PDF/HTML Page 3501 of 4199
single page version
ahāhā...! ātmā sachchidānandasvarūp prabhu chhe te parane jāṇatān parane laīne tene jāṇapaṇun-gnān thayun chhe em to nahi, paṇ parane laīne tene rāgādi vikār thāy chhe em paṇ nathī. ahā! shabdādi par padārtho nindā-prashansā ādirūpe svabhāvathī ja vichitrapaṇe pariṇame chhe, te shabdādine ātmā kare chhe em nahi tathā te shabdādi padārthone kāraṇe ātmāne rāgādi vikriyā thāy chhe em paṇ nahi. shabdādi padārtho to sahaj ja potānā bhāvathī pariṇame chhe. temān ātmāne shun chhe? kāī nathī, na to ātmā shabdādine kare chhe, na to shabdādi ātmāne kāī rāgādi vikār kare chhe. bhagavān kevaḷīnā guṇ gnānamān jaṇāy, paṇ te kāī jīvane rāg utpanna kare chhe em nathī. ā kevaḷī chhe em āne gnān thāy te paṇ kevaḷīne laīne chhe em nahi, ane āne kevaḷī prati rāg thāy te paṇ kevaḷīne laīne chhe em nahi. bhāī! ā to pratyek vastunā svatantra pariṇamanano ḍhaṇḍhero chhe. koīnun pariṇaman koī parathī chhe em kevaḷīnā māragamān chhe ja nahi. parathī vikār paṇ nahi ane parathī guṇanī dashā paṇ nahi.
koīe gāḷ dīdhī ane āne dveṣh thayo to te gāḷane laīne thayo em chhe nahi. gāḷamān (shabdamān) evī tākāt nathī ke tane e dveṣh utpanna kare, ane e gāḷathī tane dveṣh thāy evun tārun svarūp paṇ nathī. tem koī prashansā-abhinandan kare to te prashansānā shabdathī tane rāg upaje em paṇ nathī. koī em māne e to enī jūṭhī mānyatā chhe. bhāī! paramāṇu vichitra pariṇāmarūpe svabhāvathī ja pariṇame emān tāre shun? rāgadveṣhādi bhāvo par vaḍe utpanna karī shakātā nathī ane par jīvane rāgadveṣh karatā nathī. aho! param bhedagnānanun kāraṇ evun ja vastunun svarūp chhe. samajāṇun kāī...! bhāī....! ā mūḷ vāt chhe.
samyagdraṣhṭi rāgane potāno mānato nathī. tene rāgādi to thāy chhe ane te tene karmanun kārya samaje chhe te kevī rīte chhe?
samādhānḥ- bhāī! emān apekṣhā bījī chhe. gnānīne-samyagdraṣhṭine rāganī ruchi nathī. rāg potānun kartavya chhe em tene nathī. chhatān karmanā (chāritramohanā) udayavash tene kamajorīne līdhe rāgādi thāy chhe to te svabhāvajanit kārya nahi hovāthī tene karmanun kārya kahevāmān āve chhe. karma kare chhe em nahi, paṇ karmanā prasaṅgamān rāg thāy chhe tethī tene vivakṣhāthī karmanun kārya kahe chhe. bhāī! mātra shabdane pakaḍe ane bhāv samaje nahi to ā samajāy evun nathī. bhāī! je vivakṣhāthī vāt hoy te
PDF/HTML Page 3502 of 4199
single page version
vivakṣhā yathārtha samajavī joīe. bākī karmanī tākāt nathī ke te jīvane rāgādi utpanna kare. juo, ā shun kahe chhe? svabhāvathī ja vichitra pariṇatirūpe pariṇamatā bāhya padārtho jīvane jarāy vikriyā utpanna karī shaktā nathī. aho! āchāryadeve thoḍā shabdomān ghaṇun badhun bharī dīdhun chhe. vartamān gnānanī hīn (alpagna) dashā chhe te kāī gnānāvaraṇīy karmane laīne chhe em nathī.
bhāī! par vaḍe paranī dashā thāy e mānyatā ja jūṭhī chhe, bhram chhe. bhagavānanun bimb joyun māṭe mane shubharāg thayo em koī māne te khoṭun chhe. tem koī pāpīne jotān dveṣh thāy te pāpīne kāraṇe thayo chhe em māne te paṇ khoṭun chhe. vichitra pariṇatirūpe sāmeno padārtha pariṇamyo te tenī dashā chhe, emān ātmāne shun chhe? kāī nathī. have kahe chhe-
‘ā rīte ātmā dīvānī jem par pratye sadāy udāsīn chhe (arthāt sambandh vagarano, taṭastha chhe) -evī vastusthiti chhe, topaṇ je rāg-dveṣh thāy chhe te agnān chhe.’
bhāī! paradravyamān tākāt nathī ke te tane rāg utpanna karāve ane tārun paṇ evun svarūp nathī ke par vaḍe tārāmān rāg utpanna thāy. ātmā paryāye paryāye svatantra-svādhīn chhe; vikār parane laīne nahi, par vaḍe nahi; ane guṇanī dashā paṇ par vaḍe nahi.
to vajravr̥uṣhabhanārāch sanhanan hoy tene kevaḷagnān thāy chhe em kahyun chhe e kevī rīte chhe!
bhāī! e to nimittanun gnān karāvavā māṭenun kathan chhe. vajravr̥uṣhabhanārāch sanhanan kevaḷagnān pragaṭ thavāmān bāhya nimitta chhe, kāī enāthī kevaḷagnān utpanna thāy chhe em nathī. saṅghayaṇ to jaḍanī avasthā chhe; te jīvane shun kare? jem nirmaḷ ratnatrayarūp chāritranī dashā manuṣhyapaṇāmān pragaṭ thāy chhe, narak-dev-tiryañchamān nahi; paṇ tethī kāī manuṣhyadashā chhe tenāthī kāī chāritra pragaṭ thāy chhe em nathī. vāstavamān ātmāne chāritra pragaṭ thavāmān paranī apekṣhā ja nathī. bhāī! par tārāmān chāritra utpanna kare evī paramān shakti ja nathī. bhagavāne jīvādi nav tattva kahyān chhe, tyān kāī ek tattva koī bījā tattvanun kāī kare evun vastusvarūp nathī. samajāṇun kāī...!
ā rīte ātmā dīvānī jem par pratye udāsīn chhe, sambandh vagarano chhe. dīvo hoy ne dīvo, te ghaṭapaṭane, ghaṭapaṭ chhe māṭe prakāshe chhe em nathī; ane ghaṭapaṭ dīvāne prakāsharūp kare chhe em paṇ nathī. dīvāno svabhāv ja svaparane prakāshavāno chhe ane tethī sahaj ja te prakāshe chhe.
PDF/HTML Page 3503 of 4199
single page version
have āvo mārag! bichārāne samajavānī phurasad na maḷe! āvo manuṣhya-bhav māṇḍ maḷyo, emān raḷavā-kamāvāmān ne bāyaḍī-chhokarān pāchhaḷ ne viṣhayamān badho vakhat chālyo jāy. parantu bhāī! avasar chālyo jāy chhe. āvo manuṣhyabhav anant kāḷe maḷe, ā to bhavano abhāv karavāno kāḷ chhe. āmān kāī na karyun ne karma kare te kharun-em besī rahyo to tārā hāl bhuṇḍā chhe bhāī! kyāy bhavasamudramān khovāī jaīsh.
jīv potānā ūndhā puruṣhārthathī samajato nathī; ne sulaṭā puruṣhārthathī potānun svarūp tene samajāy tevun chhe. karma tane kāī kare evī karmanī shakti nathī, ne karmathī tārāmān bhūl thāy evun tārun svarūp nathī. kahyun ne ke ātmā dīvānī jem par pratye udāsīn chhe. juo, ā vastusthiti chhe. jem dīvo taṭastha chhe tem ātmā par pratye taṭastha chhe. jem nadīmān pāṇīno pravāh chālyo jāy tyān banne kāṇṭhā taṭastha chhe, kāṇṭhāne laīne pravāh chāle chhe em nathī, tem ātmā parane jāṇe chhe te taṭastha-sambandharahit rahīne jāṇe chhe. āvo mārag chhe bhāī!
ahā! anantakāḷamān anantavār eṇe agiyār aṅg ‘paḍh ḍālā’ , parantu are eṇe svarūpamān anrtadraṣhṭi karī nahi! bhagavān ātmā gnānasvarūp gnānano sāgar prabhu chhe tene sparshīne gnān pragaṭ thāy chhe, parathī gnān thatun nathī. āvī vastusthiti chhe topaṇ tene rāgadveṣh thāy chhe te agnān chhe.
