PDF/HTML Page 3661 of 4199
single page version
ahīn kahe chhe-ātmāne traṇ prakāre dekhavo. dekhavo eṭale ke antarmukh thaī anubhavavo jethī ātmaprāpti thāy. ahāhā...! ātmā nityānand prabhu trikāḷī shuddha gnānānandasvabhāvī chhe. tene chhoḍīne anya parigrahamān sāvadhānapaṇe pravartavun te sansāraparibhramaṇanun kāraṇ chhe. shuddha chaitanyamay nij paramātmasvarūpamān sāvadhān na thatān vrat, tap, bhakti ādinā rāganā pariṇāmamān sāvadhānapaṇe pravartavun te anya parigrah chhe. ā sharīr, man, vāṇī, dhan, sampatti ītyādi to kyāy dūranī chīj thaī gaī. ahīn to enī paryāyamān je vrat, bhakti ādinā vikalpa uṭhe te anya vastu chhe, anya parigrah chhe. rāgamān sāvadhānapaṇe pravartavun ane tenā ācharaṇamān-pālanamān rokāī rahevun te mithyābhāv chhe bhāī! are! paṇ eṇe rāganī mamatā āḍe andar gnāyakasvabhāvathī bharelo ānandasāgar prabhu pote chhe tene khoī dīdho chhe! ahīn kahe chhe- shuddhanayasvarūp andar trikāḷī bhūtārtha bhagavān jinasvarūp virāje chhe tene svasamvedanamān jāṇavo-vedavo- anubhavavo te pratham nambaranun dekhavun chhe. te chothe, pāñchame, chhaṭhṭhe guṇasthāne hoy chhe.
ahāhā...! andar jāṇanār-dekhanār bhinna svarūpe chhe tene jāṇ ane dekh-em bhagavānanī āgnā chhe. ā deh to kṣhaṇamān phū thaī uḍī jashe. e to sanyog chhe; e kyān tārī chīj chhe? tārī chīj to andar bhinna ek gnāyakabhāvapaṇe trikāḷ chhe tene jāṇ ane dekh. ane pachhī sarva parigrah chhoḍī ek gnāyakabhāvamān ja sthir thavāno abhyās kar; temān ja ugrapaṇe līn thaī ramaṇatā kar. ‘nijapad rame so rām kahīe.’ ahāhā...! antarasthiratāno abhyās karī svarūpamān rame te rām nām ātmā kahīe, te svasamay chhe. nāṭak-samayasār nāṭakamān āve chhe ne ke-
ahāhā...! pratham shuddhanay vaḍe nij svarūpane siddha samān jāṇyun-shraddhayun hatun tevun ja dhyānamān laīne chittane-upayogane tyān ja thambhāvī de, maḍhī de. ā bījā prakāranun dekhavun chhe. ā dekhavun uparanī bhūmikāmān apramatta dashāmān hoy chhe. jyān sudhī evā abhyāsathī kevaḷagnān na upaje tyān sudhī te abhyās nirantar rahe chhe. lyo, andar abhyās karīne ā karavā jevun chhe. bākī ashubh ṭāḷī shubhamān tun rokāī rahe e to kāī nathī, e to thothān chhe badhān.
bhāī! tārā svarūpanī anantī samr̥uddhinī tane khabar nathī bāpu! tenī mahimānī shī vāt! ekavār tene gnān-shraddhānamān le to nyāl thaī jāy evī chīj chhe. ane
PDF/HTML Page 3662 of 4199
single page version
pachhī antar-ekāgratānā abhyās vaḍe upayogane andar thambhāvī de enun to shun kahevun? e to kevaḷagnānane lāvī de evo apār achintya eno mahimā chhe. ānun nām chāritra ane ānun nām digambar munidashā chhe. ahāhā...! jyān pañchamahāvratano vikalpa paṇ chhūṭī jāy evī nirvikalpa apramattarūp munidashā thāy te bījā nambaranun dekhavun chhe. ā vinā vrat-tap-bhakti ītyādi badhun dhūḷadhāṇī ne vāpāṇī jevun chhe. samajāṇun kāī...? vrat- bhaktino abhyās karavo em nahi, paṇ jyān sudhī kevaḷagnān na thāy tyān sudhī ā abhyās karavo arthāt upayogane shuddha nirañjan pūrṇa gnānamān thambhāvī devāno abhyās karavo em kahe chhe. ā dekhavāno bījo prakār kahyo. have kahe chhe-
‘ahīn sudhī to pūrṇa gnānanun shuddhanayanā āshraye parokṣha dekhavun chhe. kevaḷagnān upaje tyāre sākṣhāt dekhavun thāy chhe te trījā prakāranun dekhavun chhe. te sthitimān gnān sarva vibhāvothī rahit thayun thakun sarvanun dekhanār-jāṇanār chhe, tethī ā trījā prakāranun dekhavun te pūrṇa gnānanun pratyakṣha dekhavun chhe.’
