Pravachan Ratnakar-Gujarati (simplified iso15919 transliteration).

< Previous Page   Next Page >


Combined PDF/HTML Page 183 of 210

 

PDF/HTML Page 3641 of 4199
single page version

bahāranā kriyākāṇḍ-chhakāyanā jīvonī dayā pāḷe, pāñch mahāvrat pāḷe, brahmacharya pāḷe-te kāī sanyam nathī e to badho rāg chhe bāpu! jem jīvādi navatattvanī ne dev- guru-shāstranī bhedarūp shraddhā samakit nathī (rāg chhe) tem chha kāyanī dayā vagere pāḷavānā vikalpa paṇ sanyam nathī. andar gnānānandasvarūpī nityānand prabhu pote bhagavān chhe, upayog tyān ja rame ane tyān ja jāme enun nām sanyam chhe, enun nām chāritra chhe. ahāhā...! upayog svarūpamān rame tyān prachur atīndriy ānandanun pariṇaman thāy tenun nām sanyam chhe. gnānanun gnānamān ramamāṇ thavun te sanyam chhe.

gāthā 1papanī ṭīkāmān āve chhe ke-“samyagdarshan to jīvādi padārthonā shraddhān- svabhāve gnānanun thavun- pariṇamavun te chhe; jīvādi padārthonā gnānasvabhāve gnānanun thavun- pariṇamavun te gnān chhe; rāgādinā tyāgasvabhāve gnānanun thavun-pariṇamavun te chāritra chhe. tethī e rīte em phalit thayun ke samyagdarshan -gnān-chāritra e traṇe ekalun gnānanun bhavan (pariṇaman) ja chhe.” ā pramāṇe sanyam gnānanun bhavan ja chhe tethī gnān ja sanyam chhe em vāt chhe; kemake gnān nām ātmāthī sanyam koī judī chīj nathī.

hā, paṇ enun sādhan to hoy ne? sādhan? e to jene andaramān svasvarūpanun bhān thayun chhe tene vrat, tap, dayā ītyādinā rāganī mandatānā vikalpa āve chhe ane tene vyavahārathī sādhan kahe chhe paṇ tenāthī kāī sādhyanī siddhi thatī nathī. sahakārī nimitta jāṇī ārop karīne tene vyavahārathī sādhan kahyun chhe. te kāī vāstavik sādhan nathī. āvī vāt chhe! samajāṇun kāī...! (vāstavik to pote ja potānun sādhan chhe).

juo, ahīn samyagdarshan, sanyam vagere paryāy chhe tene ātmā kahel chhe, jyāre gāthā 11mān tene vyavahār kahī abhūtārtha kahel chhe. niyamasāranī 38 vagere gāthāmān puṇya-pāp, āsrav, bandh, samvar, nirjarā, mokṣha suddhān jeṭalī paryāyo chhe te sarvane paradravya kahī hey kahī chhe.

prashnaḥ– to bannemān sāchun shun? samādhānaḥ– banney vāt apekṣhāthī sāchī chhe. bhāī! anekāntathī badhun siddha thāy chhe. anādithī ā jīv paryāyadraṣhṭi rahī chorāsīnā avatāramān rajhaḷe chhe. tene nāshavant paryāyano āshray chhoḍāvī trikāḷī dhruv ek shuddhabhāvano āshray karāvavānā prayojanathī tyān niyamasāramān sarva paryāyone paradravya kahī hey kahī ane ek


PDF/HTML Page 3642 of 4199
single page version

trikāḷī dhruv shuddhabhāv upādey kahyo. samayasāranī 11mī gāthāmān paṇ paryāyane asatyārtha kahī teno āshay evo chhe ke paryāyane gauṇ karī, peṭāmān rākhī, vyavahār kahīne nathī em kahyun chhe; ane samyagdarshanano viṣhay je dhruv ek chidānandaghan prabhu tene mukhya karī, nishchay kahī tene bhūtārtha-satyārtha kahel chhe. āmān prayojan ek dhruvano āshray karāvavānun chhe. ahīn bījī vāt chhe. ahīn paradravyathī bhinnatā siddha karavī chhe. to samyagdarshan ane sanyam ādi (puṇya-pāp-sahīt) potānī je paryāy chhe te pote ātmā ja chhe em shailīthī vāt chhe. potānī paryāy te pote ja chhe, par nathī e shailīthī ahīn vāt chhe. bhāī! jyān je apekṣhāthī vāt hoy tene tyān yathārtha samajavī joīe.

samayasār gāthā 11 mān dhruv ek trikāḷī dravya te nishchay ane paryāy te vyavahār em kahyun chhe. ahīn jenī je paryāy te nishchay tenī chhe, paranī nathī em levun chhe; tethī kahyun ke-gnān ja samyagdraṣhṭi chhe, gnān ja sanyam chhe’ ītyādi. samayasāranī 71mī gāthāmān-“nishchayathī gnānanun thavun-pariṇamavun te ātmā chhe”-em kahyun chhe. ahīn to puṇya- pāpanā bhāv thāy tene paṇ ātmā kahel chhe. ā to trilokanāth sarvagna paramātmāno anekānta mārga chhe bāpā! syādvād vaḍe tene barābar samajavo joīe.

ātmā pote potāmān sthir thāy, jāmī jāy te sanyam chhe. kahyun ne ke rāganān tyāgasvabhāve gnānanun thavun-pariṇamavun te chāritra chhe; sanyam chhe te ātmā ja chhe. parantu loko vyavahārane sādhan mānī ā vātane (ṭhekaḍīmān) uḍāve chhe. paṇ shun thāy? teo vastusvarūpane samajatā nathī. eṭale virodh kare chhe. paṇ evun to anādithī chālyun ja āve chhe. ahīn to bhavabhramaṇanā duḥkhano thāk lāgyo chhe tene kahīe chhīe ke tārā duḥkhano ant lāvavāno ā mārga chhe. bhāī! agnānīne anādithī mithyātvarūpī kṣhayarog lāgu paḍayo chhe. rog mahābhayaṅkar chhe, ne pīḍāno pār nathī. hamaṇān bahāramān bhale lāl- pīḷo thaīne phare, paṇ andar potānun bhān nathī tenī māṭhī dashā chhe. tene paryāyamān moṭo ghā vāge chhe. mithyātvanā ghāthī te mūrchhit-achet jevo thaī gayo chhe. arere! traṇ lokano svāmī ānandano nāth prabhu mūrchchhāmān paḍayo chhe! ene khabar nathī paṇ e kyāy nigodamān jaī paḍashe!

bhāī! ahīn tārā anantā duḥkhano ant lāvavānī ā vāt chhe. kahe chhe-gnān ja sanyam chhe. ā dehanī kriyā ane dayā, dān, vrat, tap ādi kriyākāṇḍanā vikalpa te sanyam nathī. bahu ākarī vāt bāpā! paṇ ā satya vāt chhe. ahāhā...! atīndriy ānandano nāth nirmaḷānand prabhu pote chhe te paryāyamān atīndriy ānandanī ramatamān jāmī jāy te sanyam chhe ane sanyam chhe te pote-ātmā ja chhe. āvī vāt!


PDF/HTML Page 3643 of 4199
single page version

tyāre koī kahe chhe- tame vyavahār sādhan uḍāvī desho to shrāvakapaṇun ne munipaṇun raheshe nahi.

are bhāī! jo tane vyavahār sādhananī-rāganī ruchi... prem chhe to tane shrāvakapaṇun ne munipaṇun chhe ja kyān? tane to tāro ekalo rāg chhe. mārag to vītarāgasvarūp chhe bhāī! shrāvakapaṇun ne munipaṇun e paṇ (yathā sambhav) vītarāgadashā ja chhe. vratādinun hovun e to te te dashāno bāhya vyavahār chhe. tene upachārathī sādhan kahel chhe, dharmī puruṣho tene paramārthe sādhan mānatā nathī.

have pachhī ahīn puṇya-pāpanā bhāv enī paryāyamān chhe māṭe ene ātmā kaheshe, paṇ e to vibhramane laīne utpanna thanārā pariṇām chhe. puṇya-pāp ātmā ja chhe- em kahīne te potānī paryāyamān utpanna thayā chhe (bīje nahi) em gnān karāvavun chhe. samajāṇun kāī..? have kahe chhe-

‘gnān ja aṅgapūrvarūp sūtra chhe.’ joyun? bār aṅganun gnān te khālī shabdo nathī. svanā āshraye je samyaggnān pragaṭ thāy te bhāvashrutagnān aṅgapūrvarūp sūtra chhe. bhāī! ā to bhagavatasvarūp bhagavān ātmānī bhāgavat kathā chhe. niyamasāramān chhelle kahyun chhe ke- ā to bhāgavat shāstra chhe. bhagavān chaitanyaratnākar prabhu tenī sthiratānī ramatun māṇḍī potānā ānandanā bagīchāmān ramat rame tene sanyam ane aṅgapūrva sūtra kahyun chhe. bākī shabdo te gnān nahi; ane shabdonī paralakṣhī dhāraṇā thāy te paṇ gnān nahi; ātmā nahi.

