PDF/HTML Page 3261 of 4199
single page version
[अत्यन्तं वृत्तिमत्–नाश–कल्पनात्] ‘vr̥uttimān arthāt dravya atyant (sarvathā) nāsh pāme chhe’ evī kalpanā dvārā [अन्यः करोति] ‘anya kare chhe ane [अन्यः भुंक्ते] anya bhogave chhe’ [इति एकान्तः मा चकास्तु] evo ekānt na prakāsho.
chhe ke ‘dravya ja sarvathā nāsh pāme chhe’ . āvī ekānt mānyatā mithyā chhe. jo avasthāvān padārthano nāsh thāy to avasthā konā āshraye thāy? e rīte bannenā nāshano prasaṅg āvavāthī shūnyano prasaṅg āve chhe. 207.
ātmā sarvathā akartā nathī, kathañchit kartā paṇ chhe-evā arthanī gāthāo have kahe chheḥ-
‘(ahīn pūrvapakṣha ā pramāṇe chheḥ) -karma ja ātmāne agnānī kare chhe, kāraṇ ke gnānāvaraṇ nāmanā karmanā uday vinā tenī (-agnānanī) anupapatti chhe; karma ja (ātmāne) gnānī kare chhe, kāraṇ ke gnānāvaraṇ nāmanā karmanā kṣhayopasham vinā tenī anupapatti chhe;.......’
juo, ā agnānī pakṣha kare chhe ke-karma ja ātmāne agnānī kare chhe. ahāhā...! ātmā to paripūrṇa gnānasvabhāvī vastu chhe; paṇ paryāyamān ene je ochhun gnān dekhāy chhe te karmanā udayane laīne ochhun chhe em agnānīno pakṣha chhe; kāraṇ ke gnānāvaraṇ karmanā uday vinā agnānanī anupapatti chhe-ā enī dalīl chhe. vaḷī ene gnānano je vikās thāy chhe te gnānāvaraṇ karmanā kṣhayopashamathī thāy chhe; gnānāvaraṇ karmanā kṣhayopasham vinā gnānano ughāḍ nathī-em agnānī potānī dalīl rajū kare chhe.
lyo, ām karma ja badhun kare chhe; karma herān kare chhe, karma rakhaḍāve chhe em jyān hoy
PDF/HTML Page 3262 of 4199
single page version
tyānthī jainamān (jainābhāsomān) karmanun lākaḍun bahu garī gayun chhe. paṇ bhāī! e jinamat nathī, bhagavānanī vāṇīmān āvelī ā vāt nathī.
ā megh garjanā kare chhe ne? tem samosaraṇamān bhagavānanī vāṇīnī garjanā thāy chhe. hoṭh ane mon bandh hoy chhe, sharīranā sarvāṅgethī garjanā- omdhvani uṭhe chhe, bhagavānanī vāṇīne shāstramān meghagarjanānī upamā āpī chhe. e vāṇī sāmbhaḷīne bhagavān gaṇadharadev eno artha vichāre chhe ne tadanusār santo-munivaro āgamanī rachanā kare chhe. ahāhā...! emānnun ā ek paramāgam shāstra chhe. temān kahe chhe- karma jīvane agnānī kare chhe evī mānyatā jinamat nathī, paṇ agnānīno pakṣha chhe.
shvetāmbaranā shāstro to kalpit banāvelān chhe. be hajār varṣha par digambaramānthī chhūṭā paḍīne shvetāmbar panth navo nīkaḷyo chhe. teoe vastranoe kaṭako rākhīne munipaṇun manāvyun ne ardhaphālak tarīke teo oḷakhāyā. temānthī pachhī sthānakavāsī ādi bījā sampradāyo nīkaḷyā chhe. te badhā kalpit mato chhe ne temanān shāstro paṇ kalpit banāvelān chhe.
hā, paṇ temanun khoṭun hoy te kāḍhī nākho, paṇ sāchun hoy te to sāchun māno?
shun sāchun? jemān bheḷaseḷathī vāt hoy temān shun sāchun hoy? kashuny sāchun na hoy; badhun ja kalpit khoṭun chhe. em to enā lākho shloko joyā chhe; badhun ja kalpit chhe.
ahīn kahe chhe- karma ja ātmāne agnānī kare chhe evo agnānīno pakṣha chhe paṇ e mithyā chhe. vāstavamān gnānanī je hīṇī dashā thāy chhe te potānā kāraṇe thāy chhe ane tyāre emān gnānāvaraṇ karmano uday nimittamātra chhe. karma nimitta chhe, bas eṭalun.
have darshanāvaraṇanī vāt kare chhe.
‘karma ja suvāḍe chhe, kāraṇ ke nidrā nāmanā karmanā uday vinā tenī anupapatti chhe; karma ja jagāḍe chhe, kāraṇ ke nidrā nāmanā karmanā kṣhayopasham vinā tenī anupapatti chhe;’
juo, agnānī kahe chhe ke nidrā nāmanun darshanāvaraṇīy karma chhe, teno uday āve to jīvane suvun paḍe. nidrā nāmanun karma ja jīvane suvāḍe chhe. ām agnānī māne chhe. vāstavamān to jīv potānā kāraṇe suvānī avasthāpaṇe pariṇame chhe;
PDF/HTML Page 3263 of 4199
single page version
karmano uday to jaḍ pudgalarūp chhe; e kyān jīvane aḍey chhe? e to te kāḷe nimittamātra chhe.
vaḷī jene vastunā yarthāth svarūpanun bhān nathī te agnānī kahe chhe karma ja jagāḍe chhe, kemake nidrā nāmanā karmanā kṣhayopasham vinā tenī anupapatti chhe. ām badhun karma ja kare chhe em agnānī bhramathī māne chhe. karmano kṣhayopasham nimitta chhe ne? tethī karma jagāḍe chhe evo tene bhram thaī gayo chhe; vāstavamān em chhe nahi.
have trījā vedanīy karmanī vāt kare chhe. ‘karma ja sukhī kare chhe, kāraṇ ke shātāvedanīy nāmanā karmanā uday vinā tenī anupapatti chhe; karma ja duḥkhī kare chhe, kāraṇ ke ashātāvedanīy nāmanā karmanā uday vinā tenī anupapatti chhe,....’
jīvane sharīr, kuṭumb-parivār, dhan-sampatti ityādi anukuḷ sāmagrī maḷe chhe temān shātāvedanīy karmano uday nimitta chhe. have te sāmagrīmān tene je sukhabuddhi thāy chhe te kāī shātāvedanīyanun kārya nathī; paṇ agnānī evun jūṭhun māne chhe ke shātāvedanīyanā uday vinā jīv sukhī na thāy. bāhya anukūḷ sādhano maḷe chhe te shātāvedanīyanā uday anusār maḷe chhe e vāt to sāchī chhe, paṇ emān sukhanī kalpanā to pote ūbhī karī chhe, e kāī shātāvedanīyanā kāraṇe chhe em nathī.
anukuḷ sāmagrī sukhanun kāraṇ nathī, ne pratikūḷ sāmagrī duḥkhanun kāraṇ nathī; paṇ agnānī temān potāne sukhī-duḥkhī thavānun māne chhe. re agnān!
sharīramān rog āve, nirdhanapaṇun āve, vāñjhīyāpaṇun āve ityādi badhun ashātā karmanā uday anusār hoy chhe e to sāchun chhe, paṇ emān je duḥkhanī kalpanā thāy chhe temān ashātākarmanun kāraṇapaṇun nathī. ashātā karma ene duḥkhī kare chhe e vāt tadna khoṭī chhe. agnānīe badhun (sukhadukh) karmathī thāy chhe em ūndhun mānyun chhe. ām traṇ karmanī vāt thaī. have chothī mohanīy prakr̥itinī vāt kare chhe.
‘karma ja mithyādraṣhṭi kare chhe, kāraṇ ke mithyātvakarmanā uday vinā tenī anupapatti chhe;’
darshanamohanīyano uday āve tyāre jīv mithyādraṣhṭi thāy kāraṇ ke mithyātvakarmanā uday vinā tenī anupapatti chhe, - ām agnānīnī dalīl chhe. parantu ā vāt barābar nathī. pote ūndhā puruṣhārthathī vastusvarūpathī ulaṭī mānyatā kare chhe te potāno ja aparādh chhe, karmanun temān kāī ja kām nathī.