shuddhanayanā āshraye parokṣha dekhavun hoy chhe, kemake shrutagnān amūrtik ātmāne pratyakṣha jāṇatun nathī. ānandanun vedan pratyakṣha thayun chhe, paṇ amūrtik pradeshone shrutagnān pratyakṣha karatun nathī. andh puruṣh jem sākar khāy tyāre svādanun pratyakṣha vedan āve, paṇ sākarano gāṅgaḍo pratyakṣha na dekhāy, tem shuddhanayanā āshraye parokṣha dekhavun hoy chhe. jyāre kevaḷagnān thāy tyāre sākṣhāt dekhavun thāy chhe. ā trījā prakāranun dekhavun chhe. ā sthitimān gnān shuddha nirmaḷ nirañjan upayogarūp thayun thakun sarvanun pratyakṣha dekhanār jāṇanār chhe; tethī ā trījā prakāranun dekhavun te gnānanun pratyakṣha dekhavun chhe. ahīn chaitanya jyoti sarvane sampūrṇa pratyakṣha karatī jhaḷahaḷ-jhaḷahaḷ pragaṭ thaī jāy chhe. ā mokṣhadashā chhe. ām pūrṇa gnānanun pratyakṣha dekhavun te trījā prakāranun dekhavun chhe. ātmāno sarvagnasvabhāv chhe, te sarvagnapaṇun antar- ekāgratāno draḍh-ugra abhyās karīne pragaṭ karavun em upadesh chhe.
have ā arthanun kaḷasharūp kāvya kahe chheḥ-
‘अन्येभ्यः व्यतिरिक्तम्’ anyadravyothī bhinna, ‘आत्म–नियतं’ potāmān ja niyat, ‘पृथक् वस्तुतां बिभ्रत्’ pr̥uthak vastupaṇāne dhāratun (-vastunun svarūp sāmānya visheṣhātmak hovāthī pote paṇ sāmānya visheṣhātmakapaṇāne dhāraṇ karatun), ‘आदान–उज्झन–शून्यम्’ grahaṇ tyāg rahit, एतत् अमलं ज्ञानं’ ā amal (-rāgādik maḷathī rahit) gnān ‘तथा अवस्थितम् यथा’ evī rīte avasthit (nishchaḷ rahelun) anubhavāy chhe ke-
sharīr, man, vāṇī, karma ītyādi paradravyothī bhinna potāmān ja niyat pr̥uthak-
PDF/HTML Page 3663 of 4199
single page version
juo, pahelān parathī bhinna kahyun ne have gnān rāgathī rahit bhinna chhe em kahyun. ‘amal’ em kahyun ne? bhāī! ā to parathī ane rāgathī vimukh thaī svabhāvasanmukh thavun ne bhedagnān pragaṭ karavun em vāt chhe. anādithī paravastu sāthe ekapaṇun mānyun chhe te bhramaṇā chhe, jūṭhī kalpanā chhe. tenāthī bhinna paḍī pote andar jevo ne jevaḍo chhe tevo ne tevaḍo svīkāravo-jāṇavo ne mānavo te bhedagnān chhe, ane te kartavya chhe, dharma chhe.
kahe chhe-rāganā maḷathī rahit gnān evī rīte nishchaḷ rahelun anubhavāy chhe ke... jevī rīte ‘मध्य–आदि–अन्त–विभाग–मुक्त–सहज–स्फार–प्रभा–भासुरः अस्य शुद्ध–ज्ञान– धनः महिमा’ ādi-madhya-antarūp vibhāgothī rahit evī sahaj phelāyelī prabhā vaḍe dedīpyamān evo eno shuddhagnānaghanarūp mahimā ‘नित्य–उदितः तिष्ठति’ nitya-udit rahe. (shuddha gnānanā puñjarūp mahimā sadā udayamān rahe).
ahāhā...! bhagavān ātmā sahajānand-nityānand trikāḷ gnānasvarūp prabhu chhe. have te chhe, chhe ne chhe; tenī ādi shun? madhya shun? ant shun? ahāhā...! āvī anādianant sahaj phelāyelī chaitanyaprabhā vaḍe dedīpyamān evo eno shuddhagnānaghanarūp mahimā nitya udit rahe. ahāhā...! jem sarva pāṅkhaḍīe gulāb khīlī jāy tem anant shaktie ātmā pūrṇa khīlī gayo, shakti sahaj hatī te pūrṇa vistarī gaī have eno shuddhagnānaghanarūp mahimā sadā udayamān raheshe-em kahe chhe. samajāṇun kāī...? shuddha dashā pūrṇakaḷāe pragaṭ thaī te thaī, have te dashā sādi-anant avichaḷ-kāyam raheshe. kevaḷagnān ne mokṣhanī dashā thaī te have pharashe nahi, have te avatār leshe nahi. lyo, bhaktone bhīḍ paḍe ne bhagavān avatār le em banavā jog nathī; evun kevaḷagnān ne mokṣhanun svarūp nathī; mokṣhadashā to nitya udayamān chhe.