have kahe chhe- ‘gnān ja dharma-adharma (arthāt puṇya-pāp) chhe.’ juo puṇya-pāp enī paryāyamān thāy chhe māṭe ene ātmā kahyo chhe. paṇ te utpanna kem thāy chhe? to āgaḷ kaheshe ke vibhram tenī utpattinun mūḷ chhe. te bhale jīvanī paryāyamān utpanna thāy paṇ te parasattāvalambī bhāv bandharūp chhe, bandhanā kāraṇ chhe.

to pachhī gnān ja dharma-adharma chhe em kem kahyun chhe? bhāī! ahīn to svanān dravya-guṇ-paryāy svakīy chhe, parathī bhinna chhe, par nathī- em siddha karavun chhe. tethī enī paryāyamān je shubhāshubh bhāv thāy chhe tene ahīn ātmā kahyo chhe. potānī paryāy te pote-evī shailīthī ahīn vāt chhe. tethī samyagdarshan, sanyam, aṅgapūrva sūtranī nirmaḷ paryāy ne dharma-adharmanī vibhāvarūp malin paryāy tene ahīn ātmā kahyo chhe.

ahā! gnān ja dharma-adharma chhe. puṇya-pāpanā bhāv te ashuddha paryāyo jīvanī chhe. mokṣhamārga prakāshakamān shuddha-ashuddha paryāyono piṇḍ te ātmā-em kahyun chhe.


PDF/HTML Page 3644 of 4199
single page version

ashuddhatā andar garī thaī nathī, tyān to ashuddhatā pariṇāmikabhāve thaī gaī chhe. kṣhayopashamabhāvanī paryāy paṇ ek samayanī. bīje samaye vyay thāy tyān andar pāriṇāmik bhāve thaī jāy chhe. have ashuddha paryāyane sarvathā kāḍhī nākho to ātmā trikāḷī vastu chhe te siddha ja nahi thāy. sādhakane paṇ asaṅkhya samay sudhī-sāt āṭh bhav kare tyān sudhī paryāyamān ashuddhatā rahe chhe. ā ashuddhatāne ahīn ātmā kahyo chhe.

anādi-sānt ashuddha paryāy ane sādi-anant shuddha paryāy-te badhī shuddha-ashuddha paryāyono samūh te ātmā chhe. ā to sāmānyapaṇe ātmānun svarūp ja āvun chhe. temān ashuddhatā sarvathā kāḍhī nākho to shuddha-ashuddha paryāyono samūh te guṇ, ane guṇono samūh te ātmā-e kashun siddha nahi thāy. bhāī! ā to nyāyathī samajāy evun chhe bāpu! mātra ras-ruchi joīe. jyān ras hoy tyān ruchi jāge ja chhe. jīv anādithī shubhāshubh bhāv karato āvyo chhe. te shubhāshubh bhāv anādisānt chhe. āṭalo badho kāḷ ashuddhatā thaī tene māno ja nahi to guṇ ja siddha nahi thāy, ne dravya paṇ siddha nahi thāy. guṇanun ashuddha pariṇaman thāy te paṇ tenī tatkālīn yogyatā chhe. have te te ashuddhatā thaī tene na māno to trikāḷī guṇ ja siddha nahi thāy; ane to anant guṇano samūh te ātmā-e siddha nahi thāy. āvī vāt!

aho! pratyek ātmā anantā sāmānya ane anantā visheṣh-em anantā guṇono dariyo chhe. astitvādi chha guṇ kahyā chhe e to ṭuṅkāmān samajāvavā māṭe chhe, kemake vāṇīmān badhā guṇo āvatā nathī. ahāhā...! vastumān sāmānya ane visheṣh em anantā guṇo chhe. temān ek guṇamān bījā anant guṇanun rūp chhe. jemake-ek gnānaguṇ chhe, bījo astitvaguṇ; to gnānaguṇamān-te chhe... chhe... chhe-em astitvaguṇanun rūp chhe. gnānaguṇamān astitva guṇ chhe em nahi, tathā gnānaguṇanun chhepaṇun (hayātī) kāī astitvaguṇanā kāraṇe chhe em nahi; paṇ gnānaguṇ chhe... chhe... chhe-em astitva guṇanun emān rūp chhe. ā pramāṇe ek guṇamān bījo guṇ nathī, paṇ ek guṇamān bījā anantaguṇanun rūp hoy chhe. ek guṇamān bījo guṇ chhe em na samajavun. e to tattvārthasūtramān siddhānt kahyo chhe ke-

द्रव्याश्रया निर्गुणा गुणाः’ – dravyanā āshraye guṇo chhe, ek guṇamān bījo guṇ nathī.

ā rīte gnānaguṇ sahit anantā guṇ anādi-anant jīv dravyane āshrit chhe, gnānamān bījā koī guṇo nathī. ek guṇamān bījā koī guṇo nathī. jo gnān guṇamān, bījā guṇ rahe to te (-gnān) guṇonā samudāyarūp guṇī-dravya thaī jāy, athavā bījā guṇono abhāv thatān dravyano ja abhāv thaī jāy. paṇ em chhe nahi. gnānanun


PDF/HTML Page 3645 of 4199
single page version

ahīn kahe chhe-ātmānā (sansārīnā) koī guṇ (shraddhā, gnān, chāritra, vīrya, sukh ādi) anādithī ashuddha pariṇamī rahyā chhe. ashuddhatā te, te te samayanī enī yogyatā chhe. ā ashuddhatā anādi-sānt chhe. have ā kāḷanī jīvamān thayel je ashuddhatā te māno ja nahi to, kahe chhe, anādi-anant guṇanī ja siddhi nahi thāy, ane to dravya nām ātmā paṇ siddha nahi thāy. māṭe ahīn kahe chhe-gnān ja dharma-adharma chhe. samajāṇun kāī...? khūb gambhīr vāt bhāī!

kevaḷagnānanī paryāy dravyane aḍatī nathī, lyo, avyaktanā bolamān ā āve chhe. vaḷī pravachanasāramān aliṅgagrahaṇanā chhellā bolomān āve chhe ke-dravya chhe te guṇavisheṣhane āliṅgan karatun nathī; abhed vastu chhe te bhedane āliṅgan karatī nathī; dravya chhe te paryāyavisheṣhane āliṅgan karatun nathī; ītyādi. bhāī! tyān to prayojanavash paryāyanun astitva ane dravyanun astitva bhinna siddha karavun chhe. dravya-paryāyamān andar andar bhāg pāḍīne vāt kare tyāre em kahe ke - dravya-sāmānya visheṣhamān āvatun nathī, ne visheṣh dravya-sāmānyamān āvatun nathī. parantu paranī apekṣhāthī vāt kare tyāre beyanun (-dravya- paryāyanun) ek ja astitva kahe. lyo, āvī vītarāgamārganī khūb gambhīr shailī chhe.

samayasāranī 73 mī gāthāmān kahyun ke- vikārano svāmī pudgal chhe, vaḷī tyān 7p-76 gāthāmān kahyun ke- antaraṅgamān je rāgadveṣhanā bhāv thāy chhe te pudgal chhe. karma- nokarma je bahiraṅg chhe te to pudgal chhe ja, paṇ andaramān nimittanā avalambane je dayā, dān ādinā bhāv thāy tey pudgal chhe. lyo, āvī vāt! e to rāgādi bhāvamān chaitanyasvabhāvano abhāv chhe to temane jaḍ kahyā, ane jaḍano svāmī jaḍ ja hoy māṭe tene pudgal kahyā. samajāṇun kāī...?

jyāre pravachanasār, nay-adhikāramān em vāt chhe ke-shuddha ane ashuddha pariṇāmano adhiṣhṭhātā ātmā chhe. vaḷī ahīn paṇ e ja kahyun ke- gnān ja samyagdraṣhṭi chhe, gnān ja sanyam chhe, gnān ja dharma-adharma chhe. ahīn to vartamān vartatī paryāy kahevī chhe ne! bhāī! kayān kaī apekṣhāe vāt chhe te barābar samajavun joīe. dravyasvabhāvanī apekṣhāe puṇya-pāp ādi vikārano svāmī pudgal chhe, jyāre paryāyathī jue to puṇya-pāp ādi vikārano tenī paryāyamān sadbhāv chhe, tethī paryāy apekṣhā ātmā ja puṇya-pāp chhe. jo vikārī paryāyane kāḍhī nākho to anantī vikārī paryāyono abhāv thatān ākho trikāḷ guṇ siddha nahi thāy, ane to shuddha-ashuddha paryāyono piṇḍ evo ātmā ja siddha nahi thāy. je ashuddha paryāyo gaī te ḍūbakī mārīne andar