‘shabdādik jaḍ pudgaladravyanā guṇo chhe. teo ātmāne kāī kahetā nathī ke “tun amane grahaṇ kar (arthāt tun amane jāṇ);” ane ātmā paṇ potānā sthānathī chyut thaīne temane grahavā (-jāṇavā) temanā pratye jato nathī.’
juo, shabdādik jaḍ pudgaladravyanā pariṇāmarūp hovāthī jaḍ chhe. teo kāī ātmāne kahetā nathī ke tun amane jāṇ. teo to potapotānā bhāvathī pariṇamī rahyā chhe bas. vaḷī ātmā paṇ potānun sthān chhoḍī temane grahavā temanā pratye jato nathī. arthāt ātmā shabdādirūp thaī temane grahato- jāṇato nathī. svaparane jāṇavun e to ātmāno sahaj svabhāv chhe. bhāī! pratyek padārthanun dravya, enā guṇ arthāt shakti ane enī paryāy-sarva svatantra chhe; temān parano bilakul adhikār nathī. samyagdarshan thayā pachhī vikār thāy chhe te parane laīne thāy chhe em koī kahe to e barābar nathī.
jem koī musāphar ek gām chhoḍī bīje gām jāy tyān te gām tene kahetun nathī ke ‘ahīn tun rokāī jā’; tem ātmā shabda, sparsha, ras, gandh, varṇa ityādine jāṇe chhe to te shabdādi tene kahetā nathī ke ‘tun amane jāṇavā rokāī jā’ . vaḷī
PDF/HTML Page 3504 of 4199
single page version
ātmā paṇ potānā sthānathī khasīne temane jāṇavā temanā pratye jato nathī arthāt shabdādimān tanmay thato nathī. lyo, āvī vastusthiti chhe. paṇ are! andar pote bhagavatasvarūp chidānand prabhu virāje chhe tenī sanmukh te thato nathī ane bahār shabdādi padārthonā lakṣhamān bharamāī gayo chhe!
have kahe chhe- ‘jem shabdādik samīp na hoy tyāre ātmā potānā svarūpathī ja jāṇe chhe, tem shabdādik samīp hoy tyāre paṇ ātmā potānā svarūpathī ja jāṇe chhe.’
shabdādi padārtho dur ho ke samīp ho, ātmā temane potānā svarūpathī ja jāṇe chhe. ‘svarūpathī ja jāṇe chhe’ -em kahevāno āshay em chhe ke-jene nij chaitanyasvarūp gnātādraṣhṭā prabhunun antaramān bhān thayun chhe te par padārthone jāṇavāmān rokāto nathī, potāne jāṇatān sahaj ja teno svapar prakāshak svabhāv pragaṭ thāy chhe. have kahe chhe-
‘ām potānā svarūpathī ja jāṇatā evā ātmāne potapotānā svabhāvathī ja pariṇamatān shabdādik kiñchitmātra vikār karatān nathī, jem potānā svarūpathī ja prakāshatā evā dīvāne ghaṭapaṭādi padārtho vikār karatā nathī tem,....’
shabda, rūp, ras, gandh, sparsha e jaḍanā guṇo chhe. teo potānā svabhāvathī ja anek svarūpe pariṇame chhe. potānā svabhāvathī ja pariṇamatā teo jīvane jarāy vikār karatā nathī. shun kīdhun? prashansā ke nindāpaṇe pote ja pariṇamatā shabdo jīvane kiñchit vikār-rāgadveṣh utpanna karatā nathī. koī prashansānā shabdo kahe tethī rāg thaī āve em jarāy nathī. konī jem? to kahe chhe-svarūpathī ja prakāshatā dīvāne ghaṭapaṭādi padārtho vikār karatā nathī tem.
dīvo potānā svarūpathī ja prakāshe chhe. tene ghaṭapaṭādi padārtho vikār karatā nathī. dīvānā prakāshamān kolasā hoy to te shun dīvāne kāḷo kare chhe? jarāy nahi. dīvānā prakāshamān vīñchhī hoy to te shun? dīvānā prakāshane jheramay kare chhe? jarāy nahi. dīvāne ghaṭapaṭādi padārtho vikār karatā nathī, tem jīvane par padārtho kiñchitmātra vikār karatā nathī. dravyano svabhāv paripūrṇa paramātmasvarūp chhe evun sāmbhaḷīne tene harakh ane rāg thāy to te kāī e shabdone laīne nathī. parapadārtha jīvane vikār karāvato nathī; ane par vaḍe jīvamān vikār thāy evun jīvanun svarūp nathī.
āvo upadesh! ajāṇyāne em lāge ke jīvanī dayā pāḷavī, ne dān karavun- bhūkhyānne anāj devun, tarasyāne pāṇī pāvun, nāgānne kapaḍān devān ane rogīne auṣhadh devun-e to kāī kahetā nathī ne āvo upadesh!
hā bhāī, āvo upadesh! sāmbhaḷato kharo prabhu! paranī koṇ dayā pāḷe ane
PDF/HTML Page 3505 of 4199
single page version
ahīn kahe chhe-potānā svarūpathī ja jāṇatā evā ātmāne potapotānā svabhāvathī ja pariṇamatān shabdādik kiñchitmātra vikār karatān nathī. ahā! ‘āvo vastusvabhāv chhe topaṇ jīv shabdane sāmbhaḷī, rūpane dekhī, gandhane sūṅghī, rasane āsvādī, sparshane sparshī, guṇ-dravyane jāṇī, temane sārān-narasān mānī rāgadveṣh kare chhe, te agnān ja chhe.’ ahā! paramān rokāī rahīne rāgadveṣh kare te potāno ja aparādh chhe, emān parano kāī doṣh nathī.
have ā ja arthanun kaḷasharūp kāvya kahe chheḥ-
‘षूर्ण–एक–अच्युत–शुद्ध–बोध–महिमा अयं बोद्धा’ pūrṇa, ek, achyut ane shuddha (-vikār rahit) evun gnān jeno mahimā chhe evo ā gnāyak ātmā ‘बोध्यात्’ gney padārthothī ‘काम् अपि विक्रियां न यायात्’ jarā paṇ vikriyā pāmato nathī, ‘दीपः प्रकाश्यात् इव’ jem dīvo prakāshya padārthothī (-prakāshāvāyogya ghaṭapaṭādi padārthothī vikriyā pāmato nathī tem.
juo, shun kahe chhe? ke bhagavān ātmā pūrṇa-gnānānand svabhāvathī paripūrṇa evī vastu chhe. vaḷī te anant guṇasvabhāvamay abhed ek chhe; tathā achyut chhe. eṭale shun? ke potāno je pūrṇa dhruv ek chaitanyabhāv temānthī chyut thato nathī. ahāhā...! samyagdraṣhṭi puruṣh potānī paryāyamān ā nirṇay kare chhe ke hun pūrṇa, ek, achaḷ, shuddha, nirvikār gnānasvarūp vastu chhun. ahāhā...! āvo ek gnānasvabhāv jeno mahimā chhe evo gnāyak prabhu, kahe chhe, gneyapadārthothī jarāpaṇ vikriyā pāmato nathī. ahāhā...! enun svarūp ja jāṇavun-dekhavun chhe. paryāyamān je vikriyā pāme chhe te potāno aparādh chhe, koī gneyane kāraṇe vikriyā pāme chhe em nathī.
ahāhā...! gnān ek jeno svabhāv chhe te gnāyak prabhu ātmā gney padārtho-te dev-guru-shāstra ho ke strī-putra-parivār ho ke anya ho-te gneyane jāṇavāmātrathī vikriyā-rāg thāy chhe em nathī, kemake jāṇavun e to enun svarūp chhe. bhagavān kevaḷī samasta gneyone-traṇakāḷ traṇalokane-kevaḷagnānamān ek sāthe jāṇe chhe, chhatān temane rāg
PDF/HTML Page 3506 of 4199
single page version
thato nathī. paragneyone jāṇatān jīvane vikār thāy chhe em nathī, parantu agnānī prāṇī bāhya chījone iṣhṭa-aniṣhṭa anukūḷ-pratikūḷ māne chhe tethī tene rāgadveṣh thāy chhe, bāhya padārtho tene rāgadveṣh kare chhe em nathī. ā ṭhīk chhe ne ā aṭhīk chhe em paragneyomān ṭhīk-aṭhīkanī jūṭhī kalpanā agnānī kare chhe tethī tene rāg-dveṣh thāy chhe, te paragneyo tene vikriyā upajāvatā nathī, vā te gneyone jāṇavāthī rāgādi thāy chhe em nathī.
