Pravachan Ratnakar-Gujarati (simplified iso15919 transliteration).

< Previous Page   Next Page >


Combined PDF/HTML Page 170 of 210

 

PDF/HTML Page 3381 of 4199
single page version

āvyo chhe. māṭe, kahe chhe, darshak evo ātmā-chetayitā prabhu pudgalādino nathī, rāgādino nathī. have kahe chhe -

‘(āgaḷ vichārīeḥ) jo chetayitā pudgalādino nathī to chetayitā kono chhe? chetayitāno ja chetayitā chhe. (ā) chetayitāthī judo evo bījo kyo chetayitā chhe ke jeno (ā) chetayitā chhe?

(ā) chetayitāthī anya koī chetayitā nathī. parantu teo be sva-svāmīrūp ansho ja chhe. ahīn sva-svāmīrūp anshonā vyavahārathī shun sādhya chhe?

kāī sādhya nathī. to pachhī darshak koīno nathī, darshak darshak ja chhe, -e nishchay chhe.’

ahāhā...! pūchhe chhe ke-chetayitā pudgalādi ane rāgādino nathī to chetayitā kono chhe? to kahe chhe-chetayitāno ja chetayitā chhe, dekhanārano ja dekhanār chhe. hā, paṇ dekhanārano dekhanār chhe-em kahyun tyān to e be thayā; to e be koṇ chhe? arthāt dekhanārathī judo evo bījo kyo dekhanār chhe jeno (ā) dekhanār chhe? to kahe chhe-koī nahi; arthāt e be nathī; parantu te be ek chetayitānā-dekhanāranā ja sva-svāmīrūp ansho chhe. chetayitā pote ja sva ane chetayitā pote ja teno svāmī-em teo be ansho chhe.

aho! kevaḷīnā keḍāyatī digambar santoe gajabanī vāt karī chhe. kahe chhe- chetayitā te sva ane chetayitā teno svāmī evā be ansharūp bhed-vyavahārathī jīvane kāī lābh nathī; kemake ansh-bhedanā lakṣhe to rāg ja thāy chhe. māṭe, darshak darshak ja chhe e nishchay chhe. āvo darshak trikāḷī dhruv ekarūp abhed vastu chhe te samyagdarshanano viṣhay chhe; arthāt shuddha darshak prabhu ātmā ekanā āshraye ja samyagdarshan thāy chhe.

ahāhā....! dayā, dān, vrat ādinā pariṇāmathī to samyagdarshan nahi, paṇ tene dekhavā-shraddhavāthī paṇ samyagdarshan nahi. dekhanārano dekhanār chhe evā bhedanā lakṣhe paṇ samyagdarshan thatun nathī. to samyagdarshan kem thāy? to kahe chhe -hun ek gnāyak ja chhun em abhedanī draṣhṭi karavāthī samyagdarshan thāy chhe ane te dharmanun pratham sopān chhe. chhahaḍhālāmān āve chhe ne ke-

mokṣhamahalakī paratham sīḍhī, yā bin gnān charitrā;
samyaktā na lahe so darshan, dhāro bhavya pavitrā.

PDF/HTML Page 3382 of 4199
single page version

bhāī! samakit vinā tārān saghaḷān vrat, tap jūṭhān chhe; bhagavāne ene bāḷavrat ne bāḷatap kahyān chhe. bhāī! vrat, tap ādimān ane bhed-vyavahāramān tun rokāī rahe ethī tane kāī lābh nathī.

ā rīte ahīn em batāvyun keḥ- 1. ātmā paradravyane dekhe chhe athavā shraddhe chhe -e vyavahār kathan chhe; 2. ātmā potāne dekhe chhe athavā shraddhe chhe -em kahevāmān paṇ sva-svāmīansharūp

vyavahār chhe;

3. darshak darshak ja chhe -e nishchay chhe. pote abhed ekarūpī draṣhṭāsvabhāvī bhagavān chhe tenī draṣhṭi karavāthī samyagdarshan pragaṭ thāy chhe. ā sivāy par-nimittathī, rāgathī ke bhed-vyavahārathī kāī sādhya nathī. āvī vāt! have kahe chhe-

‘vaḷī (jevī rīte gnāyak tathā darshak viṣhe draṣhṭānt-dārṣhṭāntathī kahyun) evī ja rīte apohak (tyājak, tyāg karanār) viṣhe kahevāmān āve chheḥ-

ā jagatamān khaḍī chhe te shvetaguṇathī bharelā svabhāvavāḷun dravya chhe. bhīnt ādi paradravya vyavahāre te khaḍīnun shvetya chhe (arthāt khaḍī vaḍe shvet karāvāyogya padārtha chhe). have, shvet karanārī khaḍī, shvet karāvāyogya je bhīnt-ādi paradravya tenī chhe ke nathī? -em te banneno tāttvik sambandh ahīn vichāravāmān āve chheḥ- jo khaḍī bhīnt-ādi paradravyanī hoy to shun thāy te pratham vichārīeḥ

jenun je hoy te te ja hoy, jem ātmānun gnān hovāthī gnān te ātmā ja chhe; -āvo tāttvik sambandh jīvant hovāthī, khaḍī jo bhīnt-ādinī hoy to khaḍī te bhīnt- ādi ja hoy (arthāt khaḍī bhīnt-ādisvarūp ja hovī joīe); em hotān, khaḍīnān svadravyano uchchhed thāy. parantu dravyano uchchhed to thato nathī, kāraṇ ke ek dravyanun anya dravyarūpe saṅkramaṇ thavāno to pūrve ja niṣhedh karyo chhe. māṭe (e siddha thayun ke) khaḍī bhīnt- ādinī nathī.’ have kahe chheḥ-

(āgaḷ vichārīeḥ) ‘jo khaḍī bhīnt-ādinī nathī to khaḍī konī chhe? khaḍīnī ja khaḍī chhe. (ā) khaḍīthī judī evī kaī khaḍī chhe ke jenī (ā) khaḍī chhe? (ā) khaḍīthī judī anya koī khaḍī nathī, parantu teo be sva-svāmīrūp ansho ja chhe. ahīn sva-svāmīrūp anshonā vyavahārathī shun sādhya chhe? kāī sādhya nathī. to pachhī khaḍī koīnī nathī, khaḍī khaḍī ja chhe-e nishchay chhe.’ have kahe chheḥ-


PDF/HTML Page 3383 of 4199
single page version

‘jem ā draṣhṭānt chhe tem ā (nīche pramāṇe) dārṣhṭānt chhe.’ dārṣhṭānt eṭale ke siddhānt ā nīche pramāṇe chheḥ-

‘ā jagatamān je chetayitā chhe te, jeno gnānadarshanaguṇathī bharelo, paranā apohanasvarūp (tyāgasvarūp) svabhāv chhe evun dravya chhe. pudgalādi paradravya vyavahāre te chetayitānun apohya (tyājya, tyāgavāyogya padārtha) chhe.’

juo, ā shun kahyun? ke gnānadarshanaguṇano piṇḍ evā bhagavān ātmāno paranā ane rāganā tyāgasvarūp svabhāv chhe. ahāhā...! bhagavān ātmā sachchidānand prabhu paranā-rāganā abhāvasvabhāvarūp chhe. ahā! rāg karavo e to nahi, rāgano tyāg karavo ey ātmāmān nathī. bhāī! koī paranān grahaṇ-tyāg potāne māne e agnānī mithyādraṣhṭi chhe. ahīn kahe chhe-paranān grahaṇ-tyāg e ātmāno svabhāv nathī; jaḍ rajakaṇone grahavān-chhoḍavān e ātmānā svarūpamān chhe ja nahi. samajāy chhe kāī....?

ahīn to visheṣh vāt ā chhe ke rāgano tyāg karavo e ātmānun svarūp nathī. bhāī! ahīn chāritranī vāt chāle chhe. are! chāritra kone kahevun e lokone khabar nathī. kahe chhe ke-ātmā paranā ane rāganā tyāgarūp (abhāvarūp) svabhāvavāḷun dravya chhe. have ām chhe tyān rāgano tyāg karavo e vāt kyān rahī? rāganā abhāvarūp ātmāno svabhāv chhe jyān, tyān rāgano tyāg karavo e kyān rahyun? bāpu! ātmāne rāgano tyāg kahevo e to nāmamātra chhe. samayasār, gāthā 34 mān ā vāt āvī gaī chhe ke ātmāne parabhāvanā tyāganun kartāpaṇun nāmamātra chhe. pote to gnānasvabhāv chhe. svane sva ne parane par jāṇyun tyān parabhāv utpanna thayo nahi te ja tyāg chhe. ā rīte (svarūpamān) sthir thayelun gnān te ja pratyākhyān nām tyāg chhe, ane te ja chāritra chhe, dharma chhe. bhāī! gnān gnānamān (gnānasvabhāvamān) sthir rahe e sivāy bījo koī bhāv chāritra nathī.