PDF/HTML Page 3264 of 4199
single page version
juo, bhagavān kundakundāchāryadev digambar mahāsant hatā. maṅgalācharaṇamān bhagavān shrī mahāvīr ane gaṇadharadev shrī gautamasvāmī pachhī maṅgaḷapaṇe tarat ja temanun nām āve chhe. ahā! e āchāryano ā pokār chhe ke karmanā udayanā kāraṇe jīvane vikār thāy chhe em agnānīo māne chhe paṇ te yathārtha nathī, satyārtha nathī.
vaḷī koī kahe chhe- chothe guṇasthāne nishchayasamakit na hoy. are! samakit kone kahevun enī ene khabar ja nathī. ahā! andar vastu nityānand gnānānandaprabhu pote chhe tenī sanmukh thatān svānubhavanī dashāmān ‘hun ā chhun’ evī pratīti thāy enun nām samakit chhe ane te nishchay samakit chhe; te vītarāgī dashā chhe. samakitanā sarāg ane vītarāg evā be bhed to chāritranī apekṣhāe kahyā chhe, bākī samakit-nishchay samakit to svayam rāgarahit vītarāgī nirmaḷ dashā ja chhe. te potānā antaḥpuruṣhārthathī pragaṭ thāy chhe.
jene samakit potānā antaḥpuruṣhārthathī thāy chhe tem mithyātva potānā ūndhā- viparīt puruṣhārthathī thāy chhe, temān karma kāī kāraṇ chhe em chhe ja nahi.
paṇ nimitta to chhe ne? nimitta chhe eṭale shun? eṭale ja em artha chhe ke mohanīy karma kāī (mithyātva) jīvamān kare chhe em chhe nahi. nimitta to paravastu chhe, e jīvamān shun kare? (aḍey nahi tyān shun kare?)
vaḷī agnānī kahe chhe- ‘karma ja asanyamī kare chhe, kāraṇ ke chāritramoh nāmanā karmanā uday vinā tenī anupapatti chhe;’
juo, r̥uṣhabhadev bhagavān janmathī ja traṇ gnānanā dhaṇī kṣhāyik samakitī hatā. 83 lākh pūrva sudhī temane chāritra na āvyun, gr̥uhasthāshramamān rahyā. tyān agnānī kahe chhe ke chāritramohakarmanā udayanā kāraṇe temane chāritra pragaṭ na thayun. paṇ bhāī! e abhiprāy satyārtha nathī. potānī (puruṣhārthanī) nabaḷāīne laīne temane chāritra na āvyun e satyārtha chhe. karmanā udayanā nimitte temane chāritrano abhāv hato em kahevun e to upachār chhe, vāstavik nathī. āvī vāt chhe. samajāṇun kāī....?
vaḷī koī bahāranī (vratādi rāganī) kriyāne chāritra kahe chhe, paṇ chāritranun e vāstavik svarūp nathī. ahāhā....! andar vastu pote shuddha chidānandaghan chaitanyamūrti prabhu sadā virājī rahel chhe. tenī ekāgratāpūrvak tallīn thaī prachur ānandamān ramatān ramatān temān ja ṭharīne rahevun te chāritra chhe ane te dharma chhe. nijānandasvarūpamān charavun te chāritra chhe, rāganī kriyā kāī chāritra nathī.
ahā! karmanā nāme atyāre moṭo goṭo uṭhayo chhe; em ke karma ja jīvane
PDF/HTML Page 3265 of 4199
single page version
asanyamī, vikārī kare chhe. are bhāī! karma to jaḍ chhe, ene laīne jīvane vikār kem thāy? karma nimitta ho, paṇ jīvane vikār thāy chhe e to potāne potāthī ja thāy chhe. jīvane vikār thāy e paryāyagat potāno ja aparādh chhe, karmanun emān kāī kārya nathī.
vāsudevanā avasān thatān baḷadev enā shabane chha mās sudhī khabhe pherave chhe te karmanā-chāritramohanā udayane laīne ja chhe ne?
nā, em nathī. chāritramohano te kāḷe uday ho bhale, paṇ baḷadevane je asanyamano bhāv āve chhe te enī puruṣhārthanī nabaḷāī chhe ane te teno potāno ja aparādh chhe; potānā aparādhanā kāraṇe ja tene evo asanyamano bhāv āve chhe. ahā! samyagdarshan to pachhīnī vāt, pahelān sācho nirṇay to kar bāpu! paryāyamān rāgādi thāy te potāno doṣh chhe, karmano nahi-evo sācho nirṇay karyā vinā rāg maṭāḍī samakit karavāno udyam kem thashe? aho! āchārya bhagavāne karuṇāno dhodh vahevaḍāvyo chhe; bhagavānanā āḍatiyā thaīne mārgane jāher karyo chhe. samakitīne asanyamano bhāv chhe te tenī potānī kamajorī chhe; tyān chāritramohanā udayanun jor chhe em kahevun e to nimittathī kathan chhe ane te potānī kamajorīnun gnān karavā māṭe chhe. bākī karmanā udayane laīne jīvane asanyam chhe em māne e to agnānabhāv chhe, mithyātvabhāv chhe. have kahe chhe-
‘karma ja ūrdhvalokamān, adholokamān ane tiryaglokamān bhamāve chhe, kāraṇ ke ānupūrvī nāmanā karmanā uday vinā tenī anupapatti chhe;...’
ānupūrvī nāmanun ek karma chhe. baḷadane nākamān nāth nākhe chhe ne? nāth, nāth. e kheñchīne jem baḷadane laī jāy chhe tem ānupūrvī nāmanī prakr̥iti āne narakādimān laī jāy chhe em agnānīnī dalīl chhe. juo, shreṇik rājā kṣhāyik samakitī hatā, tīrthaṅkaragotra bāndhyun chhe. paṇ narakagati-nāmakarma bāndhyun hatun to ānupūrvī karma temane narakamān laī gayun. juo! ā agnānīnī mānyatā! bhāī! shreṇīk rājā pratham narakakṣhetramān gayā chhe e evī ja potānī paryāyanī yogyatāthī gayā chhe. potānā ūndhā puruṣhārthathī narakagatinun āyu bandhāyelun. tenā udayakāḷe temanī paryāyanī evī ja yogyatā hatī je vaḍe teo narakamān gayā chhe; karmane laīne teo narakamān gayā chhe athavā karma emane narakamān kheñchīne laī gayun chhe em chhe ja nahi. bhāī! karma to jaḍ chhe, e tārī chījamān chhe ja nahi pachhī e tane shun kare? kāī na kare. badhun karma kare, karma kare em badhun karmathī thavānun ten mānyun chhe paṇ bhāī! jeno tārī chījamān abhāv chhe e karma tane shun nukashān kare?
PDF/HTML Page 3266 of 4199
single page version
vaḷī agnānī kahe chhe- ‘bījun paṇ je kānīpaṇ jeṭalun shubh-ashubh chhe te badhuy karma ja kare chhe, kāraṇ ke prashasta-aprashasta rāg nāmanā karmanā uday vinā tenī anupapatti chhe......’
je kāī shubh-ashubh bhāv thāy chhe te karma ja kare chhe em agnānī jīv māne chhe. paṇ em chhe nahi. vāstavamān shubh-ashubh bhāv je ene thāy chhe te potānā avaḷā puruṣhārthathī thāy chhe. shun kīdhun? jem shuddhabhāv thāy te potānā savaḷā (samyak) puruṣhārthathī thāy chhe tem shubh-ashubh bhāv thāy te potānā avaḷā (mithyā) puruṣhārthathī thāy chhe; karmanā udayanā kāraṇe shubh-ashubh bhāv thāy chhe em chhe ja nahi.
agnānī kahe chhe-shun karīe? karma mārga āpe to dharma karīe ne?
are bhāī! karma to bichārān jaḍ chhe; karma bichāre kaun? e tane kyān naḍe chhe? karmane ādhīn tārī je draṣhṭi chhe e ja mithyā chhe. jeṭalun shubh-ashubh thāy te jaḍ karmanā laīne thāy chhe e tārī draṣhṭi ja, āchārya kahe chhe, mithyā chhe. karma-bījī chīj nimitta ho, paṇ tane shubh-ashubhabhāv je thāy chhe te to tārā potānā kāraṇe thāy chhe, karmanā kāraṇe nahi.
