PDF/HTML Page 3281 of 4199
single page version
bhāvakarmano akartā ja chhe, karmaprakr̥itino uday ja bhāvakarmane kare chhe; agnān, gnān, sūvun, jāgavun, sukh, duḥkh, mithyātva, asanyam, chāragatiomān bhramaṇ-e badhānne, tathā je kāī shubh-ashubh bhāvo chhe te badhāyane karma ja kare chhe; jīv to akartā chhe.” ......’
shun kahe chhe? ā ātmā je vastu chhe temān je shubhāshubh vikār ane alpagnadashā thāy chhe te koī karmanun kārya nathī. mithyātvādi bhāv mohanīy karmane laīne nathī; tathā alpagnadashā gnānāvaraṇīy karmane laīne nathī. to kevī rīte chhe? to kahe chhe-agnānavash jīv pote ja teno kartā chhe. ahīn pratham jīvano paryāyasvabhāv svatantra sat hovānun siddha kare chhe. vikār, alpagnatā ādi jīvane karmanā kāraṇe thāy chhe e mānyatā tadna viparīt chhe.
juo, koī anyamatavāḷā īshvarane kartā māne, īshvarane laīne badhun thāy chhe em māne ane koī jain (-jainābhāsī) munio karmane laīne badhun thāy chhe, alpagnatā ādi karma ja kare chhe em māne- tyān e banne mithyādraṣhṭi chhe. ahā! jain munio paṇ syādvādane samajyā vinā ekānt abhiprāy kare ke- ‘ātmā bhāvakarmano akartā ja chhe, karmaprakr̥iti ja bhāvakarmane kare chhe’ -e mithyādarshan chhe.
pratyek jīv dravye shuddha chhe, gnānasvarūp akartā chhe. ā līmaḍo chhe ne? e līmaḍānā pāndaḍāmān asaṅkhya sharīr chhe ane ekek sharīramān ekek jīv chhe. te pratyek jīv shuddha chaitanyasvabhāvamay akartā chhe. ām hovā chhatān tenī paryāyamān je alpagnatā ne vikāranī dashā thāy chhe te potāthī thāy chhe, jaḍ karmane laīne te dashā thāy chhe em nathī. te vikāranī dashā te te paryāyano svabhāv chhe. (tene prakr̥itisvabhāv kahīe e to nimittanun kathan chhe).
ahā! vikāranī dashā mane mārāthī mārāmān thaī chhe, chhatān mārī shuddha chaitanyasvabhāvamay vastumān vikār nathī evī je puruṣhane antardraṣhṭi pragaṭ thaī chhe tene dharmī puruṣh kahīe. bhāī! jainadharma eṭale shun? ke hun to akhaṇḍ ek gnāyakasvabhāvī chaitanyajyotimātra vastu ātmā chhun-āvī nirvikār nirmaḷ antaḥdraṣhṭi thavī te jain dharma chhe. jainadharma e koī vāḍo ke sampradāy nathī; jainadharma to vastunun svarūp chhe.
bhāī! ā nyāyathī samaje to samajāy evun chhe. ātmā sharīr, man, vāṇī, indriy ityādithī trikāḷ bhinna chhe, kemake e badhān atyant jaḍ chhe; teno kartāhartā ātmā nathī. parantu enī paryāyamān je puṇya-pāp ādi bhāv ane alpagna dashā chhe te dashā potānun ja kārya chhe, te dashā karmanun kārya nathī. ahā! paryāyanī āvī svatantratā svīkāre te paryāyabuddhi chhoḍīne svabhāvadraṣhṭi kare-karī shake.
PDF/HTML Page 3282 of 4199
single page version
je paryāyane parādhīn-karmane laīne thavī māne chhe te svabhāvadraṣhṭi-svādhīnatānī draṣhṭi kevī rīte kare? parādhīnadraṣhṭivāḷāne svādhīnadraṣhṭi thavī sambhavit nathī. nyāy samajāy chhe ke nahi? je vikārī ke nirvikārī pariṇāmane pote svatantrapaṇe kare chhe em svīkāre te ja paranun lakṣha chhoḍī svanā lakṣhe svarūpamān jaī shake chhe. ā nyāy chhe.
jainadharmanun svarūp bahu jhīṇun chhe bhāī! ahīn digambar santo-kevaḷīnā keḍāyatīo jagatane jāher kare chhe ke -koī jain munio (-jainābhāsīo) karmano uday bhāvakarmane kare chhe em māne chhe, parantu temanī e mānyatā jainamatathī tadna viparīt chhe, kemake jīvane vikāranī dashā svatantra potāthī thāy chhe. ahā! āvun ek samayanī paryāyanun sat svatantra hovānun jene antaramān beṭhun te andar trikāḷī sat sahaj dravyasvabhāv-nirmaḷ nirāvaraṇ pūraṇ svabhāv-je potānī svatantra chīj chhe temān draṣhṭi de chhe ane tyāre tene dharmanun pahelun pagathiyun evun samyagdarshan pragaṭ thāy chhe.
ātmā parane kare e vāt to chhe nahi; ātmā parane jāṇe em kahevun ey vyavahār chhe. vaḷī ātmā ātmāne jāṇe eṭalo bhed pāḍavo e paṇ vyavahār chhe. samayasār gāthā 3pa6 thī 36p nī ṭīkāmān āve chhe ke-ātmā paradravyane jāṇe chhe-e vyavahār kathan chhe; ātmā potāne jāṇe chhe-em kahevāmān paṇ svasvāmīansharūp vyavahār chhe; ‘gnāyak gnāyak ja chhe’-e nishchay chhe. ahāhā....! draṣhṭino viṣhay chaitanyamūrti prabhu gnāyak gnāyak ja chhe. -ā paramārtha chhe. ahāhā....! pote potāne jāṇe-evo bhed paṇ jemān nathī e gnāyak prabhu gnāyak ja chhe ane te samyagdarshanano viṣhay chhe, arthāt ek gnāyakanā āshraye ja samyagdarshan pragaṭ thāy chhe. ā dharma pāmavānī rīt chhe. bākī rāg thāy teno kartā ekānt jaḍ karma ja chhe evī jenī parādhīnadraṣhṭi chhe te bhale bahāramān jain muni hoy topaṇ te mithyādraṣhṭi ja chhe, kemake tene andar rahelā trikāḷī svādhīn svarūpanī draṣhṭi thaī nathī. samajāṇun kāī....?
are bhāī! ā to devādhidev trilokīnāth paramātmānān kaheṇ chhe. antaramān pramod lāvīne teno svīkār kar. laukikamān paṇ koī moṭā gharanun kaheṇ āvyun hoy to, kanyā bahu moṭo lākhono kariyāvar laīne āvashe em samajīne tene svīkārī le chhe. to ā to trilokīnāth sarvagna parameshvaranān kaheṇ! bhagavān! tun gnānānandasvabhāvī ek gnāyakabhāvamay paramātmadravya chho-ahā! āvun bhagavānanun kaheṇ tane āvyun chhe te svīkārī le; tethī nirmaḷ samyagdarshan-gnān-chāritrarūp ratnatrayanī tene prāpti thashe. tun mālāmāl thaī jaīsh prabhu!
aho! bhagavānano mārag koī adbhut alaukik chhe. tene samajavāmāny ghaṇo
PDF/HTML Page 3283 of 4199
single page version
puruṣhārtha joīe. koī viral puruṣho ja tene prāpta kare chhe. āve chhe ne (yogasāramān) ke-
viralā dhyāve tattvane, viralā dhāre koī.
ahā! shuddha antaḥtattvanī āvī vāt sāmbhaḷanārāy āje to ati durlabh chhe. aho! sarvagna paramātmā pharamāve chhe ke-tun paṇ andar mārā jevo paramātmā chho. ek samayanī paryāyamān bhūl chhe; te svādhīn draṣhṭi thatān nīkaḷī javā yogya chhe.