koī ughāḍā page chāle, bahāramān sharīrathī anek parīṣhah sahan kare paṇ e kāī ātmadharma nathī. kaḷashaṭīkāmān nirjarā adhikār, kaḷash 142 mān kahe chhe ke- hinsā, anr̥ut, stey, abrahma, parigrahathī rahitapaṇun, mahā parīṣhahonun sahavun-tenā ghaṇā bojā vaḍe ghaṇā kāḷ paryant marīne chūro thatā thakā ghaṇun kaṣhṭa kare chhe to karo, tathāpi evun karatān karmakṣhay to thato nathī. āvī vāt!

ahīn kahe chhe- bhāī! rāganā tyāgarūp ja tāro svabhāv chhe. ahāhā....! shuddha ek gnāyakasvarūp prabhu tun sadā rāgarahit vītarāgasvarūp ja chho. pachhī rāgano


PDF/HTML Page 3384 of 4199
single page version

tyāg karo e vāt kyāthī āvī? ahā! bhagavān gnāyakasvabhāve rāganun grahaṇ ja karyun nathī, sadā te rāganā abhāvasvabhāvarūp ja rahyo chhe tyān rāgano tyāg karavo e kyān rahyun? rāg chetayitānun tyājya chhe e to vyavahārathī chhe bhāī!

ahāhā...! ātmā chidānand prabhu nitya ek gnāyakasvabhāvamay chhe. samayasāranī gāthā 6 mān āve chhe ke gnāyak gnāyak ja chhe, gnāyak kadī rāgasvabhāve thayo nathī. jo te rāgasvabhāve thāy to te jaḍ thaī jāy. paṇ em kadīy banatun nathī. chhatān bahārathī tyāg karīne koī te vaḍe māne ke hun tyāgī chhun to te bahirdraṣhṭi mithyādraṣhṭi chhe. bhāī! rāgano ne parano tyāg karavo em kahīe e to vyavahārathī, upachārathī chhe.

agnānī kahe chhe-vyavahār sādhan ane nishchay sādhya; paṇ em nathī bāpā! ātmā pote ja sādhanasvarūp chhe. kartā, karma, sādhan ityādi ātmānī shaktio-guṇ chhe. māṭe tene par sādhananī koī apekṣhā nathī. jo rāg sādhan hoy to ātmāne rāg sāthe sambandh thāy, paṇ ātmāne rāg sāthe sambandh chhe ja nahi; nishchayathī par sāthe ke rāg sāthe chetanane sambandh chhe ja nahi; sambandh kahevo e to kathanamātra chhe. ā sonagaḍh amārun gām, ame sonagaḍhamān rahīe chhīe-em bolīe ne? e to bolavā pūratu chhe; bākī ātmāno to asaṅkhyapradesharūp desh chhe, ne teno te rahevāsī chhe. pt.. dīpachandajīe pañchasaṅgrahamān kahyun chhe ke ātmā chaitanyanā deshamān rahyo chhe ane gnān, darshan ādi guṇ enī prajā chhe. āvī vāt chhe bāpu! pote nityānandasvarūp chhe enun bhān karī, emān ramaṇatā karī paryāyamān ānandarūp thāy chhe emān parane ne rāgane chhoḍavānun kyān āvyun? parane-rāgane chhoḍavun em kahevun e vyavahārathī chhe bas. tem rāgane sādhan (paramparā sādhan) kahevun ey vyavahārathī chhe bas. have kahe chhe -

‘have, apohak (tyājak) chetayitā, apohya (tyājya) je pudgalādi paradravya teno chhe ke nathī? -em te banneno tāttvik sambandh ahīn vichāravāmān āve chheḥ-

jo chetayitā pudgalādino hoy to shun thāy te pratham vichārīeḥ

jenun je hoy te te ja hoy, jem ātmānun gnān hovāthī gnān te ātmā ja chhe; -āvo tāttvik sambandh jīvant hovāthī, chetayitā jo pudgalādino hoy to chetayitā te pudgalādi ja hoy (arthāt chetayitā pudgalādisvarūp ja hovo joīe); em hotān, chetayitānā svadravyano uchchhed thāy. parantu dravyano uchchhed to thato nathī,


PDF/HTML Page 3385 of 4199
single page version

kāraṇ ke ek dravyanun anya dravyarūpe saṅkramaṇ thavāno to pūrve ja niṣhedh karyo chhe. māṭe (e siddha thayun ke) chetayitā pudgalādino nathī.’

ahāhā....! rāganā tyāgasvarūp apohak prabhu ātmā chhe te apohya evā pudgalādino, rāgādino chhe ke nathī? lyo, āvo prashna! to kahe chhe-jo ātmā- chetayitā apohak prabhu rāgādino hoy to te rāgādirūp thaī jāy, kemake jenun je hoy te te ja hoy-ā nyāy chhe. jem ātmānun gnān hovāthī gnān ātmā ja chhe tem chetayitā rāgādino hoy to te rāgādimay ja hoy, ane to chetayitāno svadravyano ja nāsh thaī jāy. paṇ dravyano nāsh to kadīy thato nathī e siddhānt chhe, kemake dravyanun dravyāntararūpe saṅkramaṇ thatun ja nathī.

bhāī! nimittathī kārya thāy e vāt to kyāy rahī, ahīn to kahe chhe- nimitta- paravastu ane rāgādi bhāvanā tyāgano kartā ātmā chhe em chhe nahi. e to pahelān āvī gayun ke gnāyak gnāyak ja chhe, darshak darshak ja chhe, tem bhagavān ātmā rāganā abhāvasvabhāv ja chhe e paramārtha chhe. e ja have kahe chhe-

(āgaḷ vichārīeḥ) ‘jo chetayitā pudgalādino nathī to chetayitā kono chhe? chetayitāno ja chetayitā chhe. (ā) chetayitāthī judo evo bījo kyo chetayitā chhe ke jeno (ā) chetayitā chhe?

(ā) chetayitāthī judo anya koī chetayitā nathī, parantu teo be sva-svāmīrūp ansho ja chhe. ahīn sva-svāmīrūp anshonā vyavahārathī shun sādhya chhe?

kāī sādhya nathī. to pachhī apohak (arthāt tyāg karanār) koīno nathī, apohak apohak ja chhe- e nishchay chhe.’

are! svasvarūpane samajyā vinā e (-jīv) bhavasindhumān anant-anant bhav karīne rajhaḷī rahyo chhe. anant vār eṇe dravyaliṅg dhāraṇ karyā ne munivrat pāḷ‌yān; paṇ are! eṇe ātmagnān karyun nahi ane tethī tenā chaugati-paribhramaṇano ant āvyo nahi. are bhāī! bāhya tyāg vaḍe men tyāg karyo evī mithyā mānyatānā sevan vaḍe tun chār gatimān rakhaḍī maryo chhe. jo to kharo ahīn shun kahe chhe? ke apohak apohak ja chhe.

ahāhā....! shiṣhyano prashna chhe ke chetayitā rāgano nahi, sharīrādino nahi, pudgalano nahi to chetayitā kono chhe? to kahe chhe-chetayitāno ja chetayitā chhe. to kahe chhe-e to chetayitā be thaī gayā; to shun be chetayitā chhe? nā; be nathī. ā chetayitāthī anya koī bījo chetayitā nathī; paṇ teo be sva-svāmīrūp be


PDF/HTML Page 3386 of 4199
single page version

ansho ja chhe. chetayitā pote potānun sva ane chetayitā pote teno svāmī -em be ansho chhe.

ahā! paṇ ‘ātmā ātmāno chhe’ -evā svasvāmīrūp anshonā vyavahārathī shun siddhi chhe? shun lābh chhe? kāī ja nahi; balke evā vyavahāramān rokāī rahenārane ātmalābh thato nathī, samyagdarshan thatun nathī. bāpu! atyāre ā samajavā jevun chhe, bākī badhun to dhūḷadhāṇī ne vā-pāṇī chhe. ā sharīr to kyāy phū thaīne uḍī jashe, sañjog badhā palaṭāī jashe, badhun pharī jashe, ane ā bhed-vikalpa paṇ tane sharaṇ nahi thāy bhagavān? ahīn kahe chhe-bhed-vikalpathī kāī siddhi nathī. ātmā ātmāmān keli-ramaṇ karanāro chhe evā bhed-vikalpathī paṇ kāī sādhya nathī. ahāhā.....! vītarāgabhāvasvarūp ātmā vītarāgabhāvamān rame evo bhed-vikalpa paṇ vyavahār chhe ane emān tun aṭakī rahe te kāī kāryakārī nathī. samajāṇun kāī....!