ā sharīr sundar manohar chhe ane ā ghareṇān-jhaverāt enī mahān shobhā chhe- ām sharīr ane ghareṇāmmān iṣhṭapaṇānī kalpanā-bhrāntithī jīvane tatsambandhī rāg thāy chhe, paṇ te sharīrādi bāhya chīj kāī ene rāg karāve chhe em nathī. vaḷī bāhya gneyone jāṇatān rāg thāy evo gnānano paṇ svabhāv nathī. juo, chhe ne andar ke gnāyak ātmā gneyapadārthothī ‘काम् अपि विक्रियां न यायात्’ jarāpaṇ vikriyā pāmato nathī. bhāī! paravastune jāṇatān vikriyā pāme to kevaḷī paṇ vikriyā pāme, kemake kevaḷī traṇakāḷ traṇalokane jāṇe chhe. (parantu em chhe nahi.)
rāgano paṇ ātmā jāṇanār chhe, paṇ rāgane jāṇatān ene rāg thaī jāy evo eno svabhāv nathī. e to sātamī gāthāmān (bhāvārthamān) āvī gayun ke par vastuthī kāī rāg thato nathī, paṇ paryāyamān par taraph buddhi jatān je rāgī chhe tene rāg thāy chhe. shun kīdhun? darshan, gnān, chāritra chhe e to ātmānī paryāy chhe, te paryāyane jāṇatān rāg thāy em nahi, parantu rāgī chhe tene paryāyane-bhedane jāṇatān rāg thāy chhe.
ātmā vastu pūrṇa, abhed, ekarūp chhe. temān bhed pāḍavo-ā gnān chhe, darshan chhe, chāritra chhe em bhed pāḍavo-e rāg chhe. kevaḷī bhagavān bhedane jāṇe paṇ temane rāg thato nathī; ahīn to parane ne bhedane jāṇatān rāgī jīvane rāg thāy chhe, kemake tene paramān ne bhedamān ṭhīk-aṭhīkapaṇānī bhrānti chhe, kalpanā chhe. parane ke bhedane jāṇatān rāg thāy em nahi, paṇ parane jāṇatān rāgī prāṇīne rāg thāy chhe em vāt chhe. samajāṇun kāī....? bāpu! ā to nyāyano mārga chhe.
sātamī gāthānā bhāvārthamān chhelle kahyun chhe-“ahīn koī kahe ke paryāy paṇ dravyanā ja bhed chhe, avastu to nathī; to tene vyavahār kem kahī shakāy?
samādhānḥ- e to kharun chhe paṇ ahīn dravyadraṣhṭithī abhedane pradhān karī upadesh chhe. abhedadraṣhṭimān bhedane gauṇ kahevāthī ja abhed sārī rīte mālum paḍī shake chhe. tethī bhedane gauṇ karīne tene vyavahār kahyo chhe. ahīn evo abhiprāy chhe ke bhedadraṣhṭimān nirvikalpa dashā nathī thatī ane sarāgīne vikalpa rahyā kare chhe; māṭe jyān sudhī rāgādik maṭe nahi tyān sudhī bhedane gauṇ karī abhedarūp nirvikalpa anubhav karāvavāmān
PDF/HTML Page 3507 of 4199
single page version
juo, āmān bahu saras vāt karī chhe. paryāy chhe to potānī avasthā, paṇ paryāy ane bhed upar lakṣha jashe to sarāgīne vikalpa-rāg thashe, nirvikalpatā nahi thāy, tethī abhedanī draṣhṭi karāvavā paryāy ane bhedane gauṇ karī tene vyavahār kahī trikāḷī abhed vastuno āshray karāvavā tene nishchay kahyo chhe. āvo mārag! bhāī! ek nyāy phare to ākhī vastu palaṭī jāy. vītarāg thayā pachhī kevaḷī bhed ane abhed saghaḷun jāṇe chhe, paṇ vītarāg thayā bād bhedane jāṇatān rāg thāy em chhe nahi. samajāṇun kāī...?
ahīn kahe chhe-ā ek shuddha gnāyak ātmā gneyapadārthothī jarā paṇ vikriyā pāmato nathī. jem dīvo prakāshavāyogya padārthone prakāshavā chhatān vikriyā pāmato nathī. dīvo dīvo ja chhe, tem bhagavān ātmā chaitanya dīvo chhe te paravastune jāṇatān kāī vikriyā pāmato nathī. gnān gneyone jāṇe tethī rāgadveṣh utpanna thaī jatā nathī, paṇ rāgī jīvo temān ṭhīk-aṭhīkapaṇun kare tethī rāg dveṣh utpanna thāy chhe. have kahe chhe-
‘ततः इतः’ to pachhī ‘तद्–वस्तुस्थिति–बोध–वन्ध्य–धिषणाः एते अज्ञानिनः’ evī vastusthitinā gnānathī rahit jemanī buddhi chhe evā ā agnānī jīvo ‘किम् सहजाम् उदासीनताम् मुञ्चन्ति, रागद्वेषमयी–भवन्ति’ potānī sahaj udāsīnatāne kem chhoḍe chhe ane rāgadveṣhamay kem thāy chhe? (em āchāryadeve shoch karyo chhe.)
bhāī! tāro svabhāv to gnān chhe, chhatān tun ‘बोधवन्ध्य’ gnānathī vidhur-khālī kem thaī gayo? tārā svabhāvane tun kem bhūlī gayo? jāṇavun-dekhavun bas evo sahaj udāsīnatāno bhāv tene chhoḍīne arere! tun rāgadveṣhamay kem thayo? agnānīo prati āchāryadev ām khed vyakta kare chhe. āchāryadevane khed thayo chhe te karuṇāno rāg chhe. pote muni chhe ne? kevaḷī nathī; kiñchit rāg hajī vidyamān chhe eṭale āvī karuṇā thaī āvī chhe.
sarvagna parameshvar paṇ tārā gnānanun gney chhe. emane ṭhīk chhe em mānatān rāg thāy chhe. āchārya kahe chhe-are tane ā rāg kem thāy chhe? jāṇavārūp sahaj udāsīnatāne chhoḍīne tun rāgī kem thāy chhe? parane jāṇatān rāg thāy evo kāī gnānano svabhāv nathī, ane paragneyo tane rāg karāve evo gneyono svabhāv nathī. chhatān tun parane iṣhṭa- aniṣhṭa mānī rāgadveṣhamay kem thāy chhe?
juo, gnānīne rāg thāy chhe te potānī asthiratāne laīne kamajorīthī thāy chhe.
PDF/HTML Page 3508 of 4199
single page version
paragneyone jāṇatān agnānapaṇāno rāg ene thato nathī. rāg thāy chhe te be prakārathī thāy chhe-kān to agnānathī thāy chhe athavā to kamajorīthī thāy chhe; parane laīne rāg thāy chhe em bilakul nathī. gnānīne potānī kamajorīvash rāg thāy chhe, paramān iṣhṭa-aniṣhṭanī kalpanājanit rāg tene thato nathī.
pañchādhyāyīmān āve chhe ke-he gnānī, tāro to gnān svabhāv chhe; badhun jāṇ! jāṇavāmān kyān rāgadveṣh chhe. paramān ṭhīk-aṭhīkanī kalpanā karatān rāgadveṣh utpanna thāy chhe. pañchaparameṣhṭhī ṭhīk chhe evī kalpanā karīsh to tane rāg thashe, pañchaparameṣhṭhīne paragneyapaṇe mātra jāṇīsh to rāg nahi thāy. lyo, āvī vāt chhe. have bījā sāthe āmān kyān meḷ khāy?