ahā! āṭh varṣhano bāḷak paṇ samajaṇ karīne kevaḷ le evī tenī shakti chhe. āṭh varṣhano rājakumār hoy te guru pāse jaī ati vinayavant thaīne sāmbhaḷe ne tene antaramān besī jāy ke-aho! hun to pūrṇānandano nāth ekalī shāntino piṇḍ chhun, mane bījā koīnī apekṣhā-jarūr nathī. ahā! āvun bhān thayā pachhī ene andar evun vairāgyanun dabāṇ ūbhun thāy ke te svarūpamān visheṣh ramavā māṭe dīkṣhit thavā īchchhe ane tyāre te mātānī pāse jaīne kahe ke-
he mātā! ā sharīrane utpanna karanārī tun janetā chho; tun mārā ātmānī janetā nathī. men mārā ātmāne jāṇyo-anubhavyo chhe, ne have hun pūrṇa sādhanā karavā jaṅgalamān jāun chhun. he mātā! have hun bījī mātā karavāno nathī, māṭe mātā! mane rajā āp. ahāhā....! maṇimay ratanathī jaḍelā jenā rājamahel chhe evā rājāno putra-rājakumār mātānī āgnā laīne paripūrṇa ānandane sādhavā jaṅgalamān chālyo jāy chhe! aho! dhanya e vairāgyano prasaṅg! dhanya e munidashā! !
ahā! jem dravyadraṣhṭivant puruṣh tīvra vairāgyane prāpta thatān sādhanānī pūrṇatā karavā māṭe gr̥uhavās chhoḍī jaṅgalamān chālyo jāy chhe tem, vartamān paryāyamān je vikār ne alpagnatā chhe te potānī dashā chhe, karmane laīne nathī-em paryāyanī svatantratā antaramān besatān, te dravyanī svatantratā nakkī karavā māṭe paryāyanun lakṣha chhoḍī sīdho trikāḷī dravyamān chālyo jāy chhe. aho! āvo alaukik mārag chhe!
ame to 73 nī sālamān vāt bahār mūkī hatī ke karmane laīne vikār thāy chhe ke karmane laīne ene alpagnatā thāy chhe vā karma khasī jāy to ene gnān thāy em badhun karma ja kare chhe e mānyatā jainadarshan nathī; e to agnānīonī viparīt mānyatā chhe. tyāre khaḷabhaḷāṭ machī gayelo, paṇ vastusvarūp bījī rīte kem thāy?
‘vaḷī te munio shāstrano paṇ evo artha kare chhe ke- “ vedanā udayathī
PDF/HTML Page 3284 of 4199
single page version
strī-puruṣhano vikār thāy chhe ane upaghāt tathā paraghāt prakr̥itinā udayathī paraspar ghāt pravarte chhe.” ā pramāṇe, jem sāṅkhyamatī badhuy prakr̥itinun ja kārya māne chhe ane puruṣhane akartā māne chhe tem, potānī buddhinā doṣhathī ā munionun paṇ evun ja ekāntik mānavun thayun.’
joyun? shāstra bhaṇīne paṇ teo āvo viparīt āshay kāḍhe chhe ke-puruṣhane strī sāthe ramavāno bhāv thāy vā strīne puruṣh sāthe ramavāno bhāv thāy te vedakarmanun kārya chhe. em ke ātmā to akartā chhe, nirdoṣh chhe ane vedakarma ja strī-puruṣhano vikār kare chhe, paṇ ā to sāṅkhyamatano abhiprāy chhe ane te mithyā ja chhee. paraspar ghāt thāy chhe te upaghāt tathā paraghāt prakr̥itinun kārya chhe evo abhiprāy paṇ mithyā ja chhe. potānī buddhinā doṣhathī arthāt bhramapūrṇa buddhinā kāraṇe teo (-munio) ekāntik māne chhe.
‘māṭe, jinavāṇī to syādvādarūp hovāthī, sarvathā ekānt mānanārā te munio par jinavāṇīno kop avashya thāy chhe, jinavāṇīnā kopanā bhayathī jo teo vivakṣhā palaṭīne em kahe ke- “bhāvakarmano kartā karma chhe ane potānā ātmāno (arthāt potāno) kartā ātmā chhe; e rīte ame ātmāne kathañchit kartā kahīe chhīe, tethī vāṇīno kop thato nathī;” to ā temanun kahevun paṇ mithyā ja chhe.
juo, jinavāṇī to syādvādarūp chhe. eṭale shun? te vikārabhāvano agnānadashāmān jīv kartā chhe, ane svabhāvanā lakṣhe gnānabhāv pragaṭ thatān te vikārano kartā nathī, akartā chhe. ām jinavāṇī syādvādarūp chhe. tethī sarvathā ātmā akartā chhe (karma ja kartā chhe) em ekānt mānanārā te munio par jinavāṇīno kop avashya thāy chhe. teo avashya jinavāṇīnā virādhak thāy chhe.
have jinavāṇīnā kopanā bhayathī teo vivakṣhā palaṭīne kahe chhe ke -“bhāvakarmano kartā karma chhe, ane potānā ātmāno kartā ātmā chhe; e rīte ame ātmāne kathañchit kartā kahīe chhīe, tethī vāṇīno kop thato nathī;” -ā temanun kathan paṇ mithyā ja chhe. kem? to kahe chhe-
‘ātmā dravye nitya chhe, asaṅkhyāt pradeshavāḷo chhe, lokaparimāṇ chhe, tethī temān to kāī navīn karavānun chhe nahi; ane je bhāvakarmarūp paryāyo chhe temano kartā to te munio karmane ja kahe chhe; māṭe ātmā to akartā ja rahyo! to pachhī vāṇīno kop kaī rīte maṭayo?’
shun kīdhun? ātmā dravye nitya chhe ane kṣhetre niyat lokapramāṇ asaṅkhyāt
PDF/HTML Page 3285 of 4199
single page version
pradeshī chhe. temān kāī palaṭavun to chhe nahi. to pachhī ātmā ātmāno kartā kyān rahyo? temān kāī navīn karavāpaṇun nahi hovāthī ātmā akartā ja ṭhayoer. tethī jinavāṇīno kop kevī rīte maṭayo? tārī vivakṣhā ja asatya chhe tyān jinavāṇīno kop kevī rīte maṭe? na maṭe. jem khoṭo rūpiyo hoy ne shāhukārane hāth āve to te pāchho na āpe, paṇ gharanā umbarāmān jaḍī de, jethī tenun chalaṇ bandh paḍī jāy. tem tun khoṭī vivakṣhā kahe paṇ te bhagavānanā māragamān kem chāle? sant dharmī puruṣho hoy te teno niṣhedh ja kare.
‘māṭe ātmānā kartāpaṇā ane akartāpaṇānī vivakṣhā yathārtha mānavī te ja syādvādanun sāchun mānavun chhe. ātmānā kartāpaṇā-akartāpaṇā viṣhe satyārtha syādvād-prarūpaṇ ā pramāṇe chhe-
ātmā sāmānya apekṣhāe to gnānasvabhāve ja sthit chhe; parantu mithyātvādi bhāvone jāṇatī vakhate. anādikāḷathī gney ane gnānanā bhedavignānanā abhāvane līdhe, gneyarūp mithyātvādi bhāvone ātmā tarīke jāṇe chhe, tethī e rīte visheṣh apekṣhāe agnānarūp gnānapariṇāmane karato hovāthī kartā chhe; ane jyāre bhedavignān thavāthī ātmāne ja ātmā tarīke jāṇe chhe tyāre visheṣh apekṣhāe paṇ gnānarūp gnānapariṇāme ja pariṇamato thako kevaḷ gnātā rahevāthī sākṣhāt akartā chhe.’