ahāhā....! parane-rāgane jāṇavāmān rokāī rahe tyān to svanun jāṇavun rokāī jāy chhe, svane jāṇavāthī bhraṣhṭa thaī jāy chhe. bāpu! svasvarūpanun gnān thayā vinā parane jāṇavun e vyavahār chhe-em kyān chhe? e to ātmagnānī dharmī puruṣhane paranun jāṇavun te vyavahārathī chhe. ahīn kahe chhe-e vyavahārathī kāī sādhya nathī.

san. 83 nī sālamān prashna uṭhayo hato-ke ā lokālok chhe māṭe kevaḷagnānanī paryāy chhe ne? tyāre kahyun hatun -

are bhāī! kevaḷagnānanī paryāy to potānī potāthī chhe. pote gnānasvarūp chhe ke nahi? to kevaḷagnān thayun e to potānun-gnānanun pariṇaman chhe, lokālok chhe māṭe kevaḷagnān thayun chhe em nathī. jo lokālokane kāraṇe kevaḷagnān hoy to kevaḷagnān sadāy pragaṭ hovun joīe, kemake lokālok sadāy vidyamān chhe; paṇ em chhe nahi. lokālokanī asti ho (chhe), parantu kevaḷagnānane tenī apekṣhā nathī. kevaḷagnān nij sattāvalambī chhe, parane kāraṇe nathī. samajāṇun kāī....?

ā to māragaḍā judā nāth! rāgane jāṇavo ne rāgano tyāg karavo e svarūpanī sthiti nathī. rāgane jāṇavo ne rāgano tyāg karavo e javā de bāpu! ahīn to kahe chhe- jāṇanārano jāṇanār chhe evā sva-svāmīrūp bhed-vyavahārathī kāī sādhya nathī. āvī vāt!

to shun chhe? to kahe chhe-apohak apohak ja chhe-e nishchay chhe. bas rāganā abhāvasvabhāvarūp ja bhagavān ātmā chhe. āvā nij svarūpamān ṭharīṭhām rahevun bas e ja chāritra chhe. bākī rāgano tyāg karavo em kahīe e to kathanamātra


PDF/HTML Page 3387 of 4199
single page version

chhe, paramārthe rāganā tyāganun kathan ene shobhatun nathī; kemake gnānānandasvabhāvī prabhu pote potāmān ṭharyo tyān rāg upajyo ja nahi tene rāgano tyāg karyo em kathanamātra kahevāy chhe.

ahāhā....! āvī vastu chāritranī bāpā! chāritra to koī alaukik chīj chhe bhagavān! chāritravant munirāj to pañchaparameṣhṭhīmān bhaḷelā chhe prabhu! ahāhā....! dhanya avatār! evā munivaranān ahīn ā kāḷe darshan paṇ durlabh thaī paḍayān chhe! bhāī! chāritra ek ātmāno guṇ chhe; paṇ chāritra ātmānun chhe-evā bhedathī shun siddhi chhe? kāī ja nahi. māṭe apohak apohak ja chhe-e nishchay chhe. ahāhā...! paranā ane rāganā abhāvasvabhāvasvarūp bhagavān ātmā-tenī draṣhṭi karī temān ja sthir rahevun tenun nām mokṣhamārga chhe; bījī koī rīte mokṣhamārga nathī.

ā rīte ahīn em batāvyun keḥ-

1. ātmā paradravyane apohe chhe arthāt tyāge chhe-e vyavahārakathan chhe;

2. ātmā gnānadarshanamay evā potāne grahe chhe-em kahevāmān paṇ sva-

svāmīansharūp vyavahār chhe;

3. apohak apohak ja chhe-e nishchay chhe.

have vyavahāranun vyākhyān karavāmān āve chheḥ-

‘jevī rīte shvetaguṇathī bharelā svabhāvavāḷī te ja khaḍī, pote bhīnt-ādi paradravyanā svabhāve nahi pariṇamatī thakī ane bhīnt-ādi paradravyane potānā svabhāve nahi pariṇamāvatī thakī, bhīnt-ādi paradravya jene nimitta chhe evā potānā shvetaguṇathī bharelā svabhāvanā pariṇām vaḍe upajatī thakī, khaḍī jene nimitta chhe evā potānā (-bhīnt-ādinā) svabhāvanā pariṇām vaḍe upajatā bhīnt-ādi paradravyane, potānā (-khaḍīnā) svabhāvathī shvet kare chhe-em vyavahār karavāmān āve chhe;.....’

juo, shun kīdhun? ke shvetaguṇathī bharelā svabhāvavāḷī te ja khaḍī -je pahelān kahevāmān āvī te ja khaḍī-pote bhīnt-ādi paradravyanā svabhāve pariṇamatī nathī. ahāhā....! bhīnt-ādi paradravyane khaḍī dhoḷī kare chhe tyān kāī khaḍī bhīnt-ādirūpe thaī jatī nathī. vaḷī te khaḍī bhīnt-ādi paradravyane potānā svabhāve paṇ karatī nathī. lyo, āvī vāt. khaḍī bhīntane dhoḷī kare chhe tyān khaḍī bhīntarūp na thāy, khaḍī khaḍī ja rahe, tem ja khaḍī bhīntane potānā svabhāve dhoḷī avasthāpaṇe paṇ karatī nathī.


PDF/HTML Page 3388 of 4199
single page version

khaḍī potānī saphedāīpaṇe upaje temān bhīnt-ādi paradravya nimitta chhe bas. nimitta eṭale shun? ke sāthe ek bījī chīj chhe bas eṭalun ja; nimitta kāī kare chhe em nahi. have lokone ā moṭī takarār ke -nimitta to chhe ne? bāpu! nimitta chhe eno artha ja e ke te kāī karatun nathī. khaḍīnī saphedāī ne shun bhīnt kare chhe? nā. khaḍīmān saphedāī potānī potāthī thaī chhe temān bhīnt-ādi paradravya nimitta chhe bas.

khaḍī potānā shvetaguṇathī bharelā svabhāvanā pariṇāmathī upaje chhe, bhīntapaṇe upajatī nathī; tem ja khaḍī bhīntane potānā saphedasvabhāvapaṇe pariṇamāvatī nathī-karatī nathī. khaḍīnī saphedāīne bhīnt nimitta chhe, ne bhītane khaḍīnī saphedāī nimitta chhe. bas, ām arasaparas nimitta chhe eṭalun, ekabījānā kartā nathī. ā rīte nimitta chhe māṭe (nimittanī mukhyatāthī) khaḍī bhīnt-ādi paradravyane potānā svabhāvathī dhoḷī kare chhe- em vyavahār karavāmān āve chhe. ā draṣhṭānt kahyun. have siddhānt kahe chhe-

‘tevī rīte gnānaguṇathī bharelā svabhāvavāḷo chetayitā paṇ, pote pudgalādi paradravyanā svabhāve nahi pariṇamato thako ane pudgalādi paradravyane potānā svabhāve nahi pariṇamāvato thako, pudgalādi paradravya jene nimitta chhe evā potānā gnānaguṇathī bharelā svabhāvanā pariṇām vaḍe upajato thako, chetayitā jene nimitta chhe evā potānā (- pudgalādinā) svabhāvanā pariṇām vaḍe upajatā pudgalādi paradravyane, potānā (- chetayitānā) svabhāvathī jāṇe chhe-em vyavahār karavāmān āve chhe.’

ahāhā.....! joyun? chetayitā prabhu ātmā gnānaguṇathī bharelā svabhāvavāḷun dravya chhe. ahā! āvo gnānasvabhāvī ātmā pudgalādi paradravyanā svabhāve thato nathī; ane ātmā pudgalādi paradravyane potānā svabhāve gnānapaṇe pariṇamāvato-karato nathī. jhīṇī vāt chhe bhāī!

ahīn kahe chhe-jāṇag-jāṇag-jāṇag evā gnānasvabhāvathī bharelo bhagavān ātmā dayā, dān, vrat ādi vyavahāraratnatrayanā rāgapaṇe thato nathī. vyavahāraratnatrayano rāg gnānīne hoy chhe, paṇ jene nishchay dhruv ek gnāyakasvabhāvanī draṣhṭi thaī chhe te gnānī rāgapaṇe thato nathī. ahāhā....! gnānasvabhāve pariṇamato ātmā pudgalādi paradravyane- vyavahāraratnatrayanā rāgane jāṇe chhe tyān ātmā-gnān vyavahāraratnatrayanā rāgarūpe thaī jato nathī, pudgalādirūp thaī jato nathī; tem ātmā pudgalādi paradravyane, vyavahāraratnatrayanā rāgane gnānapaṇe karato-pariṇamāvato nathī.