‘gnānano svabhāv gneyane jāṇavāno ja chhe, jem dīpakano svabhāv ghaṭapaṭādine prakāshavāno chhe. evo vastusvabhāv chhe. gneyane jāṇavāmātrathī gnānamān vikār thato nathī. gneyone jāṇī, temane sārān-narasān mānī, ātmā rāgī-dveṣhī-vikārī thāy chhe te agnān chhe’
ahāhā...! ātmā sadā ek gnāyakasvabhāvī prabhu chhe. teno svabhāv gneyane mātra jāṇavāno ja chhe. gneyane jāṇavāmātrathī kāī vikār thato nathī. parantu gneyone jāṇī temān bhalā-burānī kalpanā-bhrānti karavāthī vikār-rāgadveṣh utpanna thāy chhe, ane te agnān chhe. paramān ṭhīk-aṭhīkapaṇun mānatān rāgadveṣh utpanna thāy te agnān chhe. gnānīne asthiratāno rāg thāy tenī vāt nathī. ā to paragneyomān iṣhṭa-aniṣhṭapaṇānī kalpanā karī jīv rāgī-dveṣhī thāy chhe te agnān chhe em vāt chhe. have kahe chhe-
‘māṭe āchāryadeve shoch karyo chhe ke-“vastuno svabhāv to āvo chhe, chhatān ātmā agnānī thaīne rāgadveṣharūpe kem pariṇame chhe? potānī svābhāvik udāsīn-avasthārūp kem raheto nathī?” ā pramāṇe āchāryadeve je shoch karyā chhe te yukta chhe, kāraṇ ke jyān sudhī shubh rāg chhe tyān sudhī prāṇīone agnānathī duḥkhī dekhī karuṇā upaje chhe ane tethī shoch thāy chhe.’
ahā! munirājane traṇ kaṣhāyano abhāv thayo chhe chhatān āvo karuṇāno shubharāg āve chhe. ahā! sādhu eṭale parameṣhṭhī pad! ṇamo loe savva trikālavartī sāhūṇan’ em dhavalamān pāṭh chhe.
PDF/HTML Page 3509 of 4199
single page version
ṇamo loe savva trikālavartī siddhāṇan,
ṇamo loe savva trikālavartī āiriyāṇan,
ṇamo loe savva trikālavartī uvajjhāyāṇan,
ṇamo loe savva trikālavartī sāhūṇan.
mūḷ pāṭh ām chhe; pachhī ṭūṅku karī nākhyun chhe. badhā ja bolamān ‘trikālavartī’ shabda paḍayo chhe. ām bhūt-vartamān-bhāvi tīrthaṅkarone namaskār ho evo shubhabhāv munine paṇ āve chhe. paṇ te agnānajanit nathī, chāritradoṣh chhe. parathī mane rāg thāy em mānavun te agnān chhe; munirājane. evun agnān nathī. svarūpasthiratā sampūrṇa thaī nathī tethī ashubhathī bachavā evo shubhabhāv āve chhe te chāritrano doṣh chhe. parane laīne mane rāg thāy em māne te mithyātvano doṣh chhe. munirājane to mithyātva sahit traṇ kaṣhāyano abhāv chhe. aho! munirāj to jāṇe traṇ kaṣhāyanā abhāvarūp vītarāgī shāntino samudra!
āchāryadevane karuṇāno bhāv thayo chhe te rāg chhe, chāritrano doṣh chhe; shraddhāmān kāī doṣh nathī, shraddhā to achal chhe, avichal chhe. gāthā 38nī ṭīkāmān āchāryadev svayam kahe chhe ke-amane je shraddhān pragaṭ thayun chhe te apratihat chhe, mohane ame pharīthī aṅkur na upaje tem mūḷamānthī ja ukhāḍī dīdho chhe, tethī have ame paḍavānā nathī. amārun samakti apratihat chhe. asthiratāvash kiñchit rāg āvyo chhe, paṇ shraddhāmān bhūl nathī.
munirājane shoch thayo chhe te rāg chhe, eṭalun duḥkh paṇ chhe, ānandanī dashāmān eṭalī kachāsh chhe. paṇ jyān sudhī asthiratānī dashā chhe tyān sudhī prāṇīone duḥkhī dekhī āvī karuṇā thaī āve chhe. munirājane jeṭalo vītarāg-bhāv pragaṭayo chhe te mokṣhamārga chhe, ane je pañchamahāvratādino rāg āve chhe te paramārthe doṣh chhe, jagapanth chhe, eṭalo haju sansār chhe.
agnānīne duḥkhī dekhīne karuṇā upajī chhe em nahi, paṇ potānī bhūmikā asthiratānī chhe, sarāg chhe eṭale par taraph lakṣha jatān potāne karuṇāno rāg thaī āvyo chhe. āvī vāt chhe.
have āgaḷanā kathananī sūchanārūp kāvya kahe chheḥ-
PDF/HTML Page 3510 of 4199
single page version
‘राग–द्वेष–विभाव–मुक्त–महसः jemanun tej rāgadveṣharūp vibhāvathī rahit chhe ‘नित्यं स्वभाव–स्पृशः’ jeo sadā (potānā chaitanya chamatkāramātra) svabhāvane sparshanārā chhe ‘पूर्व–आगामि–समस्त–कर्म–विकलाः’ jeo bhūtakāḷanān tem ja bhaviṣhyakāḷanān samasta karmathī rahit chhe ane ‘तदात्व–उदयात्–भिन्नाः’ jeo vartamān kāḷanā karmodayathī bhinna chhe, ‘दूर–आरूढ–चरित्र–वैभव–बलात् ज्ञानस्य सञ्चेतनाम् विन्दन्ति’ teo (-evā gnānīo) ati prabaḷ chāritranā vaibhavanā baḷathī gnānanī sañchetanāne anubhave chhe....
juo, samyagdarshan, samyaggnān pachhī chāritranī vāt kare chhe. jene samyagdarshan-gnān thatān te gnānī thayo, tene gnānachetanā chhe. tene karmachetanā ane karmaphaḷachetanānun svāmīpaṇun nathī chhatān enun vedan tene gauṇapaṇe hoy chhe. ahīn chāritramān te karmachetanā ane karmaphaḷachetanāno abhāv kare chhe. kahe chhe-jemanun tej rāg-dveṣharūp vibhāvathī rahit chhe. ahāhā...! svarūpanī ugra ramaṇatā thaī tene chaitanyatejamān rāgadveṣhano abhāv chhe.
ātmā anantaguṇathī shobhāyamān shuddha chetanāmātra vastu chhe. tenun gnān-shraddhān pragaṭ thāy temān anant guṇanī vyaktatāno ansh anantamā bhāge pragaṭ thāy chhe. samyagdarshan thatān bhego atīndriy ānandano svād paṇ anshe āve chhe. have āvī vāt sampradāyamān chhe ja kyān? bhāī! ātmāmān jeṭalā guṇo chhe te badhāno ek ansh vyakta thāy tenun nām samyagdarshan chhe. ‘sarva guṇānsh te samakit’ -ām vyākhyā chhe. chāritramān to guṇonī ghaṇī vyaktatā thāy chhe, ane kevaḷagnān thatān pūrṇa vyaktatā thāy chhe. samakitamān sarva guṇono ek ansh pragaṭ vedanamān āve chhe, jyāre chāritramān ugra svasamvedan hoy chhe.
juo, chothā guṇasthāne traṇ kaṣhāy bākī chhe, anshe chāritra chhe, svarūpācharaṇ chāritra chhe. sanyam nām pāme evī sthiti tyān nathī. chothā karatān pāñchamā guṇasthāne vyaktatā visheṣh anshe chhe, ane munirājane to vyaktatāno ansh ghaṇo ja vadhī gayo hoy chhe. munirājane prachur svasamvedan hoy chhe, tene to andar atīndriy ānandanā ubharā āve chhe. vītarāg ānand ane shānti jemān ati ugrapaṇe anubhavamān āve tenun nām chāritra chhe. chāritramān to ghaṇī vyaktatāno ansh bahār paryāyamān pragaṭ thāy chhe; chhatān te pūrṇa nathī; pūrṇa to kevaḷīne thāy chhe.
