे] jo tun em māne ke ‘[मम आत्मा] māro ātmā [आत्मनः] potānā [आत्मानम्] (dravyarūp)

PDF/HTML Page 3255 of 4199
single page version

ātmāne [करोति] kare chhe’ , [एतत जानतः तव] to evun jāṇanārano tāro [एषः मिथ्यास्वभावः] e mithyāsvabhāv chhe (arthāt em jāṇavun te tāro mithyāsvabhāv chhe); [यद्] kāraṇ ke- [समये] siddhāntamān [आत्मा] ātmāne [नित्यः] nitya, [असङ्खयेय–प्रदेशः] asaṅkhyāt-pradeshī [दर्शितः तु] batāvyo chhe, [ततः] tenāthī [सः] tene [हीनः अधिकः च] hīn-adhik [कर्तु न अपि शक्यते] karī shakāto nathī; [विस्तरतः] vaḷī vistārathī paṇ [जीवस्य जीवरूपं] jīvanun jīvarūp [खलु] nishchayathī [लोकमात्रं जानीहि] lokamātra jāṇ; [ततः] tenāthī [किं सः हीनः अधिकः वा] shun te hīn athavā adhik thāy chhe? [द्रव्यम् कथं करोति] to pachhī (ātmā) dravyane (arthāt dravyarūp ātmāne) kaī rīte kare chhe?

[अथ] athavā jo ‘[ज्ञायकः भावः तु] gnāyak bhāv to [ज्ञानस्वभावेन तिष्ठति] gnānasvabhāve sthit rahe chhe’ [इति मतम्] em mānavāmān āve, [तस्मात् अपि] to em paṇ [आत्मा स्वयं] ātmā pote [आत्मनः आत्मानं तु] potānā ātmāne [न करोति] karato nathī em ṭhare chhe!

(ā rīte kartāpaṇun sādhavā māṭe vivakṣhā palaṭīne je pakṣha kahyo te ghaṭato nathī.) (ā pramāṇe, karmano kartā karma ja mānavāmān āve to syādvād sāthe virodh āve chhe; māṭe ātmāne agnān-avasthāmān kathañchit potānā agnānabhāvarūp karmano kartā mānavo, jethī syādvād sāthe virodh āvato nathī.)

ṭīkāḥ– (ahīn pūrvapakṣha ā pramāṇe chheḥ) “karma ja ātmāne agnānī kare chhe, kāraṇ ke gnānāvaraṇ nāmanā karmanā uday vinā tenī (-agnānanī) anupapatti chhe; karma ja (ātmāne) gnānī kare chhe, kāraṇ ke gnānāvaraṇ nāmanā karmanā kṣhayopasham vinā tenī anupapatti chhe; karma ja suvāḍe chhe, kāraṇ ke nidrā nāmanā karmanā uday

PDF/HTML Page 3256 of 4199
single page version

vinā tenī anupapatti chhe; karma ja jagāḍe chhe, kāraṇ ke nidrā nāmanā karmanā kṣhayopasham vinā tenī anupapatti chhe; karma ja sukhī kare chhe, kāraṇ ke shātāvedanīy nāmanā karmanā uday vinā tenī anupapatti chhe; karma ja duḥkhī kare chhe, kāraṇ ke ashātāvedanīy nāmanā karmanā uday vinā tenī anupapatti chhe; karma ja mithyādraṣhṭi kare chhe, kāraṇ ke mithyātvakarmanā uday vinā tenī anupapatti chhe; karma ja asanyamī kare chhe, kāraṇ ke chāritramoh nāmanā karmanā uday vinā tenī anupapatti chhe; karma ja ūrdhvalokamān, adholokamān ane tiryaglokamān bhamāve chhe, kāraṇ ke ānupūrvī nāmanā karmanā uday vinā tenī anupapatti chhe; bījun paṇ je kāī paṇ jeṭalun shubh-ashubh chhe te badhuy karma ja kare chhe, kāraṇ ke prashasta-aprashasta rāg nāmanā karmanā uday vinā tenī anupapatti chhe. e rīte badhuy svatantrapaṇe karma ja kare chhe, karma ja āpe chhe, karma ja harī le chhe, tethī ame em nishchay karīe chhīe ke-sarve jīvo sadāy ekānte akartā ja chhe. vaḷī shruti (bhagavānanī vāṇī, shāstra) paṇ e ja arthane kahe chhe; kāraṇ ke, (te shruti) ‘puruṣhaved nāmanun karma strīnī abhilāṣhā kare chhe ane strīved nāmanun karma puruṣhanī abhilāṣhā kare chhe’ e vākyathī karmane ja karmanī abhilāṣhānā kartāpaṇānā samarthan vaḍe jīvane abrahmacharyanā kartāpaṇāno niṣhedh kare chhe, tathā ‘je parane haṇe chhe ane je parathī haṇāy chhe te paraghātakarma chhe’ e vākyathī karmane ja karmanā ghātanun kartāpaṇun hovānā samarthan vaḍe jīvane ghātanā kartāpaṇāno niṣhedh kare chhe, ane e rīte (abrahmacharyanā tathā ghātanā kartāpaṇānā niṣhedh dvārā) jīvanun sarvathā ja akartāpaṇun jaṇāve chhe.”