PDF/HTML Page 3389 of 4199
single page version

ahāhā....! ātmā gnānasvabhāvanī nirmaḷ paryāyapaṇe upaje tyān vyavahāraratnatray emān nimitta chhe, paṇ nimittathī kāī gnānanī nirmaḷ paryāy pragaṭ thaī chhe em nathī. vyavahāraratnatrayanā kāraṇe kāī samyagdarshan-gnān thayān chhe em nathī. ātmāmān gnān potānun potāthī thayun chhe, temān pudgalādi paradravya ke vyavahāraratnatray ādi nimitta chhe bas. nimittano artha ja e chhe ke te upādānamān kāī karatun nathī; anyathā nimitta ja na rahe, nimitta-upādān ek thaī jāy. bāpu! ā to bhagavān kevaḷīnī vāṇīmān prasiddha thayelo nyāy chhe.

jem khaḍī bhīntane dhoḷī kare chhe em kahīe tyān khaḍīnī saphedāī bhīntarūpe thatī nathī ane khaḍī, bhīntane saphedāīrūpe pariṇamāvatī nathī tem bhagavān ātmā, ahāhā....! gnānasvabhāvī prabhu-jenā dravyabhāvamān gnān-gnān-gnān vyāpyun chhe, te nirmaḷ gnānapaṇe upaje chhe tyān vyavahāraratnatray ādi nimitta ho, paṇ upajelī te gnānanī paryāy ratnatrayanā e rāgarūp thatī nathī ane te gnānanī paryāy rāgane gnānapaṇe pariṇamāvatī- karatī nathī. gnān gnānapaṇe rahe chhe, ane rāg rāgarūp ja rahe chhe. āvī vāt!

ā sharīramān kensarano rog thāy chhe ne? sharīramān ek jātano saḍo thāy te kensar chhe. koīne āntaraḍāmān, koīne chhātīmān, koīne nākamān, koīne gaḷāmān ne koīne peshābanā sthānamān kensar thatun hoy chhe. ahā! e kensar thāy tyāre rāḍe-rāḍ pāḍe chhe māṇas. ahīn kahe chhe-sharīramān kensaranī je avasthā thāy tene ātmā-gnān jāṇe chhe, paṇ gnān pote te-rūpe pariṇamatun-thatun nathī, ke roganī avasthāne gnānapaṇe karatun nathī.

rog ho ke nīrog dashā ho, e to badhī paravastu bhagavān! ene jāṇavun te vyavahār tyāre kahevāy ke jyāre āne trikāḷī dhruv bhagavān gnāyakasvabhāvanī draṣhṭi thaīne samyagdarshan-gnān thayān hoy. e sivāy to badho vyavahārābhās chhe. sharīranī ane gnānanī pariṇatine ek jāṇe chhe ene vyavahār kyān chhe? nathī.

ahāhā...! jene shuddha chaitanyanī-bhagavān dhruvasvarūpanī draṣhṭi thaīne samyagdarshan- gnān thayān chhe ene olo (vyavahāraratnatrayano) rāg chhe tene jāṇelo vyavahār kahīe, kemake rāg ne gnānanī pariṇati be ek nathī. gnān rāgane jāṇe em kahīe te vyavahār kemake rāg ne gnān be ek vastu nathī, bhinna chhe. samajāṇun kāī....?

sharīr sundar hoy enī mīṭhāshamān are! eṇe andar trikāḷī prabhunī sundaratā khoī nākhī chhe; tem shubharāganī mīṭhāshamān eṇe shuddha chaitanyanā anantā sukhanī


PDF/HTML Page 3390 of 4199
single page version

mīṭhāsh miṭāvī dīdhī chhe. are bhagavān! ahīn trilokīnāth bhagavān kevaḷīnī vāṇīmān shun kīdhun chhe te jarā sāmbhaḷ!

ahāhā...! kahe chhe-gnānasvarūpe pariṇamato bhagavān ātmā vyavahāraratnatrayanā ane dev-guru-shāstranī shraddhānā rāgarūpe thato nathī. ātmānā dravya-guṇ to trikāḷ shuddha chetanāguṇathī bharelā chhe. tenī gnānanī paryāy gnātādraṣhṭāpaṇe pariṇame tyān te pariṇaman rāgane potārūp karatun nathī, tem te gnānanun pariṇaman rāgarūpe thatun nathī.

rāgane ahīn pudgalasvabhāv kahyo chhe kemake temān chaitanyano ansh nathī, rāganī chaitanyanī jāti nathī; vaḷī te pudgalanā saṅgamān pragaṭ thāy chhe. māṭe rāgane ajīv pudgalasvabhāv kahyo chhe.

tyāre keṭalākane vāndhā chhe; em ke vyavahār sādhan ane nishchay sādhya chhe.

hā, paṇ kone? jene antaraṅgamān nishchay sādhan pragaṭ thayun chhe tene je rāgādi vyavahār chhe tene vyavahārathī sādhan kahevāmān āve chhe. dharmī puruṣhanā bāhya vyavahārane sādhan kahīe te upachāramātrathī chhe, vāstavik nahi. bhāī! vastusthiti shun chhe te barābar samajavun joīe. (agnānīnī bāhya kriyāmān to sādhanano upachār paṇ sambhavit nathī) .

bhāī! ā tārā hitanī vāt chhe ke gnān rāgarūpe pariṇame nahi ane rāgane potārūpe-gnānarūpe pariṇamāve nahi.

bhāī! ā rūpāḷun sharīr, paisā, ābarū, makān-baṅgalā ityādi badhā bahāranā ṭhāṭh chhe. tun emān gunthāī-guñchāī rahyo chho paṇ e to masāṇanā hāḍakānā phospharasanī chamak jevā chhe, dekhāy ne vilay pāmī jāy. ahā! e badhī chīj tārāmān kyān chhe prabhu? tyānthī khasī jā, ane antardraṣhṭi kar. oho! atīndriy ānandarūp amr̥utano sāgar prabhu andar shāshvat ḍolī rahyo chhe. tenā svarūpanā lakṣhe atīndriy ānand ane gnānanī pariṇati pragaṭe chhe. ahā! te gnānanī pariṇati, ahīn kahe chhe, rāgane potāpaṇe karatī nathī, ane te pariṇati rāgarūp thatī nathī. aho! āchāryadeve mahā alaukik vāt karī chhe.

bhagavān ātmā gnānasvabhāvathī bharelo prabhu chhe. te gnānarūpe thāy te to vastunī sthiti chhe, paṇ te rāgarūpe thāy e vastunī sthiti nathī. to shun chhe? tenā gnānanā pariṇamananā kāḷe je rāgādi paradravya chhe te gnānanā pariṇamanamān nimitta chhe. shun kīdhun? paradravyane jāṇavānā kāḷe gnānanī pariṇatimān paradravya-sharīrādi, rāgādi,


PDF/HTML Page 3391 of 4199
single page version

karmādi-nimitta chhe. nimitta eṭale upādānanun kāī kare em nahi, nimitta eṭale upādānanā kāḷe sāthe bījī ek sānukūḷ chīj chhe bas; bākī nimitta-paradravyane kāraṇe kāī gnānanī pariṇati thaī chhe em nathī. nimitta ane upādān-banneno samakāḷ chhe eṭalun. shāstra-bhāṣhāmān tene kāḷapratyāsattī kahe chhe.

jemake -ātmāmān andar gnānanī pariṇati thāy te kāḷe sharīr ām halyun; have banneno ek ja kāḷ chhe, samakāḷ chhe, paṇ tethī gnānathī sharīr halyun e vāt kyān rahī? tathā sharīr halyun māṭe gnān thayun em paṇ kyān rahyun? sharīranun halavun chhe te jaḍanī paryāy chhe, ne gnān thayun te jīvanī-chetananī paryāy chhe. sharīranī avasthā gnānamān nimitta ho, paṇ gnānanun pariṇaman sharīrathī thayun chhe em kadāpi nathī. bannemān samakāḷe pragaṭ thatān pariṇaman potapotāmān svatantra chhe; ānāthī ā pariṇaman thayun em kadī chhe ja nahi, hoī shake nahi.