jhīṇī vāt chhe bhāī! je shubhabhāvarūp pariṇām chhe te pariṇāmīnā (-jīvanā) chhe. te pariṇām karmanī mandatā chhe māṭe ahīn (-jīvamān) thāy chhe em nathī. prashastarāg nāmanā karmano uday kartā ane shubhabhāv thāy te enun kārya em chhe nahi. vaḷī shubhabhāv thāy te kartā ane te kāḷamān parajīvonī dayā paḷe te enun kārya em paṇ chhe nahi. paryāyamān je shubhabhāv thāy teno kartā te paryāy ane karma paṇ te paryāy chhe. shubharāg kārya ane dravya tenun kartā em kahevāy paṇ kharekhar to paryāy ja paryāyanun kartā ane karma chhe.
agnānī kahe chhe-prashastarāg nāmanā karmanā uday vinā āne shubhabhāv hoy nahi. paṇ eno e abhiprāy satyārtha nathī. prashastarāg karmano uday nimitta ho, paṇ tene laīne shubhabhāv thāy chhe em nathī. bhāī! yathārtha tattvanī draṣhṭi vinā koī vrat kare, tap āchare, upavās karī karīne marī jāy toy shun? mithyādarshanane līdhe te sansāramān rakhaḍatān rakhaḍatān paramparā narak-nigodādimān ja jāy. bahu ākarī vāt bhagavān! paṇ shun karīe? kundakundāchārya kahe chhe- “नग्गे मोक्खो भणियं” nāgāne mokṣha kahyo chhe. ahā! jene antaramān tattvadraṣhṭi-vītarāgadraṣhṭi pragaṭī chhe ane bahāramān sahaj nagnadashā chhe tene mokṣhano mārga ne mokṣha kahyo chhe. vastrasahit munipaṇun mānavun
PDF/HTML Page 3267 of 4199
single page version
e to mārga ja nathī, unmārga chhe. āchārya kahe chhe-vastrasahit je munipaṇun māne-manāve te nigodamān chālyā jashe, lasaṇ-ḍuṅgaḷīmān jaīne janmashe ane anantakāḷ tyān raheshe.
shrīmad rājachandrajīe ek vār karuṇārdra thaī kahelun ke-arere! ā amāro satyano nād koṇ sāmbhaḷashe? bhagavānanī vāṇīno ā pokār ke vastrano ek dhāgo paṇ rākhīne munipaṇun māne-manāve ke mānanārāne bhalo jāṇe te traṇey nigodagāmī chhe; ekendriyamān upajī anantakāḷ tyān anant duḥkhamān paḍayā raheshe.
ahīn kahe chhe-dayā, dān, vrat, tap, bhakti ityādino je shubhabhāv thāy chhe te jaḍakarmanun-prashastarāgakarmanun kārya chhe em chhe nahi. jaḍ karma kartā thaīne jīvamān shubhabhāv kare chhe em agnānī māne chhe e enī mahān bhūl chhe, viparītatā chhe. shubhabhāv je thāy chhe eno kartā jīv pote chhe ane e jīvanun karma chhe, jaḍakarmanun nahi.
draṣhṭinī apekṣhāe jīv shubhabhāvano kartā nathī e bījī vāt chhe. parantu shubhabhāvanun pariṇaman potānī paryāyamān chhe ane e apekṣhāe enun kartr̥utva potāne chhe em gnān yathārtha jāṇe chhe. bākī kharekhar to vikārībhāvanun pariṇaman te kartā, ane vikārībhāv thayo te enun karma chhe, dravya-guṇane emān kāī (kartāpaṇun) nathī. have āvī vāt bīje (shvetāmbarādimān) kyān chhe bāpu?
bhāī! āvo manuṣhyabhav māṇḍ koī puṇyayoge maḷyo chhe temān jo dravyadraṣhṭi pragaṭ na karī to prabhu! tārā utārā kyān thashe? arere! tattvadraṣhṭi pāmyā vinā chorāsīnā bhavasindhumān tun kyāy gothān khāto ḍūbīne marī jaīsh! āvo mārga sāmbhaḷavā maḷavoy ā kāḷe durlabh chhe, māṭe sāvadhān thā ane antardraṣhṭi kar.
ahīn kahe chhe-rāg nāmanun jaḍ karma chhe tenā mand uday vinā jīvane shubhabhāv na thāy em agnānī māne chhe. tene āchāryadev kahe chhe ke em nathī. shubharāgano kartā (agnānapaṇe) jīv chhe ane te rāg jīvanun karma chhe. gnānabhāv pragaṭatān gnānī paryāyamān je rāg thāy tene potānun karma mānatā nathī, paryāyamān rāganun pariṇaman chhe bas em gnānamān jāṇe chhe. jain tattva āvun bahun sūkṣhma ne gambhīr chhe bhāī!
satya bolavāno shubhabhāv thāy te karmanā udayathī thāy chhe em nathī. tem ja shubhabhāv chhe māṭe satya bolāy chhe emey nathī. jaḍakarma kartā ne shubhabhāv enun kārya em nahi, tathā shubhabhāv kartā ne bhāṣhā bolāy te enun kārya-em paṇ nahi.
PDF/HTML Page 3268 of 4199
single page version
ahāhā....! juo ā tattvadraṣhṭi! brahmacharya pāḷavāno shubhabhāv chhe te dharma nahi, vaḷī e shubhabhāv jaḍakarmanā mand udayane kāraṇe thayo chhe em nahi. tathā brahmacharyano shubhabhāv chhe māṭe sharīrathī viṣhayanī kriyā virām pāmī chhe em paṇ nahi. aho! kevaḷīnā keḍāyatīo-digambar santoe alaukik vāto karī chhe. bhāī! ā koī pakṣhanī vāt nathī; ā to jainadarshan arthāt vastudarshananī jāherāt chhe.
ekavār īsarīmān charchā thayelī. tyāre tyāgīgaṇ ane moṭā paṇḍitonī rūbarū pokār karīne kahyun hatun ke-jīvanī paryāyamān je puṇya-pāpanā bhāv thāy chhe te potāthī thāy chhe; te bhāvano kartā pote, karma pote ane karaṇ paṇ pote chhe. te bhāv karmathī bīlakul thayo nathī. jīvanī paryāyamān vikār thāy chhe te potānā ṣhaṭkārakathī thāy chhe, teno kartā jaḍakarma to nathī, paṇ dravya-guṇ paṇ enā kartā nathī.
tyāre koī koī to ā vāt sāmbhaḷīne bhaḍakī uṭhayā ane kahevā lāgyā- shun karma vinā jīvane vikār thāy? karma vinā jo vikār thāy to te svabhāv thaī jāy.
tyāre kahyun-jīvane paryāyamān vikār thāy chhe te paryāyano svabhāv chhe ane te svatantra potānā ṣhaṭkārakathī thāy chhe, temān karmanī bīlakul apekṣhā nathī. karma vinā na thāy arthāt karmathī thāy chhe e to agnānīnī mānyatā chhe. vaḷī,
je kāī ashubh chhe te badhuy karma kare chhe, kāraṇ ke aprashasta rāg nāmanā karmanā uday vinā tenī anupapatti chhe-ā agnānīnī dalīl chhe, paṇ ā vāt barābar nathī, kemake hinsā, jūṭh, chorī, kushīl ityādi je ashubhabhāv chhe te kārya ane karmano tīvra uday te eno kartā-em chhe nahi. karmathī vikār thāy chhe em mānavun e to sāṅkhyamat chhe, koī jaino (jainābhāso) āvun māne to te paṇ mithyādraṣhṭi ja chhe.
are bhagavān! tun anant baḷano svāmī mahā-baḷiyo-baḷavant chho ne prabhu! ahāhā...! anant anant puruṣhārthano piṇḍ prabhu tun chho ne! je ghaḍīe andar jāgīne jue te ghaḍīe khabar paḍe ke je rāg thāy chhe te paryāyadharma chhe, paryāyanun kartavya chhe, te mārun (- dravyanun) kartavya nahi ane jaḍ karmanun paṇ nahi.