ātmā sāmānya apekṣhāe to gnānasvabhāve ja sthit chhe. ahāhā...! ātmā je sāmānya... sāmānya ekarūp, bhagavān sarvagnadeve joyo te anantaguṇano ek abhed piṇḍ prabhu sadā gnānasvabhāve ja sthit chhe. jhīṇī vāt chhe prabhu! chaitanya.... chaitanya... chaitanyanā sadrash pravāharūp vastu ātmā sadā ek gnānasvabhāve ja sthit chhe. parantu mithyātvādi bhāvone jāṇavānā kāḷe... , jāṇavun e to eno svabhāv chhe ne? to je rāgādi bhāvo thāy tene te jāṇe chhe. ahā! te rāgādi bhāvone jāṇavānā kāḷe... , chhe to mātra jāṇavāno ja kāḷ, paṇ anādikāḷathī tene gney ane gnānanā bhedagnānano abhāv hovāne līdhe, gneyarūp evā je rāgādi bhāvo chhe tene ātmā tarīke jāṇe chhe. bhāre gajab!
shun kīdhun? ā dayā, dān, vrat ādinā je bhāv thāy te paragney chhe ne jāṇagasvabhāvī bhagavān ātmā ethī bhinna chhe -āvun bhedagnān anādikāḷathī nahi hovāthī vratādi rāganā bhāvane jāṇavānā kāḷe te bhāv hun ātmā chhun em te jāṇe chhe. tethī e rīte visheṣh apekṣhāe arthāt paryāy apekṣhāe agnānarūp gnān-pariṇāmane karato hovāthī te rāgano kartā thāy chhe. sāmānya apekṣhāe to te gnān-svabhāve sthit evo akartāsvabhāvī chhe, paṇ vartamān paryāy apekṣhāe, rāgane
PDF/HTML Page 3286 of 4199
single page version
potāno mānīne gnānapariṇāmane agnānarūp karato thako te rāgano kartā thāy chhe. ā pramāṇe te kathañchit kartā chhe. samajāṇun kāī....?
ane jyāre bhedagnān thavāthī arthāt rāgathī bhinna hun ek gnāyakasvabhāvī sachchidānand prabhu ātmā chhun em bhān thavāthī ātmāne ja ātmā tarīke jāṇe chhe- anubhave chhe tyāre visheṣh apekṣhāe arthāt paryāy apekṣhāe gnānarūp gnānapariṇāme ja pariṇamato thako, kevaḷ gnātā rahevāthī, sākṣhāt akartā chhe.
joyun? dharmīne dayā, dān, vrat ādino rāg hoy chhe, paṇ te kāḷey rāgathī bhinna hun gnānānandasvabhāvī ātmā chhun evun antaramān ene bhedagnān varte chhe; ane tethī te rāg māro chhe em rāg sāthe ekamek thato nathī. paṇ tene pr̥uthak ja jāṇe chhe; kevaḷ gnātā ja rahe chhe. ā pramāṇe gnānī gnānarūp gnānapariṇāme ja pariṇamato thako, kevaḷ gnātā rahevāthī sākṣhāt akartā chhe. lyo, ānun nām samakit ane ā dharma. bāpu! ā to vīrano mārga prabhu!
e shubharāg māro-em shubharāgano kartā thāy e to kāyar napunsak chhe; tene vīrano mārga maḷato nathī. juo, chha khaṇḍanā svāmī bharat chakravartī kṣhāyik samakitī hatā. tenā vaibhavanun shun kahevun? jene gher 96 hajār rāṇī, ne soḷ hajār devatā jenī sevā kare, indra to jenā mitra ane hīrājaḍit sinhāsan par je bese te bharat chakravartīno bahāramān apār vaibhav hato. paṇ ā bahārano vaibhav hun nahi ane je ā shubhāshubh rāg thāy te mārī chīj nahi; hun to e sarvathī bhinna chinmātra-gnāyakamātra paramātmadravya chhun em te andar anubhavatā hatā. juo ā mārag! te vaḍe te e ja bhave mukti pāmyā.
ā pramāṇe bhedavignān thatān gnānī vartamān paryāyamān gnānarūp gnānapariṇāmane ja karato thako kevaḷ gnātā rahevāthī, sākṣhāt akartā chhe. āvī vāt chhe. ā syādvād chhe.
have ā arthanā kaḷasharūp kāvya kahe chheḥ-
‘अमी आर्हताः अपि’ ā arhantanā matanā anuyāyīo arthāt jaino paṇ ‘पुरुषं’ ātmāne, ‘सांख्याः इव’ sāṅkhyamatīonī jem, ‘अकर्तारम् मा स्पृशन्तु’ (sarvathā) akartā na māno;..........
PDF/HTML Page 3287 of 4199
single page version
ahāhā....! shun kahe chhe? ke sāṅkhyamatīo to ātmā sarvathā akartā chhe, jīvane paryāyamān je rāg ne puṇya-pāp ādi bhāvo thāy chhe teno kartā ātmā nathī, karma ja teno kartā chhe-em māne chhe. ahīn kahe chhe-bhagavān arhantadevane anusaranār jaino paṇ sāṅkhyonī jem ātmāne sarvathā akartā na māno. kem? kemake evun vastusvarūp nathī.
ā sharīr, man, vāṇī, īndriy ityādi badhā jaḍ padārtho par padārtha chhe. teno kartā ātmā nathī; kemake darek padārtha potapotānun samay samayanun kārya svayam karyā ja kare chhe. koī paṇ padārtha kārya vināno khālī-nakāmo nathī. tethī bījo bījānun kām kare e sambhavit ja nathī. koī ja navarun nathī tyān bījānun kem kare? tethī ātmā sharīrādinun kārya kare, vā sharīrādi ātmānun kārya kare em banavāyogya ja nathī. , em chhe ja nahi.
have enī paryāyamān je shubhāshubh rāganā-dayā, dān, vrat, bhakti ādi tathā hinsā, jūṭh, chorī ādinā pariṇām thāy chhe teno kartā koṇ? shun karma teno kartā chhe ke jīv pote teno kartā chhe? to kahe chhe-
‘भेदावबोधात् अधः’ bhedagnān thayā pahelān ‘तं किल’ tene ‘सदा’ nirantar ‘कर्तारम् कलयन्तु’ kartā māno,.....
juo, kahe chhe ke- gnānānandasvabhāvī shuddha chaitanyamātra ātmā bhinna ne rāgādi vikāranā bhāv bhinna-em benun bhedavignān thayun nathī tyān sudhī paryāyamān je rāg-dveṣh- mohanā bhāvo nirantar thāy chhe teno ātmā kartā chhe em māno. ahā! bhedagnānarahit agnānadashāmān ātmā kartā chhe em māno.
ā sheṭhiyā badhā jhaverāt vagereno vepār karīne khūb paisā kamāy ne? ahīn kahe chhe-e dhūḷey kamāy nahi sāmbhaḷane. e paisā-dhūḷ āve ne jāy teno ātmā (agnānī paṇ) kadīy kartā nathī; paṇ tatsambandhī je lobhanā ne māyānā pariṇām thāy teno te avashya kartā chhe em māno -em kahe chhe. samajāy chhe kāī...? ahāhā....! jyān sudhī vikārathī bhinna nirmaḷ nirvikār shuddha chidānandaghanasvarūp hun ātmā chhun evun bhān thayun nathī tyān sudhī, kahe chhe, ātmā kartā chhe em māno. lyo, āvī vāt! have kahe chhe-
‘तु’ ane ‘उर्ध्वम्’ bhedagnān thayā pachhī ‘उद्धत–बोध–धाम–नियतं स्वयं प्रत्यक्षम् एनम्’ uddhat gnānadhāmamān nishchit evā ā svayam pratyakṣha ātmāne ‘च्युत– कर्तृभावम् अचलं एकम् परम् ज्ञातारम्’ kartāpaṇā vināno, achaḷ, ek param gnātā ja ‘पश्यन्तु’ dekho.
PDF/HTML Page 3288 of 4199
single page version
ahāhā...! ātmā gnānadhām-vignānaghanamandir prabhu andar nitya virājī rahyo chhe. ahāhā...! anādi anant dhruv nityānand-sachchidānand prabhu andar shāshvat virājī rahyo chhe. jyān paryāyamān thatā vibhāvanun lakṣha chhoḍī andar dhruvadhām nij chaitanyadhāmamān draṣhṭi joḍī de ke tatkāl te kartāpaṇāthī rahit thaī gnātāpaṇe pragaṭ thāy chhe. jhīṇī vāt chhe prabhu!