ahā! jīv chorāsīnā avatāramān duḥkhī duḥkhī thaīne rakhaḍī mare chhe. kīḍī, kāgaḍā, kanthavā, narak-nigodādinā anant anant bhav karīne eṇe pārāvār duḥkh sahan karyun chhe. are! sāmbhaḷ‌yān jāy nahi evān apār ghor duḥkh eṇe agnānabhāve sahan karyān chhe. enā duḥkhanun shun kathan karīe? are! e manuṣhya to anant vār thayo, paṇ rāgathī hun bhinna chinmātra ātmā chhun, paranun hun kāī na karun ne par mārun kāī na kare-evun bhedagnān eṇe karyun nahi. bhāī! tārī je chīj nathī tene ten potānī mānī chhe, sanyogībhāv vibhāv chhe tene ten svabhāv mānyo chhe to he bhāī! tārā bhavabhramaṇano ant nahi āve. are! tane bhavano bhay nathī!

yogasāramān āchārya yogīndradev kahe chheḥ-

ichchhe chhe nij muktatā, bhavabhayathī ḍarī chitta;
te bhavi jīv sambodhavā, dohā rachyā ek chitta.

ahā! āchārya kahe chhe-bhav-bhayathī ḍarīne ā shāstra hun banāvun chhun. shun kām? ke bhav-bhayano jemane ḍar chhe evā bhavya jīvone sambodhavā ā dohā rachun chhun. bhāī! bhav ane bhavanā bhāvano jene prem chhe tene bhav-bhayano ḍar nathī. shun thāy? are! e kyāy bhavasamudramān khovāī jashe.

juone, āvī satya vāt bahār āvī tyān jainamān paṇ koī lokoe gaḍabaḍ ūbhī karī chhe. pt.. shrī phūlachandajī siddhāntashāstrī ‘jain tattvamīmānsā’ mān lakhe chhe ke- (pān 290)

“jyārathī badhā dravyonī kramabaddha (kramaniyamit) paryāyo thāy chhe evun


PDF/HTML Page 3392 of 4199
single page version

tathya pramukharūpathī badhānī sāme bahār āvyun chhe tyārathī ek be vidvāno taraphathī kevaḷagnānanā viṣhayamān shaṅkā upasthit karavāmān āvī chhe. temanā manamān evun shalya chhe ke kevaḷagnānane sarva dravyo ane tenī sarva paryāyonun gnātā mānī levāthī sarva dravyonī paryāyo kramabaddha siddha thaī jashe. parantu teo ām thavā devā chāhatā nathī, jethī teo kevaḷagnānanā sāmarthya upar ukta prakāranī shaṅkāo karavā lāgyā chhe. parantu teo āvī shaṅkā karatī veḷā e bhūlī jāy chhe ke jainadharmamān tattvaprarūpaṇāno ādhār ja kevaḷagnān chhe.”

bhāī! ‘svāmī kārtikey-anuprekṣhā’ mān spaṣhṭa kahyun chhe ke je dravyanī jyān je kṣhetre, je kāḷe je paryāy, je rīte, je prakāre thavānī hoy tyān te kāḷe te ja thāy chhe; ane āvun je māne te samyagdraṣhṭi chhe. āḍī-avaḷī thāy, vā ānāthī ā thāy-evun māne te kudraṣhṭi chhe.

ahīn kahe chhe-paradravya jene nimitta chhe evā gnānaguṇanā svabhāvathī bharelo chetayitā chhe te gnānasvabhāve upaje chhe. ahāhā....! ātmā kevaḷagnānanī paryāye upaje chhe tyān paradravya-lokālok ākhun-nimitta chhe, paṇ lokālok chhe māṭe kevaḷagnānanī paryāy thāy chhe em nathī. tathā lokālok pariṇame chhe tene kevaḷagnān nimitta chhe, paṇ kevaḷagnānanī paryāy chhe māṭe lokālok pariṇame chhe em nathī. arasaparas banne nimitta chhe, paṇ tyān kartākarmabhāv nathī. banne paraspar anukūḷ sāthe rahel chhe, bas. ātmasiddhimān shrīmade kahyun chhe ke-

nay nishchay ekāntathī āmān nathī kahel,
ekānte vyavahār nahi, banne sāthe rahel.

banne sāthe rahel chhe. eno artha shun? ke ānāthī ā chhe em nathī. dravya- saṅgrahanī gāthā 47 mān āve chhe ke-nishchay ane vyavahār mokṣhamārga-banne dhyānamān pragaṭ thāy chhe. have emān vyavahār pahelo ne nishchay pachhī em chhe ja kyān? svarūpanī draṣhṭi ne ramaṇatā thatān nishchay ratnatray pragaṭ thāy chhe ane tyāre te ja kāḷe je rāg bākī rahyo chhe tene ārop karīne vyavahārathī vyavahāramokṣhamārga kahevāmān āve chhe. ā pramāṇe nishchay-vyavahār banne sāthe vidyamān chhe. vyavahārano rāg je te kāḷe chhe tene nimitta kahevāmān āve chhe.

hamaṇān hamaṇān koī paṇḍito svīkāravā lāgyā chhe-em ke sonagaḍhavāḷāo nimitta mānatā nathī em nathī, nimitta chhe, paṇ nimittathī upādānamān kāī kārya thāy chhe em mānatā nathī. hā, bhāī! em ja chhe. gnānanī pariṇati thāy tyān


PDF/HTML Page 3393 of 4199
single page version

rāg nimitta chhe ane rāgane gnānanī pariṇati nimitta chhe; paṇ gnānathī rāg thayo ke rāgathī gnān thayun em chhe nahi. ahīn chetayitā shabda chhe, chetayitā shabdathī gnānanun je pariṇaman thayun enī ahīn vāt chhe. chetayitā gnānarūpe pariṇamyo te rāgane nimitta chhe, ane tene rāg nimitta chhe; paṇ kartākarma nahi. ahā! bhagavān kevaḷīnā shrīmukhethī je indro, mahāmunivaro ane chār gnānanā dhaṇī gaṇadharoe sāmbhaḷī te ā vāt chhe, mahā sūkṣhma ne gambhīr! ahā! chār gnānanā dhaṇī bhagavān gaṇadharadev ati namra thaī je vāṇī sāmbhaḷavā bese tenī shī vāt! ahā! te asādhāraṇ alaukik ā vāt chhe.

ahā! dharmī puruṣhanī draṣhṭi dhruv upar chhe. tene rāganī ekatvabuddhinun pariṇaman nathī. ahā! tene samayasamayanun kramabaddha je gnānanun pariṇaman thāy chhe temān te, te te kāḷe je rāg chhe tene te (pr̥uthak) jāṇe chhe. tyān je rāg chhe te gnānanā pariṇamanamān nimitta chhe bas. te te rāgane gnānanā pariṇamanamān nimitta kahevāmān āve chhe. eno artha e ke e banne sāthe chhe. bākī rāg kartā ne gnānanun je pariṇaman thayun te kārya em nathī; tathā gnān kartā ne je rāg thayo te kārya em paṇ nathī. kharekhar to gnānanun pariṇaman te kārya ane bhagavān ātmā teno kartā-em kahīe e paṇ bhed-upachār chhe. vāstavamān gnānanī pariṇatino kartā te pariṇati pote chhe; ātmāne teno kartā kahevo te bhedopachār chhe, vyavahār chhe. āvī gajab vāt chhe prabhu! sat ja āvun chhe; bhagavāne jevun bhāḷ‌yun tevun bhākhyun chhe, ane te ā chhe.

ahā! āmān to paryāy-paryāyanī svatantratāno ḍhaṇḍhero pīṭayo chhe. ahā! gnānasvarūp bhagavān ātmā-tenī gnānanī paryāy kramabaddha thāy te svatantra chhe. rāg chhe māṭe gnān thāy chhe e to kyāy dūr rahyun, dravya (trikāḷī) chhe māṭe tenī gnānanī paryāy thāy chhe em paṇ nathī; kemake dravya to sadāy chhe, chhatān pariṇati ekarūp thatī nathī, bhinna bhinna thāy chhe. paryāy bhinna bhinna thāy chhe e paryāyanun potānun svatantra kārya chhe em siddha kare chhe. āvī vāt bahu jhīṇī!

have āvun, bahāramān ras hoy eṭale māṇasane ākarun lāge eṭale kahe ke- dayā karo ne dān karo ne vrat karo ne upavās karo ityādi. paṇ bāpu! e dharma nathī, evun evun to anantavār karyun prabhu! paṇ e to badhī rāganī kriyā bhagavān! ahīn kahe chhe-e tārā gnānasvabhāvanā pariṇamanamān nimittapaṇe jāṇavālāyak chhe, bas. vaḷī te rāganī kriyāmān gnānanun pariṇaman paṇ nimitta tarīke chhe, eṇe rāg utpanna karyo chhe em nathī. ahāhā.....! ā samayasār to apār gambhīr, jāṇe kevaḷagnānano kakko!!