‘gnānanun pūrṇarūp sarvane jāṇavun te chhe. te jyāre pragaṭ thāy chhe tyāre sarva visheṣhaṇo sahit pragaṭ thāy chhe; tethī tenā mahimāne koī bagāḍī shakatun nathī, sadā uday mān rahe chhe.’
juo, kahe chhe-gnānanun pūrṇa rūp sarvane jāṇavun te chhe. ahāhā...! anant
PDF/HTML Page 3664 of 4199
single page version
anant guṇariddhi-samr̥uddhithī bharelo bhagavān ātmā sarvagnasvabhāvī prabhu chhe. ahāhā...! traṇakāḷ-traṇalokane yugapat ek samayamān jāṇe evun enun sāmarthya chhe. ā sāmarthya jyāre pragaṭ thāy chhe tyāre, kahe chhe, sarva visheṣhaṇo sahit pragaṭ thāy chhe. ahāhā...! kevaḷagnān jyāre pragaṭ thāy chhe tyāre sarvarūp pūrṇa pragaṭ thāy chhe. kevaḷagnān pragaṭatān ja sāthe pūrṇa ānand, pūrṇa vīrya, pūrṇa shānti, pūrṇa prabhutā, pūrṇa svachchhatā ītyādi shaktionī pūrṇa vyaktadashā pragaṭ thāy chhe. ānun nām kevaḷagnān ane pūrṇadashā chhe. tethī kahe chhe, tenā mahimāne koī āñch āvatī nathī, tenā mahimāne koī bagāḍī shakatun nathī. pūrṇa vītarāgatā thaīne kevaḷagnān thayun tyān anantavīrya paṇ pragaṭ thayun. tethī have teno mahimā abādhitapaṇe sadā udayamān rahe chhe. have tene avatār levo paḍe em kadīy chhe nahi.
bhagavān ātmā andar pragnābrahmasvarūp vastu prabhu chhe. tenān anshe gnān-shraddhān- ānand pragaṭ thāy te upāy chhe. ane pūraṇ gnān-shraddhān-ānandanī dashā pragaṭ thāy te upey nām upāyanun phaḷ chhe. ā dayā, dān, vrat ādi vyavahār ratnatray te upāy ane siddhapad upey em nathī hon, vyavahār ratnatrayane upāy kahīe e to nimittanun vyavahāranun kathan chhe; te vyavahār jāṇelo prayojanavān chhe; paṇ bhāī! te vyavahār ādarelo prayojanavān nathī, te ādaravā lāyak nathī. bhagavān ātmā sachchidānand prabhu ek ja āshray karavā yogya chhe, ane tenā āshraye anshe gnān-shraddhān-chāritra pragaṭ thāy te vāstavik upāy chhe ane tenī pūrṇatā te upey nām mokṣha chhe. ā divyadhvanino sār chhe. ahīn kahe chhe-upāy dvārā upey nām pūrṇa kevaḷagnān dashā ne mokṣhanī dashā pragaṭ thāy te nirābādh sadāy sādi-anantakāḷ udayamān rahe chhe; temān kadīy koī āñch-uṇap āvatī nathī. mukta jīvane bhaktonī bhīḍ bhāṅgavāno bojo rahe ane te avatār dhāraṇ kare e mānyatā mithyā chhe, kemake param vītarāg parameshvar māṭe e trikāḷ sambhavit nathī. āvī vāt chhe. samajāṇun kāī...?
have, ‘āvā gnānasvarūp ātmānun ātmāmān dhāraṇ karavun te ja grahavāyogya sarva grahyun ane tyāgavāyogya sarva tyāgyun’ - evā arthanun kāvya have kahe chheḥ-
jem shrīphaḷ andar rātaḍ rahit saphed mīṭho goḷo chhe, tem bhagavān ātmā andar puṇya-pāpanī rātaḍ rahit chaitanyano amr̥utamay goḷo chhe, ahā! āvā nijasvarūpano antar-anubhav karīne temān ja līn-sthir thayo teṇe grahaṇ karavā yogya sarva grahaṇ karyun, ane tyāgavā yogya je (mahāvratādino) vikalpa hato tene sahaj tyāgī dīdho. ā arthano have āchāryadev kaḷash kahe chheḥ-
PDF/HTML Page 3665 of 4199
single page version
‘संहृत–सर्व–शक्तेः पूर्णस्य आत्मनः’ jeṇe sarva shaktio sameṭī chhe (-potāmān līn karī chhe) evā pūrṇa ātmānun ‘आत्मनि इह’ ātmāmān ‘यत् संधारणम्’ dhāraṇ karavun ‘तत् उन्मोच्यम् अशेषतः उन्मुक्तम्’ te ja chhoḍavāyogya badhun chhoḍayun ‘तथा’ ane ‘आदेयम् तत् अशेषतः आत्तम्’ grahavāyogya badhun grahyun.