PDF/HTML Page 3646 of 4199
single page version

pāriṇāmik bhāve yogyatārūpe vilīn thaī chhe, je bhaviṣhyamān shuddha-ashuddha paryāyo thavānī chhe te andar yogyatāpaṇe rahelī chhe. āvī jem chhe tem vastu yathārtha samajavī paḍashe bhāī!

ahāhā...! bhagavān! ā tārī līlā to jo bhāī! koī loko īshvaranī līlā kahe chhe te nahi, ā to tārī līlā prabhu! anādi vikāramān rahyo tey tun, ane nirvikāramān āvyo tey tun! adbhut chamatkārī vastu bāpu! enī kevaḷadarshananī ek samayanī paryāy ākhā lokālokanā padārthone ā jīv ke ajīv em bhed pāḍayā vinā sāmānya avaloke, jyāre te ja samaye pragaṭ kevaḷagnānanī paryāy lokālokanā pratyek padārthane bhinna-bhinna-bhinna karīne jāṇe. vaḷī pratyek samay kevaḷagnānanī paryāy anantakāḷ paryant thayā kare toy dravya to evun ne evun rahe, kāī vadhaghaṭ vinānun. aho! dravyano chaitanya-chamatkārī svabhāv koī param adbhut chhe.

aho! āvo ja gnānasvabhāv chhe svabhāvamān tarka shun? sarvagna paramātmānun gnān adbhut alaukki chhe. teno pār samyaggnān ja pāmī shake. kevaḷagnānanī paryāyamān anantā avibhāg pratichchhed chhe. anantā kevaḷīne te ek samayamān jāṇe chhe. shrutagnānanī paryāy paṇ evaḍī ja chhe, pratyakṣha-parokṣhano pher chhe. ahāhā...! je paryāyamān anant dravya-guṇ- paryāy pratyakṣha jaṇāy te paryāyanun svarūp jeṭalun chhe teṭalun ja bīje samaye, trīje samaye- em anantakāḷ paryant rahe chhe. aho! āvo koī chaitanyavastuno adbhut-adbhut svabhāv chhe. samayasār, kaḷash 273 mān āve chhe ke- ātmāno sahaj adbhut vaibhav chhe. ṣhaṭguṇahānivr̥uddhi kevaḷagnānamān pratyakṣha jaṇāy chhe. je samaye anant-guṇavr̥uddhi te ja samaye anantaguṇahāni thāy chhe, kevaḷagnānamān badhun pratyakṣha jaṇāy chhe.

benashrīnā vachanāmr̥utamān āvyun chhe ke- ātmānā svabhāvamān uṇap, ashuddhi ke āvaraṇ nathī. ā to trikāḷī svabhāvanī vāt chhe. paṇ paryāy apekṣhāthī jotān paryāyamān (sansārīne) bhāv āvaraṇ chhe. pravachanasāranī 16 mī gāthāmān dravya-bhāv ghātikarmanī vāt chhe. jaḍ karma te dravya ghātikarma chhe ane potānī paryāyamān vikār thavānī yogyatā te bhāv ghātikarma chhe.

ahīn siddha karavun chhe ke- gnān nām ātmā ja puṇya-pāp chhe; kemake trikāḷī je anshī tenā anshamān ā bhāvo utpanna thāy chhe. trikāḷī dravya te enun sāmānya svarūp chhe, ane nirmaḷ ane malin paryāyo te enun visheṣh svarūp chhe. sāmānya ane visheṣh banne thaīne ākhī vastu chhe. teno ek ansh (-paryāy) kāḍhī nākho to vastu ja ākhī siddha na thāy. ahīn dravya-paryāy banne jīvanun svarūp chhe em siddha karavun chhe. tethī kahyun ke - ātmā ja sanyam chhe, ātmā ja puṇya-pāp chhe. āvī vāt! samajāṇun kāī...? have kahe chhe-


PDF/HTML Page 3647 of 4199
single page version

‘gnān ja pravajyā (dīkṣhā, nishchay chāritra) chhe- em gnānano jīvaparyāyonī sāthe paṇ avyatirek nishchayasādhit dekhavo (arthāt nishchay vaḍe siddha thayelo samajavo- anubhavavo).’

ahāhā...! kahe chhe-gnān ja pravajyā-dīkṣhā chhe. lyo, ā lugaḍān kāḍhī nākhyān ne pāñch mahāvrat bahāramān pāḷ‌yān eṭale dīkṣhā thaī gaī em nahi. bahu ākarī vāt bāpā! ā sansārī prāṇīo viṣhay-kaṣhāyanī pravr̥uttimān rokāyelā rahe e to ekalun pāp chhe. ghaṇo kāḷ to eno emān ja jato rahe chhe. ahīn visheṣh vāt em chhe ke-koī digambar dashā dhāre ane dayā, dān, vratādi pāḷe eṭale ene dīkṣhā-chāritra thaī gayā em nahi. dayā, dān ādi rāganā pariṇām to parasamay chhe bhāī! tenun lakṣha chhoḍī andar svasamayamān āv bhāī! em ahīn kahevun chhe. ahāhā...! ātmā ja pravajyā chhe; arthāt ātmāne chhoḍī koī pravajyānun-chāritranun svarūp ja nathī. dayā, dān, vratādino rāg e pravajyānun svarūp ja nathī. āvī vāt!

vādirāj mahā munivar hatā. bahār sharīramān koḍhano rog thayelo; paṇ andar traṇ kaṣhāyanā abhāvavāḷī vītarāg dashāmān jhrulatā hatā. samyagdarshan uparānt svarūpanā ānandanī ramajhaṭ andar chālatī hatī. teo stutimān kahe chhe- he prabho! hun bhūtakāḷanā duḥkhone yād karun chhun to āyudhanā ghā paḍe em andar ghā vāge chhe. juo, ā munirājane andar vikalpa uṭhayo chhe te āyudhanā ghā jevo ātāpakārī chhe. ahā! mithyādraṣhṭine saṅkalesh bhāvathī thatā duḥkhanī to shun vāt kahevī? e to pārāvār akathya chhe. ahīn to dharmātmā chāritravant munivarane ā shubh vikalpa uṭhayo chhe ey, kahe chhe, shastranā ghā jevo bhāre pīḍākārī chhe. bhāī! rāganun svarūp ja duḥkh chhe. pañch parameṣhṭhīmān bhaḷelā sant- munivarano ā pokār chhe.

ahīn kahe chhe- ātmā ja pravajyā nām chāritra chhe. pañchamahāvratanun pālan te chāritra em nahi. bhāī! ā koīnā anādar māṭe vāt nathī. ātmā andar ānand- svarūp prabhu chhe teno anādar koṇ kare? ā to mārga āvo chhe bhāī! pañchamahāvratanā pariṇāmane ja chāritra mānī emān tun santuṣhṭa thāy emān bhāre nukashān chhe bhāī! kemake nirmaḷānand prabhu ātmā pote ja chāritra chhe. ātmā chaitanyaghan prabhu pote ja pravajyā chhe. svasvarūpamān antarlīn thayelī dashā chāritra chhe, ane te pote ja chheḥ temān rāganun ālamban kayā chhe?

ām gnānano jīvaparyāyonī sāthe, kahe chhe, avyatirek nishchayasādhit dekhavo. ahīn gnān shabde ātmā samajavun. malin ane nirmaḷ paryāyo sāthe ātmāne judāī nathī, abhinnatā chhe em nishchayathī siddha thayelun jāṇavun. paryāyamān je shuddhatā-ashuddhatā chhe te ātmā ja chhe em nishchay jāṇavun. have kahe chhe-


PDF/HTML Page 3648 of 4199
single page version

‘have, e pramāṇe sarva paradravyo sāthe vyatirek vaḍe ane sarva darshanādi jīvasvabhāvo sāthe avyatirek vaḍe ativyāptine ane avyāptine dūr karatun thakun, anādi vibhram jenun mūḷ chhe evā dharma-adharmarūp (puṇya-pāparūp, shubh-ashubharūp) parasamayane dūr karīne, pote ja pravajyārūp pāmīne (arthāt pote ja nishchayachāritrarūp dīkṣhāpaṇāne pāmīne), darshan-gnān-chāritramān sthitirūp svasamayane prāpta karīne, mokṣhamārgane potāmān ja pariṇat karīne, jeṇe sampūrṇa vignānaghanasvabhāvane prāpta karyo chhe evun, tyāg-grahaṇathī rahit, sākṣhāt samayasārabhūt, paramārtharūp shuddhagnān ek avasthit (-nishchaḷ rahelun) dekhavun (arthāt pratyakṣha svasamvedanathī anubhavavun).’