PDF/HTML Page 3394 of 4199
single page version

bhāī! ā to mārag judī jātano chhe bāpā! arere! mārganā bhān vinā e anantakāḷathī āthaḍī maryo chhe. shrīmade kahyun chhe ne ke-

anantakāḷathī āthaḍayo, vinā bhān bhagavān;
sevyā nahi guru santane, mūkayun nahi abhimān.

arere! santoe -āchārya bhagavantoe kahelī vāt eṇe mānī nahi? sāmbhaḷīy nahi! ! ahīn kahe chhe-bhāī! ek vār prasannachitta thaī tārī prabhutānī vāt antaramān prīti lāvīne sāmbhaḷ. ahāhā...! pote bhagavān andar gnānānandanī lakṣhmīno bhaṇḍār shuddha ek gnānasvarūpī prabhu chhe. tene jeṇe joyo ne jāṇyo tene jāṇavānī (nirmaḷ) paryāy pragaṭ thaī chhe. have tene je dayā, dān, vrat, bhakti ityādino je vikalpa uṭhayo te, ahīn kahe chhe, gnān paryāyamān nimitta kahevāmān āve chhe; ane te vikalparūp rāganā pariṇāmane gnānanī paryāy nimitta kahevāmān āve chhe; arthāt gnānanī paryāy chhe te rāgane karatī nathī, pr̥uthak chhe; ne rāganī paryāy chhe te gnānane karatī nathī, pr̥uthak chhe. gnānathī rāg bhinna ja rahī jāy chhe. āvī vāt! atyāre to sāmbhaḷavā maḷavī paṇ durlabh chhe.

bhāī! jene antaraṅgamān nishchay pariṇamyo chhe tene bāhya vyavahār nimitta chhe, paṇ jene nishchay dhruv antaraṅgatattvanun gnān ja nathī tene nimitta kono kahevo? tene vyavahār nimitta kem kahīe? oho! bhagavānano mārag khūb ūṇḍo, gambhīr ne sūkṣhma chhe. vastu anant anant shaktiono piṇḍ prabhu ātmā ati sūkṣhma, ne tenā āshray vaḍe utpanna mārga paṇ sūkṣhma ne gambhīr chhe. kahe chhe-ātmānā āshraye je abandh pariṇām pragaṭ thayā temān bandhanā pariṇām nimitta chhe, ne bandhanā pariṇāmane jīvanā abandh pariṇām nimitta chhe. gajab vāt chhe. nimitta chhe eṭale bandhanā pariṇām abandhane ke abandhanā pariṇām bandhane kare em nahi. e to bey sāthe chhe bas. aho! digambar santoe vītarāgabhāvanī relamachhel karī chhe.

bhagavān ātmā anantashaktinī khāṇ chhe. evā shaktimān prabhuno jyān sva- samvedanapratyakṣha anubhav thayo tyān je gnān ne ānandanī paryāy pragaṭī te mokṣhamārga; svānubhavanī dashā te mokṣhamārga ne je rāganī dashā rahī te sansār chhe. samayasār nāṭakamān kahyun chhe ke-chhaṭhṭhā guṇasthāne jeṭalo mahāvratādino vikalpa uṭhe chhe te badho jagapanth chhe. jyānsudhī pūrṇa vītarāgatā na thāy tyānsudhī kiñchit rāg hoy chhe, bhakti, vrat, tap ādino vikalpa hoy chhe, paṇ chhe e sansār. ane jeṭalo sva-āshray thayo, jeṭalī sva- anubhavanī dashānī sthiratā thaī teṭalo mokṣhano mārag thayo; te mokṣhanun kāraṇ hovāthī mokṣhasvarūp chhe. kahyun chhe ne ke-


PDF/HTML Page 3395 of 4199
single page version

anubhav chintāmani ratan, anubhav hai ras-kūp;
anubhav mārag mokhano, anubhav mokhasvarūp.

pravachanasāramān paṇ mokṣhanā mārgane mokṣhatattva kahyun chhe. mokṣhanun kāraṇ chhe te mokṣhasvarūp chhe, ane vyavahāraratnatrayano je rāg chhe te sansār chhe, jagapanth chhe. bhāī! ā tārā sukhanā panthanī rīt kahī chhe. bhāī! tārā gnānamān nishchay to kar ke vastu āvī chhe, mārag āvo chhe. ahīn kahe chhe -

chetayitā, paradravya jene nimitta chhe evā potānā gnānaguṇathī bharelā svabhāvanā pariṇām vaḍe upajato thako, chetayitā jene nimitta chhe evā potānā (-pudgalādinā) svabhāvanā pariṇām vaḍe upajatā pudgalādi paradravyane, potānā (-chetayitānā) svabhāvathī jāṇe chhe-em vyavahār karavāmān āve chhe.

ahāhā...! jem gnānanī paryāy pragaṭ thaī chhe te gnānasvabhāvathī bharelo bhagavān pote chhe tenā āshraye thaī chhe, vyavahāraratnatrayathī nahi; tem chetayitānā pariṇām jene nimitta chhe evo je rāg te potānā (-rāganā, vibhāvanā paudgalik) svabhāvathī utpanna thāy chhe, ātmāthī nahi. vyavahāraratnatrayano rāg pudgalathī (pudgalanā āshraye) utpanna thayo chhe. rāg ke je pudgalasvabhāv chhe tene, ahīn kahe chhe, potānā gnānasvabhāvathī chetayitā jāṇe chhe-em vyavahār karavāmān āve chhe. chetayitā potānī gnān-paryāyathī rāgādi paradravyane jāṇe chhe em kahīe te vyavahār chhe em kahe chhe. ahāhā....! pudgalasvabhāv evā rāgane kare chhe e vāt to chhe nahi, ātmā potānā gnānasvabhāvanā pariṇamanathī rāgane jāṇe chhe em kahīe ey vyavahār chhe. bāramī gāthāmān āvī gayun ne ke te te kāḷe vyavahār jāṇelo prayojanavān chhe, e vāt ahīn siddha karī chhe. jāṇavānā svabhāvathī pariṇamelā bhagavān ātmānā gnānapariṇāmane rāg kare nahi, rāgane gnān kare nahi; parantu ātmā rāgane-pudgaladravyane jāṇe chhe em kahevāmān āve chhe te vyavahār chhe. lyo, āvī vāt chhe. samajāṇun kāī....?

‘vaḷī (jevī rīte gnānaguṇano vyavahār kahyo) evī ja rīte darshanaguṇano vyavahār kahevāmān āve chheḥ-

jevī rīte shvetaguṇathī bharelā svabhāvavāḷī te ja khaḍī, pote bhīnt-ādi paradravyanā svabhāve nahi pariṇamatī thakī ane bhīnt-ādi paradravyane potānā svabhāve nahi pariṇamāvatī thakī, bhīnt-ādi paradravya jene nimitta chhe evā potānā shvetaguṇathī bharelā svabhāvanā pariṇām vaḍe upajatī thakī, khaḍī jene nimitta chhe evā potānā (- bhīnt-ādinā) svabhāvanā pariṇām vaḍe upajatā bhīnt-ādi paradravyane potānā (- khaḍīnā) svabhāvathī shvet kare chhe-em vyavahār karavāmān āve chhe;’ .......