ahāhā...! shun kahe chhe? ke pahelān gnānādi shaktio rāgamān rokāīne khaṇḍ-khaṇḍapaṇe khaṇḍit thatī hatī, te have tyānthī sameṭīne-saṅkelīne jyān svasvarūpamān chaitanyasvarūpamān līn karī tyān, kahe chhe, grahavāyogya badhun grahyun. ā samyagdarshan sahit sātamā guṇasthānanī vāt chhe. chhaṭhṭhe hajī vikalpa chhe, tyān jyān antar svarūpamān līn-tallīn thayo ke tatkāl ja grahavāyogya sarva grahaṇ thayun ane tyāgavāyogya je vikalpa teno sahaj ja tyāg thaī gayo. bhāī! puṇyanā bhāv paṇ tyāgavāyogya chhe, duḥkharūp chhe. bhāī! samyagdarshan vinā eṇe anantavār munipaṇun dhāraṇ karyun ne anantavār te svarge gayo. paṇ tethī shun? svasvarūpanā shraddhān-gnān ane temān ramaṇatā-līnatā thāy e ja mukhya chhe, e ja badhun chhe. bākī puṇya-pāpamān līn thaī pravartavun e to svasvarūpano ghāt chhe, ātma- ghāt chhe. samajāṇun kāī...? chhahaḍhālāmān āve chhe ke-
pai nij ātamagnān vinā, sukh lesh na pāyau.
e mahāvrat, ne samiti ne gupti-e badho shubharāg duḥkh chhe bāpā! hā, paṇ e vaḍe bahāramān prabhāvanā to thāy ne? prabhāvanā? shun prabhāvanā? prabhāvanā to andar ātmāmān hoy ke bahāramān hoy? andar nirākul ānandanī vyakti thāy tene prabhāvanā kahīe. bahāramān prabhāvanā koṇ karī shake? are! tatsambandhī shubharāg āve chhe ey svarūpanī hinsā chhe. rāganī utpatti thavī te hinsā chhe em puruṣhārthasiddhayupāyamān kahyun chhe.
ahāhā...! ātmā ānandakand prabhu chhe. temān ja ramaṇ karavun te chāritra-dashā chhe. aho! dhanya te dashā! jemān bhedano vikalpa paṇ chhūṭī gayo evī atyant nirvikalpa dashā pragaṭ thaī tyān grahavāyogya sarva grahyun ane chhoḍavāyogya sarva chhoḍayun. ahāhā..! pote andar jinasvarūp chhe, temān antar-ekāgra thaī līn thatān jinadashā pragaṭ thāy chhe. ā to prāptanī prāpti chhe bhāī! ane tenī ā ja rīt chhe bāpu! jinadashā kāī bahārathī nathī āvatī. samayasār nāṭakamān banārasīdāse kahyun chhe ne ke-
PDF/HTML Page 3666 of 4199
single page version
ahā! andar jinasvarūp ja pote chhe, paṇ antar-ekāgra thaī potānā svarūpane ja svīkāratā nathī te pāgalone tenī prāpti thatī nathī. shun thāy?
em to ābāḷagopāḷ saune pūrṇānand prabhu ātmā potānā gnānamān jaṇāī rahyo chhe. ā vāt āchāryadeve gāthā 17-18 mān khullī karī chhe. paṇ shun thāy? agnānīnī draṣhṭi tyān nathī, tenī najar par ane paryāy upar chhe. ahā! evā pāgalane nijasvarūp je jinasvarūp tenī prāpti thatī nathī.
ahīn kahe chhe- potānā trikāḷī dhruv chaitanyarājāne jāṇī teno anubhav kyoer ane temān ja līn thayo teṇe grahavāyogya sarva grahyun ne chhoḍavāyogya sarva chhoḍayun. aho! dhanya te munidashā ne dhanya te avatār! prachur svasamvedanamān līn thayā te mahāmunirāj to bādashāhonā bādashāh chhe, potānī chaitanyalakṣhmīthī sarva shobhāyamān chhe. āvī vāt! bākī bahāranī sampattimān līn chhe e to rāṅkā chhe, bhikhārā chhe. shāstramān ‘varākāḥ’ temane kahyā chhe.
‘pūrṇagnānasvarūp, sarva shaktionā samūharūp je ātmā tene ātmāmān dhāraṇ karī rākhavo te ja, tyāgavāyogya je kāī hatun te badhuy tyāgyun ane grahaṇ karavāyogya je kāī hatun te badhuy grahaṇ karyun. e ja kr̥utakr̥utyapaṇun chhe.’
