PDF/HTML Page 3301 of 4199
single page version
māno. vāstavamān ātmānī vartamān paryāyano nāsh thaī enī navī avasthā utpanna thāy chhe, ātmā to tyān trikāḷ nitya ja rahe chhe. ahā! āvā nitya chidānandasvarūp ātmānī draṣhṭi karavī te samyagdarshan chhe ane te pratham dharma chhe. bhāī! pratham vastusvarūpanun yathārtha gnān karavun paḍashe; yathārtha jāṇyā vinā draṣhṭi sāchī nahīn thāy.
‘dravyanī avasthāo kṣhaṇekṣhaṇe nāsh pāmatī hovāthī bauddhamatī em māne chhe ke “ dravya ja sarvathā nāsh pāme chhe.” āvī ekānt mānyatā mithyā chhe. jo avasthāvān padārthano nāsh thāy to avasthā konā āshraye thāy? e rīte bannenā nāshano prasaṅg āvavāthī shūnyano prasaṅg āve chhe.’
juo, paryāyano-avasthāno nāsh thatān ātmāno-dravyano nāsh māne e to agnānīnī-bauddhamatīnī jūṭhī kalpanā chhe; kemake avasthāvān dravyano nāsh thāy to avasthā konā āshraye thāy? navī navī avasthā je kṣhaṇekṣhaṇe thāy chhe teno ādhār to nitya dravya chhe. have dravya ja nāsh pāmī jāy to ādhār nāsh pāmatān paryāy paṇ konā āshraye utpanna thāy? ā rīte bannenā nāshano prasaṅg āve, shūnyapaṇāno prasaṅg āve. paṇ em chhe nahi. juo, sonānī sāṅkaḷī palaṭīne kaṅkaṇ thāy chhe; tyān shun sonun nāsh pāmī jāy chhe? kadīy nahi. tem avasthā bhale palaṭe, paṇ avasthāvān evun dravya to nitya ja rahe chhe.
have dhyān karo, dhyān karo em keṭalāk rāḍo pāḍe chhe, dhyānanī shibiro paṇ lagāve chhe paṇ konun dhyān karavun? vastu ja potānī jyān draṣhṭimān āvī nathī tyān konun dhyān kare? dhyānano viṣhay to bhāī! andar rahelun trikāḷī dhruv nitya paramātmadravya chhe. have dravyanā svīkār vinā e konun dhyān kare? e rāganun dhyān karashe; (ene ārtta-raudra dhyān thayā karashe).
ahā! rāgane-puṇyane ne paryāyane ja e ātmā māne chhe e enī bhūl chhe. paṇ e bhūl paryāyamān thaī chhe, vastumān nathī. trikāḷī dravyasvabhāv to evo ne evo nitya gnāyakabhāvapaṇe rahyo chhe. ahā! enī draṣhṭi karatān enī vartamān bhūl chhūṭī jāy chhe ane ā ja ek kartavya chhe, dharma chhe. āvī vātu chhe.
PDF/HTML Page 3302 of 4199
single page version
जम्हा तम्हा कुव्वदि सो वा अण्णो व णेयंतो।। ३४५।।
केहिंचि दु पज्जएहिं विणस्सए णेव केहिंचि दु जीवो।
जम्हा तम्हा वेददि सो वा अण्णो व णेयंतो।। ३४६।।
जो चेव कुणदि सो चिय ण वेदए जस्स एस सिद्धंतो।
सो जीवो णादव्वो मिच्छादिट्ठी अणारिहदो।।
सो जीवो णादव्वो मिच्छादिट्ठी अणारिहदो।। ३४८।।
यस्मात्तस्मात्करोति स वा अन्यो वा नैकान्तः।। ३४५।।
have gāthāomān anekāntane pragaṭ karīne kṣhaṇikavādane spaṣhṭa rīte niṣhedhe chheḥ-
tethī kare chhe te ja ke bījo–nahīn ekānt chhe. 34p.
paryāy kanīkathī viṇase jīv, kanīkathī nahi viṇase,
jīv tethī vede te ja ke bījo–nahīn ekānt chhe. 346.
jīv je kare te bhogave nahi–jehano siddhānt e,
te jīv mithyādraṣhṭi chhe, arhantanā matano nathī. 347.
jīv anya karato, anya vede–jehano siddhānt e,
te jīv mithyādraṣhṭi chhe, arhantanā matano nathī. 348.
gāthārthaḥ– [यस्मात्] kāraṇ ke [जीवः] jīv [कैश्चित् पर्यायैः तु] keṭalāk paryāyothī [विनश्यति] nāsh pāme chhe [तु] ane [कैश्चित्] keṭalāk paryāyothī
PDF/HTML Page 3303 of 4199
single page version
यस्मात्तस्माद्वेदयते स वा अन्यो वा नैकान्तः।।३४६।।
यश्चैव करोति य चैव न वेदयते यस्य एष सिद्धान्तः।
स जीवो ज्ञातव्यो मिथ्याद्रष्टिरनार्हतः।।३४७।।
अन्यः करोत्यन्यः परिभुंक्ते यस्य एष सिद्धान्तः।
स जीवो ज्ञातव्यो मिथ्याद्रष्टिरनार्हतः।।३४८।।
[न एव] nathī nāsh pāmato, [तस्मात्] tethī [सः वा करोति] ‘(je bhogave chhe) te ja kare chhe’ [अन्यः वा] athavā ‘bījo ja kare chhe’ [न एकान्तः] evo ekānt nathī (- syādvād chhe).
[यस्मात्] kāraṇ ke [जीवः] jīv [कैश्चित् पर्यायैः तु] keṭalāk paryāyothī [विनश्यति] nāsh pāme chhe [तु] ane [कैश्चित्] keṭalāk paryāyothī [न एव] nathī nāsh pāmato, [तस्मात्] tethī [सः वा वेदयते] ‘(je kare chhe) te ja bhogave chhe’ [अन्यः वा] athavā ‘bījo ja bhogave chhe’ [न एकान्तः] evo ekānt nathī (- syādvād chhe).
‘[यः च एव करोति] je kare chhe [सः च एव न वेदयते] te ja nathī bhogavato’ [एषः यस्य सिद्धान्तः] evo jeno siddhānt chhe, [सः जीवः] te jīv [मिथ्याद्रष्टिः] mithyādraṣhṭi, [अनार्हतः] anārhat (-arhatnā matane nahi mānanāro) [ज्ञातव्यः] jāṇavo.
‘[अन्यः करोति] bījo kare chhe [अन्यः परिभुंक्ते] ane bījo bhogave chhe’ [एषः यस्य सिद्धान्तः] evo jeno siddhānt chhe, [सः जीवः] te jīv [मिथ्याद्रष्टिः] mithyādraṣhṭi, [अनार्हतः] anārhat (-ajain) [सज्ञातव्यः] jāṇavo.
ṭīkāḥ– jīv, pratisamaye sambhavatā (-darek samaye thatā) agurulaghuguṇanā pariṇām dvārā kṣhaṇik hovāthī ane achalit chaitanyanā anvayarūp guṇ dvārā nitya hovāthī, keṭalāk paryāyothī vināsh pāme chhe ane keṭalāk paryāyothī nathī vināsh pāmato-em be svabhāvavāḷo jīvasvabhāv chhe; tethī ‘je kare chhe te ja bhogave chhe’ athavā ‘bījo ja bhogave chhe’ , ‘je bhogave chhe te ja kare chhe’ athavā ‘bījo ja kare chhe’ -evo ekānt nathī. ām anekānt hovā chhatān, ‘je (paryāy) te kṣhaṇe varte chhe, tene ja paramārtha satpaṇun hovāthī, te ja vastu chhe’ em vastunā anshamān vastupaṇāno adhyās karīne shuddhanayanā lobhathī r̥ujusūtranayanā ekāntamān rahīne je em
PDF/HTML Page 3304 of 4199
single page version
कालोपाधिबलादशुद्धिमधिकां तत्रापि मत्वा परैः।
चैतन्यं क्षणिकं प्रकल्प्य पृथुकैः शुद्धर्जुसूत्रे रतै–
रात्मा व्युज्झित एष हारवदहो निःसूत्रमुक्तेक्षिभिः।। २०८।।
dekhe-māne chhe ke “je kare chhe te ja nathī bhogavato, bījo kare chhe ane bījo bhogave chhe”, te jīv mithyādraṣhṭi ja dekhavo-mānavo; kāraṇ ke, vr̥uttyanshonun (paryāyonun) kṣhaṇikapaṇun hovā chhatān, vr̥uttimān (paryāyī) je chaitanyachamatkār (ātmā) te to ṭaṅkotkīrṇa (nitya) ja antaraṅgamān pratibhāse chhe.