ā dariyāmān vahāṇ chāle chhe ne? te dhruv tārānun lakṣha rākhīne rātre chāle chhe. tem ahīn paramātmā kahe chhe-chaitanyadhātune dharanār dhruv dhyeyarūp dhruvadhām andar nitya birāje chhe tenā dhyānanī dhūṇī dhagashathī dhakhāv, jethī samyagdarshan ādi dharma tane pragaṭ thashe. ek samayanī paryāy chhe temān draṣhṭi na joḍ, paṇ dhruv dhyeyanī dhūn lagāvī tenun dhyān kar. ā dharma pāmavānī rīt chhe.
koīne thāy ke vrat, tap, bhakti, dayā, dān ityādi to tame karavānun kahetā ja nathī!
are bhāī! vrat, tap, bhakti, dayā, dān ityādi karavāno jyānsudhī abhiprāy chhe tyānsudhī bhedagnān thatun nathī ane tethī agnānapaṇe te rāgano kartā ja thāy chhe. vinā bhedagnān e vrat ane tapane bhagavāne bāḷavrat ne bāḷatap kahyān chhe. parantu tyānthī (karavānā abhiprāyathī) khasīne draṣhṭi jyān uddhat gnānadhāmamān jaī choṇṭe chhe tyān vastu- ātmā-pratyakṣha thatān te sākṣhāt akartā nām gnātā ja thāy chhe. aho! dhruvadhāmamān dhyeyanī dhakhatī dhūṇī dhakhāvī dhīrajathī dhyānarūp dharmano dhārak dharmī jīv dhanya chhe.
are prabhu! tārā svabhāvamān andar pūraṇ prabhutā bharelī chhe. lyo, have sarakhī bīḍī pīvā na maḷe to ṭāṇṭiyā (pag) ghase ene ā bese kem? bese ke na beese, ā satyārtha chhe. jem dariyo jaḷathī bharelo chhe tem bhagavān ātmā prabhutānā svabhāvano pūraṇ dariyo chhe. andar prabhutā na hoy to āve kyāthī? ā līṇḍīpīpar hoy chhe ne! pīpar-pīpar; te kadamān nānī, raṅge kāḷī ne shaktipaṇe 64 pahorī tīkhāshanā rasathī bharelī hoy chhe. tene ghūṇṭavāthī te pragaṭ thāy chhe. mānhī chhe te pragaṭ thāy chhe hon, e to prāptanī prāpti chhe. kolasāne ghūṇṭe to pragaṭ na thāy. tem tem bhagavān ātmā pūraṇ gnān ne ānandanī prabhutāthī bharelo chhe, temān ekāgratāne ghūṇṭavāthī (ekāgratārūp dhyānano mahāvaro karavāthī) kevaḷagnān ne pūraṇ ānand paryāyamān pragaṭ thāy chhe. āvo mārag chhe.
ātmā gnānamān svayam pratyakṣha thāy evo eno svabhāv chhe. shun kīdhun? gnānanī dashāmān, svayam eṭale nimittanī ke rāganī apekṣhā vinā, sīdho ātmā jaṇāy evo
PDF/HTML Page 3289 of 4199
single page version
eno svabhāv chhe. svayam prakāshamān vishad (-spaṣhṭa) evā svasamvedanamayī evī prakāsh nāmanī shakti ātmāmān chhe jethī svasamvedanamān ātmā jaṇāvāyogya chhe. ahīn kahe chhe- prabhu! tun moṭā mahel ne mandir jovā jāy chhe to ekavār param āshcharyakārī nidhān evā tārā gnānadhāmane jovā andar draṣhṭi to kar. ahāhā...! e param gnānānandanī lakṣhmīthī bharelo bhaṇḍār chhe. ene draṣhṭimān letān tane param ānand pragaṭ thashe ane kartāpaṇun maṭī jashe. bhāī! rāgathī bhinna paḍīne chaitanya-dhruvadhāmanī draṣhṭi karavī- bas ā ek ja karavāyogya kartavya chhe; bākī to badhun dhūḷadhāṇī chhe.
ātmā uddhat bodhadhām chhe. eṭale shun? ā chaitanyavastu evī uddhat chhe ke koīne gaṇe nahi-nimittane gaṇe nahi, rāganey gaṇe nahi ne paryāyaney gaṇe nahi-badhāne gauṇ karī de. ahā! āvo uddhat bodhadhām prabhu ātmā chhe. tene vartamān gnānanī paryāy antarmukh karī pratyakṣha jāṇī levo e karavāyogya kām chhe.
juo, ek darabāranān rāṇī sāhebā bahu rūpāḷān ne ojhalamān rahetān. ek vār rāṇī sāhebā ojhalamānthī bahār nīkaḷyān. to temane jovā māṭe lokonān ṭoḷeṭoḷān umaṭī paḍayān. em ahīn kahe chhe-ā bhagavān ātmā-uddhat bodhadhām sundar ānandarūp prabhu- rāganī ekatānā ojhalamān paḍayo chhe. ahā! te ojhalane dūr karī tārī draṣhṭine andar dhruvadhāmamān laī jā prabhu! tārī gnānanī dashāne vāḷīne antarmukh kar; tane gnān ne ānandano anupam svād āvashe. ahā! svasamvedanagnānamān ātmā pratyakṣha thatān enī je nirmaḷ pratīti thāy enun nām samyagdarshan chhe. haju ā dharmanun pahelun pagathiyun hon, shrāvakadashānī to te pachhīnī vāt chhe.
bhāī! dharma koī alaukik chīj chhe. samyagdarshan thayā pachhī shrāvakadharma pragaṭe ne munidharma pragaṭe e to mahā alaukik vastu chhe. paṇ lokoe ene kriyākāṇḍamān ked karyo chhe. jem karīātānī kothaḷī par sākaranun nām koī lakhe tem sāmāyik ne posā ne vrat ādi rāganī kriyāmān loko dharma mānavā lāgyā chhe, ne potāne jain shrāvak ne jain sādhu māne chhe. paṇ bāpu! jyān rāganun karavāpaṇun ūbhun chhe. tyān shrāvakadharma ne munidharma to shun, samakit hovun paṇ sambhavit nathī. rāg mārun kartavya chhe em jeṇe mānyun chhe te to agnānī kartā thayo chhe, e kyān jain thayo chhe? kartāpaṇun maṭayā vinā jainapaṇun pragaṭatun ja nathī. āvī vātu chhe.
bhāī! ten anantakāḷamān par-nimittane ne rāgane ja moṭap āpī chhe. andar mahān mahimāvant prabhutāno svāmī evo tun chho ene ten kadīy moṭap āpī nathī. bhagavān! tun ekavār andar jo, ne gnānānandanī lakṣhmīno bhaṇḍār tun chho te
PDF/HTML Page 3290 of 4199
single page version
tane anubhavāshe; ne tyāre kartāpaṇun tatkāl nāsh pāmī jashe; kemake kartāpaṇun bhagavān ātmāno svabhāv nathī.
to shun samakitīne rāg thato ja nathī?
nā, em nathī. samyagdarshan thayā pachhī paṇ samakitīne rāg thaī āve chhe, paṇ teno te potānā gnānamān rahīne jāṇanār ja rahe chhe. samyagdarshan thayā pachhī uddhat gnānadhām prabhu ātmā kartāpaṇā vināno, achaḷ, ek param gnātā ja chhe. ahā! jagatanā koī padārthanī avasthānī vyavasthāno kartā ātmā nathī- e to chhe, paṇ nij gnātādraṣhṭā svarūpanī anrtadraṣhṭi thayā pachhī tene paryāyamān kiñchit rāg thāy tenoy e kartā nathī, kevaḷ gnātā ja chhe. ahā! ām rāgathī khasavun ne chidānand svarūpamān vasavun enun nām samvar ne enun nām nirjarā chhe, tap paṇ e ja chhe ne upavās paṇ e ja chhe.
ā loko haṭh karīne upavās kare chhe te upavās nahi. e to apavās nām māṭho vās chhe. ā to ‘upavasati īti upavās;’ ātmānī-chidānandasvarūp bhagavānanī samīp vasavun te upavās chhe ane te tap ne nirjarā chhe. āvī vātu! agnānīnī ām vāte vāte pher chhe. āve chhe ne ke-
ek lākhe to nā maḷe, ek tāmbiyānā ter.
bahu pher bāpā! santo kahe chhe-tāre ne māre shraddhāmān bahu pher chhe.
he bhāī! bhedagnān thayā pahelān ātmāne agnānapaṇe rāgano kartā dekho, parantu bhedagnān thayā pachhī uddhat gnānadhāmamān nishchit evā ā svayam pratyakṣha ātmāne kartāpaṇā vināno, achaḷ, ek param gnātā ja dekho. lyo, āvo syāddhād santoe prasiddha karyo chhe.
‘sāṅkhyamatīo puruṣhane sarvathā ekāntathī akartā, shuddha udāsīn chaitanyamātra māne chhe. āvun mānavāthī puruṣhane sansāranā abhāvano prasaṅg āve chhe; ane jo prakr̥itine sansār mānavāmān āve to te paṇ ghaṭatun nathī, kāraṇ ke prakr̥iti to jaḍ chhe, tene sukhaduḥkh ādinun samvedan nathī, tene sansār kevo? āvā anek doṣho ekānt mānyatāmān āve chhe.