hinsāno ashubhabhāv thāy te kartā ane sāme parajīvano ghāt thāy te enun kārya em chhe nahi. jāḍī buddhivāḷāne ā jhīṇun paḍe paṇ mārga ja āvo chhe tyān bījun shun thāy? bhāī! ā samajyā vinā ja tun anantakāḷathī chāragatimān rakhaḍī maryo chhe. ā to jain parameshvarano pokār chhe ke karmanā tīvra udayanā kāraṇe tane
PDF/HTML Page 3269 of 4199
single page version
hinsādino ashubhabhāv thāy chhe evī tārī mānyatā mithyā chhe. bhāī! paradravya kāraṇ ane shubhāshubh bhāv enun kārya e mānyatā mithyā chhe.
boṭādamān ek shrīmadnā anuyāyī hatā. te rāg tāṇī-tāṇīne bhagavānanī stuti-bhakti kare. te pūchhatā-mahārāj! dev-gurune shun par kahevāy?
temane pūchhayun-hā, dev-guru-shāstra e badhā par chhe, lākhavār par chhe. pahelān to emane bese nahi, paṇ pachhīthī naram thaīne kabulyun ke mahārājanī vāt sāchī chhe. bhāī! ā kyān mahārājanī (kānajīsvāmīnī) kalpit vāt chhe, ā to vītarāg jain parameshvarano pokār chhe.
jīvane chorī karavāno ashubhabhāv thayo te karmanā udayanun kārya nathī. karmano uday ho, e te kāḷe nimitta chhe, paṇ karmanā udayanun te (ashubhabhāv) kārya nathī; ane chorīnī-paisā vagere upāḍī javānī-je kriyā thaī te ashubhabhāvanun kārya nathī. āvī vāt chhe.
bhāī! āmān to ghaṇun badhun samāvī dīdhun chhe. sūkṣhmapaṇe vichārīe to ā dayā, dān, vrat, bhakti ityādi vyavahāraratnatrayanā bhāv-shubhabhāv te kartā ane samakit ādi nirmaḷaratnatray pragaṭ thāy te enun kārya em nathī; kemake parabhāv parabhāvanun kartā nathī. shubhabhāv je parabhāv chhe te kartā ne jīvanī nirmaḷ dharmarūp paryāy pragaṭī te enun karma em chhe nahi. vyavahārathī nishchay pragaṭe e mānyatā ja mithyā chhe.
are! paṇ ene ā vichāravānī phurasad kyān chhe? āndhaḷe-baherun kūṭe rākhe chhe. bichārāne pāpanā dhandhā āḍe navarāsh na maḷe; bāvīs-bāvīs kalāk to roj bāyaḍī- chhokarān sāchavavā pāchhaḷ, raḷavā-kamāvā pāchhaḷ ane khān-pān ādi bhoganī pāchhaḷ chālyā jāy. māṇḍ be kalāk maḷe to kuguru ene lūṇṭī le. are! em ne em enī jindagī pūrī thaī jāy ne kyāy sansāramān aṭavāī jāy, khovāī jāy! ahīn to em kahevun chhe ke vyavahār ratnatrayano shubharāg kartā ne samyagdarshananī paryāy enun kārya em chhe nahi. agnānī hoy te ja em māne. bāpu! mārag to āvo chhe. have kahe chhe-
‘e rīte badhuy svatantrapaṇe karma ja kare chhe, karma ja āpe chhe, karma ja harī le chhe, tethī ame em nishchay karīe chhīe ke- sarve jīvo sadāy ekānte akartā ja chhe.’
lyo, agnānī kahe chhe-badhuy svatantra karma ja kare chhe. ahīn ‘svatantra’ kem kahyun? kemake kartā siddha karavo chhe ne? karma kartā chhe em nakkī karavun chhe eṭale tyān
PDF/HTML Page 3270 of 4199
single page version
badhuy karma svatantra kare chhe em līdhun. ā strī, kuṇṭumb-parivār, dhan-dhānya, bāg-baṅgalā ityādi anek sāmagrī karma ja āpe chhe em agnānīnun mānavun chhe. paṇ are bhāī! sanyogamān je ā sāmagrī āve chhe e to potānā kāraṇe potāthī-potānā upādānathī āve chhe. sātāvedanīy ādi karmano uday to tyān nimittamātra chhe. nimitta kāī sāmagrī balāt kheñchī lāve chhe em to nathī, e sāmagrī to potānā kāḷamān potāthī āve chhe ne potāthī jāy chhe. chhe to ām; paṇ agnānī kahe chhe-karma ja āpe chhe, karma ja harī le chhe.
em ke karmano (asātāno) uday āve to ādamī ekadam rāṅk-garīb thaī jāy. jayapuramān ekavār ek 80 varasano vr̥uddha puruṣh bhīkh māgatān joyelo. joyo tyāre em lāgelun ke ā koī asal bhikhārī nathī. pachhī pūchhayun ke ā koṇ chhe? to khabar paḍī ke e to ek moṭā jhaverīno putra chhe. badhun khalās thaī gayun eṭale bhīkh māge chhe. have e bhikhārī thaī gayo e karmane laīne thayo chhe em agnānī māne chhe. vāstavamān to je sthiti thaī chhe te enī potānī yogyatāthī thaī chhe, karmathī thaī chhe em nathī; karma to nimittamātra chhe.
to em āve chhe ne ke-
karme rājā, karme raṅk, karme vāḷyo āḍo aṅk.
bhāī! e to badhān nimittanān kathan bāpu! te te sthitinā kāḷe karmano uday nimitta chhe to nimittanī mukhyatāthī kahevāy ke ‘karme rājā, karme raṅk;’ bākī karma kāī āpe chhe ke harī le chhe em vāstavik svarūp nathī.
topaṇ agnānī em ja kahe chhe ke-karma ja āpe chhe, karma ja harī le chhe, tethī ame nishchay karīe chhīe ke-sarve jīvo sadāy ekānte akartā ja chhe. jīv rāgano kartā chhe ja nahi, rāgano kartā karma ja chhe. nigodathī māṇḍīne sarva jīvo sadā ekānte akartā ja chhe, karma ja kartā chhe. vaḷī te ā mānyatāne ā pramāṇe draḍh kare chhe ke-
‘vaḷī shruti (bhagavānanī vāṇī, shāstra) paṇ e ja arthane kahe chhe; kāraṇ ke, (te shruti) “puruṣhaved nāmanun karma strīnī abhilāṣhā kare chhe ane strīved nāmanun karma puruṣhanī abhilāṣhā kare chhe.” e vākyathī karmane ja karmanī abhilāṣhānā kartāpaṇānā samarthan vaḍe jīvane abrahmacharyanā kartāpaṇāno niṣhedh kare chhe, tathā “je parane haṇe chhe ane je parathī haṇāy chhe te paraghātakarma chhe”- e vākyathī karmane ja karmanā ghātanun kartāpaṇun hovānā samarthan vaḍe jīvane ghātanā kartāpaṇāno niṣhedh kare chhe, ane e rīte (abrahmacharyanā tathā ghātanā kartāpaṇānā niṣhedh dvārā) jīvanun sarvathā ja akartāpaṇun jaṇāve chhe.’
PDF/HTML Page 3271 of 4199
single page version
juo, ā agnānīnī dalīl! em ke shāstramān em kahyun chhe ke puruṣhaved nāmanun karma strīnī abhilāṣhā kare chhe ne strīved nāmanun karma puruṣhanī abhilāṣhā kare chhe. ‘karma abhilāṣhā kare chhe’ -shabda to chhe em, paṇ eno artha shun? ā to nimittapradhān kathan chhe bāpu! vāstavik to artha ā chhe ke puruṣhavedano uday hoy te kāḷe strī sāthe ramavāno bhāv te puruṣhane thāy chhe ane te bhāv te puruṣh pote kare chhe. karmanā udayanā kāraṇe te bhāv thāy chhe em chhe ja nahi. tevī rīte strīvedano uday hoy tyāre strī pote ja puruṣh sāthe ramavāno abhilāṣh kare chhe, kāī karmanā kāraṇe tene abhilāṣh thāy chhe em nathī. shāstramān kayī paddhatithī kathan chhe te agnānī samajato ja nathī. vāstavamān ek dravyanun kārya bījun dravya kare em kadī hoy ja nahi. paṇ karma ja badhun kare chhe em te māne chhe ne? chhethī shāstrano ādhār laī jīv abrahmacharyano akartā chhe em jīvane abrahmacharyanā kartāpaṇāno te niṣhedh kare chhe. vaḷī,
āṭh karmamān ek nāmakarma chhe. tenī prakr̥itinā 93 bhed chhe. temān ek paraghātanāmakarmanī prakr̥iti chhe, parano ghāt thavāmān nimitta evī paraghātanāmakarmanī prakr̥iti chhe. agnānī kahe chhe-parano ghāt kare evī paraghātanāmakarma prakr̥iti chhe, arthāt paraghātanāmakarmane laīne parano ghāt thāy chhe; parantu em vastusvarūp nathī. paraghātano- hinsāno bhāv jīv pote kare chhe, ane paraghātanāmakarma temān nimittamātra chhe. parano ghāt thāy e to enun-paranun kārya chhe, te kāryano kartā jīv nathī, karma paṇ nathī.