bhāvārthaḥ– vastuno svabhāv jinavāṇīmān dravyaparyāyasvarūp kahyā chhe; māṭe syādvādathī evo anekānt siddha thāy chhe ke paryāy-apekṣhāe to vastu kṣhaṇik chhe ane dravya-apekṣhāe nitya chhe. jīv paṇ vastu hovāthī dravyaparyāyasvarūp chhe. tethī, paryāyadraṣhṭie jovāmān āve to kāryane kare chhe ek paryāy, ane bhogave chhe anya paryāy; jem ke- manuṣhyaparyāye shubhāshubh karma karyān ane tenun phaḷ devādiparyāye bhogavyun. dravyadraṣhṭie jovāmān āve to, je kare chhe te ja bhogave chhe; jem ke-manuṣhyaparyāyamān je jīvadravye shubhāshubh karma karyān, te ja jīvadravye devādi paryāyamān pote karelān karmanun phaḷ bhogavyun.
ā rīte vastunun svarūp anekāntarūp siddha hovā chhatān, je jīv shuddhanayane samajyā vinā shuddhanayanā lobhathī vastunā ek anshane (-vartamān kāḷamān vartatā paryāyane) ja vastu mānī r̥ujusūtranayanā viṣhayano ekānt pakaḍī em māne chhe ke ‘je kare chhe te ja bhogavato nathī-anya bhogave chhe, ane je bhogave chhe te ja karato nathī-anya kare chhe’ , te jīv mithyādraṣhṭi chhe, arhantanā matano nathī; kāraṇ ke, paryāyonun kṣhaṇikapaṇun hovā chhatān, dravyarūp chaitanyachamatkār to anubhavagochar nitya chhe; pratyabhignānathī jaṇāy chhe ke ‘bāḷak avasthāmān je hun hato te ja hun taruṇ avasthāmān hato ane te ja hun vr̥uddha avasthāmān chhun’ . ā rīte je kathañchit nityarūpe anubhavagochar chhe-svasamvedanamān āve chhe ane jene jinavāṇī paṇ evo ja gāy chhe, tene je na māne te mithyādraṣhṭi chhe em jāṇavun.
have ā arthanun kaḷasharūp kāvya kahe chheḥ- shlokārthaḥ– [आत्मानं परिशुद्धम् ईप्सुभिः परैः अन्धकैः] ātmāne samastapaṇe shuddha ichchhanārā bījā koī andhoe- [पृथुकैः] bālish janoe (bauddhoe) - [काल– उपाधि–बलात् अपि तत्र अधिकाम् अशुद्धिम् मत्वा] kāḷanī upādhinā kāraṇe paṇ
PDF/HTML Page 3305 of 4199
single page version
कर्ता वेदयिता च मा भवतु वा वस्त्वेव सञ्चिन्त्यताम्।
प्रोता सूत्र इवात्मनीह निपुणैर्भेत्तुं न शक्या क्वचि–
च्चिच्चिन्तामणिमालिकेयमभितोऽप्येका चकास्त्वेव नः।। २०९।।
ātmāmān adhik ashuddhi mānīne [अतिव्याप्तिं प्रपद्य] ativyāptine pāmīne, [शुद्ध– ऋजुसूत्रे रतैः] shuddha r̥ujusūtranayamān rat thayā thakā [चैतन्यं क्षणिकं प्रकल्प्य] chaitanyane kṣhaṇik kalpīne, [अहो एषः आत्मा व्युज्झितः] ā ātmāne chhoḍī dīdho; [निःसूत्र– मुक्ता–ईक्षिभिः हारवत्] jem hāramānno doro nahi jotān kevaḷ motīne ja jonārāo hārane chhoḍī de chhe tem.
bhāvārthaḥ– ātmāne samastapaṇe shuddha mānavānā ichchhak evā bauddhoe vichāryun ke-“ ātmāne nitya mānavāmān āve to nityamān kāḷanī apekṣhā āve chhe tethī upādhi lāgī jashe; em kāḷanī upādhi lāgavāthī ātmāne moṭī ashuddhatā āvashe ane tethī ativyāpti doṣh lāgashe.” ā doṣhanā bhayathī teoe shuddha r̥ujusūtranayano viṣhay je vartamān samay teṭalo ja mātra (-kṣhaṇik ja-) ātmāne mānyo ane nityānityasvarūp ātmāne na mānyo. ām ātmāne sarvathā kṣhaṇik mānavāthī temane nityānityasvarūp- dravyaparyāyasvarūp satyārtha ātmānī prāpti na thaī; mātra kṣhaṇik paryāyamān ātmānī kalpanā thaī; parantu te ātmā satyārtha nathī.
motīnā hāramān, dorāmān anek motī parovelān hoy chhe; je māṇas te hār nāmanī vastune motī tem ja dorā sahit dekhato nathī-mātra motīne ja jue chhe, te chhūṭā chhūṭā motīne ja grahaṇ kare chhe, hārane chhoḍī de chhe; arthāt tene hāranī prāpti thatī nathī. tevī rīte je jīvo ātmānā ek chaitanyabhāvane grahaṇ karatā nathī ane samaye samaye vartanāpariṇāmarūp upayoganī pravr̥uttine dekhī ātmāne anitya kalpīne, r̥ujusūtranayano viṣhay je vartamān-samayamātra kṣhaṇikapaṇun teṭalo ja mātra ātmāne māne chhe (arthāt je jīvo ātmāne dravyaparyāyarūp mānatā nathī-mātra kṣhaṇik paryāyarūp ja māne chhe), teo ātmāne chhoḍī de chhe; arthāt temane ātmānī prāpti thatī nathī. 208.
havenā kāvyamān ātmāno anubhav karavānun kahe chheḥ- shlokārthaḥ– [कर्तुः च वेदयितुः युक्तिवशतः भेदः अस्तु वा अभेदः अपि] kartāno ane bhoktāno yuktinā vashe bhed ho athavā abhed ho, [वा कर्ता च वेदयिता मा
PDF/HTML Page 3306 of 4199
single page version
कर्तृ कर्म च विभिन्नमिष्यते।
निश्चयेन यदि वस्तु चिन्त्यते
कर्त कर्म च सदैकमिष्यते।। २१०।।
भवतु] athavā kartā ane bhoktā banne na ho; [वस्तु एव सञ्चिन्त्यताम्] vastune ja anubhavo. [निपुणैः सूत्रे इव इह आत्मनि प्रोता चित्–चिन्तामणि–मालिका क्वचित् भेत्तुं न शक्या] jem chatur puruṣhoe dorāmān parovelī maṇionī māḷā bhedī shakātī nathī, tem ātmāmān parovelī chaitanyarūp chintāmaṇinī māḷā paṇ kadī koīthī bhedī shakātī nathī; [इयम् एका] evī ā ātmārūpī māḷā ek ja, [नः अभितः अपि चकास्तु एव] amane samastapaṇe prakāshamān ho (arthāt nityatva, anityatva ādinā vikalpo chhūṭī ātmāno nirvikalpa anubhav amane ho).
bhāvārthaḥ– ātmā vastu hovāthī dravyaparyāyātmak chhe; tethī temān chaitanyanā pariṇamanarūp paryāyanā bhedonī apekṣhāe to kartā-bhoktāno bhed chhe ane chinmātra dravyanī apekṣhāe bhed nathī; em bhed-abhed ho. athavā chinmātra anubhavanamān bhed- abhed shā māṭe kahevo? (ātmāne) kartā-bhoktā ja na kahevo, vastumātra anubhav karavo. jem maṇionī māḷāmān maṇionī ane dorānī vivakṣhāthī bhed-abhed chhe parantu māḷāmātra grahaṇ karatān bhedābhed-vikalpa nathī, tem ātmāmān paryāyonī ane dravyanī vivakṣhāthī bhed-abhed chhe parantu ātmavastumātra anubhav karatān vikalpa nathī. āchārya mahārāj kahe chhe ke-evo nirvikalpa ātmāno anubhav amane prakāshamān ho. 209.