bhāī! dev-guru-shāstranī bāhya shraddhā e paramārthe samakit nathī ane bahāranā vrat, tap, bhakti e kāī chāritra nathī. vrat, bhaktinā pariṇām to rāg chhe, āsrav chhe. ahīn kahe chhe-jemanun tej rāgadveṣh rahit thaī gayun chhe-juo ā chāritranī
PDF/HTML Page 3511 of 4199
single page version
ahāhā...! andar anant guṇathī bharelo nirmaḷānand chaitanyabimb prabhu bhagavān ātmā chhe. āvā ātmānun bhān thaīne chāritra pragaṭ thāy tenī dashā rāgadveṣhathī rahit hoy chhe. bahāramān dehanī dashā vastrarahit hoy chhe ane andaramān chaitanyanun tej rāgadveṣharūp vibhāvathī rahit hoy chhe. puname dariyāmān bharatī āve tyāre dariyo pūraṇ uchhaḷe tem kevaḷagnānamān pūraṇ ānandanī bharatīthī ātmā uchhaḷe chhe. ahīn haju chāritranī vāt chhe. to kahe chhe-chaitanyanun tej rāgadveṣh rahit thaīne ghaṇun ja khīlī gayun chhe ane jemān prachur ānandanun vedan thāy chhe tenun nām chāritra chhe. lyo, āvī vāt chhe. vaḷī visheṣh kahe chhe-
‘jeo sadā potānā chaitanyachamatkāramātra svabhāvane sparshe chhe’ -munirājane chhaṭhṭhe guṇasthāne jarīk vikalpa āve paṇ tarat ja sātame chaḍhī andar ānandane sparshe chhe. ahāhā...! munirāj sadā potānā chaitanyachamatkāramātra svabhāvane sparshanārā eṭale anubhavanārā chhe, vedanārā chhe. chothe ane pāñchame andar upayog koī koīvār jāme, be divase, pandar divase mahine, be mahine jāme, paṇ digambar bhāvaliṅgī sant munivarane to vāramvār shuddha-upayog āvī jāy chhe. chhaṭhṭhe guṇasthāne pañchamahāvratano vikalpa āve e to ene bojo lāge chhe. ahāhā...! nirmaḷānandano nāth sachchidānand prabhu chhe tene vratano vikalpa uṭhe te bojo chhe. munirāj tatkāl te bojāne chhoḍī potānā svabhāvane sparshe chhe, anubhave chhe. chhaṭhṭhethī sātame vāramvār munirāj sparshe chhe tethī ahīn ‘nityan svabhāvaspr̥ushaḥ’ em kahyun chhe.
ahāhā...! ā samayasār to kevaḷagnānano virah bhulāve evī adbhut alaukik chīj chhe. kahe chhe- ‘juo bhūtakāḷanān tem ja bhaviṣhyakāḷanān samasta karmathī rahit chhe’ - juo ā chāritradashā! bhūtakāḷanā rāgathī rahit te pratikramaṇ chhe ane bhaviṣhyakāḷanā rāgathī rahit te pratyākhyān chhe. ane vartamān rāgathī rahit te ālochanā chhe.
PDF/HTML Page 3512 of 4199
single page version
traṇey vāt kaḷashamān karī chhe. bhāī! samasta karmathī rahit evī dashānun nām chāritra chhe bāpā! chothe gr̥uhasthane ane pāñchame shrāvakane to ārtta-raudradhyān paṇ hoy chhe. parane kāraṇe nahi, paṇ evī asthiratā te dashāmān hoy chhe.
juo, aṣhṭāpad parvat parathī bhagavān shrī r̥uṣhabhadev mokṣha padhāryā tenī khabar paḍatān bharatanī āṅkhamān ānsu chhalakāyān. ahā! bharat samakitī chhe, gnānī chhe, chhatān bhagavānanā virahamān te raḍe chhe. em ke-are! bharatakṣhetrano chaitanyasūrya asta thaī gayo, bhagavānanā virah paḍayā’ -em bharatajī raḍe chhe. tyāre indra temane samajāve chhe ke-are! bharatajī, ā shun? tame to ā bhave mokṣha jasho, temane ā rudan na suhāy. bharat kahe chhe-khabar chhe, paṇ asthiratāvash rāg āvī gayo chhe, ame to enā gnātā chhīe, kartā nathī. juo, gnānīne paṇ kamajor bhūmikāmān rāg thaī jato hoy chhe. ahīn munirājane to rāgarahit chaitanyatej pragaṭayun chhe, vāramvār ātmasparsha kare chhe ane samasta karmathī rahit thayā chhe enī vāt chhe.
jeo ‘तदात्व–उदधात् भिन्नाः’ vartamān kāḷanā karmodayathī bhinna chhe. juo, bāramī gāthāmān ‘तदात्वे’ shabda āvyo chhe. परिज्ञायमानः तदात्वे प्रयोजनवान्’ (vyavahāranay) te kāḷe jāṇelo prayojanavān chhe em tyān kahyun chhe. matalab ke samyagdraṣhṭine gnān-darshan nirmaḷ thayān chhe paṇ haju paryāyamān (chāritranī) ashuddhatā chhe te te kāḷe jāṇelī prayojanavān chhe. tene samaye samaye shuddhatā vadhe chhe, ashuddhatā ghaṭe chhe- te te kāḷe jāṇel prayojanavān chhe em tyān vāt chhe. ahīn ‘तदात्व’ eṭale vartamān je uday āve chhe tenāthī e bhinna thayo chhe em vāt chhe. bhāī! ā to adhyātmanun shāstra! bahu gambhīr.
ahāhā...! munirājane ānandanā prachur svasamvedanajanit prachur nijavaibhav pragaṭ thayo chhe. bhūtakāḷanā karmathī te pāchhā vaḷī gayā chhe te pratikramaṇ chhe, bhaviṣhyanā karmathī pāchho vaḷyo chhe te pratyākhyān chhe ane vartamān karmodayathī bhinna thayā chhe te samvar ane ālochanā chhe. ahāhā...! vartamān karma udayamān āve tenāthī e bhinna paḍī gayo chhe. prabhu! tārī moṭapanun shun kahevun? eno kāī pār nathī; ane hīṇap to mātra jāṇelī prayojanavān chhe, ādarelī nahi. em ke hīṇap jāṇe to hīṇapane chhoḍī āgaḷ vadhe chhe. samajāṇun kāī...?
ām samasta karmāthī bhinna chhe evā teo (-gnānīo) ati prabaḷ chāritranā vaibhavanā baḷathī gnānanī sañchetanāne anubhave chhe- ‘चञ्चत्–चिद्–अर्चिर्मयी’ ke je gnānachetanā chamakatī chaitanyajyotimay chhe ane स्वरस–अभिषिक्त–भुवनाम्’ jeṇe nijarasathī (potānā gnānarūp rasathī) samasta lokane sīñchyo chhe.
PDF/HTML Page 3513 of 4199
single page version
ahā! munirāj potānā svarūpamān ati draḍh gāḍh-pragāḍh ramaṇatā kare te chāritra chhe, ane te munirājano nijavaibhav chhe. juo ā nijavaibhav! hajāro shiṣhya hoy ne bahu shāstragnān hoy, lākho māṇaso ene pravachanamān sāmbhaḷatā hoy te nijavaibhav nahi. e to badhī bahāranī chīj prabhu! ā to antaraṅg svasvarūpamān ati gāḍh līnatā-ramaṇatā kare te chāritra ane te nijavaibhav-em vāt chhe. ahāhā...! āvā chāritranā vaibhavanā baḷathī gnānī gnānanī sañchetanāne anubhave chhe. ahāhā...! chāritramān andar ekāgratā evī draḍh varte chhe ke ekalo gnānachetanānā samvedanamān te paḍayo chhe. aho! āvī alaukik munidashā chhe bhāī! atyāre to badho pheraphār thaī gayo, bahāramān dravyaliṅganāny ṭhekāṇān na maḷe. bhāī! ā tane māṭhun lagāḍavānī vāt nathī. ā to tārā hitanī vāt chhe prabhu! andar ānandano nāth sachchidānandano nāth prabhu chhe ene ḍhaṇḍhoḷīne emān ja līn-pralīn thaī prachur atīndriy ānandane vede chhe enun nām chāritra chhe. samajāṇun kāī...!
ahāhā...! gnānī gnānanī sañchetanāne vede chhe. kevī chhe te gnān-sañchetanā? to kahe chhe-chamakatī chaitanyajyotimay chhe. ahāhā...! jenī gnān-paryāyamān chaitanyano chamakato prakāsh pragaṭī gayo chhe. chothā guṇasthāne chaitanyano alpa prakāsh chhe, paṇ chāritramān gāḍh antarlīnatā thatān chaitanyanā tejanī bhāre chamak andar pragaṭ thāy chhe. ahāhā...! ā to antaradashāne jaḍ bhāṣhāmān kem kahevī? bhāṣhā ochhī paḍe chhe bhāī! ‘chamakatī chaitanyajyotimay chhe’ -em kahyun emān samajāy eṭalun samajo bāpu!
vaḷī kevī chhe te gnānachetanā? to kahe chhe-jeṇe nijarasathī samasta lokane siñchyo chhe. eṭale shun? ke evī gnānanī dashā pragaṭī ke temān lokālokanun gnān thaī jāy chhe. nijarasathī-gnānarasathī samasta lokane siñchyo chhe eṭale gnānamān chha dravyamay lok ākho jāṇī līdho chhe. samyagdarshan-gnān-chāritra traṇe thaīne mokṣha chhe; ekalā samyagdarshanathī mukti nathī em ahīn kahevun chhe. gnānasañchetanānun ati ugra vedan thatān gnānanī pūraṇ dashā pragaṭ thaī jāy chhe, ane e pūraṇ gnān pragaṭatān temān lokālok jaṇāī jāy chhe. āvī vāt chhe.