paraghātano-hinsāno jīvane je bhāv thayo temān paraghātanāmakarma nimitta chhe, paṇ karmane laīne te bhāv thayo chhe em nathī tathā te paraghātanā-hinsānā bhāvane laīne paramān ghāt thayo chhe emey nathī. ā vastu svarūp chhe. paṇ “je parane haṇe chhe ane je parathī haṇāy chhe te paraghātakarma chhe”-evā nimittapradhān vachanano āshray laī agnānī jīvane ghātanā-hinsānā kartāpaṇāno niṣhedh kare chhe. ā rīte abrahmacharyanā tathā ghātanā kartāpaṇāno niṣhedh karī te jīvane sarvathā ja akartāpaṇun jaṇāve chhe.
tene āchāryadev kahe chhe ke- ‘ā pramāṇe āvā sāṅkhyamatane, potānī pragnānā (buddhinā) aparādhathī sūtranā arthane nahi jāṇanārā keṭalāk shramaṇābhāso prarūpe chhe; temanī ekānte prakr̥itinā kartāpaṇānī mānyatāthī, samasta jīvone ekānte akartāpaṇun āvī paḍe chhe tethī “jīvakartā chhe”-evī je shruti teno kop ṭāḷavo ashakya thāy chhe (arthāt bhagavānanī vāṇīnī virādhanā thāy chhe).’
andar muninā guṇo nahi hovā chhatān potāne muni kahevaḍāve te shramaṇābhās
PDF/HTML Page 3272 of 4199
single page version
chhe. muni nahi, paṇ bāhyamān muni jevo vesh-lebās hoy te shramaṇābhās chhe. ā nagnadashāvāḷānī vāt chhe hon; vastrasahit munipaṇun māne-manāve te to kuliṅg chhe. ahīn to je bāhyamān jenun nagna-digambar liṅg chhe ane je āvī sāṅkhyamatanī prarūpaṇā kare chhe te shramaṇābhās chhe em vāt chhe. teo potānī pragnānā doṣhathī shāstranā ūndhā artha kare chhe.
karmane laīne shubhabhāv thāy, karmane laīne ashubhabhāv thāy, karmane laīne paraghāt thāy ne karmane laīne abrahmacharya thāy-āvī ekānt prarūpaṇā karanārā badhā agnānīo, sūtranā arthane nahi jāṇanārā evā shramaṇābhās chhe. bhāī! karma ja vikārane kare em māne te sāṅkhyamat chhe. jainamat nathī, jain nāmadhārī paṇ jo āvī prarūpaṇā kare to teo jainābhāsī chhe, sāṅkhyamatī jevā mithyādraṣhṭi ja chhe. jaḍ karma nimitta ho, paṇ nimittane laīne ahīn jīvamān vikāranun kārya thāy chhe em chhe ja nahi.
ahā! āchārya kahe chhe-ekānte prakr̥itinā kartāpaṇānī mānyatāthī, samasta jīvone ekānte akartāpaṇun āvī paḍe chhe tethī “jīv kartā chhe-” evī je shruti teno kop ṭāḷavo ashakya thāy chhe, arthāt e vaḍe bhagavānanī vāṇīnī avashya virādhanā thāy chhe. jīvane karma ja rakhaḍāve chhe, karma ja herān kare chhe, karma ja vikār karāve chhe, jīv to sarvathā ja akartā chhe-āvun mānanārā jinavāṇīnā virādhak chhe.
ahāhā...! bhagavānanī shruti to “jīv kartā chhe”-em kahe chhe. bhagavānanī vāṇī to ām pharamāve chhe ke puṇya ane pāpanā je bhāv jīvane thāy chhe teno kartā kathañchit jīv pote chhe, jaḍ karma teno kartā nathī. ahā! tane gnānanī je hīṇī-dashā thāy teno kartā tun pote chho, gnānāvaraṇīy karma nahi. karma to nimittamātra chhe. ām hovā chhatān gnānāvaraṇīy karma ja gnānane hīṇun kare chhe em māne tenā par jinavāṇīno kop chhe, arthāt tene bhagavānanī vāṇīnī virādhanā thāy chhe. āvī vātu!
‘vaḷī karma ātmānā agnānādi sarva bhāvone-ke jeo paryāyarūp chhe temane kare chhe, ane ātmā to ātmāne ja ekane dravyarūpane kare chhe māṭe jīv kartā chhe; e rīte shrutino kop thato nathī- evo je abhiprāy chhe te mithyā ja chhe.’
juo, potānī vātane siddha karavā agnānī dalīl karīne kahe chhe ke-mithyātva, rāgadveṣh, agnānādi jeṭalā paryāyarūp vikārī bhāv chhe temane jaḍ karma kare chhe ane
PDF/HTML Page 3273 of 4199
single page version
ātmā to ātmāne ekane dravyarūpane kare chhe. ā rīte ātmā kartā chhe em āvī jāy chhe. kartāpaṇun ne akartāpaṇun banne siddha thaī jāy chhe māṭe shrutino kop thato nathī arthāt jinavāṇīnī virādhanā thatī nathī.
tene āchārya kahe chhe-bhāī! tāro ā abhiprāy mithyā ja chhe; kemake dravya- trikāḷī ātmā to nitya dhruv ekarūp chhe. emān shun karavānun chhe! ātmā ene shun kare? ā to vītarāgano mārag bhāī! badhun nyāyathī-lojīkathī siddha thavun joīe ne? bhāī! ā samajyā vinā vrat, tap ādi kriyākāṇḍ tun kare paṇ e badhān ekaḍā vinānān mīṇḍā chhe hon; thothethothān chhe. e badhun tārun raṇamān pok mūkavā jevun chhe.
agnānīno uparokta abhiprāy kem mithyā chhe te have samajāvavāmān āve chheḥ-
‘jīv to dravyarūpe nitya chhe. asaṅkhyāt-pradeshī chhe ane lokaparimāṇ chhe. temān pratham nityanun kāryapaṇun banī shakatun nathī. kāraṇ ke kr̥utakapaṇāne ane nityapaṇāne ekapaṇāno virodh chhe.’
ātmā paryāye anitya chhe paṇ dravyarūpe anādi anant nitya chhe. have anitya paryāyane jaḍ karma kare chhe ne ātmā ātmāne dravyarūpe kare chhe em agnānīnī dalīl chhe. paṇ bhāī! tārī ā vāt mithyā chhe; kemake je trikāḷ nitya chhe ene karavānun shun hoy? nityano koī kartā nathī. jemān palaṭanā hoy temān kārya hoy, paṇ je nitya dhruv chhe temān shun karavāpaṇun hoy? nityanun kāryapaṇun banī shakatun nathī, kemake kr̥utakapaṇāne ane ekapaṇāne virodh chhe. karavāpaṇun ane nityapaṇun e bannene virodh chhe, arthāt karavāpaṇun hoy tyān nityapaṇun na hoy ne nityapaṇun hoy tyān karavāpaṇun na hoy. ātmā dravyarūpe nitya chhe tethī te kr̥utak koīthī karelo na hoy. ahāhā..! anādi-anant dhruv ekarūp vastu pote dravyapaṇe nitya chhe. tyān ātmā ātmāne, pote potāne kare e kyāthī āvyun? em chhe nahi. em tun ātmāne kartā mān e mithyā chhe.
have kṣhetrathī vāt kare chheḥ
‘vaḷī avasthit asaṅkhyapradeshī ek evā tene (-ātmāne), pudgalaskandhanī māphak, pradeshonān prakṣhepaṇ-ākarṣhaṇ dvārā paṇ kāryapaṇun banī shakatun nathī, kāraṇ ke pradeshonun prakṣhepaṇ tathā ākarṣhaṇ thāy to tenā ekapaṇāno vyāghāt thāy.’