have āgaḷanī gāthāonī sūchanārūp kāvya kahe chheḥ- shlokārthaḥ– [केवलं व्यावहारिकद्रशा एव कर्तृ च कर्म विभिन्नम् इष्यते] kevaḷ vyāvahārik draṣhṭithī ja kartā ane karma bhinna gaṇavāmān āve chhe; [निश्चयेन यदि वस्तु चिन्त्यते] nishchayathī jo vastune vichāravāmān āve, [कर्तृ च कर्म सदा एकम् इष्यते] to kartā ane karma sadā ek gaṇavāmān āve chhe.
bhāvārthaḥ– kevaḷ vyavahār-draṣhṭithī ja bhinna dravyomān kartā-karmapaṇun gaṇavāmān āve chhe; nishchay-draṣhṭithī to ek ja dravyamān kartā-karmapaṇun ghaṭe chhe. 210.
PDF/HTML Page 3307 of 4199
single page version
have gāthāomān anekāntane pragaṭ karīne kṣhaṇikavādane spaṣhṭa rīte niṣhedhe chheḥ-
‘jīv, pratisamaye sambhavatā (-darek samaye thatā) agurulaghuguṇanā pariṇām dvārā kṣhaṇik hovāthī ane achalit chaitanyanā anvayarūp guṇ dvārā nitya hovāthī, keṭalāk paryāyothī vināsh pāme chhe ane keṭalāk paryāyothī nathī vināsh pāmato- em be svabhāvavāḷo jīvasvabhāv chhe;...’
‘jīv, pratisamaye sambhavatā...’ , pratyek samaye sambhavatā... ahāhā.....! bhāṣhā dekho; em ke pratisamay je paryāy (nishchit) sambhavit chhe te sambhave chhe, thāy chhe-em kahe chhe. samajāṇun kāī...? ā vikārī bhāv karmane laīne thāy chhe, vā karma vikārane kare chhe ne karma khasī jāy to dharma thāy em je māne chhe te paryāy sat chhe ne te potāthī thāy chhe em mānato nathī. tene paryāy ne dravyanī svatantratānī khabar nathī. vāstavamān darek samaye je paryāy thavānī hoy te ja thāy chhe. vastu trikāḷ nitya chhe ne tenī pratisamay thanārī paryāy je thavānī hoy te thāy chhe. parane laīne ke karmane laīne te thatī nathī. badalatī nathī. āvī vastusthiti chhe.
jem motīno hār hoy chhe temān hār chhe te dravya, doro te guṇ ane je motī chhe te paryāyanā sthāne chhe. temān hār ne doro to kāyamī chīj chhe, ne motīnā dāṇā temān darek kramasar chhe. potapotānā nishchit sthānamān rahelā kramasar chhe. pahelun motī, pachhī bījun, pachhī trījun -em pratyek motī niyat sthānamān rahelun kramabaddha chhe. tem ātmā trikāḷī nitya dravya chhe, tenā gnānādi guṇ nām shaktio trikāḷ nitya chhe ane temān je paryāyo thāy chhe te pratyek samayesamaye niyat kramamān je thavānī hoy te ja thāy chhe; koī paryāy āgaḷ-pāchhaḷ thatī nathī. jhīṇī vāt chhe. dravyamān je paryāy je kāḷe thavānī hoy te kāḷe te ja tyān thāy chhe. ‘pratisamaye sambhavatā...’ , em ṭīkāmān chhe ne? e ‘sambhavatā’ shabdano ā āshay chhe. pratisamay je paryāy thavānī hoy te ja kramabaddha thāy, temān koī anya pheraphār karī shake nahi. ā pramāṇe ātmā parano akartā arthāt kevaḷ gnātādraṣhṭā ja chhe em siddha thāy chhe.
bhagavānanā gnānamān traṇalok traṇakāḷ jaṇāyā chhe. pratyek, dravyanī anādi-anant traṇakāḷanī dhārāvāhī pragaṭ thanārī paryāyo bhagavānanā kevaḷagnānamān jaṇāī chhe. eno artha shun? ke ā sharīr, man, vāṇī, īndriyo ityādi samasta paradravyanī
PDF/HTML Page 3308 of 4199
single page version
paryāyono kartā ātmā nathī. pratham āvī sāchī shraddhā sahit dravyadraṣhṭi pragaṭ kare enun nām samyagdarshan chhe. bhāī! trikāḷī dravyanī draṣhṭi thayā vinā paryāyanun sāchun gnān thatun nathī. dravya-draṣhṭi ane samyagdarshan e to dharmanī pahelī sīḍhī chhe. chāritra to e pachhīnī vāt chhe.
ahīn bījī vāt siddha karavī chhe. ahīn kahe chhe-ātmāmān ek agurulaghu nāmano guṇ chhe, te trikāḷ chhe paṇ tenun vartamān pariṇām kṣhaṇik chhe, to te kṣhaṇik pariṇām dvārā, kahe chhe, jīv kṣhaṇik chhe ane achalit chaitanyanā anvayarūp guṇadvārā jīv nitya chhe. ahāhā...! chaitanya... chaitanya... chaitanya... em chaitanyanā sadrash pravāharūp je achalit chaitanya tenā dvārā, kahe chhe, jīv nitya chhe. lyo, āvī vastu! keṭalāk paryāyothī vināsh pāme chhe ne keṭalāk paryāyothī nathī vināsh pāmato-em be svabhāvavāḷo jīvasvabhāv chhe. eṭale shun? ke pratisamay palaṭatī ne navī navī thatī paryāyanī apekṣhāe jīv vināsh pāme chhe ane keṭalīk paryāyothī eṭale achalit nitya rahetā chaitanyanī apekṣhāe-nitya guṇanī apekṣhāe jīv vināsh pāmato nathī. āmān paryāy shabde guṇ samajavā. bhed paḍayo ne? māṭe tene ahīn paryāy kahel chhe. jīvadravya potānā chaitanyaguṇathī vināsh pāmatun nathī, shāshvat avināshī chhe. ām paryāyasvabhāv ane guṇasvabhāv -em be svabhāvavāḷun dravya chhe. tene par sāthe kāī sambandh nathī.
have kahe chhe- ‘tethī “ je kare chhe te ja bhogave chhe” athavā “bījo ja bhogave chhe,” “je bhogave chhe te ja kare chhe” athavā “bījo ja kare chhe” -evo ekānt nathī.’
shun kīdhun? jīv dravyaparyāyarūp nityasvabhāv ane anityasvabhāv -em be svabhāvavāḷo chhe. tethī-
je kare chhe te ja bhogave chhe athavā bījo ja bhogave chhe-evo ekānt nathī. tathā- je bhogave chhe te ja kare chhe athavā bījo ja kare chhe-evo ekānt nathī. bhāī! ā to haju tattva kevun chhe teno nirṇay karavānī vāt chhe; teno anubhav karavo e to pachhīnī vāt chhe. kahe chhe-je kare chhe te ja bhogave chhe-em ekānt nathī; athavā bījo ja bhogave chhe evo ekānt nathī, kemake paryāy apekṣhāe kārya kare chhe ek paryāy, ane bhogave chhe anya paryāy, tathā dravya apekṣhāe je (dravya) kare chhe te ja bhogave chhe. ām anekānta chhe. samajāy chhe kāī...?
je bhogave chhe te ja kare chhe-em ekānt nathī, athavā bījo ja kare chhe evo ekānt nathī; kemake bhogave chhe anya paryāy ane kare chhe anya paryāy, tathā dravya apekṣhāe je (dravya) bhogave chhe te ja kare chhe. ām anekānta chhe. āvī vātu bahu jhīṇī!