ātmā pūrṇagnānaghan prabhu anant shaktionun dhruvadhām chhe. tene antaramān dhāraṇ karī tyān ja ramavun-ṭharavun te ja grahaṇ karavāyogya sarva grahaṇ thaī gayun ane tyāgavāyogya sarva tyāgī dīdhun, matalab te ja kr̥utakr̥utyatā chhe. svasvarūpanā āshray vaḍe jene svarūpanān shraddhān-gnān ane ramaṇatā-līnatā-sthiratā paripūrṇa thayān tene have kāī karavānun rahyun nahi, te have kr̥utakr̥utya thayo. dravya-guṇ to trikāḷ paripūrṇa chhe; āvī vastu to pūrṇagnānaghanasvabhāv ja chhe; tenī paryāyamān jyān pūrṇa vyakti thaī gaī tyān kr̥utakr̥utyapaṇun thayun. tene have kāī grahaṇ-tyāg rahyān nahi. sarva kārya siddha thaī gayun tyān have shun karavānun rahyun? kāī ja nahi. e ja kr̥utakr̥utyapaṇun chhe. lyo, samajāṇun kāī...?
‘āvā gnānane deh ja nathī’ -evā arthano, āgaḷanī gāthānī sūchanārūp shlok kahe chheḥ-
‘एवं ज्ञानम् परद्रव्यात् व्यतिरिक्तं अवस्थितम्’ ām (pūrvākta rīte) gnān paradravyathī judun avasthit (-nishchaḷ rahelun) chhe; तत् आहारकं कथम् स्यात् येन अस्य देहः शङ्कयते’ te (gnān) āhārak (arthāt) karma-nokarmarūp āhār karanārun,
PDF/HTML Page 3667 of 4199
single page version
bhagavān ātmā gnān tattva chhe, ne deh ajīv jaḍ tattva chhe. ām banne atyant bhinna chhe. have paryāyamān je shubhāshubhabhāv utpanna thāy ey gnāyakasvarūpathī bhinna chhe to pratyakṣha pr̥uthak evun sharīr tenun kyāthī thāy? na thāy. tethī gnān nām ātmāne deh hoī shake ja nahi. ātmāne deh chhe em shaṅkā na karavī, kemake tene karma-nokarmarūp āhār ja nathī. jhīṇī vāt prabhu! ahā! jene andar hun gnāyak tattva chhun em bhān thayun tene hun deh chhun em kyān rahyun? hun āhārak chhun em kyān rahyun? em chhe ja nahi. ā to vastunun svarūp chhe bāpu! gnānane deh chhe em mānavun e to naryun agnān chhe; ane gnānane deh hoī shake ja nahi e yathārtha chhe. lyo, ā vāt have gāthāmān kahesheḥ-
PDF/HTML Page 3668 of 4199
single page version
आहारो खलु मुत्तो जम्हा सो पोग्गलमओ दु।। ४०५।।
ण वि सक्कदि घेत्तुं जं ण विमोत्तुं जं च जं परद्दव्वं।
सो को वि य तस्स गुणो पाउगिओ विस्ससो वा वि।। ४०६।।
तम्हा दु जो विसुद्धो चेदा सो णेव गेण्हदे किंचि।
णेव विमुंचदि किंचि वि जीवाजीवाण दव्वाणं।। ४०७।।
have arthane gāthāmān kahe chheḥ–
pudgalamayī chhe ā‘ra tethī ā‘ra to mūrtik khare. 40p.
je dravya chhe par tehane na grahī, na chhoḍī shakāy chhe,
evo ja teno guṇ ko prāyogī ne vaisrasik chhe. 406.
tethī khare je shuddha ātmā te nahīn kāī paṇ grahe,
chhoḍe nahīn vaḷī kāī paṇ jīv ne ajīv dravyo viṣhe. 407.
आहारः खलु मूर्तो यस्मात्स पुद्गलमयस्तु।। ४०५।।
नापि शक्यते ग्रहीतुं यत् न विमोक्तुं यच्च यत्परद्रव्यम्।
gāthārthaḥ– [एवम्] e rīte [यस्य आत्मा] jeno ātmā [अमूर्तः] amūrtik chhe [सः खलु] te kharekhar [आहारकः न भवति] āhārak nathī; [आहारः खलु] āhār to [मूर्तः] mūrtik chhe [यस्मात्] kāraṇ ke [सः तु पुद्गलमयः] te pudgalamay chhe.
[यत परद्रव्यम्] je paradravya chhe [न अपि शक्यते ग्रहीतुं यत्] te grahī shakātun nathī [न विमोक्तुं यत् च] tathā chhoḍī shakātun nathī, [सः कः अपि च] evo ja koī [तस्य] teno (-ātmāno) [प्रायोगिकः वा अपि वैस्रसः गुण] prāyogik tem ja vaisrasik guṇ chhe.