(āchāryadev kahe chhe keḥ-) ā pramāṇe āvā sāṅkhyamatane, potānī pragnānā (buddhinā) aparādhathī sūtranā arthane nahi jāṇanārā keṭalāk *shramaṇābhāso prarūpe chhe; temanī, ekānte prakr̥itinā kartāpaṇānī mānyatāthī, samasta jīvone ekānte akartāpaṇun āvī paḍe chhe tethī ‘jīv kartā chhe’ evī je shruti teno kop ṭāḷavo ashakya thāy chhe (arthāt bhagavānanī vāṇīnī virādhanā thāy chhe). vaḷī, ‘karma ātmānā agnānādi sarva bhāvone- ke jeo paryāyarūp chhe temane-kare chhe, ane ātmā to ātmāne ja ekane dravyarūpane kare chhe māṭe jīv kartā chhe; e rīte shrutino kop thato nathī’ -evo je abhiprāy chhe te mithyā ja chhe. (te samajāvavāmān āve chheḥ) jīv to dravyarūpe nitya chhe, asaṅkhyāt-pradeshī chhe ane lokaparimāṇ chhe. temān pratham, nityanun kāryapaṇun banī shaktun nathī, kāraṇ ke kr̥utakapaṇāne ane nityapaṇāne ekapaṇāno virodh chhe. (ātmā nitya chhe tethī te kr̥utak arthāt koīe karelo hoī shake nahi.) vaḷī _________________________________________________________________ * shramaṇābhās = muninā guṇo nahi hovā chhatān potāne muni kahevarāvanār.

PDF/HTML Page 3257 of 4199
single page version

avasthit asaṅkhya-pradeshī ek evā tene (-ātmāne), pudgalaskandhanī māphak, pradeshonān prakṣhepaṇ-ākarṣhaṇ dvārā paṇ kāryapaṇun banī shaktun nathī, kāraṇ ke pradeshonun prakṣhepaṇ tathā ākarṣhaṇ thāy to tenā ekapaṇāno vyāghāt thāy. (skandh anek paramāṇuono banelo chhe, māṭe temānthī paramāṇuo nīkaḷī jāy tem ja temān paramāṇuo āve; parantu ātmā nishchit asaṅkhya-pradeshavāḷun ek ja dravya hovāthī te potānā pradeshone kāḍhī nākhī shake nahi tem ja vadhāre pradeshone laī shake nahi.) vaḷī sakaḷ lokarūpī gharanā vistārathī parimit jeno nishchit nij *vistār-saṅgrah chhe (arthāt lok jeṭalun jenun nishchit māp chhe) tene (-ātmāne) pradeshonā saṅkoch-vikās dvārā paṇ kāryapaṇun banī shaktun nathī, kāraṇ ke pradeshonān saṅkoch-vistār thavān chhatān paṇ, sūkā-bhīnā chāmaḍānī māphak, nishchit nij vistārane līdhe tene (-ātmāne) hīn-adhik karī shakāto nathī. (ā rīte ātmāne dravyarūp ātmānun kartāpaṇun ghaṭī shaktun nathī.) vaḷī, “vastusvabhāvanun sarvathā maṭavun ashakya hovāthī gnāyak bhāv gnānasvabhāve ja sadāy sthit rahe chhe ane em sthit raheto thako, gnāyakapaṇāne ane kartāpaṇāne atyant viruddhatā hovāthī, mithyātvādi bhāvono kartā thato nathī; ane mithyātvādi bhāvo to thāy chhe; tethī temano kartā karma ja chhe em prarūpaṇ karavāmān āve chhe”-āvī je vāsanā (abhiprāy, valaṇ) pragaṭ karavāmān āve chhe te paṇ ‘ātmā ātmāne kare chhe’ evī (pūrvokta) mānyatāne atishayapaṇe haṇe ja chhe (kāraṇ ke sadāy gnāyak mānavāthī ātmā akartā ja ṭharyo).