juo, pudgalaskandh chhe te anek paramāṇuono banelo chhe. ā sharīr chhe te anek paramāṇuno banelo skandh chhe. temān samaye samaye keṭalāk navā paramāṇu āve
PDF/HTML Page 3274 of 4199
single page version
ane keṭalāk temānthī nīkaḷī jāy. paramāṇunā skandhano āvo ja svabhāv chhe. bāḷakanun nānun sharīr hoy te juvān thāy tyāre moṭun ane puṣhṭa laṭṭha jevun baḷavān thāy ane vaḷī vr̥uddha avasthā āvatān te shithil thaī jāy, chāmaḍīmān karachalīo paḍī jāy. kem? kemake temān koī navā paramāṇu āve ane koī vikharāī jāy; skandhamān āvun nirantar thayā ja kare; parantu ātmā asaṅkhyapradeshī akhaṇḍ ek dravya chhe, temān koī navā pradesho āve ne koī pradesho temānthī bahār nīkaḷī jāy em banī shakatun nathī. māṭe asaṅkhyapradeshī kṣhetramān paṇ kāī karavāpaṇun siddha thatun nathī. ā rīte dravyamān ne kṣhetramān kartāpaṇun siddha thatun nathī; ane paryāyanun kartāpaṇun to tun jaḍ karmamān nākhe chhe; to pachhī “ātmā kartā chhe” em kyān siddha thayun? shrutino kop kyān maṭayo? ā to nyāyathī vāt chhe bhāī!
juo, shun kahe chhe? ke jīvane pradeshomān prakṣhepaṇ-ākarṣhaṇ dvārā paṇ kāryapaṇun banī shakatun nathī, kāraṇ ke pradeshonun prakṣhepaṇ tathā ākarṣhaṇ thāy to tenā ekapaṇāno vyāghāt thāy. eṭale shun? ke sharīramān jem paramāṇuo koī navā āve ne koī nīkaḷī jāy tem jīvadravyamān koī navā pradesho āve ne koī temānthī nīkaḷī jāy to jīv asaṅkhyapradeshī ek dravya ja na rahe. paṇ em banatun ja nathī; kemake ātmā nishchit asaṅkhyapradeshavāḷun akhaṇḍ ek dravya chhe. ātmā jem dravyarūpe trikāḷ ek chhe tem kṣhetrarūpe paṇ trikāḷ akhaṇḍ ek chhe. nishchit asaṅkhyapradesh e ātmāno svadesh chhe. ātmā potānā pradeshone kāḍhī nākhī shake nahi tem navā pradeshone laī shake paṇ nahi. ā pramāṇe trikāḷī dravya ane tenun asaṅkhyapradeshī kṣhetra-temān kāī palaṭavāpaṇun-prakṣhepaṇ-ākarṣhaṇ-āvavun javun-nahi banatun hovāthī tene kartāpaṇun siddha thatun nathī. māṭe jīvane je vikār thāy tenun kartā karma ja chhe ane ātmā ātmāne ekane dravyarūpe kare evī tārī (-agnānīnī) mānyatā mithyā- jūṭhī ja chhe, samajāṇun kāī.....?
aho! ā samayasār to koī divya alaukik shāstra chhe. paṇ are! ene vāñchavā-vichāravānī ene phurasad kyān chhe? svādhyāyanī (samyak) paramparā rahī nahi ane ogheoghe vrat, tap, dayā, dān, bhakti, jātrā ityādinā shubharāgamān bichāro dharma mānīne rokāī gayo chhe. paṇ bāpu! satyanī samajaṇ vinā, antaramān samyakshraddhān nām samakit pragaṭ karyā vinā tārā e kriyākāṇḍ kāī kām nahi āve. ā kriyā kāī tun navī (pahelī ja vār) kare chhe em nathī. bāpu! anantakāḷamān anantavār tun nagna digambar sādhu thayo chhe, ne anantavār mahāvratādi pāḷyān chhe. paṇ ethī shun? hun trikāḷī nitya asaṅkhyapradeshī akhaṇḍ ek chidghanasvarūp
PDF/HTML Page 3275 of 4199
single page version
ātmā chhun, -evā antar-anubhav vinā e badhī kriyā phogaṭ chhe, sansāranī rakhaḍapaṭṭī khāte chhe.
have kahe chhe- ‘vaḷī sakal lokarūpī gharanā vistārathī parimit jeno nishchit nij vistār-saṅgrah chhe (arthāt lok jeṭalun jenun nishchit māp chhe) tene (-ātmāne) pradeshonā saṅkoch-vikās dvārā paṇ kārya banī shakatun nathī, kāraṇ ke pradeshonā saṅkoch- vistār thavā chhatān paṇ, sūkā-bhīnā chāmaḍānī māphak, nishchit nij vistārane līdhe tene (-ātmāne) hīn-adhik karī shakāto nathī. (ā rīte ātmāne dravyarūp ātmānun kartāpaṇun ghaṭī shakatun nathī.)’
traṇakāḷ-traṇalok jemanā gnānamān yugapad jaṇāyā te bhagavān sarvagnadeve ā lokano vistār dīṭho chhe. tenā nishchit asaṅkhya pradesh chhe ane eṭalā ja ek jīvadravyanā nishchit asaṅkhya pradesho chhe. lokapramāṇ asaṅkhyāt pradeshī jīvavastu chhe. āchārya kahe chhe- e pradeshonā saṅkoch-vikās dvārā paṇ jīvane kāryapaṇun banī shakatun nathī, kemake asaṅkhya pradeshomān saṅkoch-vikās thāy paṇ pradeshonī saṅkhyā to tenī te ja asaṅkhya rahe, temān koī hīnā-adhikatā ke vadh-ghaṭ thatī nathī.
bhāī! sarvagna paramātmā shun pharamāve chhe te ek vār bhagavān! tun sāmbhaḷ. kahe chhe-ātmānā lokapramāṇ asaṅkhya pradesho chhe temān saṅkoch-vikās thāy, paṇ pradeshonī saṅkhyāmān vadhaghaṭ thatī nathī. koī manuṣhyadehathī chhūṭīne kīḍīmān jāy to tenā asaṅkhya pradesho saṅkochāī jāy, paṇ pradeshonī saṅkhyā ochhī na thāy. vaḷī te ja jīv hajāro jojananā sharīravāḷo machchha thāy to pradeshono vikās thāy, paṇ pradeshonī saṅkhyā vadhe nahi. pradeshanī saṅkhyā to enī e ja asaṅkhya rahe chhe.
ahā! jīv anādikālīn nigodanī avasthāmān rahyo chhe. ā baṭāṭā ne ḍuṅgaḷī nathī āvatān? ahāhā...! tenī ek rāī jeṭalī kaṭakīmān asaṅkhya sharīr chhe, ne ek ek sharīramān anant nigodiyā jīv chhe. te pratyek jīvanā pradesho lokapramāṇ asaṅkhyāt chhe. sūkṣhma vāt chhe prabhu! e pradesho tyān saṅkochāī gayā chhe, paṇ kāī ochhā thaī gayā chhe em nathī. te ja jīv ek hajār jojananā sharīravāḷo machchha thāy tyāre tenā pradesho to eṭalā ne eṭalā ja chhe, mātra tyān pradeshono vikās (vistār) thāy chhe. sūkun-bhīnun chāmaḍun saṅkoch-vikās pāme chhe, paṇ tethī sūkun thatān ghaṭī gayun ne bhīnun thatān vadhī gayun-em nathī. tem ahīn koī moṭo abajopati sheṭhiyo hoy ne svarūpanā bhān vinā mithyāshraddhānavash pāp upajāvīne galuḍiyāmān janme tyān tenā pradeshomān saṅkoch thāy paṇ tenī saṅkhyāmān kāī ghaṭe nahi. are! duḥkhathī bharelī ā janmaparamparāmān ene nānī-moṭī dehanī anek avagāhanā prāpta
PDF/HTML Page 3276 of 4199
single page version
thāy tyān tenā pradeshomān saṅkoch vistār thāy chhe paṇ tenī pradesh-saṅkhyāmān koī vadhaghaṭ thatī nathī. ā rīte ātmāne dravyarūp ātmānun kartāpaṇun ghaṭī shakatun nathī.