PDF/HTML Page 3669 of 4199
single page version
नव विमुञ्चति किञ्चिदपि जीवाजीवयोर्द्रव्ययोः।। ४०७।।
ततो देहमयं ज्ञातुर्न लिङ्गं मोक्षकारणम्।। २३८।।
[तस्मात् तु] māṭe [यः विशुद्धः चेतयिता] je vishuddha ātmā chhe [सः] te [जीवाजीवयोः द्रव्ययोः] jīv ane ajīv dravyomān (-paradravyomān) [किञ्चित् न एव गृह्णाति] kāī paṇ grahato nathī [किञ्चित् अपि न एव विमुञ्चति] tathā kāī paṇ chhoḍato nathī.
ṭīkāḥ– gnān paradravyane kāī paṇ (jarā paṇ) grahatun nathī tathā chhoḍatun nathī, kāraṇ ke prāyogik (arthāt par nimittathī thayelā) guṇanā sāmarthyathī tem ja vaisrasik (arthāt svābhāvik) guṇanā sāmarthyathī gnān vaḍe paradravyanun grahavun tathā chhoḍavun ashakya chhe. vaḷī, (karma-nokarmādirūp) paradravya gnānano-amūrtik ātmadravyano-āhār nathī, kāraṇ ke te mūrtik pudgaladravya chhe; (amūrtikane mūrtik āhār hoy nahi). tethī gnān āhārak nathī. māṭe gnānane dehanī shaṅkā na karavī.
(ahīn ‘gnān’ kahevāthī ‘ātmā’ samajavo; kāraṇ ke, abhed vivakṣhāthī lakṣhaṇamān ja lakṣhyano vyavahār karāy chhe. ā nyāye ṭīkākār āchāryadev ātmāne gnān ja kahetā āvyā chhe.)
bhāvārthaḥ– gnānasvarūp ātmā amūrtik chhe ane āhār to karma-nokarmarūp pudgalamay mūrtik chhe; tethī paramārthe ātmāne pudgalamay āhār nathī. vaḷī ātmāno evo ja svabhāv chhe ke te paradravyane to grahato ja nathī;-svabhāvarūp pariṇamo ke vibhāvarūp pariṇamo, potānā ja pariṇāmanān grahaṇatyāg chhe. paradravyanān grahaṇatyāg to jarā paṇ nathī.
ā rīte ātmāne āhār nahi hovāthī tene deh ja nathī. ātmāne deh ja nahi hovāthī, pudgalamay dehasvarūp liṅg (-veṣh, bhekh, bāhya chihna) mokṣhanun kāraṇ nathī-evā arthanun, āgaḷanī gāthāonī sūchanārūp kāvya have kahe chheḥ-
shlokārthaḥ– [एवं शुद्धस्य ज्ञानस्य देहः एव न विद्यते] ām shuddha gnānane deh ja nathī; [ततः ज्ञातुः देहमयं लिङ्गं मोक्षकारणम् न] tethī gnātāne dehamay liṅg mokṣhanun kāraṇ nathī.
PDF/HTML Page 3670 of 4199
single page version
have ā arthane gāthāmān kahe chheḥ
‘gnān paradravyane kāī paṇ (jarāpaṇ) grahatun nathī tathā chhoḍatun nathī, kāraṇ ke prāyogik (arthāt par nimittathī thayelā) guṇanā sāmarthyathī tem ja vaisrasik (arthāt svābhāvik) guṇanā sāmarthyathī gnān vaḍe paradravyanun grahavun tathā chhoḍavun ashakya chhe.’
shun kahe chhe? ke gnān nām ātmā paradravyane grahato ke chhoḍato nathī. ā āhārane grahe ke chhoḍe evun ātmānun svarūp nathī. evo rāg āve, paṇ paradravyane grahī ke chhoḍī shakātun nathī. āhāranān rajakaṇ, vāṇīnān rajakaṇ ke karma-nokarmanān rajakaṇane ātmā grahī ke chhoḍī shakato nathī. ātmāmān āvī tyāg-upādān-shūnyatva shakti chhe; paradravyanā grahaṇ-tyāgathī shūnya evo bhagavān ātmā chhe.
ahāhā...! bhagavān ātmā paradravyane, ek rajakaṇane paṇ, grahī ke chhoḍī shakato nathī evun ja enun svarūp chhe, kāraṇ ke prāyogik arthāt paranā nimittathī thayelā guṇanā sāmarthyathī temaj vaisrasik guṇanā sāmarthyathī ātmā vaḍe paradravyanun grahavun-chhoḍavun ashakya chhe. lyo, paradravyanā nimittathī thatā rāg vaḍe ātmāne paradravyanun grahavun ke chhoḍavun ashakya chhe em kahe chhe. paradravyanā nimittathī rāg thāy chhe eṭale shun? ke rāg thāy chhe to potāthī potāmān, temān paradravya mātra nimitta chhe bas. vikārī paryāyano āshray to dravya pote ja chhe arthāt vikār jīvanī paryāyamān eṭale jīvamān ja thāy chhe; karmanā nimittathī thāy chhe em kahīe e to vyavahāranun kathan chhe. kharekhar to vikārī avasthā ātmānī paryāyamān ātmānā āshraye thāy chhe. pravachanasār ane pañchāstikāyanī-bannenī gāthā 10mān ā vāt āvelī chhe ke vikārī paryāy potānā āshraye thāy chhe, paranā kāraṇe nahi. have ām chhe tyān samyagdarshan-gnān-chāritranī nirmaḷ vītarāgī paryāy ātmānā āshraye thāy e to sahaj siddha chhe, karmanā abhāvathī nirmaḷ paryāy thaī em kahīe e to vyavahāranun kathan chhe; vāstavamān karmanā abhāvanī ene apekṣhā nathī.