ahāhā...! shun kahyun? ke sarva paradravyo sāthe gnānane vyatirek arthāt judāī chhe. ā sharīr, man, vāṇī, īndriy, āṭh karma ane dev, guru, shāstra ītyādi par padārthothī gnānane judāī chhe, pr̥uthakatā chhe; tathā darshan, gnān, chāritra ādi jīvasvabhāvo- nijasvabhāvo sāthe avyatirek nām abhinnatā chhe, ekapaṇun chhe. ā rīte ativyāpti ane avyāptine dūr karatun shuddha ek paramārtharūp gnān, kahe chhe, nishchaḷ rahelun dekhavun, arthāt pratyakṣha svasamvedanathī anubhavavun. shun karīne? to kahe chhe-

‘anādi vibhram jenun mūḷ chhe evā dharma-adharmarūp-puṇya-pāparūp parasamayane dūr karīne, pote ja pravajyārūp pāmīne....’

ahāhā...! puṇya-pāpanā bhāv potānī-jīvanī paryāyamān thāy chhe tethī tene ātmā kahyo chhe, paṇ te bhāv svasvarūpanā bhān vinā paramān hun paṇānā anādi vibhramathī utpanna thayā chhe. jem sharīr, man, vāṇī, makān, paisā atyant pr̥uthak chhe tem puṇya-pāpanā bhāv pr̥uthak chhe em nahi, teo potānī paryāyamān utpanna thāy chhe, tathāpi tenī utpattinun mūḷ ātmā nathī paṇ anādi vibhram chhe ane tethī teo parasamay chhe. samajāṇun kāī...? jhīṇī vāt bāpā!

bhagavān ātmā shuddha ek gnānasvabhāvathī bharelo dariyo-sāgar chhe. temān ekāgra thaī pariṇamavāthī mokṣhamārga pragaṭ thāy chhe. kāraṇāntarathī arthāt dayā, dān ādinā shubh vikalpathī mokṣhamārga prāpta thāy em vastunun svarūp nathī. ahīn kāraṇāntarano niṣhedh karīne pravajyā siddha karavī chhe. ā shubh ke ashubh bhāv thāy te pravajyā nathī. bhale shubhāshubh bhāv potānī paryāyamān thāy chhe, paṇ tenun mūḷ shuddha chaitanyamay ātmā nathī, tenun mūḷ anādi vibhram chhe.

svasvarūpamān ramaṇatārūp vītarāgī dashā thāy te pravajyā nām nishchay chāritra chhe, ane te dharma chhe; ane dharmanun mūḷ samyagdarshan chhe. tem, ahīn kahe chhe, puṇya-pāparūp bhāvanun mūḷ vibhram nām paramān humpaṇānī mithyā bhramaṇā chhe. ahāhā...! ‘दंसण मूलो


PDF/HTML Page 3649 of 4199
single page version

धम्मो’ –jem dharmanun mūḷ samyagdarshan chhe tem puṇya-pāparūp vikārī bhāvonun mūḷ anādi vibhram chhe, mithyādarshan chhe. are bhāī! anant guṇano piṇḍ prabhu ātmā chhe, paṇ vikār utpanna kare, puṇya-pāpane utpanna kare evo koī guṇ emān nathī puṇya-pāpanī utpattinun mūḷ anādi vibhram chhe. tethī puṇya-pāpanā bhāv potānī paryāyamān utpanna thavā chhatān parasamay chhe. āvī bahu jhīṇī vāt chhe bhāī!

to samyagdraṣhṭi-dharmīne shubhāshubh bhāv thatā joīe chhīe ne? samyagdarshan thayā pachhī je shubhāshubh bhāv thāy te vibhramajanit nathī, asthiratā janya chhe, ane te to dharmīne gnānanā gney paṇe chhe, temān tene svāmitva nathī. dharmātmāne ek shuddhopayoganī ja bhāvanā chhe, tene shubhāshubhamān ras nathī. benashrīnā vachanāmr̥utamān āve chhe ne ke- are! ā shubhabhāv te amāro desh nahi, ā paradeshamān ame kayān āvī chaḍayā? shubhāshubh bhāv te amāro parivār nahi ītyādi.

bhagavān ātmā nitya gnānānand prabhu sadā dhruv-dhruv-dhruv svabhāve antaraṅgamān virāje chhe. tenī draṣhṭi vinā anādithī ene paramān potāpaṇāno vibhram chhe ane te vaḍe tene nirantar sansār-paribhramaṇanun kāraṇ evā puṇya-pāpanā bhāv utpanna thayā ja kare chhe, tethī kahe chhe- bhāī! ā puṇya-pāpanā bhāv anātmā chhe, parasamay chhe. aho! āchāryadevanī gajab shailī chhe.

ātmā jevo ane jevaḍo chhe tevo ane tevaḍo paryāyamān prāpta thāy tenun nām mokṣha chhe, ane mokṣhanun kāraṇ vītarāgīdashārūp nirmaḷ chāritra chhe. ā chāritra kem pragaṭe? to kahe chhe - anādi vibhram jenun mūḷ chhe tevā puṇya-pāpabhāvarūp parasamayane dur karīne pote ja pravajyārūp nishchayachāritrane prāpta thāy chhe. ahāhā...! joyun? shubh bhāv paṇ kāraṇ nahi, ne koī nimitta (devādi) paṇ kāraṇ nahi; kahe chhe- pote ja pravajyārūp nishchayachāritrane prāpta thāy chhe, ahāhā...! nij gnātā-draṣhṭā svarūpamān ramaṇatā-līnatā vaḍe pote ja puṇya-pāpane dur karīne nirmaḷ chāritrabhāvane pāme chhe.

have āvī vāt bāpanā (bhagavān arihantanā) chopaḍā tapāse to khabar paḍe ne! dukānanā chopaḍā roj tapāse. em ke “pānun phare ne sonun jhare.” paṇ bhāī! tyān to paisānī mamatāmān ekalun pāp ja jhare (-maḷe) chhe. jyāre ahīn to ekalun amr̥ut- paramāmr̥ut jhare chhe. ahāhā...! bhagavān sarvagnadevanī vāṇīmānthī jharelun janma-maraṇanā rogane maṭāḍanārun ā paramāmr̥ut chhe. āve chhe ne ke-

vachanāmr̥ut vītarāganān param shāntaras mūḷ,
auṣhadh je bhavaroganān kāyarane pratikūḷ.

PDF/HTML Page 3650 of 4199
single page version

ahīn kahe chhe- tane puṇya-pāpanā bhāv thāy tenun mūḷ anādi vibhram chhe, mithyā bhramaṇā chhe. tenāthī rahit thaīne tun svasvarūpamān ramaṇatā-līnatā karīne pariṇame te pravajyā chhe, te chāritra chhe, dharma chhe.

jarīk pharīthī- sharīr, man, vāṇī, āṭh karam ītyādi paradravyathī ātmāne vyatirek eṭale bhinnatā chhe, ane darshan ādi jīvasvabhāvothī avyatirek arthāt abhinnatā chhe. ahīn dayā, dān vagere puṇya-pāpanā bhāvane jīvasvabhāv kahyā chhe kemake te jīvanī paryāyano svabhāv chhe. tenī sāthe jīvane avyatirek eṭale abhinnapaṇun chhe. te bhāvo jo paramān paṇ hoy to ativyāpti doṣh āve, ane te bhāvo jo potāmān (-avasthāmān) na hoy to avyāpti doṣh āve. paṇ teo paradravyamān nathī tethī ativyāpti nathī ane potānī avasthāmān chhe māṭe avyāpti nathī ā pramāṇe shubhāshubh bhāv ātmānī paryāyamān chhe māṭe ātmā chhe em pahelān siddha karyun.

dravyadraṣhṭinā viṣhayanī apekṣhāe vāt hoy tyāre puṇya-pāpanā pariṇām pudgalanā pariṇām chhe em kahe, paṇ tethī koī ekānte em mānī le ke teo jīvanī paryāyamān thayā nathī to te barābar nathī. dravyadraṣhṭinī apekṣhāe teo jaḍ-ajīv chhe em kahīne pudgal temanun svāmī chhe em kahyun to paryāyanī apekṣhā te jīvanī paryāyamān vyāpelā chhe māṭe jīv chhe em kahyun-ām anekānta chhe. paṇ apekṣhā samajyā vinā ja ekānte koī tene pudgalanā māne to te jīv mithyā draṣhṭi chhe.

have kahe chhe- te puṇya-pāpanā bhāvanun mūḷ shuddha chaitanyamay ātmā nathī paṇ anādi vibhram chhe, mithyātva chhe. mithyātva eṭale shun? ke paramān humpaṇānī jūṭhī kalpanā- mānyatā, jūṭho bhāv. sharīr hun chhun, rāg hun chhun evī jūṭhī mānyatā te mithyātva chhe ane te puṇya-pāpanā bhāvanun mūḷ chhe. puṇya-pāpanā bhāvanun mūḷ mithyātva chhe ane tenun phaḷ chaturgati-paribhramaṇarūp sansār chhe. tethī kahyun ke te bhāvo parasamay chhe. lyo, āvī vāt! samajāṇun kāī...?