PDF/HTML Page 3291 of 4199
single page version
sarvathā ekānt vastunun svarūp ja nathī. māṭe sāṅkhyamatīo mithyādraṣhṭi chhe; ane jo jaino paṇ evun māne to teo paṇ mithyādraṣhṭi chhe’
juo, anyamatomān ek sāṅkhyamat chhe. te puruṣh eṭale ātmāne sarvathā akartā, shuddha udāsīn chaitanyamātra māne chhe. eṭale shun? ke ā je puṇya-pāp ādi vikāranā bhāv thāy te puruṣh karato nathī, te prakr̥itino doṣh chhe. ahīn kahe chhe-have jo āvun mānavāmān āve to puruṣh nām ātmāne sansārano abhāv ṭharashe; ane prakr̥itine sansār hovānun ghaṭatun nathī, kemake prakr̥iti to jaḍ chhe, ene kyān sukhaduḥkh, harakh-shok ādinun samvedan chhe? māṭe prakr̥itine sansār nathī.
ā pramāṇe puruṣhane ekānte sarvathā akartā mānavāthī doṣh āve chhe. māṭe sāṅkhyamatīnī mānyatā mithyā chhe māṭe te mithyādraṣhṭi chhe. jevī vastu nathī tevun teo māne chhe ne? māṭe teo mithyādraṣhṭi chhe.
have kahe chhe- jaino paṇ, sāṅkhyonī jem, ātmāne sarvathā ekānte akartā māne to teo paṇ mithyādraṣhṭi chhe. jīvane vikār thāy chhe te karmanā udayathī thāy chhe evun mānanārā jaino paṇ mithyādraṣhṭi chhe.
prashnaḥ– to āgamamān mohanīy karmanā udayanā nimittathī jīvane mithyātvādi chhe em āve chhe ne?
samādhānaḥ– hā, āve chhe. paṇ bāpu! tyān āgamamān to nimittanī mukhyatāthī evun kathan karavāmān āvelun hoy chhe; bākī je vikār thāy chhe te potāthī ja thāy chhe, karmane laīne nahi. mohanīy karma nimitta ho, paṇ te jīvamān vikār kare-karāve chhe em chhe ja nahi.
ame to ekavār īsarīmān charchā thayelī tyāre moṭethī pokārīne ghoṣhaṇā karī hatī ke jīvane vikār thāy chhe te potāthī thāy chhe, karmane laīne bīlakul nahi. vikāranā kāḷe karmano uday nimitta nathī em vāt nathī, paṇ karmano uday jīvane vikār kare chhe em paṇ kadīy nathī. vikār te te samayathī paryāyanun sat chhe, sahaj chhe. āvī vātu! ame to ā ‘71nī sālathī kahīe chhīe, sampradāyamān hatā tyāre paṇ kahetā- ā hinsādi pāpanā pariṇām jīvane thāy chhe te pote potānā svarūpane bhūlīne kare chhe, ene karma kare chhe e bīlakul yathārtha nathī.
paṇ are! ene ā samajavānī kyān paḍī chhe? ākho di’ raḷavun-kamāvun bāyaḍī- chhokarān sāchavavān ne khāvun-pīvun-em pāp, pāp ne pāpanī pravr̥uttimān jāy ane kadāchit bhagavānanān darshan pūjā kare ne shāstra sāmbhaḷe to mānī le ke thaī
PDF/HTML Page 3292 of 4199
single page version
gayo dharma. paṇ dhūraḷamāny dharma thato nathī sāmbhaḷane. e to badho rāg chhe ne teno tun kartā thāy te mithyātva chhe, mūḍhapaṇun chhe. bāpu! tane khabar nathī paṇ āvā mithyātvanā sevananā phaḷamān to tun kyāy kāgaḍā, kūtarā, kanthavānā ne narakādinā bhav karī karīne rajhaḷī maryo chho.
bhāī! ātmā sharīr, man, vāṇīnī kriyāne ke bairān-chhokarān sāchavavānī kriyāne ke deshanun bhalun karavun, samājanun bhalun karavun ityādi anek paradravyanī kriyāne kare e sambhavit nathī, kemake e paradravyo kyān enā dravya-guṇ-paryāyamān chhe ke ene kare? paranun karun em māne e to mūḍhapaṇun chhe. e to chhe; paṇ ahīn kahe chhe-e mūḍhapaṇānā ne vikāranā shubhāshubhabhāv āne je thāy te par-karma kare chhe em māne e bhale jain ho topaṇ, mithyādraṣhṭi ja chhe. are! jainamān hovā chhatān vītarāg jain parameshvar shun kahe chhe enī ene khabar nathī. are! lokoe mārag vīṅkhī nākhyo chhe.
‘tethī āchāryadev upadesh kare chhe ke- sāṅkhyamatīonī māphak jaino ātmāne sarvathā akartā na māno; jyānsudhī sva-paranun bhedavignān na hoy tyānsudhī to tene rāgādikano-potānān chetanarūp bhāvakarmono-kartā māno, ane bhedavignān thayā pachhī shuddha vignānaghan, samasta kartāpaṇānā bhāvathī rahit, ek gnātā ja māno.’
ahāhā......! āchārya kahe chhe-ātmā sarvathā akartā chhe ne rāgādivibhāvano kartā karma-prakr̥iti chhe em, sāṅkhyonī jem, jaino na māno. to kevī rīte chhe? to kahe chhe- ‘jyān sudhī svaparanun bhedavignān na hoy...’ , eṭale shun? ke jaḍ māṭī-dhūḷ evun ā sharīr ane ātmānī avasthāmān thatā puṇya-pāparūp āsrav-bandhanā pariṇām-e samasta parathī potānun sva-chaitanyabimb evun gnāyakatattva bhinna chhe evun antar-avalambane bhāvabhāsan na thāy tyānsudhī tene (ātmāne) rāgādino eṭale ke potānā chetanarūp bhāvakarmono kartā māno.
ā bhagavānanī stuti, bhakti, pūjā ityādi kare chhe ne? ṇamo arihantāṇan, ṇamo siddhāṇan-em bhagavānanun nāmasmaraṇ kare chhe ne? e badho rāg chhe, shubh rāg chhe. e rāg chhe te par chhe ane pote shuddha chaitanyajyotisvarūp -ahāhā...! ekalā chaitanya... chaitanya... chaitanyanā prakāshanun pūr prabhu ātmā te sva chhe. ā sva ane paranun bhinnapaṇun jyānsudhī antaramān bhāsyun nathī tyānsudhī te agnānī chhe; ane agnānī hoto thako te puṇya-pāp ādi bhāvono kartā chhe. ahā! jene svarūpanī ruchi nathī paṇ rāganī ne paranī ruchi chhe te rāgādi vikār thāy teno kartā chhe. koī bījun-karma kartā chhe em chhe ja nahi.
PDF/HTML Page 3293 of 4199
single page version
juo, haraṇiyānī nābhimān kastūrī chhe. paṇ ene khabar nathī. ā sugandh kyāthī āve chhe enun ene bhān nahi hovāthī te bahāramān doḍādoḍ karī mūke chhe. tem mūḍh jīvone sukh potānā svabhāvamān bharyun chhe enun bhān nathī. tethī sukhaprāpti māṭe bahāramān jhāvān nākhe chhe, anek vikalponī dhamādham karī mūke chhe. ahīn kahe chhe-te haraṇiyā jevā mūḍh agnānī jīvo te vikalponā kartā chhe, bahāranā padārtha-karma ādi tenā kartā nathī. samajāy chhe kāī...?
kyān sudhī ātmā kartā chhe? svaparanun bhedavignān na thāy tyān sudhī. ane bhedavignān thayā pachhī shuddha vignānaghan, samasta kartāpaṇānā bhāvathī rahit, ek gnātā ja māno. juo, bhagavānanā shrīmukhethī nīkaḷelī ā vāṇī chhe. vikārathī bhinna svasvarūp shuddha chaitanyasvabhāvamay ātmānun bhān thatān te rāgano akartā chhe, gnātā ja chhe- em kahe chhe. juo ā svabhāvanī ruchinun jor! samyagdraṣhṭine kiñchit asthiratāno rāg thato hoy chhe, paṇ tenun tene svāmitva nahi hovāthī, teno e kartā nathī, gnātā ja chhe. āvo bhagavānano mārga bhāī! nyāyathī kasoṭī karīne samajavo joīe.
‘ām ek ja ātmānun kartāpaṇun tathā akartāpaṇun-e banne bhāvo vivakṣhāvash siddha thāy chhe. agnānapaṇe vikārano kartā ane bhedavignān thatān akartā siddha thāy chhe.