PDF/HTML Page 3309 of 4199
single page version
paṇ are! ene kyān navarāsh chhe? paṇ bāpu! tattvano nirṇay karyā vinā chorāsīnā avatāramān kyāy ḍhoramān ne narak-nigodamān avatār karī karīne marī gayo tun. kadāchit sādhu thayo ne mahāvratādi pāḷyān toy rāgathī andar mārī chīj bhinna chhe evun bhān karyā vinā mithyātvavash chāragatimān rajhaḷī maryo ne duḥkhī ja thayo. bhāī! ā avasar chhe hon. (em ke ā bhavamān tattvanirṇay karī le).
have kahe chhe- ‘ām anekānta hovā chhatān, “ je (paryāy) te kṣhaṇe varte chhe, tene ja paramārtha satpaṇun hovāthī, te ja vastu chhe” em vastunā anshamān vastupaṇāno adhyās karīne shuddhanayanā lobhathī r̥ujusūtranayanā ekāntamān rahīne je em dekhe-māne chhe ke “je kare chhe te ja nathī bhogavato, bījo kare chhe ane bījo bhogave chhe,” te jīv mithyādraṣhṭi ja dekhavo-mānavo; kāraṇ ke vr̥uttyanshonun (paryāyonun) kṣhaṇikapaṇun hovā chhatān, vr̥uttimān (paryāyī) je chaitanya-chamatkār (ātmā) te to ṭaṅkotkīrṇa (nitya) ja antaraṅgamān pratibhāse chhe.’
ahā! ā sharīr, man, vāṇī ityādi to par chhe. te potānā kāraṇe ṭake chhe ne potānā kāraṇe badale chhe; temān ātmā bīlakul kāraṇ nathī. chhatān enī sambhāḷ hun karun em je māne chhe te mūḍh mithyādraṣhṭi chhe. ahīn visheṣh vāt chhe. ātmā-dravya paryāyarūpathī anitya ane dravyarūpathī nitya -em anekāntamay chhe. chhatān je kṣhaṇik paryāyane ja paramārtha satya ātmā māne chhe, trikāḷī nitya dravyane mānato nathī te mūḍh chhe, mithyādraṣhṭi chhe. ek samayanī paryāyamān ākhun tattva māne chhe te mūḍh chhe. ahā! vastunā ek anshamān vastupaṇāno adhyās karīne ek samayanī avasthāmān je ākho trikāḷī ātmā māne chhe te mūḍh chhe, agnānī chhe.
ahā! shuddhanayanā lobhathī r̥ujusūtranayanā ekāntamān rahīne je māne chhe ke- “je kare chhe te ja nathī bhogavato, bījo kare chhe ane bījo bhogave chhe” -te jīv mithyādraṣhṭi ja chhe. shun kīdhun? ek samayanī avasthā (avasthāgat dravya) bīje samaye rahe to shuddhanayano nāsh thaī jāy, temān kāḷanī upādhi āvatān ashuddhi āvī jāy-em mānīne ek samayanā anshamān ja ākhī chīj (dravya) māne chhe te jīv, kahe chhe, mithyādraṣhṭi chhe.
ahā! agnānīnī ek samayanī paryāyamān ja anādithī ramat chhe-ek samayanī paryāy pāchhaḷ ākhun dhruv nitya chaitanyatattva paḍayun chhe enī ene khabar nathī. are! e moṭo tyāgī thayo, sādhu thayo paṇ paryāyamūḍh ja rahyo. ahā! eṇe mahāvratādinā rāganī ruchimān rahīne andar rahelā potānā nityānand-chidānandasvarūp antaḥtattvane visārī dīdhun; draṣhṭimān līdhun nahi.
PDF/HTML Page 3310 of 4199
single page version
jem āṅkhanī kīkī sāme nānakaḍun taṇakhalun āve to sāme rahelo moṭo pahāḍ paṇ dekhāy nahi; tem are! ek samayanī paryāyanī ruchi-draṣhṭinī āḍamān eṇe mahān potānā chidānand chaitanya bhagavānane dekhyo nahi!
ā deh to kṣhaṇik nāshavant chhe. tenā chhūṭavānā kāḷe te avashya chhūṭī jashe. tenī sthiti pūrī thaye jīv bīje chālyo jashe. shun kīdhun? ā sharīr to phū thaī uḍī jashe ne jīv bīje chālyo jashe. are! paṇ e kyān jashe? are! eṇe ā bhavamān tīvra lobh ne māyānā-āḍoḍāīnā bhāv karyā hashe to ḍhoramān-tiryañchamān jashe. āḍoḍāīnā bhāvanā phaḷamān sharīr paṇ āḍān tiryañchanā maḷe chhe. shun thāy? āvā āvā to anant bhav eṇe karyā chhe. ek samayanī paryāy jeṭalo ātmā nathī, te trikāḷ nitya vastu chhe-ām yathārtha mānyun nahi tethī mithyātvanā bhāv sevīne tenā phaḷamān te narakādi chāragatimān rajhaḷyo ja chhe. ahā! ek samayanī paryāyathī adhik evā nityānand svabhāvanī draṣhṭi karyā vinā te chāragatinān ghorātighor duḥkh pāmyo chhe. tenā duḥkhanun kem karīne kathan karīe? e akathya chhe.
ahīn kahe chhe-ek samayanī paryāyamān ākhī (trikāḷī) chīj chhe evun mānīne shuddhanayanā lobhathī r̥ujusūtranayanā ekāntamān rahīne je em māne chhe ke-“je kare chhe te ja nathī bhogavato, bījo kare chhe ane bījo bhogave chhe”- te jīv mithyādraṣhṭi ja mānavo. jhīṇī vāt bhāī! ātmā bīje samaye rahe to kāḷanī upādhinā kāraṇe ashuddhatā āvī jashe em mānīne, vartamān samay jeṭalo ātmā chhe em jeo kalpanā kare chhe. teo mithyādraṣhṭi ja chhe em mānavun. bhāī! ā vītarāg parameshvare kahelun tattva āvun chhe. parane-sharīr, man, vāṇī, strī-putra-parivār, dhan-sampatti ādine-potānun māne e to mūḍh ja chhe, paṇ ek samayanī paryāy ja hun ākho ātmā chhun em ekānte māne ey mūḍh chhe, mithyādraṣhṭi chhe; kāraṇ ke paryāyonun kṣhaṇikapaṇun hovā chhatān, paryāyavān je chitchamatkār ātmā chhe te to nitya shāshvat ja antaraṅgamān pratibhāse chhe. ahāhā...! vastu to andar nitya ja prakāshī rahī chhe.
karanārī paryāy ne bhogavanārī paryāy bījī-bījī chhe, paṇ dravya bījun nathī. paryāyamān je ātmāe rāg karyo te ja ātmā tenun phaḷ-duḥkh bhogave chhe; bījī paryāyamān phaḷ-duḥkh bhogavanāro te ja ātmā chhe. māṭe bījo kare chhe ne bījo bhogave chhe evī ekānt mānyatā jūṭhī chhe, mithyā chhe.
bhāī! samyagdarshananī paryāy ek samayanī chhe te kṣhaṇik chhe, parantu teno je
PDF/HTML Page 3311 of 4199
single page version
viṣhay chhe te trikāḷī dhruv nityānand prabhu chhe. have je nitya dhruv chaitanya-tattvane svīkārato nathī tene samakit kem thāy? teno sansār kem maṭe?
ek bāroṭ kahetā-sampradāyanā ā vartamān sādhuomān evun thaī gayun chhe ke-savāre chā-pāṇī, bapore māl-pāṇī, be vāge ūṅgh tāṇī, ane sāñje dhūḷ dhāṇī; (ā saravāḷo!) are! agnānī jīvo ām sharīranī sambhāḷamān rokāī gayā chhe. andar potānun shuddha tattva shun chhe enī emane kāī paḍī nathī. parantu bhāī! ā jindagī chālī jāy chhe hon. trilokīnāth arihant parameshvar to em pharamāve chhe ke- sharīrādi parachīj tun nahi; tun emān nahi ne e tārāmān nahi. are! ā tārī avasthā je kṣhaṇekṣhaṇe badalāy chhe te paṇ tun nahi evo ānandano nāth sachchidānandasvarūp tun bhagavān chho. tene draṣhṭimān laī temān ja līn thaī rahetān je ānand ane shānti pragaṭe te sadācharaṇ chhe. andar sat trikāḷī prabhu chhe tenun ācharaṇ te sadācharaṇ chhe. bākī to badhun sansār khāte chhe.
ahāhā...! jenā gnānasvabhāvamān traṇakāḷ-traṇalokane jāṇavānī shakti chhe evo chitchamatkār prabhu tun ātmā chho. āchārya kahe chhe-āvo ātmā antaraṅgamān nitya dhruv pratibhāse chhe. ahā! āvī potānī chījane na dekhatān ek samayanī paryāyane ākhī chīj mānī tun tyān rokāī gayo bhagavān! paṇ e to tārī mūḍhatā chhe, agnānatā chhe.