pūrṇānandano nāth gnānānandasvarūp pote chhe tenī sanmukh thaī tenī pratīti karavī, anubhav karavo te samyagdarshan chhe. temān atīndriy ānandano svād bhego hoy ja chhe. samyagdarshananī sāthe ānandano ansh, shāntino ansh, chāritrano ansh-em anant guṇano ansh pragaṭ hoy ja chhe. sarva guṇānsh te samakit. ahā! āvun samyagdarshan te dharmanun pahelun pagathiyun chhe, dharmanun mūḷ chhe. ā (-samyagdarshan) sivāy pañchaparameṣhṭhīnī bhakti, shāstranun adhyayan ke pañchamahāvratanun pālan-e badhun


PDF/HTML Page 3651 of 4199
single page version

munivrat dhār anantavār grīvak upajāyo;
pai nij ātamagnān vinā sukh lesh na pāyo,

ā to māragaḍā judā chhe bāpā! hajāro rāṇī ane rājapāṭ chhoḍīne pañchamahāvratanā pariṇāmamān joḍāy toy vibhramavash te duḥkhane ja vede chhe. oho! anantaguṇadhām nityānand prabhu pote chhe teno antar-anubhav karavānun chhoḍī je shubhāshubhane ja utpanna kare chhe te duḥkhane ja vede chhe. samajāṇun kāī...?

chāritra to bāpu! puṇya-pāparūp parasamayane dūr karīne pragaṭ thāy chhe. (puṇya- pāpane) dūr karavāmān be prakār samajavā;

1. shubhāshubh bhāvanī utpattinun mūḷ je mithyātva tene dūr kare chhe, ane 2. shubhāshubh bhāvane paṇ yathā sambhav dūr kare chhe. lyo, ām shubhāshubh bhāvane dūr kare chhe tyāre chāritra pragaṭ thāy chhe. have ām chhe tyān shubh karatān karatān chāritra thāy e vāt kyān rahī? bhāī! ā to mārag ja vītarāgano judo chhe bāpu!

are! ā jagatanī mohajāḷ ene mārī nākhe chhe. temānthī kadāch nīkaḷī jāy to shubhabhāvanī mohajāḷamān phasāī jāy chhe. ahīn kahe chhe- shubhāshubhanī mohajāḷane dūr karīne pote ja pravajyārūp pāmīne, darshan-gnān-chāritramān sthitirūp svasamayane prāpta karīne, mokṣhamārgane potāmān ja pariṇat karīne, jeṇe sampūrṇa vignānaghanasvabhāvane prāpta karyo chhe evun, tyāg-grahaṇathī rahit, sākṣhāt samayasārabhūt, paramārtharūp shuddha gnān ek avasthit dekhavun.

pahelān kahyun ke - puṇya-pāpanā bhāv thāy te paryāy ātmānī chhe māṭe te ātmā chhe. paṇ tenun mūḷ vibhram chhe ne tenun phaḷ sansār chhe. tethī have kahe chhe- tene dūr karīne svasvarūpamān ramaṇatā thāy te dharma chhe, chāritra chhe. chhaṭhṭhe jarī vikalpa chhe te gauṇ chhe, ahīn mukhya to sātamānī vāt chhe. darshan-gnān-chāritramān sthitirūp svasamayane prāpta kare tenun nām nishchayachāritrarūp dīkṣhā chhe. joyun? samyagdarshan-gnān-chāritramān sthiti thavī te svasamay ne shubhāshubh bhāv thāy te parasamay.

prashnaḥ– darshan-gnān-chāritramay to badhāy jīvo chhe? uttaraḥ– ahīn e vāt nathī; ahīn to paryāyanī vāt chhe. dravyasvabhāve to


PDF/HTML Page 3652 of 4199
single page version

badhāy jīvo vītarāgasvarūp bhagavān chhe. abhavi jīv paṇ svabhāvathī to jinasvarūp chhe. paṇ tethī shun? ahīn to darshan-gnān-chāritrarūp svabhāvamān sthiti karīne (paryāyapaṇe) svasamay thāy enī vāt chhe. dravyarūp svasamay chhe te paryāyarūp svasamay thāy enī vāt chhe. jevun svarūp chhe tevun drave-pravahe chhe. svasvarūpanī sanmukh thaī gnānanī pratīti, gnānanun gnān ane gnānanī ramaṇatāpūrvak darshan-gnān-chāritramān sthitirūp svasamayane prāpta kare chhe em vāt chhe. āvo alaukik mārag chhe bhāī!

bhāī! ā samajavāno avasar chhe hon. juone, ā pachīs varṣhano phuṭaḍo juvān hoy ne ghaḍīkamān phū thaī jāy chhe. khabar na maḷe badhā sañjog kyān gayā? deh to chhūṭavānā kāḷe chhūṭī ja jāy; tene koṇ roke? to pahelethī ja tenī mamatā chhoḍī de ne; dehabuddhi chhoḍī de ne. dehabuddhi chhūṭatān puṇya-pāpanā bhāv maṭī jashe.

ahīn kahe chhe- puṇya-pāparūp parasamayane dūr karīne darshan-gnān-chāritramān sthiti karavī te mokṣhamārga chhe. munirājane je vyavahārano vikalpa uṭhe te mokṣhamārga nathī. e to ene rāg-bojo chhe. ene chhoḍīne svarūpamān ramaṇatā kare te mokṣhamārga chhe. munirāj nirmaḷ ratnatrayanī pariṇatirūp mokṣhamārgane potāmān ja pariṇamāvīne sampūrṇa vignānaghanasvabhāvane prāpta karī le chhe. juo, ā mokṣhamārganun phaḷ! sampūrṇa vignānaghanasvabhāvanī prāpti arthāt kevaḷagnān te mokṣhamārganun phaḷ chhe. have te tyāg- grahaṇathī rahit thayo chhe. svasvarūpanun grahaṇ ane rāgano tyāg e paṇ have tyān rahyun nathī. te sākṣhāt samayasārabhūt chhe. vastu dravya chhe te to samayasār chhe ane have te paryāyamān sākṣhāt pragaṭ samayasār chhe. samayasār nāṭakamān āve chhe ne ke-

gnānakalā ghaṭaghaṭ basai, jog jugati ke pār;
nij nij kalā udot kari, mukta hoī sansār.

dravyasvabhāv to antaraṅgamān jinasvarūp chhe; rāganī ekatā toḍīne svarūpamān ramaṇatā karatān te pragaṭ thāy chhe. ā ja mārag chhe bhāī! koī kriyākāṇḍano āḍambar ke lebās mārag nathī.

prashnaḥ– hā, paṇ darshan shuddhi to sāv sahelī chhe; bhagavānanān darshan, pūjā karīe eṭale darshanashuddhi thaī jāy.

uttaraḥ– darshanashuddhi shun chīj chhe bāpu! tane khabar nathī. jemān ātmānā antaraṅg svarūpanī oḷakhāṇ-pahechān thatān anantaguṇonī anshe vyaktatā thaī nirākuḷ atīndriy ānandano svād pratyakṣha āve tenun nām darshanashuddhi chhae. shuddhivant-draṣhṭivant puruṣho bhagavānanān darshan ādi roj niyamathī kare e judī vāt chhe. paṇ e kāī darshanashuddhi nathī. jemān mokṣhasukhano namuno anshe anubhavāy ane hun pūraṇ


PDF/HTML Page 3653 of 4199
single page version

ahīn kahe chhe- nirmaḷ ratnatrayarūp mokṣhamārgane potāmān ja pariṇat karīne, jeṇe sampūrṇa vignānaghanasvabhāv prāpta karyo chhe evun, tyāg-grahaṇathī rahit, sākṣhāt samayasārabhūt, paramārtharūp shuddhagnān ek avasthit-nishchal rahelun dekhavun. dekhavun nām pratya kṣha anubhavavun. pūrṇa vignānaghanadashā prāpta thaī tene pratyakṣha anubhavavun tenun nām mokṣha. dekhavun eṭale jāṇavun ane anubhavavun. traṇakāḷ traṇalokane jāṇe māṭe kevaḷagnān em nahi, paṇ pūraṇ dashāne sampūrṇa pratyakṣha vede-anubhave enun nām kevaḷagnān chhe.