‘āvo syādvādamat jainono chhe; ane vastusvabhāv paṇ evo ja chhe, kalpanā nathī.’ juo, ā kalpanānī vāt nathī, paṇ jevo vastusvabhāv chhe evo jain parameshvaranī vāṇīmān syādvādayukta shailīthī kahevāmān āvyo chhe.
‘āvun (syādvād anusār) mānavāthī puruṣhane sansār-mokṣha ādinī siddhi thāy chhe; ekānt mānavāthī sarva nishchay-vyavahārano lop thāy chhe.’
agnānabhāve vikārano kartā mānatān ene sansār siddha thāy chhe, ne gnānabhāv pragaṭatān akartā thavāthī kevaḷ gnātāpaṇun ane mokṣhadashā siddha thāy chhe. agnānapaṇe paṇ jo akartā māne, karmane ja kartā māne to sansār-mokṣha kānīpaṇ siddha na thāy, ne nishchay- vyavahār paṇ siddha na thāy, āvī vāt!
havenī gāthāomān, “kartā anya chhe ane bhoktā anya chhe” evun mānanārā kṣhaṇikavādī bauddhamatīone temanī sarvathā ekānt mānyatāmān dūṣhaṇ batāvashe ane syādvād anusār je rīte vastusvarūp arthāt kartā-bhoktāpaṇun chhe te rīte kaheshe. te gāthāonī sūchanānun kāvya pratham kahe chheḥ-
PDF/HTML Page 3294 of 4199
single page version
‘इह’ ā jagatamān ‘एकः’ koī ek to (arthāt kṣhaṇikavādī bauddhamatī to) ‘इदम् आत्मतत्त्वम् क्षणिकम् कल्पयित्वा’ ā ātmatattvane kṣhaṇik kalpīne ‘निज मनसि’ potānā manamān ‘कर्तृ–भोक्त्रोः विभेदं विधत्ते’ kartā ane bhoktāno bhed kare chhe (-anya kartā ane anya bhoktā chhe evun māne chhe);......
ahāhā....! ā lokamān koī kṣhaṇikavādī bauddhamatī to ātmāne kṣhaṇik māne chhe. ātmā vastue to nitya chhe, kṣhaṇe kṣhaṇe tenī avasthā badale chhe. ahā! kṣhaṇekṣhaṇe te badalatī avasthānun chhaḷ pāmīne kṣhaṇikavādī ātmāne kṣhaṇik kahe chhe.
juo ā mānyatā! koīne asādhya kensar thayun hoy to kahe chhe ne! ke have hun nahi rahun, have hun jarūr marī jaīsh. are bhāī! tun nahi rahe to kyān nahi rahe? sharīramān ke tārā ātmāmān? have nahi rahe evo tun koṇ chho? kāī bhān na maḷe. bāpu! e to sharīr nahi rahe; tun to trikāḷ ūbho chhe ne prabhu! ā paheraṇ-aṅgarakhun, aṅgarakhu badalāy eṭale shun andar vastu (sharīrādi) badalāī jāy chhe? paheraṇ jīrṇa thāy to shun sharīr jīrṇa thaī jāy chhe? (nā); ā to samajavā dākhalo kīdho. tem sharīr badalatān vastu-ātmā kyān badalāy chhe? sharīr nāsh pāmatān ātmā kyān nāsh pāme chhe? e to shāshvat ūbho chhe ne prabhu! bhāī! have hun nahi rahun e tārī mānyatā jūṭhī chhe. tem koī kṣhaṇikavādīo ātmāne kṣhaṇik māne chhe te jūṭhā chhe. samajāy chhe kāī....?
teo (-kṣhaṇikavādīo) badalatī avasthāne dekhī ātmatattvane sarvathā kṣhaṇik kalpīne potānā manamān kartā-bhoktāno bhed kare chhe. eṭale shun? ke vartamānamān kārya koīe karyun ne tenun phaḷ bījo ātmā bhogavashe em teo māne chhe. jeṇe vartamānamān pāpanā bhāv karyā te ātmāno nāsh thaī jashe, ane bhaviṣhyamān bījo ātmā thashe je enun phaḷ bhogavashe; anya kartā chhe ne anya bhoktā chhe em teo māne chhe. arthāt vyay pāmatī paryāy sāthe ātmā vyay pāmī gayo, ne utpād thatī paryāyamān bījo navo ātmā utpanna thayo-em teo māne chhe. lyo, āvī mānyatā! kṣhaṇe kṣhaṇe ātmā bījo ne bījo utpanna thato jāy chhe-em ātmā kṣhaṇik hovānun teo māne chhe.
paṇ bhāī! tārī mānyatā mithyā chhe, kemake vastu nām ātmānun evun ekānt kṣhaṇik svarūp nathī. vāstavamān paryāyasvarūpathī palaṭavā chhatān ātmā dravyasvarūpathī shāshvat nitya chhe. e ja kahe chhe-
PDF/HTML Page 3295 of 4199
single page version
‘तस्य विमोहं’ tenā mohane (agnānane) ‘अयम् चित्चमत्कारः एव स्वयम्’ ā chaitanyachamatkār ja pote ‘नित्य–अमृत–ओधैः’ nityatārūp amr̥utanā ogh (-samūho) vaḍe ‘अभिषिन्चन्’ abhisiñchan karato thako, ‘अपहरति’ dūr kare chhe.
ahāhā...! kahe chhe-chaitanyaprakāshanā nūranun pur chaitanyachamatkār prabhu ātmā tenā mohane-agnānane dūr kare chhe. kevī rīte? to kahe chhe- nityatārūp amr̥utanā ogh vaḍe abhisiñchan karīne. eṭale shun? kṣhaṇik paryāyathī haṭhī andar ānandakand nityānand prabhu ātmā birāje chhe tenī draṣhṭi karatān te nityatānā amr̥utano sāgar prabhu uchhaḷīne paryāyamān pragaṭ thāy chhe, ane tyāre ātmā kṣhaṇik chhe evā agnānano nāsh thāy chhe. āvī vāt!
ahāhā...! andar anādi-anant nityānandasvarūp chho ne prabhu! anant guṇano piṇḍ nitya jinasvarūp paramātmasvarūp chho ne! bhāī! jeṭalā paramātmā thayā te badhā andar shakti hatī te pragaṭ karīne thayā chhe. tun paṇ shaktie nitya jinasvarūp paramātmasvarūp chhe. ahāhā...! tārā svarūpamān trikāḷ atīndriy chaitanyamay amr̥ut bharyun chhe. have āvī vāt ene kem bese? enān māp badhān ṭūṅkān (-paryāyarūp) ane vastu andar moṭī-mahān (nitya dravyarūp). te ṭūṅkān māpe te kem mapāy? bāpu! kṣhaṇikanī draṣhṭi chhoḍī de ane andar amr̥utano nāth chitchamatkār prabhu nitya birāje chhe tenī draṣhṭi kar; tene ānandano- amr̥utano svād āvashe, ne kṣhaṇik chhun evī bhrānti maṭī jashe. ahāhā...! puṇya-pāpanā kṣhaṇik bhāvothī bhinna andar nitya ānandakand prabhu ātmā birāje chhe teno gnānajaḷ vaḍe abhiṣhek kar jethī amr̥utanī dhārā uchhaḷashe. lyo, ānun nām dharma.
andar vastu-pote chaitanyachamatkārasvarūp nitya amr̥utanā oghathī bharelī chhe. teno draṣhṭimān svīkār karī satkār karatān andar atīndriy ānandanī dhārā ulase te dharma chhe.
‘kṣhaṇikavādī kartā-bhoktāmān bhed māne chhe, arthāt pahelī kṣhaṇe je ātmā hato te bījī kṣhaṇe nathī-em māne chhe. āchāryadev kahe chhe ke-ame tene shun samajāvīe? ā chaitanya ja tenun agnān dūr karashe-ke je (chaitanya) anubhavagochar nitya chhe.’
juo, agnānīne potānā trikāḷī svarūpanī khabar nathī. tethī te vartamān paryāyane ja ātmā māne chhe. kṣhaṇekṣhaṇe je paryāy badalāy chhe tene ja te ātmā māne chhe. vartamān je ātmā chhe te bīje samaye nathī, bīje samaye bījo ne trīje samaye trījo ātmā-em kṣhaṇikavādī bauddhamatī kartā-bhoktāno bhed māne chhe.