‘vastuno svabhāv jinavāṇīmān dravyaparyāyasvarūp kahyo chhe; māṭe syādvādathī evo anekānta siddha thāy chhe ke paryāy-apekṣhāe to vastu kṣhaṇik chhe ane dravyaapekṣhāe nitya chhe.
jīv paṇ vastu hovāthī dravyaparyāyasvarūp chhe. tethī, paryāyadraṣhṭie jovāmān āve to kāryane kare chhe ek paryāy, ane bhogave chhe anya paryāy; jemake -manuṣhyaparyāye shubhāshubh karma karyā ane tenun phaḷ devādi paryāye bhogavyun. dravyadraṣhṭie jovāmān āve to, je kare chhe te ja bhogave chhe; jemake-manuṣhyaparyāyamān je jīvadravye shubhāshubh karma karyān, te ja jīvadravye devādi paryāyamān pote karelān karmanun phaḷ bhogavyun.’
juo, shun kahe chhe? ke devādhidev jinendradevanī vāṇīmān vastuno svabhāv dravyaparyāyasvabhāv nirūpyo chhe. tyān dravya chhe te trikāḷ nitya chhe ane je paryāy chhe te kṣhaṇik chhe. paryāy chhe te kṣhaṇekṣhaṇe badalatī hovāthī kṣhaṇik chhe, ane dravya to utpād- vyayarahit trikāḷ shāshvat nitya chhe. āvun vastunun anekānta svarūp chhe je
PDF/HTML Page 3312 of 4199
single page version
syādvādathī siddha thāy chhe. te ā rīte; ke paryāy apekṣhāe vastu kṣhaṇik chhe ane dravya- apekṣhāe te nitya chhe. ṭakīne palaṭavun ne palaṭīne ṭakī rahevun-e dravya nām vastuno svabhāv chhe.
tyān koī vaḷī kahe-mahārāj! ā dravya vaḷī shun chhe? svādhyāy mandiramān divāl par lakhelun chhe ne ke-“dravyadraṣhṭi te samyagdraṣhṭi” ā joīne te kahe -ā dravya eṭale ā paisāvāḷā je badhā āve chhe te samyagdraṣhṭi chhe em ne? lyo, āvun pūchhel!
tyāre kahyun- bhāī! dravya eṭale tamārā paisānī ā vāt nathī. bāpu! ahīn paisānun shun kām chhe? paisā to jaḍ māṭī-dhūḷ chhe. ahīn to dravya eṭale antaraṅg vastu je trikāḷī chinmātra chīj enī draṣhṭi karavī te samyagdarshan chhe ane enun nām “dravyadraṣhṭi te samyagdraṣhṭi” chhe. bākī paisānī-dhūḷanī draṣhṭivāḷā to badhāy pāpī mūḍh mithyādraṣhṭi chhe. samajāṇun kāī....?
jīv paṇ vastu hovāthī dravyaparyāyasvarūp chhe. paryāyanī apekṣhāe te kṣhaṇik chhe, ane dravyanī apekṣhāe dhruv nitya chhe. ām hovāthī, paryāyadraṣhṭie jotān kārya kare chhe ek paryāy, ane bhogave chhe anya paryāy. jemake koī moṭo rājā hoy te adhikār-sattānā nashāmān āvīne anek ghor pāp upajāve to marīne jāy narakamān; tyān ghor duḥkh bhogave. manuṣhya paryāyamān karelān pāpanun phaḷ narakanī paryāyamān bhogave. vaḷī koī shraddhāvān dayāḷu sadgr̥uhastha hoy te anek prakāre dānādi puṇya kārya kare ne marīne svargamān jāy; tyān anek prakāranā bhog bhogave. ām manuṣhyaparyāyamān karelā puṇyakāryanun phaḷ devanī paryāyamān bhogave. ā pramāṇe paryāyathī joīe to kāryane kare chhe ek paryāy ne bhogave chhe bījī paryāy.
parantu dravyadraṣhṭithī jovāmān āve to, je kare chhe te ja bhogave chhe. manuṣhya paryāyamān je jīvadravya shubh ke ashubh kārya kare chhe te ja jīvadravya dev ke nārakīnī paryāyamān pote karelā karmanun phaḷ bhogave chhe. dravyanī apekṣhā to je karanār ātmā chhe te ja bhogavanār chhe. paryāy tarīke anerī anerī paryāy chhe, paṇ dravya tarīke to enun e ja dravya karavā- bhogavavāpaṇe chhe. āvo anekānt chhe. have kahe chhe-
‘ā rīte vastunun svarūp anekāntarūp siddha hovā chhatān, je jīv shuddhanayane samajyā vinā shuddhanayanā lobhathī vastunā ek anshane (-vartamān kāḷamān vartatā paryāyane) ja vastu mānī r̥ujusūtranayanā viṣhayano ekānt pakaḍī em māne chhe ke “je kare chhe te ja bhogavato nathī-anya bhogave chhe, ane je bhogave chhe te ja karato
PDF/HTML Page 3313 of 4199
single page version
-anya kare chhe,” te jīv mithyādraṣhṭi chhe. arhantanā matano nathī; kāraṇ ke paryāyonun kṣhaṇikapaṇun hovā chhatān, dravyarūp chaitanyachamatkār to anubhavagochar nitya chhe;.....’
shun kīdhun? vastu to anekāntamay ja chhe. vartamān paryāy je bhāv kare tenun phaḷ bījī bhaviṣhyanī paryāy bhogave chhe tethī karīne kāī ātmadravya badalāī jatun nathī ke naṣhṭa thaī jatun nathī, ātmā to te paryāyomān teno te ja rahe chhe. dravyanī apekṣhāe to je dravye vartamān paryāyamān kārya karyun chhe te ja dravya bījī kṣhaṇe tenā phaḷane bhogave chhe.
prashnaḥ– dravya to bhogavatun nathī ne? uttaraḥ– paryāyane dravya karatun nathī ane dravya bhogavatun nathī e vāt ahīn atyāre nathī; ahīn bījī vāt chhe. ahīn to paryāyomān dravya anvayarūp rahelun chhe em dravya ne paryāy bannene siddha karavān chhe. tethī kahyun ke paryāy apekṣhā je paryāy kare chhe te bhogavatī nathī, pachhīnī bījī paryāy bhogave chhe tathāpi dravya apekṣhāe to je kare chhe te ja bhogave chhe. ahīn to ek paryāyamān ja (ātmā jāṇīne) ramatu māṇḍī chhe tene tethī adhik ātmadravya trikāḷasvarūpe nitya rahelun chhe tenun bhān karāvavun chhe. samajāṇun kāī....? tene paryāyabuddhi chhoḍāvīne dravyadraṣhṭi karāvavī chhe.
are bhāī! trikāḷī nitya nij dravyanī draṣhṭi karyā vinā ja tun anantakāḷathī chaturgati sansāramān rajhaḷī rahyo chho. ahāhā....! juone! kandamūḷanī ek nānakaḍī kaṭakīmān asaṅkhya audārik sharīr chhe ane te darek sharīramān anant anant nigodanā jīv chhe. je anant siddha thayā ne have thashe enāthī anantaguṇā jīv te darek sharīramān chhe, te darek andar dravyasvarūpathī bhagavānasvarūp chhe; paṇ are! ene kyān khabar chhe? ene kyān bhān chhe? arere! āvī hīn dashā! bhāī! nigodamānthī nīkaḷī anantakāḷey tras thavun mushkel chhe. temāny vaḷī manuṣhyapaṇun ne jainakuḷ ane jinavāṇīno samāgam maḷavān mahā duṣhkar- durlabh chhe, tane āvī sāchī vāt sāmbhaḷavā maḷī ne have tāre kone rājī rākhavā chhe? tāre konāthī rājī thavun chhe? (em ke tun andar pote paramānandamay bhagavānasvarūp chho tene ja rājī kar ne temān ja rājī thā).
ahīn paryāyabuddhivāḷā kṣhaṇikavādī jīvone jāgrat karīne kahe chhe-bhāī! tun to andar trikāḷī tattva chho ne prabhu! ahāhā....! jeno āshray karavo chhe evo nitya chaitanyaparameshvar tun chho ne nāth! āshray karanārī to paryāy chhe, paṇ tenun āshrayasthān evo ātmā chaitanyachamatkār prabhu trikāḷī nitya chhe. te ekanā āshraye ja samakit ādi dharma thāy chhe. āshrayabhūt nitya dravya ne āshray karanārī paryāy -em banne maḷīne vastu pūrṇa chhe ane āvun vastunun anekāntasvarūp chhe.