‘jemane rāgadveṣh gayā, potānā chaitanyasvabhāvano aṅgīkār thayo ane atīt, anāgat tathā vartamān karmanun mamatva gayun evā gnānīo sarva paradravyathī judā thaīne chāritra aṅgīkār kare chhe.’
samakitīne traṇ kaṣhāy vidyamān chhe. tene hajī rāg-dveṣh chhe. pāñchamā guṇasthānavartī
PDF/HTML Page 3514 of 4199
single page version
shrāvakaney haju rāgadveṣh chhe, āsrav-bandh chhe. duḥkh chhe. ahīn kahe chhe-jene rāgadveṣh gayā ane potānā chaitanyasvabhāvano aṅgīkār thayo evā gnānīo sarva paradravyathī judā thaīne chāritra aṅgīkār kare chhe. ahāhā...! chaitanyamūrti-vītarāgamūrti prabhu ātmānun jene gāḍh sparshan-vedan thayun chhe ane jene atīt, anāgat ane vartamān em traṇekāḷanā karmanun mamatva gayun chhe te svarūpamān ṭharavārūp chāritra aṅgīkār kare chhe. ahā! āvun chāritra koī alaukik chīj chhe bhāī! pañch parameṣhṭhīpadamān jenun sthān chhe, jemān prachur ānandanī dashā anubhavāy chhe ane jemān svarūparamaṇatānun atishay tej pragaṭe chhe evun chāritra lokamān uttam padārtha chhe.
‘te chāritranā baḷathī, karmachetanā ane karmaphaḷachetanāthī judī je potānī chaitanyanā pariṇamanasvarūp gnānachetanā tenun anubhavan kare chhe.
juo, chothā ne pāñchamā guṇasthāne haju karmachetanā ne karmaphaḷachetanā hoy chhe, svāmīpaṇe nahi, paṇ vedanapaṇe hoy chhe. munine karmachetanā ne karmaphaḷachetanā nathī, tene gnānachetanā chhe. shun kīdhun? puṇya-pāpanā bhāvanun karavun te karmachetanā ane harakh-shokane vedavun te karmaphaḷachetanā-e munine nathī. enāthī judī nij gnānānand svarūpanā pariṇamanarūp gnānachetanānun anubhavan tene hoy chhe. rāganun karavun ne rāganun vedavun munine chhūṭī gayun chhe, ene to ekalun ānandanun vedan chhe. ahāhā...! āvā chāritravant muni mokṣhanī tadna najīk hoy chhe.
paṇ loko kahe chhe-tame (-kānajīsvāmī) munine mānatā nathī ne! munine koṇ na māne bhāī! e to parameshvar pad chhe. bāpu! paṇ yathārtha muni paṇun hovun joīe ne! kahyun ne ke-te chāritranā baḷathī, karmachetanā ane karmaphaḷachetanāthī judī je potānī chaitanyanā pariṇamanasvarūp gnānachetanā tenun anubhavan kare chhe. ahāhā...! āvī alaukik munidashā hoy chhe.
‘ahīn tātparya ām jāṇavunḥ- jīv pahelān to karmachetanā ane karmaphaḷachetanāthī bhinna potānī gnānachetanānun svarūp āgam -pramāṇ, anumān-pramāṇ ane svasamvedan pramāṇathī jāṇe chhe ane tenun shraddhān (pratīti) draḍh kare chhe; e to avirat, deshavirat ane pramatta avasthāmān paṇ thāy chhe.’
tātparya eṭale sār em jāṇavo ke jīv pahelān to karmachetanā ane karmaphaḷachetanāthī judī potānī gnānachetanānun svarūp āgamapramāṇathī jāṇe ane enun draḍh shraddhān kare chhe. tyān ene puṇya-pāpanā je bhāv thāy te karmachetanā chhe. shun kīdhun? shubhabhāv ho ke ashubhabhāv ho-banney rāg chhe, viparīt bhāv chhe ane te karmachetanā chhe. karma
PDF/HTML Page 3515 of 4199
single page version
rāgamān harakh thavo ane dveṣhamān kaṇṭāḷo thavo, aṇagamo thavo-te harakh-shokanun je vedavun thāy te karmaphaḷachetanā chhe. karmachetanārūp rāganun je kārya thāy tenun phaḷ sukh, duḥkh, harakh, shokanun vedavun je thāy karmaphaḷachetanā chhe. karmaphaḷ eṭale jaḍakarmanun phaḷ em vāt ahīn nathī.
ātmāno je shuddha ek chaitanyasvabhāv tenāthī viruddha je puṇya-pāparūp shubhā- shubhabhāv chhe tene ahīn vikārī kāryarūp karmachetanā kahel chhe, ane tenā phaḷ tarīke harakh- shokanun vedan thavun te karmaphaḷachetanā chhe. jaḍakarma ane jaḍakarmanun phaḷ-em ā vāt nathī. shubhāshubh rāg thāy temān ā ṭhīk chhe evun je harakhanun-sukhanun vedan thāy te karmaphaḷachetanā chhe, ane temān ā aṭhīk chhe evun je duḥkhanun-shokanun vedan thāy tey karmaphaḷachetanā chhe.
ā karmachetanā ne karmaphaḷachetanā-banne āsrav chhe. bandhanun kāraṇ chhe, duḥkharūp chhe, duḥkhanun kāraṇ chhe. ātmānā nirākul ānandasvabhāvathī banne viruddha bhāv chhe. puṇya ane pāp ane tenun phaḷ je harakh ane shok temān ekāgra thavun te badhun duḥkhanun vedan chhe bhāī! banne chetanā ek sāthe ja hoy chhe. rāg vakhate ja rāganun vedan chhe. juo samayasār gāthā 102mān āvyun chhe-
तं तस्स होदि कम्मं सो तस्स दु वेदगो अप्पा।। १०२।।
je shubh ke ashubh potānā bhāvane kare chhe te bhāvano ātmā kharekhar kartā chhe, te bhāv tenun karma thāy chhe, ane ātmā te bhāvarūp karmano bhoktā thāy chhe. chhe? prabhu! ekavār tun sāmbhaḷ. ātmā, ahāhā...! chaitanyasvabhāvathī bharelo bhagavān ekalā anākuḷ ānandanā rasanun daḷ chhe. temān jeṭalā puṇya-pāpanā bhāv tenī paryāyamān thāy te badhā ātmānī shānti ane ānandathī viruddha chhe. ahīn shubh-ashubh bhāvane karma kahyun. karma eṭale kārya-te karmachetanā chhe. ane te kāḷe tenun vedan thavun te karmaphaḷachetanā chhe. jaḍ (pudgal) karma ane karmaphaḷanī vāt nathī. bhāī! je shubhāshubh bhāv thāy te dharma nathī, karma chhe, karmachetanā chhe. sīdhī bhāṣhāmān kahīe to e badhāy bhāv adharma chhe.
ahīn kahe chhe-te karmachetanā ane karmaphaḷachetanā te banne viparīt, vikārī bhāv
PDF/HTML Page 3516 of 4199
single page version
chhe, tenāthī pahelo shuddha chetanāmātra bhagavān ātmāne bhinna jāṇavo. nav tattva kahyān chhe ne? temān puṇya, pāp be tattvo chhe ane enāthī gnāyakatattva bhinna kahyun chhe. shubh-ashubh bhāv thāy ane tenun vedan harakh-shok thāy te kāī paramārthe ātmā nathī, chaitanyatattva nathī.
bhāī! ātmānun hit karavun hoy to sau pratham karmachetanā ane karma phaḷachetanāthī gnāyakane bhinna jāṇavo. ahāhā...! potānī sahaj gnānachetanā gnānasvarūp chhe temān ekāgra thavun te gnānachetanā chhe. puṇya-pāp ane tenā phaḷamān ekāgra thavānun chhoḍīne shuddha gnānasvarūpamān ekāgra thavun tenun nām gnānachetanā chhe. shubh-ashubhanun vedan chhe te to dhruvasvabhāv je ek gnāyakabhāv tenī upar upar chhe, andar te pravesh karatun nathī. ahāhā...! ātmā je ek gnānasvarūp chhe temān ekāgra thavun te gnānachetanā chhe. ātmā kaho ke gnānasvarūp kaho-ek ja chhe, kemake ātmā gnānasvarūp chhe.