vaḷī koī kahe ke ākāshādino īshvar kartā chhe. tene pūchhīe ke ā sarvavyāpī anant anant ākāsh chhe te nahotun ne īshvare karyun to īshvare kyān ūbhā rahīne karyun? jo īshvar kyāṅk hato to jagāno-ākāshano te kartā siddha thato nathī. are bhāī! sarvavyāpak anant ākāshanun svayansiddha astitva chhe; tene kare koṇ? koī ja nahi.
PDF/HTML Page 3671 of 4199
single page version
ām īshvaranun kartāpaṇun uḍī jāy chhe. koī paṇ dravyano kartā īshvar nathī. ahāhā..! jem anant anant vistarelā ākāshanun astitva sahaj ja chhe tem tene jāṇanār-jāṇanār bhagavān ātmā sahaj ja svayansiddha chhe. ahāhā...! tenā achintya svabhāvanī shun vāt karavī? ahāhā..! anant ākāshane avalambyā (aḍayā) vinā ja tene potānī gnānaparyāyamān ek samayamān jāṇī le evo teno param adbhut achintya svabhāv chhe.
juo, paramāṇunun kṣhetra ek pradesh chhe. paramāṇu ek pradeshī chhe. āvā paramāṇu dravyo saṅkhyāe anantānant chhe; jīvadravyo tenā anantamā bhāge anant chhe. anantānant paramāṇuthī anantaguṇā traṇakāḷanā samay chhe ane tenāthī ākāshanā pradeshonī saṅkhyā anantaguṇī anant chhe. tenāthī anantaguṇī ek jīvadravyamān guṇonī saṅkhyā chhe. aho! āvun alaukik jīvadravyanun sahaj svarūp chhe. āvun sahaj siddha vastunun svarūp chhe, tene kare koṇ? dravya-paryāyasvarūp vastu sahaj chhe tyān (īshvaranun) kartāpaṇun siddha thatun nathī.
aho! vītarāg sarvagnadeve kahelān tattvo bahu uṇḍā ne gambhīr chhe bhāī! ahāhā...! gnānanī ek samayanī paryāy lokanān anantān dravya-guṇ-paryāyone jāṇī le te paryāyanā sāmarthyanī shī vāt! aho! ātmā alaukik adbhut chamatkārī vastu chhe. oho! anantaguṇamay behad svabhāvathī bharelo bhagavān ātmā-tenī pratīti karavā māṭe vikalpa kām na āve, kemake vikalpa hadavāḷī maryādit chīj chhe; tenī pratīti karanārī paryāy behad chīj chhe. shun kīdhun? achintya behad jeno svabhāv chhe evā bhagavān ātmānī pratīti karanārī paryāy ke jene samyagdarshan kahīe te achintya behad shaktivant chhe. ahāhā...! vastu trikāḷī dhruvadravya ek samayanī paryāyamān āvī jāy (-paryāyarūp thaī jāy) em nahi, paṇ enī pratīti paryāyamān āvī jāy chhe. aho! te paryāy (samyagdarshan) behad chīj chhe.
aṣhṭapāhuḍamān chāritrane akṣhay-amey kahel chhe. ahāhā...! andaramān behad svabhāvī chīj-tenī pratīti karavā jāy te pratītimay paryāyanī kāī had chhe? bāpu! tyān vikalpa kām na kare. ahāhā...! anant anant svabhāvathī bharelo chaitanya-chamatkār svarūp bhagavān ātmā chhe. tenī nirvikalpa pratīti karavā jāy tyān anant svabhāvanun pariṇaman thaīne jīvane samyagdarshan pragaṭ thāy chhe. aho! te nirvikalpa pratītinī behad shakti chhe. tevī ek samayanī gnānaparyāy, ramaṇatānī paryāy, ānandanī paryāy-em pratyek guṇanī paryāyanī behad tākāt chhe.