* gāthā 390 thī 404ḥ bhāvārtha uparanun pravachan *

‘ahīn gnānane sarva paradravyothī bhinna ane potānā paryāyothī abhinna batāvyun, tethī ativyāpti ane avyāpti nāmanā je lakṣhaṇanā doṣho te dūr thayā.’

ahīn gnān eṭale ātmā sarva paradravyothī bhinna ane potānī paryāyothī abhinna chhe. matalab ke puṇya-pāpanā bhāv potānī paryāy chhe em pahelān siddha karavun chhe. juo, potāmān vyāpe ane bījāmān paṇ vyāpe to ativyāpti doṣh kahevāy. jemake- arūpīpaṇun jīvanun lakṣhaṇ kahīe to temān ativyāpti doṣh āve, kemake arūpīpaṇun jem jīvamān chhe tem dharma-adharma ādi bījā dravyomān paṇ chhe. māṭe arūpīpaṇun e jīvanun vāstavik lakṣhaṇ nathī. vaḷī kevaḷagnān jīvanun lakṣhaṇ kahīe to temān avyāpti doṣh āve, kemake kevaḷagnān jīvanī sarva avasthāomān vyāpatun nathī. je lakṣhaṇ lakṣhyanā ek bhāgamān vyāpe tene avyāpti doṣh kahe chhe. kevaḷagnān jīvanī sarva avasthāomān vyāpatun nathī, māṭe kevaḷagnān jīvanun lakṣhaṇ ghaṭatun nathī. ahīn gnānane sarva paradravyothī bhinna batāvyun eṭale ativyāpti doṣh dūr thayo ane gnānane potānī paryāyothī abhinna batāvyun tethī avyāpti doṣh dūr thayo. ej kahe chhe-

‘ātmānun lakṣhaṇ upayog chhe, ane upayogamān gnān pradhān chhe; te (-gnān) anya achetan dravyomān nathī tethī te ativyāptivāḷun nathī, ane potānī sarva avasthāomān chhe tethī avyāptivāḷun nathī. ā rīte gnānalakṣhaṇ kahevāthī ativyāpti ane avyāpti doṣho āvatā nathī.’

ātmānun lakṣhaṇ upayog chhe. te lakṣhaṇathī lakṣhya ātmā jāṇī shakāy chhe. juo, vyavahār ratnatrayanā rāgathī jāṇī shakāy evo bhagavān ātmā nathī; e to gnānalakṣhaṇ vaḍe ja jaṇāy chhe. ahīn upayogamān gnānanī mukhyatā līdhī chhe. darshananī ahīn vāt karī nathī. kahe chhe-gnān anya achetan dravyamān nathī. sharīr, man, vāṇī ādimān


PDF/HTML Page 3654 of 4199
single page version

gnān nathī. tem dev-guru ādimān paṇ ā (-potānun) gnān nathī. tethī temān (gnānalakṣhaṇamān) ativyāpti doṣh āvato nathī. vaḷī gnān jīvanī sarva avasthāomān vyāpelun chhe. jīvanī koī avasthā gnān-upayog vinā hotī nathī. tethī temān avyāpti doṣh paṇ āvato nathī. ā pramāṇe ativyāpti ane avyāpti doṣhothī rahit jīvanun gnānalakṣhaṇ yathārtha chhe.

loko bichārā vepār-dhandhāmān garī gayā hoy tyān dhandhānī dhamāl āḍe temane ā ativyāpti ane avyāpti ne e badhun samajavānī phurasad-navarāsh kayānthī maḷe? paṇ bhāī! ā to khās navarāsh laīne samajavānī chīj chhe hon.

paṇ āp kaho to vrat-pachakhāṇ laī laīe. paṇ e to kāī āp kahetā nathī?

vrat? kone kahīe vrat? ahāhā...! sachchidānandasvarūp gnānānandasvarūp trikāḷ pote chhe tenun bhān thaī temān ja ramaṇatā kare, nijānandasvarūpamān ja viṇṭāīne līn thaī jāy tenun nām vrat-nishchayavrat chhe. vrat kaho ke pachakhāṇ kaho, badhun ātmā ja chhe bhāī! ā sivāy vyavahāranā vikalpa badho rāg chhe, duḥkh chhe, nishchaye vrat nathī. āvī vāt! samajāṇun kāī...? have kahe chhe-

‘ahīn gnānane ja pradhān karīne ātmāno adhikār chhe, kāraṇ ke gnānalakṣhaṇathī ja ātmā sarva paradravyothī bhinna anubhavagochar thāy chhe. jo ke ātmāmān anant dharmo chhe, topaṇ temānā keṭalāk to chhadmasthane anubhavagochar ja nathī; te dharmone kahevāthī chhadmastha gnānī ātmāne kaī rīte oḷakhe? vaḷī keṭalāk dharmo anubhavagochar chhe, parantu temānā keṭalāk to- astitva, vastutva, prameyatva ādi to-anya dravyo sāthe sādhāraṇ arthāt samān chhe māṭe temane kahevāthī judo ātmā jāṇī shakāy nahi, ane keṭalāk (dharmo) paradravyonā nimittathī thayelā chhe temane kahevāthī paramārthabhūt ātmānun shuddha svarūp kevī rīte jaṇāy? māṭe gnānane kahevāthī ja chhadmastha gnānī ātmāne oḷakhī shake chhe.’

juo, em to ātmāmān anant dharmo chhe, paṇ gnānalakṣhaṇe ja ātmā anubhav- gochar thāy chhe. ahīn pt.. shrī jayachandajīe traṇ vāt kīdhī chhe.

1. ātmāmān keṭalāk dharmo to chhadmasthane anubhavagochar ja nathī. have je anubhavamān-samajamān ja āvatā nathī tene lakṣhaṇ kahīe to te vaḍe ātmā kaī rīte oḷakhī shakāy? te vaḍe chhadmastha alpagnānī ātmāne-potāne kevī rīte oḷakhe? na ja oḷakhe.


PDF/HTML Page 3655 of 4199
single page version

2. vaḷī keṭalāk dharmo anubhavagochar chhe, paṇ sarva-sāmānya chhe. shun kīdhun? astitva, vastutva ādi anek dharmo anyadravyo sāthe sādhāraṇ arthāt samān chhe. have ā dharmo vaḍe anyadravyothī bhinna evo ātmā kem jāṇī shakāy? na jāṇī shakāy.

3. keṭalāk dharmo paradravyanā nimittathī thayelā chhe. puṇya-pāp ādi vibhāvo paradravyanā nimittathī utpanna thāy chhe. kharekhar e to aupādhik bhāvo chhe. have temane kahevāthī antaraṅg shuddha ātmasvarūp kevī rīte jaṇāy? na jaṇāy.

māṭe ā nishchit thayun ke gnān kahevāthī ja chhadmastha gnānī ātmāne oḷakhī shake chhe, kemake gnān ātmāno asādhāraṇ guṇ hovāthī nirdoṣh, nirbādh lakṣhaṇ chhe. māṭe ātmānā adhikāramān gnān ja pradhān chhe.

‘ahīn gnānane ātmānun lakṣhaṇ kahyun chhe eṭalun ja nahi, paṇ gnānane ja ātmā kahyo chhe; kāraṇ ke abhedavivakṣhāmān guṇaguṇī abhed hovāthī, gnān chhe te ja ātmā chhe. abhedavivakṣhāmān gnān kaho ke ātmā kaho-kāī virodh nathī; māṭe ahīn gnān kahevāthī ātmā ja samajavo,’

ātmā vastu chhe te dehathī bhinna, karmathī bhinna ane andar thatā puṇya-pāp ādi vibhāvothī bhinna chhe. hinsānā bhāv ke dayānā bhāv- e bannethī vastu-ātmā bhinna chhe. have jenāthī bhinna chhe te dehādithī ke rāgathī ātmā kem jaṇāy? ahāhā...! jāṇan... jāṇan.... jāṇanasvabhāv evī je chetanā te lakṣhaṇathī ja ātmā jaṇāy chhe, anubhavāy chhe. ahāhā...! gnānanī dashāne antaramān jhukāvavāthī te kṣhaṇe ja samyagdarshan-gnān pragaṭ thāy chhe. bhāī! ā ja rīt chhe, bījo koī upāy nathī. vachche kriyākāṇḍ āve kharā, paṇ e to rāg chhe, e kāī upāy nathī; enāthī samyagdarshan-gnān pragaṭ thatān nathī. āvī vāt! samajāṇun kāī...?

ahāhā...! gnānanī dashā jyān antarmukh vaḷī te ja kṣhaṇe ā jāṇanasvabhāvī prabhu chhe te ja hun chhun- evī pratīti ane anubhav pragaṭ thāy chhe ane te ja samyagdarshan-gnān chhe ane tenī sāthe atīndriy ānandano svād bhego ja hoy chhe. ā rīt chhe. bākī bījun badhun to anantavār karyun, paṇ tethī shun? ātmagnān vinā pañchamahāvratanā pariṇām paṇ kalesh-duḥkharūp ja nīvaḍayā. are! eṇe koī divas potānā svarūpane yathārthapaṇe jāṇavānī darakār ja karī nathī!

bhagavān gnānānandasvarūp prabhu pote antarmukhākār gnān vaḍe ja jaṇāy chhe, anubhavāy chhe. tethī gnānane ja ātmā kahyo chhe. abhedavivakṣhāmān gnān guṇ ane ātmā guṇī