ahīn kahe chhe-karmachetanā ane karmaphaḷachetanāthī bhinna potānī gnānachetanānun svarūp pratham āgamapramāṇathī jāṇavun. tīrthaṅkaradevanī divyadhvani chhūṭī temānthī santoe shāstra rachyān chhe te āgam chhe.
ahā! bhagavānanī omdhvani sāmbhaḷīne gaṇadharadevoe āchāryoe āgamanī rachanā karī chhe. bhagavānanī vāṇīmān je āvyun tenun āgamamān kathan chhe. te āgam-pramāṇathī, ahīn kahe chhe, puṇya-pāp ane tenā phaḷathī ātmarūp gnānachetanā bhinna chhe em pratham nakkī karavun. pañchamahāvratanā je pariṇām chhe te rāg chhe, āsrav chhe, ātmānā chaitanyasvabhāvathī viruddha chhe em shāstramān kahyun chhe, ane enāthī potānī nirmaḷ gnānachetanāpariṇati bhinna chhe em nakkī karavun em kahe chhe. samajāṇun kāī...? have āmān olā vyavahāranā pakṣhavāḷā rāḍo pāḍe, paṇ bhāī! mahāvratanā pariṇām chhe te udayabhāv chhe, jagapanth chhe, chaitanyathī viruddha jātinā chhe. lyo, ām āgam-pramāṇathī jāṇīne pratham nirṇay karavo em kahe chhe.
ahāhā....! bhagavān ātmā andar pūrṇānandano nāth chidānandaghan prabhu chhe. anākuḷ ānandanā rasathī āpūrṇa arthāt chhalochhal bharelun tattva chhe. temān ekāgra thaī pariṇamavun te gnānachetanā chhe, te anākuḷ ānandarūp chhe. ahīn kahe chhe-karmachetanā ane karmaphaḷachetanāthī bhinna potānī gnānachetanānun svarūp āgam-pramāṇathī jāṇīne pahelān nakkī karavun ane tenun draḍh shraddhān karavun. āvī vāt! samajāṇun kāī...?
PDF/HTML Page 3517 of 4199
single page version
vaḷī kahe chhe-rāgathī bhinna potānī gnānachetanānun svarūp anumān-pramāṇathī jāṇīne nakkī karavun. eṭale shun? ke jyān jyān gnān tyān ātmā, ane jyān gnān nahi tyān ātmā nahi. matalab ke dayā, dān, ādino rāg thāy te ātmā nahi, e to anātmā chhe. ā pramāṇe anumān-pramāṇathī jāṇīne rāgathī bhinna gnānachetanānun svarūp nakkī karavun.
juo, ā samyagdarshan-gnān pragaṭ karavānī vidhi chhe. ahā! pragnābrahmasvarūp pote chhe emān upayoganī ekāgratā thavī te gnānachetanā chhe. āvī gnānachetanānun svarūp karmachetanā ane karmaphaḷachetanāthī bhinna chhe em, kahe chhe, pahelān āgamathī ane anumānathī nakkī karavun.
have trījī vātaḥ āgam-pramāṇ ane anumān-pramāṇathī jāṇīne-nakkī karīne; have kahe chhe, svasamvedanapramāṇathī jāṇe chhe. gnān ane ānandanā vedanathī ātmāne jāṇe te svasamvedanapramāṇ chhe. chetanā traṇ prakāre kahī-karmachetanā, karmaphaḷachetanā ane gnānachetanā. temān karmachetanā ne karmaphaḷachetanā vibhāv dashā chhe, vikārī dashā chhe, ane gnānachetanā nirvikār nirmaḷ dashā chhe. e traṇeyane āgam, anumān ane svasamvedan pratyakṣhathī jāṇīne shraddhān karavun.
have lokone bichārāone āvo nirṇay karavānī kyān phurasad chhe? ākho di’ bāyaḍī-chhokarān ane dhandhā-pāṇīmān-prapañchamān-pāpanā bhāvamān chālyo jāy. tene satyārtha vastu sāmbhaḷavānoy jog na hoy te kyāre nirṇay kare? paṇ bhāī! emān tane moṭun nukashān chhe bāpā! jīvatar dhūḷadhāṇī thaī jashe ane tun kyāy vahyo jaīsh bhāī! māṭe kahe chhe ke-ātmānun hit karavun hoy to rāgathī bhinna tārī gnānachetanānun svarūp pratham āgamapramāṇathī ane anumānapramāṇathī nakkī kar ane pachhī svasamvedan pratyakṣhathī svasvarūpanā pratyakṣha vedanathī yathārtha nirṇay karī tenun shraddhān kar.
ā svasamvedan pramāṇamān ātmānā ānandanun pratyakṣha vedan chhe. svasamvedan arthāt potānun ‘san’ nām pratyakṣha vedan te svasamvedan chhe ane te vaḍe ātmāne jāṇīne tenun shraddhān draḍh karavun. ke ‘ā ātmā’ -em pratyakṣha vedanamān laīne tenun shraddhān karavun svasamvedanamān jāṇīne tenun (ātmānun) draḍh shraddhān karavun em kahe chhe. (svasamvedanamān jāṇe to shraddhān kare em vāt chhe).
are bhāī! kṣhaṇe kṣhaṇe tun mr̥utyunī samīp jaī rahyo chhe. deh chhūṭavānī kṣhaṇ to niyat chhe, temān shun phare em chhe? potānī gnānachetanānun svarūp svasamvedanapramāṇathī jāṇī tenun shraddhān karavun e ā manuṣhyabhavamān karavāyogya kārya chhe. bhāī! tun hamaṇān nahi kare to kyāre karīsh? (em ke pachhī avasar nahi maḷe.)
PDF/HTML Page 3518 of 4199
single page version
juo, ahīn kahe chhe- ‘jīv pahelān to karmachetanā ane karmaphaḷachetanāthī bhinna potānī gnānachetanānun svarūp āgamapramāṇ, anumānapramāṇ ane svasamvedanapramāṇathī jāṇe chhe ane tenun shraddhān draḍh kare chhe; e to avirat, deshavirat ane pramatta avasthāmān paṇ thāy chhe.’
chothā guṇasthāne avirat dashāmān āvun svasamvedan ane shraddhān hoy chhe. ā guṇasthāne haju puṇya-pāpanā bhāv, viṣhayavāsanānā bhāv hoy chhe. paṇ pratītimān āvī gayun chhe ke hun āsravathī bhinna ek gnāyak tattva chhun, pūrṇānandano nāth prabhu chhun ane rāgathī ekatā tūṭī gaī chhe, rāganun ene svāmitva nathī, tathāpi puṇya-pāpanā pariṇāmathī sarvathā nivr̥utti nathī.
vaḷī andar shānti ane shuddhinī visheṣhatā thaī chhe, vr̥uddhi thaī chhe te pāñchamun deshavirat guṇasthān chhe. tene paṇ āvun svasamvedanagnān ane shraddhān draḍh hoy chhe. tyān paṇ sarvavirati nathī. munine chhaṭhṭhā guṇasthānanī prathatta dashāmān paṇ āvun svasamvedanagnān ane shraddhān hoy chhe. tyān munine paṇ sañjvalanano kiñchit rāg hoy chhe; sarvathā nirāsrav nathī. pañchamahāvrat samiti, gupti, nijastuti, bhakti, vandanā ityādino kiñchit rāg āve chhe eṭale haju āsrav chhe. jo ke ā dashāmān shuddhinī vr̥uddhi savisheṣh chhe, tathāpi sarva rāgano abhāv nathī. ā pramāṇe svasamvedanasvarūp gnānachetanānun āgam, anumān ane svānubhavathī vedan ā traṇe avasthāmān-chothe, pāñchame ane chhaṭhṭhe guṇasthāne hoy chhe.
have kahe chhe- ‘ane jyāre apramatta avasthā thāy chhe tyāre jīv potānā svarūpanun ja dhyān kare chhe; te vakhate, je gnānachetanānun teṇe pratham shraddhān karyun hatun temān te līn thāy chhe ane shreṇī chaḍī, kevaḷagnān upajāvī, sākṣhāt gnānachetanārūp thāy chhe.’