PDF/HTML Page 3296 of 4199
single page version
āchāryadev kahe chhe-tene ame shun samajāvīe? ā chaitanya ja tenun agnān dūr karashe-ke je chaitanya anubhavagochar nitya chhe. ahāhā....! pratisamay palaṭatun hovā chhatān, āchārya kahe chhe, svānubhavamān je ā chaitanya nitya anubhavāy chhe te ja enun agnān maṭāḍashe arthāt nitya chaitanyamātra vastuno anubhav thaye enī bhrānti dūr thashe. lyo, āvī vāt. ahā! nitya-anityanā vibhāganī agnānīne khabar nathī. tenun agnān ā chaitanya ja dūr karashe-ke je chaitanya anubhavagochar nitya chhe.
‘pahelī kṣhaṇe je ātmā hato te ja bījī kṣhaṇe kahe chhe ke “hun pahelān hato te ja chhun;” āvun smaraṇapūrvak pratyabhignān ātmānī nityatā batāve chhe.’
kālanī vāt āje yād āve chhe ne? māṭe yād karanār dravya (-ātmā) nitya chhe. kṣhaṇavāramān te yād kare chhe ke-kāl hato te ja āje ā hun chhun. ā rīte jāṇanārun dravya-bhagavān ātmā nitya hovānun siddha thāy chhe. bhāī! trikāḷī dravyanī siddhi vinā ane trikāḷī dravyanī draṣhṭi vinā enun vartamān -samyagdarshan siddha thatun nathī. smaraṇapūrvakanun pratyabhignān ātmānī nityatā siddha kare chhe. kāle joyun hatun te ja ā gām hun āje joun chhun-evun je pratyabhignān te ātmānī nityatā batāve chhe.
‘ahīn bauddhamatī kahe chhe ke-“je pahelī kṣhaṇe hato te ja hun bījī kṣhaṇe chhun” evun mānavun te to anādi avidyāthī bhram chhe; e bhram maṭe tyāre tattva siddha thāy, samasta kalesh maṭe.’
juo, bauddhamatī smaraṇapūrvakanā pratyabhignānane avidyājanit bhram ṭharāve chhe, ane te bhram maṭe to tattva siddha thāy ne kalesh maṭe em kahe chhe. paṇ em vastu nathī.
vāstavamān kṣhaṇekṣhaṇe palaṭatī avasthā jeṭalo hun nathī; hun to trikāḷ nitya vignānaghan chhun evī draṣhṭi thāy tyāre enun agnān maṭe ane kalesh dūr thāy. bhāī! pratham sācho nirṇay karavo paḍashe. shrīmadde kahyun chhe ne ke-
bāḷādi vay traṇyanun, gnān ekane thāy.
pūrva bāḷak-avasthā hatī, vartamān yauvanāvasthā chhe ane bhaviṣhyamān vr̥uddha avasthā thashe. ām dehanī traṇ avasthānun gnān je trikāḷī ek chhe tene thāy chhe. ā trikāḷīnī draṣhṭi karatān samyagdarshan thāy chhe, bhrānti ṭaḷe chhe. trikāḷīnī draṣhṭi
PDF/HTML Page 3297 of 4199
single page version
karanār to paryāy chhe, paṇ te draṣhṭinī paryāyano viṣhay trikāḷī nitya prabhu ātmā chhe. bhāī! trikāḷī dhruv nityanī draṣhṭi thayā vinā badhun thothethothān chhe.
bauddhamatī shiṣhyanā tarkano uttar āpavāmān āve chheḥ- ‘he bauddha! tun ā je dalīl kare chhe te ākhī dalīl karanār ek ja ātmā chhe ke anek ātmāo chhe? vaḷī tārī ākhī dalīl ek ja ātmā sāmbhaḷe chhe em mānīne tun dalīl kare chhe ke ākhī dalīl pūrī thatān sudhīmān anek ātmāo palaṭāī jāy chhe em mānīne dalīl kare chhe? jo anek ātmāo palaṭāī jatā hoy to tārī ākhī dalīl to koī ātmā sāmbhaḷato nathī; to pachhī dalīl karavānun prayojan shun? ām anek rīte vichārī jotān tane jaṇāshe ke ātmāne kṣhaṇik mānīne pratyabhignānane bhram kahī devo te yathārtha nathī.’
juo, shun kahe chhe? ā ākhī dalīl karanār ek ja ātmā chhe ke anek ātmāo chhe? jo anek chhe to dalīl karanāro to koī ṭharato nathī. tathā jo ek ja hoy to em kahīe chhīe tem ātmānun nityapaṇun siddha thaī jāy chhe.
vaḷī ākhī dalīl sāmbhaḷanāro koī ek ātmā chhe ke kṣhaṇekṣhaṇe palaṭāī jatān anek ātmāo chhe? jo anek ātmāo chhe to tārī pūrī dalīl to koī sāmbhaḷatun nathī; to pachhī; dalīl karavānun prayojan shun? vaḷī tun jo em kahe ke kṣhaṇekṣhaṇe ātmā to nāsh pāmī jāy chhe paṇ te sanskār mūkato jāy chhe to te paṇ yathārtha nathī; kemake ātmā nāsh pāme to ādhār vinā sanskār kem rahī shake? vaḷī kadāchit ek ātmā sanskār mūkato jāy, topaṇ te ātmānā sanskār bījā ātmāmān pesī jāy evo niyam nyāyasaṅgat nathī.
bāpu! tun paryāyamātra kṣhaṇik ātmāne māne chhe paṇ jainamatamān to tene paryāyamūḍh kahyo chhe. paryāyamātra ātmā māne te mūḍh chhe, mithyādraṣhṭi chhe. ahā! ā sharīr, man, vāṇī ityādi to ātmā nahi, puṇya-pāpanā bhāv thāy tey ātmā nahi ane vartamān gnānanī je dashā chhe tevaḍoy ātmā nahi. vartamān gnānanī dashāmān ruchi karīne je rahyo chhe te paryāyamūḍh mithyādraṣhṭi chhe. je ek samayanī dashāonī pāchhaḷ ākho nityānand-chidānand prabhu ātmā rahelo chhe tenī draṣhṭi karyā vinā paryāyanī ruchimān je paḍayo chhe te mūḍh mithyādraṣhṭi chhe.
māṭe vichār kar; ātmāne kṣhaṇik mānīne tun pratyabhignānane bhram kahe chhe paṇ te yathārtha nathī. kāle jene joyo hato te ā ja chhe evun je gnān te pratyabhignān chhe ane te gnān karanār dravyane nitya siddha kare chhe.
PDF/HTML Page 3298 of 4199
single page version
pravachanasāranī gāthā 172 nī ṭīkāmān 20 mo bol chhe; temān kahyun chhe ke- “liṅg eṭale pratyabhignānanun kāraṇ evun je grahaṇ eṭale ke arthāvabodhasāmānya te jene nathī te aliṅgagrahaṇ chhe; ā rīte ātmā dravyathī nahi āliṅgit evo shuddha paryāy chhe evā arthanī prāpti thāy chhe.”
paryāyamātra vastu ātmā-em vāt nathī ahīn. bahu jhīṇī vāt prabhu! ātmā trikāḷī dhruv nitya dravya chhe. ek samayanī shuddha paryāy (samyagdarshan) tenī draṣhṭi kare chhe chhatān te paryāy dravyane sparshatī nathī ane je dravya chhe te paryāyane sparshatun nathī. matalab ke dravyaparyāy ākhī vastu chhe temān trikāḷī nityadravya ne vartamān paryāy paraspar bhaḷīne ek thaī jatān nathī. āvī sūkṣhma vāt bhāī! ā to paryāyadraṣhṭi maṭāḍavānī vāt chhe bhāī! ā sharīrādi to dravyane sparshe nahi, kemake e to jaḍ māṭī-dhūḷ chhe, ne vikār- shubhāshubhabhāv paṇ dravyane sparshe nahi kemake ey jaḍ chhe, tathā ek samayanī nirmaḷ paryāy paṇ nitya evā dravyane sparshatī nathī. ahā! āvo nitya-anityano vibhāg chhe te yathārtha jāṇī dravyadraṣhṭi karavī joīe. samajāy chhe kāī....?
‘māṭe em samajavun ke-ātmāne ekānte nitya ke ekānte anitya mānavo te banne bhram chhe, vastusvarūp nathī; ame (jaino) kathañchit nityānityātmak vastusvarūp kahīe chhīe te ja satyārtha chhe.’