PDF/HTML Page 3656 of 4199
single page version

evo guṇ-guṇīno bhed nathī. tethī abhedavivakṣhāmān gnān kaho ke ātmā kaho-kāī virodh nathī, avirodh chhe. gnān te ja ātmā em kahīne gnānasvabhāvamān ekāgra thāy te ātmāmān ja ekāgra thayo chhe em kahevun chhe. vītarāgano mārag bahu jhīṇo chhe bhāī! te antarmukhākār gnān vaḍe ja pragaṭ thāy chhe. ahīn gnān te ja ātmā-em kahīne guṇ- guṇīnun abhedapaṇun siddha karyun chhe. samajāṇun kāī...? have kahe chhe-

‘ṭīkāmān chhevaṭe em kahevāmān āvyun ke-je, potāmān anādi agnānathī thatī shubhāshubh upayogarūp parasamayanī pravr̥uttine dūr karīne, samyagdarshan-gnān-chāritramān pravr̥uttirūp svasamayane prāpta karīne, evā svasamayarūp pariṇamanasvarūp mokṣhamārgamān potāne pariṇamāvīne, sampūrṇa vignānaghanasvabhāvane pāmyun chhe, ane jemān kāī tyāg-grahaṇ nathī, evā sākṣhāt samayasārasvarūp, paramārthabhūt, nishchaḷ rahelā, shuddha, pūrṇa gnānane (pūrṇa ātmadravyane) dekhavun.’

juo, hajār varṣha pahelān ānandakand nij gnāyakasvarūpamān ramanārā, potānā ānandasvarūpamān ghūsī-līn thaīne prachur ānandanā samvedananī ramatu karanārā mahā munivar āchārya amr̥utachandradevanī ā ṭīkā chhe. mūḷ gāthā bhagavān kundakundāchāryanī chhe. tenā par ā ṭīkā chhe. kahe chhe-shubhāshubhaupayogarūp pravr̥utti anādi agnānanā kāraṇe chhe. svasvarūpanī draṣhṭi vinā agnānathī puṇya-pāparūp vibhāvonī utpatti thāy chhe. puṇya- pāpanā bhāv te chaitanyanā svabhāvarūp bhāv nathī, vibhāv chhe ane tethī anātmā chhe, parasamay chhe. samajāṇun kāī...? bahun jhīṇī vāt!

ane ānandakand prabhu ātmāmān moj māṇavī, keli karavī te chāritra chhe. ‘chārittan khalu dhammo’ kahyun chhe ne? e ā andar svarūpamān līn thaī atīndriy ānandanun bhojan karavun te chāritra chhe, te dharma chhe ane mokṣhanun kāraṇ chhe. ā chāritranun mūḷ samyagdarshan chhe, arthāt vinā samyagdarshan chāritra hoī shake nahi. ā dayā, dān, vrat ādi rāganā pariṇām e kāī chāritra chhe em nahi. bāpu! ā to mithyātva ane asthiratāthī rahit antaraṅg nirmaḷ dashānun nām chāritra chhe. ā paisāvāḷā kroḍapatio chhe ne badhā? emane kahīe chhīe ke dayā, dānamān paisā kharachavāthī chāritra pragaṭ thāy evun enun svarūp nathī. jhīṇī vāt bhāī!

hā, paṇ e paisāne gney (paragney) karī nākhe to? e paisāne gney (paragney) kare kayānthī? andar nij svarūpane gnānamān gney karyā vinā, nij gnānānandasvarūpano anubhav karyā vinā parapadārthane gney (paragney) kevī rīte kare? karī shake nahi. samayasār nāṭakamān āve chhe ne ke-


PDF/HTML Page 3657 of 4199
single page version

svaparaprakāshak shakti hamārī, tātain vachan bhed bhram bhārī;
gneyadashā duvidhā parakāsī, nijarūpā pararūpā bhāsī.

bāpu! svasvarūpanun bhān thayā vinā parapadārtha paragneyapaṇe bhāsato nathī. samajāy chhe kāī...?

ahāhā...! anādi vibhram jenun mūḷ chhe evī puṇya-pāparūp parasamayarūp pravr̥uttine dūr karīne, nij chaitanyasvabhāvanā āshraye svānubhav pragaṭ karī nijasvarūpamān visheṣh ramaṇatā karavī te svasamayapravr̥utti chhe ane tenun nām chāritra chhe. ahāhā...! nirmaḷ ratnatray je samyagdarshan-gnān-chāritra te rūp pariṇamavun te svasamayapravr̥utti chhe ane te dharma chhe, mokṣhamārga chhe. ā to sarvagnadeve pragaṭ karelā vītarāg mārganī apūrva vāto chhe bhāī! āvī vāt bīje kayāny chhe nahi.

vītarāgī pariṇamanasvarūp ākhoy mokṣhamārga chhe. tyān dravya-guṇ to trikāḷ chhe, pariṇaman thāy te paryāy chhe. samyagdarshan te paryāy chhe, samyakchāritra te paryāy chhe, kevaḷ gnān paryāy chhe, ne siddhadashā paṇ paryāy chhe. pahelān agnānavash puṇya-pāpanā bhāvo utpanna thatā hatā, te parasamayapravr̥utti hatī. te parasamayarūp pravr̥utti dūr karīne... joyun? puṇya-pāparūp parasamayapravr̥uttine rākhīne em nahi, dūr karīne, nij gnānānandasvarūpamān ekāgra thaī ramaṇatā kare te samyagdarshan- gnān-chāritrarūp svasamayapravr̥utti chhe. ā svasamayapravr̥uttirūp pariṇaman te mokṣhamārga chhe. have dravya shun? guṇ shun? ane enun pariṇaman shun? -enī kāī khabar na maḷe e shun kare? chār gatimān rajhaḷī mare; bījun shun thāy?

nijasvarūpamān ramaṇatā karavārūp darshan-gnān-chāritranun pariṇaman thāy te mokṣhamārga chhe. bhāī! ā bhagavānanī omdhvani nīkaḷī temān āvelī vāt chhe. āve chhe ne ke-

mukh omkār dhuni suni, artha gaṇadhar vichārai,
rachī āgam upadesh, bhavik jīv sanshay nivārai.

bhagavānanī omdhvani sāmbhaḷī bhagavān gaṇadharadev āgamanī rachanā kare chhe. te āgamanun sevan karī bhavi jīvo sanshay nivāre chhe, arthāt samyagdraṣhṭi thāy chhe. ahā! te āgamamān ā āvyun chhe ke-nirmaḷ pavitra gnānānandasvarūp prabhu pote chhe tenī pratīti, tenun gnān ane temān ramaṇatā-bas ā pariṇamanasvarūp mokṣhano mārga chhe. sāthe sahachar je rāg chhe te mokṣhamārga nathī, upachārathī tene mokṣhamārga kahīe chhīe. e rāg chhe te vāstavamān to parasamay chhe; dharmātmā tene parasamay ja jāṇe chhe. ahā! ām svasvarūpanī draṣhṭi-gnānapūrvak temān ja ramaṇatā karatān karatān sampūrṇa sthiratā karī te kevaḷagnānane prāpta


PDF/HTML Page 3658 of 4199
single page version

thāy chhe. ā ja mārag chhe; kriyākāṇḍ mārag nathī. kahyun chhe ne ke-

ek hoy traṇakāḷamān paramārathano panth;
prere te paramārthane te vyavahār samant.

mr̥uganī nābhimān kasturī hoy chhe, paṇ mr̥ug te joto nathī, bahār ḍhuṇḍhe chhe. tem pote andar traṇ lokano nāth ānandakand prabhu gnānānandathī bharelo bhagavān chhe, paṇ agnānī tene joto nathī. are! puṇya-pāpanā bhāv ane tenā phaḷamān ā bahāranī je dhūḷ (-dhan-sampatti ādi) maḷe temān bharamāī gayo chhe.

ahīn kahe chhe - te anādi bhramaṇā maṭāḍīne andar chidānandasvarūp bhagavān pote chhe tenā āshraye svasamayapravr̥utti vaḍe mokṣhamārgarūpe pariṇaman karīne sampūrṇavignānaghanasvabhāvane je pāme chhe tene sampūrṇa kevaḷagnān pragaṭe chhe. ahāhā...! kevun chhe kevaḷagnān? ek samayamān yugapat traṇakāḷ traṇalokanā sarva padārthone je jāṇī le chhe. ahā! te pūrṇa svarūp je pragaṭ thayun temān kāī grahaṇ-tyāg nathī. svarūpanun grahaṇ ane rāgano tyāg-evun kāī have rahyun nathī. ahā! āvā sākṣhāt samayasārasvarūp, paramārthabhūt, nishchaḷ, shuddha ātmāne dekhavun-anubhavavun chhe.