juo, chhaṭhṭhā guṇasthānamān traṇ kaṣhāyano abhāv chhe, paṇ haju vratādino vikalpa chhe tethī te tadna nirāsrav nathī. chhaṭhṭhā guṇasthānavāḷāne sāsravasamakitī kahyo chhe; kemake haju pramād dashā chhe, vrat, tap, dayā ādinā vikalpa chhe. tethī tyān paṇ gnānachetanāthī draḍh shraddhā ane gnān chhe. parantu jyāre apramatta dashā thāy chhe tyāre te potānā svarūpanun ja dhyān kare chhe. jo ke tyān abuddhipūrvakano rāg hoy chhe paṇ tenī ahīn gaṇatrī nathī. andar dhyānamān evo jāmī jāy chhe ke gnān, gnātā, gney ane dhyān, dhyātā, dhyeyano koī bhed ja raheto nathī. bhāī! ā chāritranā antar-vaibhavanī apūrva vāto chhe. aho! ā alaukik gāthāo chhe.
ahā! pramatta avasthāno tyāg thatān sātamā apramatta guṇasthāne potānā svarūpanun
PDF/HTML Page 3519 of 4199
single page version
ja dhyān hoy chhe. paramātmaprakāshamān āve chhe ke-jyān sudhī potānā svarūpanun dhyān karavāno vikalpa uṭhe chhe tyān sudhī te sāsrav chhe, nirāsrav nathī. tyān to visheṣh em paṇ vāt karī chhe ke-mahāvratano je shubharāg chhe tene je upādey māne tene ātmā hey chhe, ane jene ātmā upādey chhe tene sarva rāg hey chhe. ahā! munirāj sātame guṇasthāne sarva vikalpa toḍīne ek svarūpanun ja dhyān kare chhe. āvī apramat dashā nirāsrav chhe. vaḷī jyāre te potānā svarūpanun ja dhyān kare chhe te kāḷe, je gnānachetanānun teṇe pratham shraddhān karyun hatun temān te līn thāy chhe ane shreṇī chaḍhī kevaḷagnān upajāvī sākṣhāt gnānachetanārūp thāy chhe.
samyagdarshanamān shraddhān karyun hatun ke hun to shuddha ek gnānasvarūp chhun, paṇ haju āsravarahit thayo na hoto, chhaṭhṭhe kāīk asthiratā hatī. have te asthiratā ṭāḷī potānā svarūpamān līn-sthir thāy chhe. ā sātamā guṇasthānanī vāt chhe. pachhī shreṇī chaḍhī, kevaḷagnān upajāvī sākṣhāt gnānachetanārūp thāy chhe.
munirājane samyagdarshan-gnān-chāritra thayun chhe, paṇ jyān sudhī hun shuddha chhun, pūrṇa ek gnānasvarūp chhun evī vr̥uttinun utthān chhe tyān sudhī, jo ke tyān mahāvratano vikalpa nathī chhatān sāsrav dashā chhe. tene savikalpa nishchiy mokṣhamārga kahe chhe. ane jyāre te antarbāhya jalpathī rahit, sarva vikalparahit thaīne svasvarūpamān ja ṭharī jāy chhe, līn thaī jāy chhe tyāre samādhinī dashā pragaṭ thāy chhe. tyān svarūpasthiratānī jamāvaṭ vadhatān vadhatān pūraṇ ānand ane pūraṇ kevaḷagnānanī dashā pragaṭ thāy chhe ane tyāre te sākṣhāt gnānachetanārūp thāy chhe.
juo, olī vr̥utti (vikalpa) uṭhe tethī kevaḷagnān thāy chhe em nahi. e vr̥utti- vikalpa to kr̥utrim upādhi chhe. ane ā bahāranun sharīr chhe e hāḍakānī chamak chhe. ā to andar ānandano nāth sahajānand nirmaḷānand chaitanyamūrti prabhu chhe temān upayog jāmī-ṭharī jāy te jīv shreṇī chaḍhīne kevaḷagnān upajāve chhe ane sākṣhāt gnānachetanārūp thāy chhe.
juo, kevaḷagnānī jīvane sākṣhāt gnānachetanā hoy chhe. kevaḷagnān thayā pahelān paṇ, nirvikalpa anubhav vakhate jīvane upayogātmak gnānachetanā hoy chhe. gnānachetanānā upayogātmakapaṇāno mukhya nā karīe to, samyagdraṣhṭine gnānachetanā nirantar hoy chhe, karmachetanā ane karmaphaḷachetanā nathī hotī; kāraṇ ke tene nirantar gnānanā svāmitvabhāve pariṇaman hoy chhe, karmanā ane karmaphaḷanā svāmitvabhāve pariṇaman nathī hotun.
shun kīdhun? ke jīvane sarvagnapad pragaṭ thayā pahelān nirvikalpa anubhavanā kāḷe
PDF/HTML Page 3520 of 4199
single page version
upayogātmak gnānachetanā hoy chhe. ātmā pūrṇānandaghan chaitanyaghan prabhu chhe. tenī sanmukh thatān je svānubhav thayo ane tene sparshīne je gnān (sva-samvedanagnān) thayun tene ahīn gnānachetanā kahe chhe. dharmanī pahelī dashā thatān nirvikalpa anubhavanā kāḷamān gnānachetanā hoy chhe.
agnānī jīv anantakāḷathī āj sudhī koī di’ samyagdarshan pāmyo nathī; eno upayog shuddha chaitanyamān joḍāṇo nathī. eno vartamān upayog puṇya-pāp ane tenā phaḷamān joḍāyelo hoy chhe. tethī agnānīne anādithī karmachetanā ane karmaphaḷachetanā varte chhe. have jyāre je jīv samyagdarshan pāme tyāre gnān ane ānandanun daḷ evā ātmāno ene sparsha thāy chhe. te andar jāgrat thaīne nij gnānasvabhāvane chete chhe. te kāḷe teno upayog shuddha nirvikalpa hoy chhe. tenā upayogamān dhyān trikāḷī dravyanun hoy chhe. te kāḷe tene upayogātmak gnānachetanārūp pariṇaman hoy chhe. buddhipūrvakano rāg tene chhūṭī jāy chhe. andar chaitanyasvarūp bhagavān pote chhe tenā vedanamān upayog antarlīn thayo hoy chhe ane tyāre atīndriy ānandanun vedan thāy chhe. ā nirvikalpa upayog chhe ane ā nirvikalpa upayoganā kāḷamān nij pratītirūp samyagdarshan pragaṭ thāy chhe. ā nirvikalpa upayog vakhate jīvane upayogātmak gnānachetanā hoy chhe. have kahe chhe-
gnānachetanānā upayogātmakapaṇāne mukhya na karīe to, samyagdraṣhṭine gnānachetanā nirantar hoy chhe. eṭale shun? ke samyagdraṣhṭine labdharūp gnānachetanā sadāy rahe chhe. gnānano upayog svasvarūpathī khasī jatān samakitīne vikalpa āve chhe chhatān te jīvane samyagdarshan- gnān thayun chhe, gnānachetanā pragaṭī chhe te tene kāyam rahe chhe. chāhe to vepār dhandhāmān ubho hoy ke anya vikalpamān hoy, hun gnānānandasvarūp ātmā chhun evun bhān ene nirantar rahe ja chhe; te kadīy vikalpa sāthe tadrūp thato nathī. aho! bhagavān kevaḷī ane temanā keḍāyatī santo āvo adbhut vāraso mūkī gayā chhe, paṇ bhāī tun najar kare to ne!
samakitīne karmachetanā ane karmaphaḷachetanā hotī nathī. eṭale shun? tene puṇya-pāpanā vikalpa ane harakh-shokanun vedan hotun ja nathī em nahi, paṇ tene karmanā ane karmaphaḷanā svāmitvapaṇe pariṇaman nathī. tene puṇya-pāpanā vikalpo ane harakhashokanā vedananun svāmitva nathī, nirantar gnānanā svāmitvabhāve ja te pariṇamato hoy chhe. te to puṇya-pāp ādi bhāvono mātra gnātā ja rahe chhe. puṇya-pāp ādi bhāvonun pariṇaman chhe, paṇ tene enun svāmitva nathī. tethī draṣhṭinī pradhānatāmān gnānachetanānī mukhyatā karī, karmachetanā ane karmaphaḷachetanāne gauṇ gaṇī te enāmān nathī em kahyun chhe. samajāṇun kāī...?