PDF/HTML Page 3396 of 4199
single page version

juo, shvetaguṇathī bharelī khaḍī chhe te pote bhīnt-ādi paradravyanā svabhāve thatī nathī; tem ja te khaḍī bhīnt-ādi paradravyane potānā svabhāvarūp karatī nathī. to shun chhe? to kahe chhe-khaḍī svabhāvathī ja potānī saphedāīpaṇe upaje temān bhīnt-ādi paradravya nimitta chhe; ne potānā svabhāve upajatā bhīnt-ādi paradravyane khaḍīnī saphedāī nimitta chhe. arasaparas nimitta chhe eṭalun; koī koīnun kāī kare em nahi. ā pramāṇe nimitta hovāthī khaḍī bhīnt-ādi paradravyane potānā svabhāvathī saphed kare chhe-em vyavahār karavāmān āve chhe. ā draṣhṭānt kahyun, have siddhānt kahe chheḥ-

‘tevī rīte darshanaguṇathī bharelā svabhāvavāḷo chetayitā paṇ, pote pudgalādi paradravyanā svabhāve nahi pariṇamato thako ane pudgalādi paradravyane potānā svabhāve nahi pariṇamāvato thako, pudgalādi paradravya jene nimitta chhe evā potānā darshanaguṇathī bharelā svabhāvanā pariṇām vaḍe upajato thako, chetayitā jene nimitta chhe evā potānā (- pudgalādinā) svabhāvanā pariṇām vaḍe upajatā pudgalādi paradravyane potānā (- chetayitānā) svabhāvathī dekhe chhe-em vyavahār karavāmān āve chhe.’

juo, shun kahe chhe? ke chetayitā-bhagavān ātmā-ahāhā.....! ātmā to gnānānandalakṣhmīno nāth prabhu svarūpathī bhagavān ja chhe. ame to ātmāne bhagavān ja dekhīe ne kahīe chhīe. samayasār, gāthā 72 nī ṭīkāmān āchāryadeve ātmāne traṇavār ‘bhagavān ātmā’ kahīne bolāvyo chhe. tyān traṇ bol līdhā chhe. em ke - 1. āsravo- dayā, dān, bhakti ādi vikalpo ashuchi chhe, bhagavān ātmā shuddha ek gnāyak prabhu atyant shuchi chhe.

2. āsravo jaḍasvabhāv hoī chaitanyathī anyasvabhāvavāḷā chhe, bhagavān ātmā sadāy shuddha chaitanyasvabhāvamay chhe.

3. āsravo ākuḷatāne upajāvanārā evā duḥkhanā kāraṇo chhe, bhagavān ātmā sadāy nirākuḷasvabhāv hovāthī duḥkhanun akāraṇ ja chhe. ā pramāṇe traṇ bol dvārā tyān ātmāne ‘bhagavān ātmā’ kahyo chhe.

ahāhā....! jem jhūlāmān bāḷakane mātā jhūlāve tyāre tenī prashansānān gīt gāīne mātā tene uṅghāḍī de chhe; tem ahīn paramātmā ‘bhagavān ātmā’ nān gīt gāīne bhavya jīvone uṅghamānthī jagāḍe chhe. ahāhā....! jāg re jāg nāth! tun to bhagavānasvarūp chho. rāgamān ekatābuddhi kare e tane na shobhe. pañchamahāvratanā


PDF/HTML Page 3397 of 4199
single page version

pariṇām paṇ ashuchi chhe, jaḍ chhe, duḥkhanān ja kāraṇ chhe. ahāhā....! vyavahāranā pakṣhavāḷā rāḍ nākhī jāy evī vāt chhe ne? paṇ bhāī! vikalpanī je vr̥utti uṭhe chhe te jaḍ chhe ane enāthī bhinna paḍī svānubhav karavo ne svamān ja rahevun e ja ā manuṣhyabhavamān karavā jevun kartavya chhe.

dharmī puruṣhane dayā, dān, vrat, bhakti ityādinā vikalpa āve chhe kharā, paṇ te vikalpa tenā gnānanun gney chhe, shraddhānamān hey chhe ane chāritranī apekṣhāe te doṣh chhe, jher chhe. dharmātmā puruṣh kaṇamātra rāgane hey ja jāṇe chhe, māne chhe.

tyāre koī paṇḍit vaḷī shubhabhāvane-puṇyabhāvane upādey māne chhe.

are bhagavān! tun shun kahe chhe? ahīn to spaṣhṭa vāt chhe ke rāgamātra hey chhe, kemake rāg ashuchi chhe, jaḍasvabhāv chhe ne duḥkhanun kāraṇ chhe. ahāhā....! dhruvanā dhyān vinā traṇakāḷamān samyagdarshan pragaṭ thatun nathī; nimittathī nahi, shubharāgathī nahi ne paryāyanā lakṣhathī paṇ samyagdarshan thatun nathī; ekamātra nityānand dhruvadhām prabhu ātmānī draṣhṭi karavāthī samyagdarshan thāy chhe. āvī vāt chhe. samajāṇun kāī....?

ahāhā....! bhagavān ātmā sadā nirākuḷasvabhāv chhe te rāganun kāraṇey nathī ne rāganun kārya paṇ nathī. shun kīdhun? nirākuḷ ānandano nāth prabhu ātmā rāganun kāraṇ nathī. ātmā kāraṇ ane rāg tenun kārya em nathī. ahāhā....! shuddha ek gnānānandasvabhāvī vastu malin rāganun kāraṇ kem thāy? vaḷī vyavahāraratnatrayano rāg kāraṇ ne nishchayaratnatray enun kārya em paṇ nathī. ā to bhagavānanī vāṇī bāpu! videhamān jaīne shrī kundakund prabhu ā laī āvyā chhe. temān ā kahe chhe ke bhagavān ātmā rāganun kāraṇ paṇ nathī, kārya paṇ nathī. mārga to āvo chhe prabhu! bhagavānanun tattvagnān ati sūkṣhma chhe, paṇ shun thāy? tattvadraṣhṭi thayā vinā enā janma-maraṇanā ant āve em nathī.

ahīn kahe chhe-bhagavān ātmā darshanaguṇathī bharelā svabhāvavāḷun ek dravya chhe. āmān ‘darshan’ shabda vaḍe darshanaguṇ ne shraddhāguṇ -em bannenī vāt chhe. ahāhā....! dekhavānā svabhāvathī paripūrṇa ne shraddhānā svabhāvathī paripūrṇa bharelo evo bhagavān ātmā chhe. to shun kahe chhe? ke āvo ātmā chetayitā prabhu pudgalādi paradravyanā svabhāvarūpe pariṇamato nathī. ahāhā....! jem shvetaguṇathī bharelī khaḍī bhīntarūpe thatī nathī tem bhagavān ātmā sharīrādi ke rāgādirūpe thato nathī. bhāī! ātmā vyavahāraratnatrayanā vikalpapaṇe thato nathī.


PDF/HTML Page 3398 of 4199
single page version

vaḷī pudgalādi paradravyane ātmā potānā svabhāvarūpe pariṇamāvato-karato nathī. ahāhā...! ā sharīr to hāḍ-māns ne chāmaḍān prabhu! te-rūpe ātmā thato nathī e to ṭhīk, shubharāganā svabhāve paṇ ātmā thato nathī tathā rāgane, sharīrādine potārūp karato nathī. āvī sūkṣhma vāt! bhāī! rāg je utpanna thāy chhe tene paramātmā pudgal kahe chhe. jaḍasvabhāv chhe ne? tethī pudgalanā pariṇām kahīne tene pudgal kahī dīdho chhe. ātmā sachchidānand prabhu shuddha ek chaitanyasvabhāv chhe ane paryāyamān rāg je utpanna thāy chhe te jaḍ hovāthī pudgalasvabhāv chhe. bhāī! ā sharīrādi ne paisā-dhūḷ vagere to pudgalamay chhe, paṇ rāg je thāy chhe tey pudgalamay chhe āvī vāt!

tyāre boṭādamān ek vār koīe prashna karyo hato ke -mahārāj! tame paisāne dhūḷ, dhūḷ-em vāramvār kaho chho, paṇ paisā vinā kāī chāle chhe?

tyāre kīdhun ‘tun ke-bhāī! bhagavān ātmā sadāy potānā shuddha ek chaitanyasvabhāvathī astirūp chhe ane lakṣhmī-dhūḷ ādithī nāstipaṇe chhe. ā badhā karoḍapatio em māne ke ame lakṣhmīpati chhīe, paṇ dhūḷey lakṣhmīpati nathī; kemake lakṣhmī-dhūḷano ātmāmān kadīy pravesh thaī shakato nathī, are! e bannene paraspar aḍavānoy sambandh nathī. bāpu! anantakāḷamān tun lakṣhmī vinā ja rahyo chhe, jo lakṣhmī tārī thaī jāy to tun jaḍ ja thaī jāy. lakṣhmī vinā na chāle em tun māne e to tārun pāgalapaṇun chhe; em mānanārā karoḍapatioy badhā pāgal ja chhe. shun thāy? ākarun lāge paṇ ā vastusvarūp chhe.