sākṣhāt samayasārasvarūp eṭale shun? ke andar trikāḷī ātmā to trikāḷ jin- svarūp-samayasārasvarūp ja chhe, paṇ jevun trikāḷ shaktirūp chhe tevun vartamān paryāyapaṇe pragaṭ thayun, kevaḷagnān-kevaḷadarshanarūp pariṇamyun, anantachatuṣhṭayarūp thayun te sākṣhāt samayasārasvarūp chhe. gnān, darshan, sukh, vīrya ādi anantaguṇanī pūrṇa nirmaḷ paryāy pragaṭī tene sākṣhāt samayasārasvarūp kahīe. andar shaktirūpe chhe te vartamān vyakta thaī tene sākṣhāt samayasārasvarūp thayo kahīe. samayasār nāṭakamān āve chhe ne ke-

ghaṭ ghaṭ antar jin basai, ghaṭ ghaṭ antar jain;
matamadirā ke pān saun, matavālā samujhai na.

andar shaktie to bhagavān jinasvarūp ja pote chhe. na hoy to pragaṭe kyāthī? shun bahārathī pragaṭe? bāpu! e to shaktipaṇe chhe te pragaṭe chhe. e pragaṭe chhe te ā bahāranā lebāsamānthī ke kriyākāṇḍamānthī nahi ho; e to nirmaḷānandano nāth trikāḷ prabhu pote andar chhe tenī ekāgratā ane ramaṇatā karatān karatān pūrṇa sthiratā pāmī pūrṇa pragaṭe chhe are! paṇ mithyāmatarūpī madirānā sevanathī jagatanā pāgal loko ā samajatā nathī?

ahāhā...! līṇḍīpīparanā dāṇāmān andar chosaṭh pahorī tīkhās bharī chhe te ghūṇṭavāthī bahār pragaṭ thāy chhe. andar shakti paḍī chhe tenī vyakti thāy chhe. tem bhagavān


PDF/HTML Page 3659 of 4199
single page version

“... evā sākṣhāt samayasārasvarūp, paramārtha bhūt, nishchaḷ rahelā, shuddha pūrṇa gnānane (pūrṇa ātmadravyane) dekhavun-em kahyun ne! have kahe chhe-

‘tyān “ dekhavun” traṇ prakāre samajavun. shuddhanayanun gnān karīne pūrṇa gnānanun shraddhān karavun te pahelā prakāranun dekhavun chhe. te avirat ādi avasthāmān paṇ hoy chhe.’

juo, bhagavān ātmāne dekhavānā traṇ prakār paikī ā pahelo prakār kahyo. shuddhanayano viṣhay pūrṇānandasvarūp prabhu trikāḷī ātmā chhe. tene abhedavivakṣhāmān shuddhanay kahe chhe. shun kīdhun? trikāḷī shuddha ek chidrūpasvarūp ātmāne abhedathī shuddhanay kahe chhe. samayasār gāthā 11 mān āchārya kundakundadeve trikāḷ satyārtha bhūtārtha shuddha gnānānandasvarūp ātmāne shuddhanay kahyo chhe. ‘भूदत्थो देसिदो दु शुद्धनओ’ em tyān gāthā chhe. ahīn kahe chhe- shuddhanayanun arthāt trikāḷ shuddha gnānānand nirmaḷānand prabhu ātmānun gnān karīne, pūrṇa gnānānandasvarūpanun shraddhān karavun te samyagdarshan-te pahelā prakāranun dekhavun chhe. pratham shuddhanay je trikāḷī shuddha dravya tene jāṇavun; kemake jāṇyā vinā shraddhān konun kare? māṭe pratham trikāḷī shuddha chidānand chaitanyasvarūp ātmāne jāṇīne tenī pratīti karavī ke pūrṇa chidānandaghan anant shaktiono piṇḍ prabhu hun ā ātmā chhun enun nām samyagdarshan chhe ane te pahelā prakāranun dekhavun chhe.

ā ‘dekhavun’ chothā-pāñchamā guṇasthānamān hoy chhe. shreṇīk rājā kṣhāyik samakitī avirat dashāmān hatā; temane vrat, chāritra na hatun. chothā guṇasthānamān hatā. tīrthaṅkaragotra bāndhyun chhe. hamaṇān pratham narakamān chhe; tyānthī nīkaḷī āvatī chovīsīnā pratham tīrthaṅkar thashe. bhāī! āvo samyagdarshanano koī achintya mahimā chhe. trikāḷī bhūtārtha svabhāvanān gnān-shraddhān-anubhav chothe, pāñchame ane chhaṭhṭhe hoy chhe. āchārya shrī amr̥utachandrasvāmīnī ṭīkāno paṇḍit jayachandajīe ā artha karyo chhe. chothā guṇasthāne paṇ shuddhanay nām shuddha vignānaghanasvabhāv ātmāno anubhav thaīne pratīti thāy chhe; ane ātmasvarūpanī visheṣh līnatā thaī svarūpanī shāntinī vr̥uddhi thāy te shrāvakanun pāñchamun guṇasthān chhe. tyān haju apramatta dashā nathī. have bījā prakāre ‘dekhavun’ kahe chheḥ-

‘gnān-shraddhān thayā pachhī bāhya sarva parigrahano tyāg karī teno (-pūrṇa gnānano)


PDF/HTML Page 3660 of 4199
single page version

abhyās karavo, upayogane gnānamān ja thambhāvavo, jevun shuddhanayathī potānā svarūpane siddha samān jāṇavun-shraddhavun hatun tevun ja dhyānamān laīne chittane ekāgra-sthir karavun, pharī pharī teno ja abhyās karavo, te bījā prakāranun dekhavun chhe. ā dekhavun apramatta dashāmān hoy chhe. jyān sudhī evā abhyāsathī kevaḷagnān na upaje tyān sudhī te abhyās nirantar rahe. ā, dekhavāno bījo prakār thayo’

gnān-shraddhān thayā pachhī, andaramān vikalpano tyāg ane bahāramān vastranā ṭukaḍāno paṇ tyāg karīne pūrṇa gnānasvarūpano abhyās kare chhe, upayogane svarūpamān ja thambhāve chhe. ahāhā...! te nij ātma-bāgamān atīndriy ānandanī ramat māṇḍe chhe. tene sarva bāhya parigrah chhuṭī jāy chhe. nirākul ānandamā jhulanārā vītarāgī sant munivarane bahāramān vastra paṇ nahi ane antaraṅgamān vikalpa paṇ nahi. bāpu! bījī chīj to shun-vastranā dhāgāno paṇ parigrah munine hoī shake nahi. āvun ja munidashānun sahaj svarūp chhe. ethī viparīt māne te mūḍh mithyādraṣhṭi chhe.

hā, paṇ vastra chhoḍavān to paḍe ne? chhoḍavān shun paḍe? nij gnānānandasvarūpamān līn thaī temān ja ramaṇatā karatān vastrādi sarva parigrah sahaj chhūṭī jāy chhe. rāgarahit ānandanī chhaṭhṭhī bhūmikānī dashā ja evī sahaj hoy chhe ke vastrādi tenā ja kāraṇe sahaj chhūṭī jāy chhe. paravastune grahavī- chhoḍavī e kharekhar ātmāmān kyān chhe? ātmāmān paravastunun to tyāg-upādān shūnyatva chhe. ātmā paranā tyāg-grahaṇathī shūnya chhe. ahāhā...! āvo alaukik mārag vītarāg sarvagnadevano! samaje enun to shun kahevun? e to nyāl thaī jāy.

are! lokoe kānīnun kāī mānyun-manāvyun chhe! shun thāy? prabhunā virah paḍayā! kevaḷagnānanī utpatti ahīn rahī nahi, avadhignān ane manaḥparyāyagnān paṇ ā kāḷe lupta thaī gayā, ane lokoe jhaghaḍā ūbhā karyā! santo-digambar munivaro-kevaḷīnā keḍāyatīo kahe chhe- pūrṇa gnānānand prabhu ātmānī anrtadraṣhṭi ane anubhav vinā samyagdarshan hoy nahi ane samyagdarshanapūrvak svarūpamān visheṣh-visheṣh līnatā thavī te chāritra chhe. te visheṣh to sātamī bhūmikāthī hoy chhe. apramatta dashāmān chāritranī ugratā hoy chhe. pūrṇa sthiratā chaudamā guṇasthāne hoy chhe e vāt atyāre ahīn nathī. ahīn to chāritranī ugratā apramatta dashāmān hoy chhe em vāt chhe. muni chhaṭhṭhā guṇasthānamān hoy tyāre pañchamahāvrat ādino vikalpa uṭhe chhe te pramādadashā chhe. tyān sudhī apramatta dashā gaṇavāmān āvī nathī. chothe, pāñchame, chhaṭhṭhe gnān-shraddhān ane yathā sambhav sthiratā hoy chhe. pachhī bāhya parigrahano tyāg karī upayogane gnānamān sthir kare chhe te bījā