‘vaḷī, “vastusvabhāvanun sarvathā maṭavun ashakya hovāthī gnāyakabhāv gnānasvabhāve ja sadāy sthit rahe chhe ane em sthit raheto thako, gnāyakapaṇāne ane kartāpaṇāne atyant viruddhatā hovāthī, mithyātvādi bhāvono kartā thato nathī; ane mithyātvādi bhāvo to thāy chhe; tethī temano kartā karma ja chhe em prarūpaṇ karavāmān āve chhe” -āvī je vāsanā (abhiprāy, valaṇ) pragaṭ karavāmān āve chhe te paṇ “ātmā ātmāne kare chhe” evī (pūrvokta) mānyatāne atishayapaṇe haṇe ja chhe (kāraṇ ke sadāy gnāyak mānavāthī ātmā akartā ja ṭharyo).
juo, ātmā dravye nitya chhe; tethī ātmā ātmāne kare chhe em agnānī kahe chhe e siddha thatun nathī.
vaḷī, ātmā kṣhetrapaṇe trikāḷ niyat chhe; tethī ātmā ātmāne kare chhe e kṣhetrapaṇe paṇ siddha thatun nathī.
have ātmā trikāḷ gnānasvabhāve ja sthit chhe, tethī ātmā ātmāne kare chhe e bhāvathī paṇ siddha thatun nathī em kahe chhe. tyān,
agnānīnī dalīl chhe ke gnāyakabhāv trikāḷ gnānasvabhāve ja sthit chhe; ane gnāyakabhāvane ane kartāpaṇāne atyant viruddhatā chhe. māṭe gnāyakabhāv chhe te mithyātvādi vikārane kare em bane nahi, tathā mithyātvādi vikār thāy to chhe, tethī teno kartā karma ja chhe. tene āchārya bhagavān kahe chhe-bhāī! tārī ā je vāsanā chhe te, “ ātmā ātmāne kare chhe” evo je tāro abhiprāy chhe tene atyantapaṇe haṇe ja chhe; kemake gnāyakabhāvane trikāḷ gnānasvabhāve sthit mānatān ātmā akartā ja ṭharyo, koī rīte kartā na ṭharyo.
ā pramāṇe ātmā dravyathī shun, ke kṣhetrathī shun ke bhāvathī shun-traṇemānthī koī rīte kartā siddha thato nathī ane kāḷathī-paryāyathī tun kartā batāvato nathī; paryāyano kartā to tun karmane ṭharāve chhe. māṭe shrutinā kopathī bachavā ātmā (kathañchit) kartā chhe em tun dalīl kare chhe te mithyā chhe. vāstavamān paryāyadraṣhṭi jīv tene paryāyamān je vikār thāy chhe teno te pote ja kartā chhe ane nij gnāyakabhāvanī draṣhṭi thatān gnānabhāv pragaṭ thavāthī te rāgano kartā nathī paṇ gnātā chhe. ā vastusthiti chhe. samajāy chhe kāī....?
PDF/HTML Page 3277 of 4199
single page version
āchārya kahe chhe- ‘māṭe gnāyak bhāv sāmānya apekṣhāe gnānasvabhāve avasthit hovā chhatān, karmathī utpanna thatā mithyātvādi bhāvonā gnānasamaye, anādikāḷathī gney ane gnānanā bhedavignānathī shūnya hovāne līdhe, parane ātmā tarīke jāṇato evo te (gnāyakabhāv) visheṣh apekṣhāe agnānarūp gnānapariṇāmane karato hovāthī, tene kartāpaṇun sammat karavun (arthāt te kartā chhe em svīkāravun);....’
ahāhā....! jāṇag... jāṇag..... jāṇag evo je ek gnāyakabhāv dhruvasvabhāv sāmānya... sāmānya evā gnānasvabhāve sthit chhe. emān kāī palaṭavun nathī. ahāhā...! bhagavān ātmā trikāḷī dravya prabhu dravye nitya chhe, kṣhetre asaṅkhyapradeshī nitya chhe ane bhāvathī sāmānya ek gnāyakabhāvapaṇe nitya chhe. āvo ekarūp nitya rahenāro gnāyakabhāv hovāthī temān kāī kartāpaṇun āvatun nathī.
ām hovā chhatān ‘karmathī utpanna thatā mithyātvādi bhāvonā gnānasamaye....’ ‘karmathī utpanna thatā mithyātvādi bhāvo...’ ek kīdhun tyān te bhāvone karma upajāve chhe em artha nathī. e bhāvo trikāḷī svabhāvanā lakṣhe thayā nathī paṇ par-karmanā nimittanā sambandhe thayā chhe bas em kahevun chhe. samajāy chhe kāī....? te bhāvo upaje chhe temān karmanun nimitta chhe bas.
shun kahe chhe? ke sāmānya ek gnāyakabhāv nitya gnānasvabhāve avasthit chhe. ām hovā chhatān, ‘karmathī utpanna thatā mithyātvādi bhāvonā gnānasamaye, anādi kāḷathī gney ane gnānanā bhedagnānathī shūnya hovāne līdhe...’ ahāhā....! kahe chhe-have e gnāyakabhāvanā vartamānamān (-enī vartamān paryāyamān) jyāre karmanā sambandhathī vikār thāy tyāre, te kāḷe eṭale tenā gnānanā kāḷe, ā vikāranā pariṇām te gney ane hun to tene jāṇanār bhinna gnātā dravya chhun. -evā bhedavignānathī te shūnya chhe. anādithī tene evun bhedavignān nathī. sūkṣhma vāt chhe prabhu! rāgādi vikāranā pariṇām thayā tenā jāṇavānā kāḷe tenun (bhinnapaṇānun) gnān thavun joīe. rāgādi vikāranā pariṇām bhinna ane tene hun jāṇanāro bhinna-evun bhedagnān thavun joīe. paṇ, kahe chhe, āne evā bhedagnānano anādi kāḷathī ja abhāv chhe ane tethī te gney evā rāgādi vikārane potānā māne chhe. lyo, āvī bhūl!
ātmā gnāyakasvabhāvī vastu nitya dhruv trikāḷ chhe. temān badalavun nathī. paṇ tenī paryāyamān karmanā nimittanā sambandhe rāgādi vikār thāy chhe. te vikār thavānā kāḷe gnān ene jāṇe chhe. ahā! ā dayā, dān ādi rāganā pariṇām thayā te gney ne hun to tene sparsha karyā vinā ja tene jāṇavānā svabhāvavāḷo gnāyak chhun- em bhinnapaṇun jāṇavāne badale anādithī e āvā bhedavignānathī shūnya hovāne
PDF/HTML Page 3278 of 4199
single page version
līdhe potāsvarūpe jāṇe te rāganā pariṇāmane potāsvarūp jāṇe chhe. rāganī je kriyā thaī te potānī chhe em agnānī jāṇe chhe. ā pramāṇe rāgane-parane ātmā tarīke jāṇato evo te (-gnāyakabhāv) visheṣhaapekṣhāe gnānanā pariṇāmane agnānarūp karato, paryāyamān mithyāgnānarūp karato āchārya kahe chhe, te rāgano kartā chhe em svīkāravun. āvī vāt!
koīne thāy ke have ā badhun kyān samajavā besavun? ene badale āp dayā, dān, vrat, bhakti ityādi karavānun kaho to sahelun saṭ thaī jāy. paṇ bāpu! jene tun karavānun sahelun saṭ māne chhe e to badho rāg chhe ane e to pr̥uthak rahīne paragney tarīke jāṇavāyogya chhe. paṇ ene badale tun ene karavāyogya māne chhe te tārī kartābuddhinun agnān ja chhe. agnānī ja tene jāṇavākāḷe potāne karavāyogya jāṇe chhe ane em jāṇato te teno kartā thāy chhe. samajāy chhe kāī...? bāpu! samajye ja chhūṭako chhe. bākī chāragatinī jel ūbhī ja chhe.
ahā! ene kyān sudhī kartāpaṇun chhe? to kahe chhe- ‘te tyān sudhī ke jyān sudhī bhedavignānanā ādithī gney ane gnānanā bhedavignānathī pūrṇa (arthāt bhedavignān sahit) thavāne līdhe ātmāne ja ātmā tarīke jāṇato evo te (gnāyak bhāv) visheṣh apekṣhāe paṇ gnānarūp ja gnānapariṇāme pariṇamato thako (-gnānarūp evun je gnānanun pariṇaman te-rūpe ja pariṇamato thako), kevaḷ gnātāpaṇāne līdhe sākṣhāt akartā thāy.’