bhāī! tārī samr̥uddhi ane tārā vaibhavanī vāt tun ek vār sāmbhaḷ. ahāhā....! gnān ane ānandanī trikāḷī sampadāthī bharelo chaitanyanidhi prabhu tun bhagavān ātmā chho. ahāhā.....! āvī nij chaitanyasampadāne chhoḍīne, ahīn kahe chhe, ātmā pudgalādirūp ne rāgādirūp kadī thato nathī. koī game te māno, ātmā sadā ek gnāyakasvarūpe ja rahyo chhe. pravachanasār, gāthā 200 nī ṭīkāmān āchārya bhagavān kahe chhe keḥ- je anādi sansārathī ā ja sthitie (gnāyakabhāvapaṇe ja) rahyo chhe ane je moh vaḍe anyathā adhyavasit thāy chhe, te shuddha ātmāne, ā hun mohane ukheḍī nākhīne, ati niṣhkamp raheto thako, yathāsthit ja (jevo chhe tevo ja) prāpta karun chhun.

are bhāī! trilokīnāth paramātmānān ā kaheṇ āvyān chhe teno tun svīkār kar. moṭā gharanun kaheṇ āve to jem lokamān sagapaṇ kare ja, pāchhun na ṭhele, tem ā bhagavānanān kaheṇ āvyān chhe tene tun pāchhān na ṭhel. ahāhā.....! kahe chhe-prabhu!


PDF/HTML Page 3399 of 4199
single page version

tun gnān-ānandanī lakṣhmīthī bharelo bhagavān chho, rāgarūpe tun kadīy thayo nathī, ne rāgane kadīy potārūp karato nathī. ahā! rāganun vedan chhe te paryāyamān chhe, paṇ bhagavān ātmā to sadāy nirākuḷasvabhāv ek gnāyakapaṇe rahyo chhe.

ahā! draṣhṭinā viṣhayanī apekṣhāe duḥkhanun-rāganun vedan chhe te ātmāne nathī, paṇ gnānanī apekṣhāthī juo to samyagdraṣhṭine jeṭalo rāg āve chhe eṭalun tyān ene duḥkhanun vedan paṇ chhe. ahā! digambar munirāj ke jene traṇ kaṣhāyanā abhāvanī vītarāgī shāntimān nivās chhe tene pañchamahāvratādino jeṭalo vikalpa uṭhe chhe eṭalun duḥkh chhe ane te jagapanth chhe. samayasār nāṭakamān kahyun chhe ke-

‘tā kāran jagapanth īt, ut siv mārag jor;
paramādī jagakau dhukai, aparamādi siv or.’

ahā! jeṭalo pramādano vikalpa chhe te jagapanth chhe. have āvī vāt olā shubhanī ruchivāḷāne ākarī paḍe paṇ bāpu! e to tārī kāyaratā chhe. shāstramān shubhabhāvanī ruchivāḷāne kāyar-napunsak kahyā chhe. samayasāramān (gāthā 39 thī 43nī ṭīkāmān) “ā jagatamān ātmānun asādhāraṇ lakṣhaṇ nahi jāṇavāne līdhe napunsakapaṇe atyant vimūḍh thayā thakā.....” ityādi vachan āve chhe temān rāgane potārūp mānanār mūḍh jīv napunsak chhe em kahyun chhe. chhe ke nahi andar? bhāī! tene napunsak kahyo chhe kemake jem napunsakane prajā thatī nathī tem ene-puṇyanī ruchivāḷāne-dharmanī prajā pākatī nathī. ahā! tenun vīrya svarūpanī rachanā karavānun kām karatun nathī.

jenī draṣhṭi andar shuddha chaitanyasvabhāvamay ātmā upar chhe tene rāg āve tyāre puṇya bandhāy te puṇyānubandhī puṇya chhe; jenī draṣhṭi rāg upar chhe, jene shubhanī ruchi chhe, tene rāg āve tyāre puṇya bandhāy te pāpānubandhī puṇya chhe. lyo, bemān āvaḍo moṭo pher chhe. are! jainadharma shun chīj chhe enī lokone khabar nathī. andar ānandano nāth nirmaḷānand prabhu ātmā chhe tenī draṣhṭi ne tenī ja ramaṇatā karavāthī dharma thāy chhe, rāganī ruchivāḷā to mithyātvabhāvamān rahelā chhe. rāgathī potānun bhalun thavānun mānanārā to mūḍh napunsak chhe, temane dharmanī prāpti thatī nathī. āvo mārag! ahāhā....! ā samayasāramān to tattvagnānanā dariyā bharyā chhe.

ahā! darshanaguṇathī bharelā ātmānī jene draṣhṭi thaī te rāgane potārūp karato nathī, ane pote rāgarūp thato nathī. darshanaguṇanā svabhāvathī bharelā ātmānī draṣhṭi thatān darshanaguṇanī dekhavānī-shraddhavānī je paryāy pragaṭ thaī te paryāyamān rāgādi bhāv nimitta chhe. nimitta chhe eṭale te draṣhṭinī nirmaḷ paryāy kāī nimittathī thaī chhe em


PDF/HTML Page 3400 of 4199
single page version

artha nathī. nimitta ek bījī chīj chhe bas, paṇ nimitta kāī jīvanī paryāyane karatun nathī. tevī rīte rāganā pariṇām chhe temān darshanaguṇanī paryāy nimitta chhe, tyān darshanaguṇanā kāraṇe rāg thayo chhe em nathī. ahā! arasaparas nimitta chhe, paṇ darshanaguṇanā kāraṇe rāg nahi ne rāganā kāraṇe darshanaguṇanī paryāy nahi. banne bhinna bhinna chīj chhe. aho! ā alaukik vāt chhe. kahe chhe-

chetayitā, potānā (-pudgalādinā) svabhāv vaḍe upajatā pudgalādi dravyane potānā (arthāt chetayitānā) svabhāvathī dekhe chhe athavā shraddhe chhe-em vyavahār karavāmān āve chhe. rāganī shraddhā kare chhe em kahīe te vyavahār chhe. shraddhā to svasvarūpanī potānī chhe, paṇ nimittanī mukhyatāmān je kahevāy chhe ke rāganī shraddhā kare chhe’-te vyavahār chhe. svasvarūpanun potānun shraddhān-darshan te nishchay chhe. āvī vāt chhe.

‘vaḷī (jevī rīte gnān-darshanaguṇano vyavahār kahyo) evī ja rīte chāritraguṇano vyavahār kahevāmān āve chheḥ-

jevī rīte shvetaguṇathī bharelā svabhāvavāḷī te ja khaḍī, pote bhīnt-ādi paradravyanā svabhāve nahi pariṇamatī thakī ane bhīnt-ādi paradravyane potānā svabhāve nahi pariṇamāvatī thakī, bhīnt-ādi paradravya jene nimitta chhe evā potānā shvetaguṇathī bharelā svabhāvanā pariṇām vaḍe upajatī thakī, khaḍī jene nimitta chhe evā potānā (- bhīnt-ādinā) svabhāvanā pariṇām vaḍe upajatā bhīnt-ādi paradravyane, potānā (- khaḍīnā-) svabhāvathī shvet kare chhe-em vyavahār karavāmān āve chhe;....’

ahāhā....! shvetaguṇanā svabhāvathī bharelī khaḍī bhīnt-ādine shvet kare chhe em kahevāmān āve chhe te, kahe chhe, vyavahār chhe. vāstavamān to potānā shvet svabhāve pariṇamatī khaḍī potānī saphedāīne kare chhe, te kāī bhīnt-ādirūpe thatī nathī, ne bhīt- ādine potārūp karatī nathī. shun kīdhun? khaḍī kāī bhīntamān praveshatī nathī, ne bhīnt- ādine potānī saphedāīrūp karatī nathī. hā, khaḍī ne bhīnt-ādi arasaparas nimitta chhe. nimitta ho. paṇ teo ekabījānun kāī karatān nathī. āvun ja vastusvarūp chhe, māṭe khaḍī bhīnt-ādine shvet kare chhe em mātra vyavahārathī-upachārathī kahevāmān āve chhe. samajāṇun kāī...? ā draṣhṭānt kahyun. have siddhānt kahe chheḥ-

‘tevī rīte jeno gnānadarshanaguṇathī bharelo, paranā apohanasvarūp svabhāv chhe evo chetayitā paṇ, pote pudgalādi paradravyanā svabhāve nahi pariṇamato thako ane