māṭe, gnāyak bhāv sāmānya apekṣhāe gnānasvabhāve avasthit hovā chhatān, karmathī utpanna thatā mithyātvādi bhāvonā gnānasamaye, anādikāḷathī gney ane gnānanā bhedavignānathī shūnya hovāne līdhe, parane ātmā tarīke jāṇato evo te (gnāyak bhāv) visheṣh apekṣhāe agnānarūp gnānapariṇāmane karato hovāthī (-agnānarūp evun je gnānanun pariṇaman tene karato hovāthī), tene kartāpaṇun sammat karavun (arthāt te kartā chhe em svīkāravun); te tyān sudhī ke jyān sudhī bhedavignānanā ādithī gney ane gnānanā bhedavignānathī pūrṇa (arthāt bhedavignān sahit) thavāne līdhe ātmāne ja ātmā tarīke jāṇato evo te (gnāyak bhāv), visheṣh apekṣhāe paṇ gnānarūp ja gnānapariṇāme pariṇamato thako (-gnānarūp evun je gnānanun pariṇaman te-rūpe ja pariṇamato thako), kevaḷ gnātāpaṇāne līdhe sākṣhāt akartā thāy.

bhāvārthaḥ– keṭalāk jain munio paṇ syādvād-vāṇīne barābar nahi samajīne sarvathā ekāntano abhiprāy kare chhe ane vivakṣhā palaṭīne em kahe chhe ke- _________________________________________________________________ * saṅgrah = jaththo; moṭap.

PDF/HTML Page 3258 of 4199
single page version

“ātmā to bhāvakarmano akartā ja chhe, karmaprakr̥itino uday ja bhāvakarmane kare chhe; agnān, gnān, sūvun, jāgavun, sukh, duḥkh, mithyātva, asanyam, chār gatiomān bhramaṇ-e badhānne, tathā je kāī shubh-ashubh bhāvo chhe te badhāyane karma ja kare chhe; jīv to akartā chhe.” vaḷī te munio shāstrano paṇ evo ja artha kare chhe ke- “vedanā udayathī strī-puruṣhano vikār thāy chhe ane upaghāt tathā paraghāt prakr̥itinā udayathī paraspar ghāt pravarte chhe.” ā pramāṇe, jem sāṅkhyamatī badhuy prakr̥itinun ja kārya māne chhe ane puruṣhane akartā māne chhe tem, potānī buddhinā doṣhathī ā munionun paṇ evun ja ekāntik mānavun thayun. māṭe jinavāṇī to syādvād hovāthī, sarvathā ekānt mānanārā te munio par jinavāṇīno kop avashya thāy chhe. jinavāṇīnā kopanā bhayathī jo teo vivakṣhā palaṭīne em kahe ke-“bhāvakarmano kartā karma chhe ane potānā ātmāno (arthāt potāno) kartā ātmā chhe; e rīte ame ātmāne kathañchit kartā kahīe chhīe, tethī vāṇīno kop thato nathī;” to ā temanun kahevun paṇ mithyā ja chhe. ātmā dravye nitya chhe, asaṅkhyāt pradeshovāḷo chhe, lokaparimāṇ chhe, tethī temān to kāī navīn karavānun chhe nahi; ane je bhāvakarmarūp paryāyo chhe temano kartā to te munio karmane ja kahe chhe; māṭe ātmā to akartā ja rahyo! to pachhī vāṇīno kop kaī rīte maṭayo? māṭe ātmānā kartāpaṇā ane akartāpaṇānī vivakṣhā yathārtha mānavī te ja syādvādanun sāchun mānavun chhe. ātmānā kartāpaṇā-akartāpaṇā viṣhe satyārtha syādvād-prarūpaṇ ā pramāṇe chheḥ-