ātmā ekānte nitya ja chhe, ane paryāy chhe ja nahi em mānavun e mithyā bhram chhe; ane ek samayanī paryāy chhe ane trikāḷī nitya dravya nathī em māne ey mithyā bhram chhe.
ahā! pote trikāḷī dhruv chitchamatkārasvarūp nitya dravya chhe ane enī palaṭatī avasthā anitya paryāy chhe. have e avasthāmān je nitya, dhruv evā dravyane draṣhṭimān leto nathī te mūḍh agnānī chhe. te bahāranī chīj-sharīrādi je anitya nāshavant chhe tene ṭakāvī rākhavā māge chhe paṇ e vr̥uthā chhe; tethī mātra khed ja thāy chhe. māṭe dravyasvarūpathī nitya ane paryāyasvarūpathī anitya-em kathañchit nityānityātmak vastusvarūpane jāṇī nityamān draṣhṭi karī samakitavant thavun. ā nyāy chhe.
sāṅkhyamatavāḷā vastune trikāḷī nitya māne chhe, palaṭatī paryāyane mānatā nathī; jyāre bauddhamatavāḷā palaṭatī paryāyane māne chhe, trikāḷī nityane mānatā nathī. banne vastune ekāntasvarūp mānatā hovāthī mithyādraṣhṭi chhe. āchāryadev kahe chhe- ame jaino to vastu jem chhe tem dravyasvarūpathī nitya ane paryāyarūpathī palaṭatī anitya mānīe chhīe ane te ja satyārtha chhe. āvī vātu!
PDF/HTML Page 3299 of 4199
single page version
have, pharī kṣhaṇikavādane yukti vaḍe niṣhedhatun, āgaḷanī gāthāonī sūchanārūp kāvya kahe chheḥ-
‘वृत्ति–अंश–भेदतः’ vr̥uttyanshonā arthāt paryāyonā bhedane līdhe ‘अत्यंन्तं वृत्तिमत्–नाश–कल्पनात्’ vr̥uttimān arthāt dravya atyant (sarvathā) nāsh pāme chhe-evī kalpanā dvārā ‘अन्य करोति’ anya kare chhe ane ‘अन्य भुंक्ते’ anya bhogave chhe ‘इति एकान्तः मा चकास्तु’ evo ekānta na prakāsho.
vr̥utti-ansho eṭale paryāyanā bhedo; vr̥utti eṭale paryāy-avasthā. ā sonun-suvarṇa hoy chhe ne! temān sonun chhe to sonāpaṇe nitya-kāyam chhe, tenā pīḷāsh, chīkāsh, vajan ityādi guṇ chhe te nitya-kāyam chhe, ane tenī kaḍā, kuṇḍaḷ, sāṅkaḷī ityādi palaṭatī avasthāo chhe te paryāy chhe. tem bhagavān ātmā chaitanyachamatkār prabhu andar chhe te dhruv trikāḷī nitya dravya chhe, tenā gnān, darshan, chāritra ādi guṇ chhe tey nitya chhe, ane tenī palaṭatī avasthā (gati ādi) chhe te paryāy chhe. have āmān bauddhamatī chhe te ekānte paryāyane ja ātmā kahe chhe. agnānīnī paṇ anādithī paryāy upar ja draṣhṭi chhe, tethī bauddhamatīnī jem te paṇ mūḍh mithyādraṣhṭi chhe.
paṇ āmān dharma shun āvyo? are bhāī! tun koṇ chho ne kevaḍo chho tathā ā tārī avasthāo kevī rīte chhe tene yathārtha jāṇī nityānand-chidānand svarūpano paryāyamān svīkār karavo enun nām dharma chhe. dharma bījī shun chīj chhe. ā vrat, tap ne bhakti ādi tun kare chhe e kāī dharma nathī; e to badho rāg chhe, āsrav chhe ane ene dharma māne e to mithyātva chhe, mahāpāp chhe. samajāṇun kāī....?
āchāryadev ahīn kahe chhe-paryāyonā bhedane līdhe vr̥uttimān dravya atyant nāsh pāme chhe evī kalpanā dvārā “anya kare chhe ane anya bhogave chhe”-evo ekānt na prakāsho eṭale shun? ke andar vastu-bhagavān ātmā pote sachchidānand prabhu trikāḷ nitya chhe; paṇ palaṭatī paryāyonā bhed-bhinnatāne līdhe agnānī-bauddhamatī, vr̥uttimān dravya nāsh pāme chhe. ane kṣhaṇekṣhaṇe anya-anya ātmā upaje chhe em kalpanā kare chhe. vartamān vikārī pariṇām anero-anya ātmā kare chhe ane pachhīno anero-anya ātmā tenun phaḷ bhogave chhe-em agnānī māne chhe. tene ahīn kahe chhe-anya kare chhe ne anya bhogave chhe- evun ekānt na prakāsho; arthāt evun ekānt vastu-svarūp nathī.
PDF/HTML Page 3300 of 4199
single page version
to kevī rīte chhe? je jīv vartamān paryāyamān rāgadveṣh kare chhe te ja jīv bhaviṣhyamān tenun phaḷ bhogave chhe. pāpanā pariṇām karanārī ek avasthā chhe ane tenun phaḷ bhogavanārī paryāy bījī chhe paṇ te banne paryāyomān rahelun dravya-ātmā to enun e ja chhe. paryāy anerī anerī chhe, paṇ dravya to enun e ja chhe, jeṇe pāp karyun te ja ātmā tenun phaḷ je duḥkh te bhogave chhe. bhāī! vr̥uttimān evun je dravya te trikāḷ nitya chhe. tethī ātmā je vartamān paryāyamān pāp kare chhe te ja tenun phaḷ āgāmī bījī paryāyamān bhogave chhe. vartamānamān manuṣhyanī paryāyamān koī tīvra pāp upajāve, sāte vyasan seve te marīne jāy narakamān ene tyān enā phaḷamān tīvra duḥkh bhogave. paṇ tyān avasthā palaṭavā chhatān ātmā to eno e ja chhe, ātmā kare e judo ne vaḷī bhogave e judo-evī mānyatā agnān chhe, mithyātva chhe. āvī vātu!
paṇ are! ene navarāsh kyān chhe āvun samajavānī. bichāro dūr deshāvar jāy ne dhandhāmān mashagul rahe; bahu dhan kamāy eṭale samaje ke phāvyā. dhūḷamāny phāvyā nathī sāmbhaḷane. e dhananā ḍhagalā to bāpu! badhā dhūḷanā ḍhagalā chhe. emān kyān sukh chhe? e to enā kāraṇe āve chhe ne enā kāraṇe jāy chhe. tun shun kamāy? enī mamatā karīne to bhagavān! tun duḥkhanā ḍhagalā kamāī rahyo chhe. ahīn kahe chhe-e dhananī (vartamānamān) mamatā karanāro ne bhaviṣhyamān tenā phaḷamān duḥkhano bhogavanāro ātmā eno e ja chhe.
bhagavān! dhan-sampati mārān sukhanān sādhan chhe em mānī enī mamatā kare e to mūḍh mahā-mūrakh chhe. mahāmūrakh hon.
to nāno mūrakh koṇ? samakit thayā pachhī kiñchit chāritrano doṣh rahe te nāno mūrakh. jene mithyāshraddhāno doṣh chhe te mūḍh mahāmūrakh. bhāī! chāritrano kiñchit doṣh chhe ey potānī mūrkhāī chhe ne? tethī te nāno mūrakh. e samādhishatakamān pūjyapād svāmīe kahyun chhe bhāī! ke -ā hun bījāne upadesh āpī samajāvun evo je mane vikalpa chhe te mārī unmattapaṇānī cheṣhṭhā chhe. em ke- hun to -ātmā nitya nirvikalpa chhun, ane māre andar nirvikalpa rahevun joīe; chhatān āvo bījāne samajāvavāno vikalpa āvyo! e unmattatā chhe. lyo, āvī vāt! munirājane upadeshano (samajāvavāno ke sāmbhaḷavāno) vikalpa āve te asthiratāno chāritradoṣh hovāthī te unmattatā chhe em tyān kahyun chhe. (samādhishatak shlok 19). bāpu! ā to vītarāganā kāyadā bhāī!
ahīn kahe chhe-paryāyano nāsh thatān dravya ja sarvathā nāsh pāme chhe em mat