PDF/HTML Page 3314 of 4199
single page version
ahīn kahe chhe-vastu āvī anekāntamay hovā chhatān, shuddhanayane samajyā vinā, vastune jo trikāḷī mānashun to tene kāḷanī upādhi āvī jashe em vichārī ekānte ek samayanī paryāyane ja ātmā mānīne, “ je kare chhe te ja bhogavato nathī, -anya bhogave chhe ane je bhogave chhe te ja karato nathī, -anya kare chhe”-em jeo māne chhe teo mithyādraṣhṭi chhe, teo arhantanā matanā nathī. bhāī! shuddhanayanā lobhathī vastunā ek anshane ja ākhī vastu māne chhe teo mithyādraṣhṭi ja chhe pachhī bahāramān bhale te jaino jevā dekhātā hoy.
are bhagavān! anantakāḷamān anant vār tun jainano nagna digambar sādhu thayo, hajāro rāṇīo chhoḍīne brahmacharyanun pālan karyun, chha chha māsanān ākarān upavāsādi tap karyān, paṇ andar ānandano nāth nityānand prabhu ātmā chhe tenī draṣhṭi karī nahi! ahāhā...! vartamān vartamān vartatī paryāyanī pāchhaḷ andar chidānand svabhāvathī bharelo bhagavān ākho paḍayo chhe paṇ arere! paryāyanī ramatumān mūrchhāīne tene joyo nahi!
paryāyamān dayā, dān, vrat ādinā je bhāv thāy te kṣhaṇik vikāranā pariṇām chhe. tene dharma mānanārā paṇ paryāyadraṣhṭi ja chhe, kemake temane andar trikāḷī nitya chaitanyadravyano svīkār thayo nathī. ahāhā...! ātmā ānandano nāth andar chaitanyachamatkār prabhu anubhavagochar nitya ek gnāyakapaṇe rahelo chhe. chhaṭṭhī gāthāmān ek shuddha gnāyakabhāv kahyo chhe ne! ahā! āvā nij nitya dravyanī draṣhṭi karyā vinā paryāyamān ramatu māṇḍīne temān (-shubharāgamān) santuṣhṭa thayo chhe te, kahe chhe, mithyādraṣhṭi chhe. bhāī! nij chaitanyachamatkār- vastunun bhān karyā vinā jīv mithyādraṣhṭi ja chhe. āvī vāt!
vartamān (-paryāy) ja vastunun sarvasva chhe; trikāḷ mānīe to upādhi āvī jāy, ashuddhatā thaī jāy em vichārīne ‘je kare chhe te ja bhogavato nathī, anya bhogave chhe, ane je bhogave chhe te karato nathī, anya kare chhe’ -em je jīv māne chhe te mithyādraṣhṭi chhe, arhantanā matanī bahār chhe; kem? kemake paryāyonun kṣhaṇikapaṇun hovā chhatān, dravyarūp chaitanyachamatkār to anubhavagochar nitya chhe.
e ja siddha kare chhe- ‘pratyabhignānathī jaṇāy chhe ke “bāḷak avasthāmān je hun hato te ja hun taruṇ avasthāmān hato ane te ja hun vr̥uddha avasthāmān chhun.” ā rīte je kathañchit nityarūpe anubhavagochar chhe-svasamvedanamān āve chhe ane jene jinavāṇī paṇ evo ja gāy chhe, tene je na māne te mithyādraṣhṭi chhe em jāṇavun.’
PDF/HTML Page 3315 of 4199
single page version
ātmā kathañchit eṭale dravyasvabhāve nitya anubhavagochar chhe. to pachhī paryāyanun shun? paryāy chhe ne; paryāy chhe ane vartamān vartatī je paryāy dravyanī draṣhṭi karīne pragaṭ thāy chhe temān ‘ā hun nitya chidānandasvarūp dhruv chhun’ -em jaṇāy chhe. bhāī! trikāḷī dhruv nitya dravya je chhe te ja samyagdarshanano viṣhay chhe. samyagdarshanano viṣhay bhūtārtha, satyārtha trikāḷī nitya chaitanyachamatkār chhe. have tene na jue, tene na parakhe te, kahe chhe, bauddhamatīnī jem mithyādraṣhṭi chhe em jāṇavun.
vastu-ātmā to pratyakṣha svasamvedanamān jaṇāy evī chīj chhe, svasamvedan chhe te paryāy chhe, paṇ te trikāḷī dhruv nityānandasvarūpane najaramān le chhe ane tyāre te paryāyamān ‘ā hun nityānand prabhu chhun’ -em bhān thaīne nirākuḷ ānandanun vedan thāy chhe. āvī sūkṣhma vāt chhe prabhu!
are bhāī! bāḷapaṇamān hato te ja ā tun vartamān chhe. bhagavān! ek kṣhaṇamān ā deh chhūṭī jashe, masāṇamān rākhanā ḍhagalā thaī jashe; badhuy pharī jashe, ne tun kyāy (bhavasamudramān) jaīne paḍīsh. māṭe andar trikāḷ nitya ānandano ḍhagalo paḍayo chhe tenī upar najar nākh; teno vishvās kar, teno ja satkār kar. jinavāṇīmān paṇ ā ja kahyun chhe. ahā! jinavāṇī paṇ em ja gāy chhe ke- ātmā svasamvedanamān jaṇāy evo nityānand gnānānand prabhu chhe.
pahelān ‘anasūyā’ nun nāṭak bhajavātun te joyelun. anasūyāne bāḷak thāy chhe; tene te pāraṇāmān hularāve chhe tyāre gāy chhe-beṭā! shuddho‘si, buddho‘si, udāsīno‘si, nirvikalpo‘si! beṭā! tun shuddha chho, buddha chho, udāsīn chho, nirvikalpa chho! lyo, e vakhate nāṭakamān paṇ āvun āvatun! atyāre to badhun bagaḍī gayun; atyāre to bas shr̥uṅgār ja shr̥uṅgār; naphaṭāīnī koī had nahi. tyāre to vairāgyarasathī bharelān nāṭak bhajavātān. ahīn paṇ kahe chhe-badhī paryāyothī khasīne andar nitya dravyamān rahe evo bhagavān ātmā andar nirvikalpa chhe, shuddha chhe, buddha chhe. jinavāṇī paṇ ene evo ja gāy chhe.
ahā! paryāyanā premamān paḍīne āvā mahimāvant nitya shuddha gnānānandasvarūpane je mānato nathī te, kahe chhe, mithyādraṣhṭi chhe -em jāṇavun. samajāṇun kāī....?