ātmā sāmānya apekṣhāe to gnānasvabhāve ja sthit chhe; parantu mithyātvādi bhāvone jāṇatī vakhate, anādi kāḷathī gney ane gnānanā bhedavignānanā abhāvane līdhe, gneyarūp mithyātvādi bhāvone ātmā tarīke jāṇe chhe, tethī e rīte visheṣh apekṣhāe agnānarūp gnānapariṇāmane karato hovāthī kartā chhe; ane jyāre bhedavignān thavāthī ātmāne ja ātmā tarīke jāṇe chhe tyāre visheṣh apekṣhāe paṇ gnānarūp gnānapariṇāme ja pariṇamato thako kevaḷ gnātā rahevāthī sākṣhāt akartā chhe.

have ā arthanun kaḷasharūp kāvya kahe chheḥ- shlokārthaḥ– [अमी आर्हताः अपि] ā arhatnā matanā anuyāyīo arthāt

PDF/HTML Page 3259 of 4199
single page version

jaino paṇ [पुरुषं] ātmāne, [सांख्याः इव] sāṅkhyamatīonī jem, [अकर्तारम् मा स्पृशन्तु] (sarvathā) akartā na māno; [भेद–अवबोधात् अधः] bhedagnān thayā pahelān [तं किल] tene [सदा] nirantar [कर्तारम् कलयन्तु] kartā māno, [तु] ane [ऊर्ध्वम्] bhedagnān thayā pachhī [उद्धत–बोध–धाम–नियतं स्वयं प्रत्यक्षम् एनम्] uddhat *gnānadhāmamān nishchit evā ā svayam pratyakṣha ātmāne [च्युत–कर्तृभावम् अचलं एकं परम् ज्ञातारम्] kartāpaṇā vināno, achaḷ, ek param gnātā ja [पश्यन्तु] dekho.

bhāvārthaḥ– sāṅkhyamatīo puruṣhane sarvathā ekāntathī akartā, shuddha udāsīn chaitanyamātra māne chhe. āvun mānavāthī puruṣhane sansāranā abhāvano prasaṅg āve chhe; ane jo prakr̥itine sansār mānavāmān āve to te paṇ ghaṭatun nathī, kāraṇ ke prakr̥iti to jaḍ chhe, tene sukhaduḥkh ādinun samvedan nathī, tene sansār kevo? āvā anek doṣho ekānt mānyatāmān āve chhe. sarvathā ekānt vastunun svarūp ja nathī. māṭe sāṅkhyamatīo mithyādraṣhṭi chhe; ane jo jaino paṇ evun māne to teo paṇ mithyādraṣhṭi chhe. tethī āchāryadev upadesh kare chhe ke-sāṅkhyamatīonī māphak jaino ātmāne sarvathā akartā na māno; jyān sudhī svaparanun bhedavignān na hoy tyān sudhī to tene rāgādikano-potānān chetanarūp bhāvakarmono-kartā māno, ane bhedavignān thayā pachhī shuddha vignānaghan, samasta kartāpaṇānā bhāvathī rahit, ek gnātā ja māno. ām ek ja ātmāmān kartāpaṇun tathā akartāpaṇun-e banne bhāvo vivakṣhāvash siddha thāy chhe. āvo syādvād mat jainono chhe; ane vastusvabhāv paṇ evo ja chhe, kalpanā nathī. āvun (syādvād anusār) mānavāthī puruṣhane sansār-mokṣha ādinī siddhi thāy chhe; sarvathā ekānt mānavāthī sarva nishchay- vyavahārano lop thāy chhe. 20p.