juo, pahelān kahyun ke- ā dayā, dān, vrat, bhakti ityādi je rāgano vikalpa uṭhe chhe te potānī chījathī bhinna paragney chhe, ne hun to shuddha gnānasvarūpī chaitanyamahāprabhu chhun evun jyānsudhī bhedagnān na thāy tyānsudhī agnānapaṇe jīv rāgano kartā chhe-em mānavun. rāgane potāno jāṇe, vā potānun kartavya jāṇe tyān sudhī bhedagnānanā abhāvane līdhe jīv rāgano kartā chhe; rāgane karma (-prakr̥iti) kare chhe em nahi, paṇ agnānī jīv pote rāgano kartā chhe. have āvo mārag ne āvī vastusthiti chhe.
arere! bhāī! ten māragane yathārtha jāṇyā vinā chorāsīnā anant anant avatār karyā chhe; kāgaḍānā, kutarānā, kanthavānā ane narakādinā anant anant avatār karyā chhe. ā pahelī narak chhe ne? enī ochhāmān ochhī sthiti dashahajār varṣhanī chhe. evī dashahajār varṣhanī āyusthiti laīne bhagavān! tun tyān anantavār janmyo-maryo chhe. tyānnā duḥkhanun shun kahīe? koī moṭā vaibhavashīl rājāno rājakumār hoy, mahā komaḷ sharīr ne juvān-jodh dashā hoy ane e rājakumārane dhagadhagatī-
PDF/HTML Page 3279 of 4199
single page version
bhaḍabhaḍatī jamashedapuranī bhaṭṭhīmān jīvato nākhe to je duḥkh thāy ethī anantagaṇun duḥkh pahelī narakamān chhe. ahā! tyān tun bhagavān! dashahajār varṣhanī sthitie ane temān ek ek samay vadhatān vadhatān utkr̥uṣhṭa ek sāgaropamanī sthitie-pratyek āyusthitimān anant anant vār janmyo chhe. shun kīdhun? dashahajār varṣha, dashahajār varṣha ne ek samay, dashahajār varṣha ne be samay, dashahajār varṣha ne traṇ samay.... em utkr̥uṣhṭa ek sāgaropamanī sthitie pahoñchīne pratyek āyusthitimān anantavār bhagavān! ten janma-maraṇ karyān chhe. vaḷī pahelī narakanī utkr̥uṣhṭa ek sāgaranī sthiti māṇḍīne ek ek samayanī sthiti vadhatān sātamī narakanī utkr̥uṣhṭa tetrīs sāgaranī sthitie pahoñchī darekamān anantavār janmyo-maryo chhe. ahā! āvā anant anant bhav ane anant anant duḥkh! tun bhūlī gayo chhe prabhu! paṇ mithyātvane vash tārī anantakāḷanā paribhramaṇamān āvī ghor duḥkhanī dashā thaī chhe.
ā karoḍonī sāhyabī, anek kārakhānān, strī-kuṇṭumb-parivār ityādi bahāranī chamak-damakamān tun rājī-rājī thaī gayo chhun paṇ ā deh chhūṭavānā kāḷe e badhun chhūṭī jashe bhāī! tyāre sagī patnī paṇ tārī nahi hoy e to kahyun chhe ne ke-
kāḍho re kāḍho re ene sau kahe, jāṇe koī sago ja nahoto.
ahāhāhā....! jyān deh paḍayo tyān kāḍho ja kāḍho- lyo, em sau maṇḍī paḍe chhe! ahāhāhā......!
ā re kāyāmān have kāī nathī, em ṭagaraṭagar rūve.
bāpu! āvā āvā paṇ anant bhav thayā; shun kāmanā? por-gaye varṣhe mumbaī gayelā; tyān ek karoḍapati sheṭhane gher gayā hatā. enī karoḍonī milkat. baṅgale gayā temāny badhe makhamal pātharelun ne pāñch-pachās lākhanun pharnīchar. mārā manane thayun arere! sheṭhane ahīnthī (ānā mohapāshamānthī) nīkaḷavun kaṭhaṇ paḍashe! tyāre sheṭhane kahyun-sheṭh! ā badhāmān (ā vaibhavamān) bhagavān ātmā tun nahi hon; prabhu! tun kyān chho ne tārī chīj shun chhe enī khabar vinā tārā bhavano ant nahi āve, tun rajhaḷī marīsh!
ahīn kahe chhe-e bahārano vaibhav to dūr raho, ā dayā, dān, vrat ādinā shubhabhāv paṇ tyān sudhī karavāyogya bhāse chhe jyān sudhī ene bhedavignānano abhāv
PDF/HTML Page 3280 of 4199
single page version
chhe ane tyān sudhī agnānī jīv kartā chhe. paṇ jyān sūkṣhma vikalpathī paṇ bhinna hun ek gnāyakasvabhāvī chidānandaghan prabhu ātmā chhun em antardraṣhṭi vaḍe te bhedavignān sahit thāy chhe tyāre ātmāne ja ātmā tarīke jāṇato evo te (gnāyakabhāv) visheṣhaapekṣhāe paṇ gnānarūp ja gnānapariṇāme pariṇamato thako kevaḷ gnātāpaṇāne līdhe sākṣhāt akartā thāy chhe.
visheṣh apekṣhāe eṭale -trikāḷī dravya-guṇ-kṣhetra to akartā chhe, temān to karavāpaṇun nathī, vartamān paryāyamān paṇ jyān te antarmukh thaī gnānasvabhāve pariṇame chhe, rāgarūpe pariṇamato nathī tyāre sākṣhāt akartā thāy chhe -em kahevun chhe. rāgathī khasīne jyān gnānasvabhāvamān vasyo tyān sākṣhāt akartā thāy chhe. ek kṣhullakajī hatā, bahu bhadrik, ahīnnun sāmbhaḷavā vāre ghaḍīe āvatā; te bahu pramodathī kahetā- parathī khas, svamān vas; ṭūṅku ne ṭach, āṭalun kare to bas. lyo, ānun nām sākṣhāt akartāpaṇun; ene samyagdarshan- gnān-chāritra kaho ke dharma kaho -e badhun ā chhe. shun? ke parane par ane svane svapaṇe jāṇī, parathī khasī svamān vasavun, gnānasvabhāvamān vasavun ne temān ja ṭharavun te sākṣhāt akartāpaṇun chhe. dharmī jīvane kamajorīno rāg thato hoy chhe, paṇ te rāgano jarāy kartā thato nathī, akartā-gnātā ja rahe chhe.
pravachanasāramān āve chhe ke dharmīne kiñchit rāganun pariṇaman chhe, ane pariṇamananī apekṣhāe eṭalun ene kartāpaṇun chhe. rāg karavālāyak chhe em gnānīne nathī tethī draṣhṭi apekṣhāe tene akartā kahyo; tathāpi gnānanī apekṣhā dharmī jāṇe chhe ke jeṭalun rāganun pariṇaman chhe teṭalo doṣh chhe ane teṭalun kartāpaṇun pariṇamanamān chhe. rāg ṭhīk chhe, bhalo chhe em dharmī puruṣh mānatā nathī, hey ja māne chhe; topaṇ jeṭalun pariṇaman chhe teṭalun kartāpaṇun chhe em yathārtha jāṇe chhe. āvī vāt chhe.
koīne thāy ke ghaḍīkamān kartā kahe ne ghaḍīkamān akartā kahe-ā te kevī vāt! bhāī! jyān je apekṣhāthī vāt hoy tene te rīte yathārtha samajavī joīe. rāgathī bhinna paḍīne chaitanyasvarūp nij shuddha ātmāne jāṇyo-anubhavyo ane tyāre rāg paragneyapaṇe jaṇāyo tyāre te sākṣhāt akartā thāy chhe ane enun nām dharma chhe.
jyān sudhī bhedagnānano abhāv chhe tyān sudhī jīv rāgano pote kartā chhe em jāṇavun ane bhedagnān thaye sākṣhāt akartā thāy chhe.
‘keṭalāk jain munio paṇ syādvād-vāṇīne barābar nahi samajīne sarvathā ekāntano abhiprāy kare chhe ane vivakṣhā palaṭīne em kahe chhe ke -“ātmā to