have ā arthanun kaḷasharūp kāvya kahe chheḥ-
‘आत्मानम् परिशुद्धम् ईप्सुभिः परैः अन्धकैः’ ātmāne samastapaṇe shuddha īchchhanārā
PDF/HTML Page 3316 of 4199
single page version
bījā koī andhoe– ‘पृथकैः’ bālish janoe (bauddhoe) – ‘काल–उपाधि–बलात् अपि तत्र अधिकाम् अशुद्धिम् मत्वा’ kāḷanī upādhinā kāraṇe paṇ ātmāmān adhik ashuddhi mānīne ‘अतिव्याप्तिं प्रपद्य’ ativyāptine pāmīne, ‘शुद्ध–ऋजुसूत्रे रतैः’ shuddha r̥ujusūtranayamān rat thayā thakā ‘चैतन्यं क्षणिकं प्रकल्प्य’ chaitanyane kṣhaṇik kalpīne, ‘अहो एषः आत्मा व्युज्झितः’ ā ātmāne chhoḍī dīdho; ‘निःसूत्र–मुक्ता–ईक्षिभः हारवत्’ jem hāramānno doro nahi jotān kevaḷ motīne ja jonārāo hārane chhoḍī de chhe tem.
shun kahe chhe? ke koī bālīsh jano-agnānīo, ātmā vartamān kṣhaṇik chhe te shuddha chhe, tene nitya mānīe to ashuddha thaī jāy-em māne chhe. kāḷanī upādhinā kāraṇe ātmāne nitya mānīe to ashuddhatā āvī paḍe em vichārīne, chaitanyane kṣhaṇik kalpīne temaṇe ā (trikāḷī dhruv) ātmāne chhoḍī dīdho chhe.
kharekhar to vastu je nitya chhe te shuddha chhe. bhagavān sarvagnadeve je nitya ekarūp vastu (-ātmā) joī chhe te atyant shuddha chhe, ane teno āshray pāmīne vartamān paryāy paṇ samakit ādi shuddhatāne prāpta thāy chhe. ā vāstavik vastusvarūp chhe. paṇ ā koī andho-bauddhamatīo em kahe chhe ke -ātmāne nitya mānīe to kāḷanī upādhi āvī paḍatān ātmā ashuddha thaī jāy, kemake em mānavāthī ativyāpti doṣh āvī jāy chhe. ātmāne ek samay pūrato kṣhaṇik kalpyo chhe ne? tethī bīje samaye te ātmā chhe em mānatān ativyāpti doṣh āvī jāy-em (te agnānīo) kahe chhe. ām ā doṣhanā bhayathī shuddha r̥ujusūtranayamān rat thayā thakā teoe ā ātmāne chhoḍī dīdho chhe. lyo, āvī vātu chhe.
bahārathī bāyaḍī-chhokarān, dukān ne dhandhā-vepār ityādi chhoḍī dīdhān paṇ eṇe paryāyabuddhi chhoḍī nahi! je chhoḍavānun chhe te chhoḍayun nahi ne je chhoḍavānun nathī (chhūṭun ja chhe.) te tene rahyun nahi (kemake sanyog to sanyoganā kāraṇe chhūṭī gayā chhe). bhāī paradravyane-sanyogī padārthone ātmā kyān chhoḍe chhe? ātmāmān ek tyāg upādānashūnyatva nāmanī shakti chhe. ā shaktinā kāraṇe ātmāne paranān tyāg-grahaṇ chhe ja nahi. tathāpi parano tyāg karun to mane dharma thāy em jo koī māne chhe to te mānyatā mithyātva chhe, kemake parane grahavun-chhoḍavun ātmāmān chhe ja nahi. rāgane ek samayanī paryāyamān agnānīe pakaḍayo chhe, tethī rāgane chhoḍe chhe em kahīe; te paṇ kathanamātra hon, kemake trikāḷī shuddha chaitanyachamatkār prabhu ātmāne grahatān rāgādi ashuddhatā utpanna thatī nathī to eṇe rāgane chhoḍayo em kahīe chhīe, vāstavamān to eṇe potānā chaitanyasvarūpanun grahaṇ ja karyun chhe. pahelān rāg hato, chaitanyanī draṣhṭi thatān rāg utpanna thayo nahi to rāg chhoḍī dīdho em kahevāy chhe.
PDF/HTML Page 3317 of 4199
single page version
aho! jain parameshvare āvo nitya shuddha chaitanyasvarūp prabhu ātmā gāyo chhe ke jenā lakṣhe paryāyamān shuddhatā pragaṭ thāy chhe. agnānīnī tyān najar jatī nathī kemake ek samayanī paryāyamān ja tenī najar ramī rahī chhe. parantu dharmī samyagdraṣhṭi puruṣh chhe tene paryāyabuddhi hotī nathī. samayasār nāṭakamān āve chhe ne ke - ‘kāhuke viruddhi nāhi, parajāy buddhi nāhi’; e to ākho chhand chhe lyo, -
sāche sāche bain kahain sāche jainamatī hain;
kāhuke viruddhi nāhi parajāy buddhi nāhi.
ātamagaveṣhī na gr̥uhastha hain na jatī hain;
siddhi riddhi vr̥uddhi dīse ghaṭamain pragaṭ sadā;
antarakī lachchhīson, ajāchī lachchhapatī hain;
dās bhagavantake udās rahain jagatasaun.
sukhiyā sadaiv aise jīv samakitī hain.
ahā! samyagdraṣhṭi jīvane paryāyarūp anshanī ruchi nathī. andar ānandano nāth chaitanyalakṣhmīno bhaṇḍār bhāḷyon pachhī te kyān yāche? shun yāche?
ahāhā...! svasvarūpanun-svarūpalakṣhmīnun antaramān lakṣha thayun te have ajāchī lakṣhapati chhe. te kyān yāche? te to jagatathī udāsīn thayelo antaramān ānandanā amr̥utane pīe chhe. lyo, have āvun olā (-bījā) nishchay kahīne kāḍhī nākhe, paṇ bhāī! bhagavāne kahelun vastusvarūp to āvun ja chhe.
are! vyavahāranī-paryāyanī ruchimān agnānīo lūṭānī rahyā chhe, ane vaḷī tyān ja khusī thāy chhe. paṇ bhāī! bhagavānano mārag to nivr̥uttisvarūp chhe. parathī to bhagavān ātmā nivr̥utta ja chhe; paravastu kyān emān garī gaī chhe? paṇ puṇya-pāpanā bhāvathī rahit thavun tenun nām nivr̥utti chhe. bhāī! bhavasindhu taravāno ā ek ja upāy chhe. nityānand-chidānand prabhu ātmāno āshray karīne puṇya-pāpathī nivr̥utta thavun e ek ja sansār pār thavāno upāy chhe.
prere te paramārthane, te vyavahār samant.
ahīn kahe chhe- ek samayanī paryāy jeṭalo ja ātmā mānīne agnānīe trikāḷī nityānand prabhu dhruvane chhoḍī dīdho chhe. chhoḍavānī to paryāyabuddhi hatī, paṇ tene
PDF/HTML Page 3318 of 4199
single page version
badale eṇe vartamān paryāyanī ruchimān trikāḷī bhagavānane-nij paramātmāne chhoḍī dīdho chhe.
paravastu to ātmāthī bhinna chhe. temān ātmā ramī shakato nathī parantu paranun lakṣha karīne te vartamān paryāyamān je rāg-dveṣh-moh upaje chhe. temān agnānī rame chhe. ahā! tyān ek samayanī paryāy sāthe ekatva karīne, tene ja ākho ātmā kalpīne, agnānīe andar sachchidānand prabhu ātmā nitya virājī rahyo chhe tene chhoḍī dīdho chhe, teno anādar- tiraskār karyo chhe. konī jem? to kahe chhe-jem hāramānno doro nahi jotān kevaḷ motīne na jonārāo hārane chhoḍī de chhe tem.
ahāhā...! hāramān darek motamān saḷaṅg rahenāro doro to kāyam chhe. paṇ doro nahi jonārā ne kevaḷ motīne ja jonārā ākhā hārane chhoḍī de chhe arthāt temane hāranī upalabdhi thatī nathī. tem ek kṣhaṇanī paryāyane ja ātmā jonārā ane saḷaṅg dorā samān nitya dhruv chaitanyaprabhu virāje chhe tene nahi jonārā, ākhā ātmāne chhoḍī de chhe; arthāt temane ātmānī upalabdhi thatī nathī; teo mithyādraṣhṭi ja rahe chhe.