havenī gāthāomān, ‘kartā anya chhe ane bhoktā anya chhe’ evun mānanārā kṣhaṇikavādī bauddhamatīone temanī sarvathā ekānt mānyatāmān dūṣhaṇ batāvashe ane syādvād anusār je rīte vastusvarūp arthāt kartābhoktāpaṇun chhe te rīte kaheshe. te gāthāonī sūchanānun kāvya pratham kahe chheḥ-

shlokārthaḥ– [इह] ā jagatamān [एकः] koī ek to (arthāt kṣhaṇikavādī _________________________________________________________________ * gnānadhām = gnānamandir; gnānaprakāsh.

PDF/HTML Page 3260 of 4199
single page version

bauddhamatī to) [इदम् आत्मतत्त्वं क्षणिकम् कल्पयित्वा] ā ātmatattvane kṣhaṇik kalpīne [निज–मनसि] potānā manamān [कर्तृ–भोक्त्रोः विभेदं विधत्ते] kartā ane bhoktāno bhed kare chhe (-anya kartā chhe ane anya bhoktā chhe evun māne chhe); [तस्य विमोहं] tenā mohane (agnānane) [अयम् चित्–चमत्कारः एव स्वयम्] ā chaitanyachamatkār ja pote [नित्य–अमृत–ओधैः] nityatārūp amr̥utanā ogh (-samūho) vaḍe [अभिषिञ्चन्] abhisiñchan karato thako, [अपहरति] dūr kare chhe.

bhāvārthaḥ– kṣhaṇikavādī kartā-bhoktāmān bhed māne chhe, arthāt pahelī kṣhaṇe je ātmā hato te bījī kṣhaṇe nathī-em māne chhe. āchāryadev kahe chhe ke-ame tene shun samajāvīe? ā chaitanya ja tenun agnān dūr karashe-ke je (chaitanya) anubhavagochar nitya chhe. pahelī kṣhaṇe je ātmā hato te ja bījī kṣhaṇe kahe chhe ke ‘hun pahelān hato te ja chhun’; āvun smaraṇapūrvak pratyabhignān ātmānī nityatā batāve chhe. ahīn bauddhamatī kahe chhe ke- ‘je pahelī kṣhaṇe hato te ja hun bījī kṣhaṇe chhun’ evun mānavun te to anādi avidyāthī bhram chhe; e bhram maṭe tyāre tattva siddha thāy, samasta kalesh maṭe. teno uttar āpavāmān āve chhe ke-“he bauddha! tun ā je dalīl kare chhe te ākhī dalīl karanār ek ja ātmā chhe ke anek ātmāo chhe? vaḷī tārī ākhī dalīl ek ja ātmā sāmbhaḷe chhe em mānīne tun dalīl kare chhe ke ākhī dalīl pūrī thatān sudhīmān anek ātmāo palaṭāī jāy chhe em mānīne dalīl kare chhe? jo anek ātmāo palaṭāī jatā hoy to tārī ākhī dalīl to koī ātmā sāmbhaḷato nathī; to pachhī dalīl karavānun prayojan shun? * ām anek rīte vichārī jotān tane jaṇāshe ke ātmāne kṣhaṇik mānīne pratyabhignānane bhram kahī devo te yathārtha nathī. māṭe em samajavun ke-ātmāne ekānte nitya ke ekānte anitya mānavo te banne bhram chhe, vastusvarūp nathī; ame (jaino) kathañchit nityānityātmak vastusvarūp kahīe chhīe te ja satyārtha chhe.” 206.

pharī, kṣhaṇikavādane yukti vaḍe niṣhedhatun, āgaḷanī gāthāonī sūchanārūp kāvya kahe chheḥ- _________________________________________________________________ * jo em kahevāmān āve ke ‘ātmā to nāsh pāme chhe paṇ te sanskār mūkto jāy chhe’ to te paṇ