ātmā parachījane to aḍato nathī kemake ātmane ne parachījane paraspar atyantābhāv chhe. potānī ek samayanī avasthāne ātmā chumbe chhe, tathāpi ek samayanī paryāyane ja ākho ātmā māne chhe teṇe ānandakand nitya chaitanyamūrti prabhu ātmāne draṣhṭimānthī chhoḍī dīdho chhe. paryāyane ja jonāro tenā ja lakṣhamān rahīne, temān ja rat rahyā thako, potānā dhruv nitya chidānand bhagavānane chhoḍī de chhe. ahā! te jīv mūḍh mithyādraṣhṭi ja chhe; tene ātmopalabdhi thatī nathī.
‘ātmāne samastapaṇe shuddha mānavānā īchchhak evā bauddhoe vichāryun ke “ātmāne nitya mānavāmān āve to nityamān kāḷanī apekṣhā āve chhe tethī upādhi lāgī jashe; em kāḷanī upādhi lāgavāthī ātmāne moṭī ashuddhatā āvashe ane tethī ativyāpti doṣh lāgashe.”
juo, ā bauddhoe em vichāryun chhe ke ātmāne nitya mānīe to tene kāḷanī upādhi lāgī jāy ane tene ashuddhatā āvī jāy, vaḷī tene nitya mānatān ativyāpti doṣh āvī paḍe, eṭale shun? ke ātmā ek samay pūrato kṣhaṇik chhe te barābar chhe, paṇ tene nitya mānatān te bījā samayomān paṇ rahe ane tethī ativyāpti doṣh āvī jāy. jem ātmā amūrtta chhe em amūrttapaṇāthī ātmāne oḷakhatān ativyāpti doṣh āve chhe ne? kemake ātmā sivāy
PDF/HTML Page 3319 of 4199
single page version
ākāshādi anya dravyomān paṇ amūrttapaṇun chhe. tem ā bauddho kahe chhe- ek samayamān vidyamān ātmāne bījā samayamān mānīe to ativyāpti doṣh lāgī jāy. ā to kṣhaṇik māne chhe ne? tenī ā yukti-tarka chhe. samajāy chhe kāī....!
paṇ bhāī! ātmā nityānand-chidānand prabhu nitya shuddha chhe. paryāy nāsh thavā chhatān teno kayān nāsh thāy chhe? niyamasāramān kahyun chhe ke-samvar, nirjarā ne mokṣhanī paryāy nāshavant chhe, kevaḷagnānanī paryāy paṇ nāshavant chhe ane andar ātmā to avināshī nitya dhruv prabhu chhe. kevaḷagnānanī paryāy paṇ ek samay rahe chhe, bīje samaye bījī thāy paṇ te rahe ek samayamātra; jyāre dravya to trikāḷī nitya ane shāshvat chhe, shuddha chhe.
paṇ ek samayanī paryāyamān rokāīne jenī buddhi andh thaī chhe te ā trikāḷī dhruv dravyane svīkārato nathī. em ke ek samayanī paryāyathī dekhavā-jāṇavānun kām chāle chhe, to pachhī tene nitya mānavāthī shun prayojan chhe? ā pramāṇe agnānī jīv trikāḷī dhruv chaitanyatattvane chhoḍī de chhe.
rājānā sevak-hajuriyā hoy ne? te rājavallabh hoy chhe. rājānī khushāmat karīne tenī pāsethī īnām meḷave chhe. tem agnānī jīv jagatane rājī karī, rāganī khushāmat karī, jāṇe bahārathī sukh levā māge chhe ane andar sukhano bhaṇḍār chaitanyamūrti bhagavān birāje chhe tene chhoḍī de chhe.
ātmā nityānandasvarūp trikāḷ dhruv prabhu chhe. teno vartamān paryāyamān svīkār karavo te nīti chhe. paṇ ene badale ek samayanī paryāy jeṭalo mānī, dayā, dān ādi shubhamān tun khushī thaī jāy te khushāmatakhorī chhe, anīti chhe. tun ativyāptidoṣh batāve chhe paṇ vastu ja jyān sarvathā kṣhaṇik nathī tyān e doṣh kyān rahyo? e to tāro kutarka chhe, kālpanik tarka chhe.
‘ā doṣhanā bhayathī teoe shuddha r̥ujusūtranayano viṣhay je vartamān samay teṭalo ja mātra (-kṣhaṇik ja-) ātmāne mānyo ane nityānityasvarūp ātmāne na mānyo. ām ātmāne sarvathā kṣhaṇik mānavāthī temane nityānityasvarūp-dravyaparyāyasvarūp satyārtha ātmānī prāpti na thaī; mātra kṣhaṇik paryāyamān ātmānī kalpanā thaī; parantu te ātmā satyārtha nathī.’
joyun ātmāne sarvathā kṣhaṇik mānavāthī satyārtha ātmānī prāpti thatī nathī, kemake vastu sarvathā kṣhaṇik nathī. vastu to dravyaparyāyasvarūp nityānityasvarūp chhe. have tenun draṣhṭānt kahe chhe-
PDF/HTML Page 3320 of 4199
single page version
‘motīnā hāramān, dorāmān anek motī parovelān hoy chhe; je māṇas te hār nāmanī vastune motī tem ja dorā sahit dekhato nathī-mātra motīne ja jue chhe, te chhūṭā chhūṭā motīne ja grahaṇ kare chhe, hārane chhoḍī de chhe; arthāt tene hāranī prāpti thatī nathī. tevī rīte je jīvo ātmānā ek chaitanyabhāvane grahaṇ karatā nathī ane samaye samaye vartanāpariṇāmarūp upayoganī pravr̥uttine dekhī ātmāne anitya kalpīne, r̥ujusūtranayano viṣhay je vartamān-samayamātra kṣhaṇikapaṇun teṭalo ja mātra ātmāne māne chhe (arthāt je jīvo ātmāne dravyaparyāyasvarūp mānatā nathī-mātra kṣhaṇik paryāyarūp ja māne chhe), teo ātmāne chhoḍī de chhe; arthāt temane ātmānī prāpti thatī nathī.’
jeo ātmāne dravyaparyāyasvarūp dekhatā nathī, mātra kṣhaṇik ja māne chhe teone ātmānī prāpti thatī nathī, arthāt temane kadīy dharma thato nathī. āvī vāt chhe.
havenā kāvyamān ātmāno anubhav karavānun kahe chheḥ-
‘कर्तृः च वेदयितुः युक्तिवशतः भेदः अस्तु वा अभेदः अपि’ kartāno ane bhoktāno yuktinā vashe bhed ho athavā abhed ho, ‘वा कर्ता च वेदयिता मा भवतु’ athavā kartā ane bhoktā banne na ho; ‘वस्तु एव सञ्चिन्त्यताम्’ vastune ja anubhavo.
‘kartāno ane bhoktāno yuktinā vashe bhed ho athavā abhed ho’ -eṭale shun? ke vartamān je paryāy kartā chhe te paryāy bījī kṣhaṇe bhoktā nathī, kemake bījī kṣhaṇe bījī ja paryāy chhe. ātmānī je paryāy vikār kare chhe te paryāy tenā phaḷanī bhoktā nathī, bījī paryāy tene bhogave chhe. ām paryāy apekṣhā kartā-bhoktāno bhed chhe. tathā je ātmā vartamān paryāyane kare chhe te ja ātmā paryāyane bījī kṣhaṇe bhogave chhe-ām dravya apekṣhāe kartā-bhoktāno abhed chhe. ahīn kahe chhe-yuktinā vashe kartā-bhoktāno bhed ho ke abhed ho athavā kartā ane bhoktā banne na ho; vastune ja anubhavo.
jhīṇī vāt chhe bhāī! kahe chhe-athavā kartā ane bhoktā banne na ho;’ eṭale shun? ke paramārthe bhagavān ātmā shuddha chaitanyamūrti prabhu chhe. te rāgane kare, ne rāgane bhogave e enun svarūp nathī. shuddha chaitanyadravyamān rāganun karavun ne bhogavavun chhe nahi. paryāy apekṣhā ātmāne kartā-bhoktā kahīe e bījī vāt chhe; vāstavamān ātmāne-shuddha chaitanyadravyane rāganun karavā-bhogavavāpaṇun nathī. ām kahe chhe-yuktinā