shun kahīe? vāṇīmān pūrun āvī na shake; kanīk īshārā āve. āvun ja vastu-
PDF/HTML Page 3672 of 4199
single page version
svarūp chhe. vikalpathī vastu siddha thāy (-prāpta thāy) evī vastu ātmā nathī, sādhāraṇ anumān-pramāṇathī paṇ jāṇī shakāy nahi evī vastu bhagavān ātmā chhe. aliṅg grahaṇanā bolamān ā vāt āvī chhe ke-bījāo dvārā anumānathī jāṇī shakāy nahi, pote anumānathī jāṇī shake nahi-evī alaukik, amāp vastu ātmā chhe. ahāhā...! āvo je bhagavān ātmā tenī nirvikalpa pratīti ane tenun gnān te samyagdarshan-gnān chhe. aho! te shraddhā-gnānanī achintya shakti chhe. āvo ātmā, ahīn kahe chhe, paradravyane grahato nathī ane chhoḍatoy nathī. paradravya jevun chhe evun enun gnān kare evo eno svabhāv chhe, paṇ te prāyogik guṇanā sāmarthyathī ke vaisrasik guṇanā sāmarthyathī paradravyane grahe-chhoḍe evo eno svabhāv nathī.
ātmāmān īchchhā utpanna thāy te potānā āshraye potāmān utpanna thāy chhe. tyān īchchhā thaī māṭe paramāṇune grahe ke chhoḍe evun ātmānun svarūp nathī. īchchhā vaḍe paranun kām ātmā karī shakato nathī. aho! digambar santoe kevaḷagnān khaḍun karyun chhe! bhagavān kevaḷīnā peṭanī gajab vāto karī chhe! prāyogik guṇ eṭale paranā nimittathī thayelī rāganī paryāy-shubh ke ashubh-te paryāy vaḍe ātmā āhārādi dravyo laī shake ke chhoḍī shake em kadīy chhe nahi. īchchhā vaḍe paisā laī shake ke daī shake, vāṇī bolī shake ke chhoḍī shake evun enun svarūp nathī.
aho! digambar santo-kevaḷīnā keḍāyatīoe jagatanā padārthonun svarūp jevun chhe tevun khullun karyun chhe. prāyogik guṇ eṭale paradravyanā nimittathī thayelī vikārī dashā. shabda to ‘par nimittathī’ -em chhe, chhatā vikār-rāg svaparyāyamān potānā kāraṇe thayo chhe em teno artha chhe. īchchhā thaī chhe te potāthī chhe, parathī nahi. have je īchchhā thaī tenāthī, kahe chhe, te parapadārthane grahaṇ kare vā chhoḍī shake em chhe nahi. īchchhānā pariṇāmamān paradravyane grahavā-chhoḍavānī tākāt nathī. ā sharīrane halāve-chalāve ke sthir rākhe, vāṇī bole ke maun rākhe ke āhārādi grahaṇ kare ke chhoḍī de ītyādi paradravyanun grahaṇ-tyāg kare evī īchchhāmān-rāganā bhāvamān bilakul tākāt nathī. have āvun ene barābar besavun joīe, ā rīte enun hovāpaṇun chhe em andar gnānamān bhāsan thāy te yathārtha gnān chhe, bākī to badhun thothān chhe arthāt kāī vastu nathī.
gnān, darshan, ānand ītyādi guṇ to trikāḷī svabhāv chhe, te to parane grahe ke chhoḍe nahi e to ṭhīk vāt chhe, paṇ prāyogik guṇ je vibhāvabhāv te vibhāvamān parane grahavā-chhoḍavānī tākāt chhe ke nahi? lyo, āvo prashna! ahīn kahe chhe-vibhāvamān evī bilakul tākāt nathī. ā ātmā potānā sivāy bījā ātmāo ane paramāṇune vibhāv-īchchhā vaḍe grahe ke chhoḍe te shakya nathī. munirājane āhār levānī īchchhā thaī to te
PDF/HTML Page 3673 of 4199
single page version
‘dāṇe dāṇe khānāranun nām’ - em kahe chhe ne? teno artha shun? ke je rajakaṇo āvavānā hoy te tenā kāraṇe āve chhe, tārī īchchhāne kāraṇe nahi. īchchhānī maryādā īchchhāmān rahī, te īchchhānun paramān kāī chāle nahi; paranān grahaṇ-tyāg īchchhānā sāmarthyamān nathī. ā to mūḷ pāṭh chhe hon; juo vāñchoḥ
prabhu! ekavār sāmbhaḷ tun santonī vāt. ahāhā...! andar gnān-shraddhān ane svarūpanī ramaṇatā pragaṭayān hoy tene kadāchit āhār levānī vr̥utti uṭhe, paṇ te vr̥uttine laīne te āhār grahaṇ karī shake em nathī; vaḷī āje āṭham, chaudash chhe māṭe īchchhāne laīne te āhār chhoḍī shake em nathī; īchchhāne laīne āhār āvyo ne aṭakī gayo e vātamān kāī tathya nathī. āhāranun āvavun ne aṭakī javun e te te paramāṇuonī svādhīn kriyā chhe. bhāī! tārā astitvamān tane vr̥utti uṭhe chhe, paṇ tethī paranā astitvane grahe ke chhoḍe evun tenun svarūp nathī.
hā, paṇ munirāj vastrādi to chhoḍī shake ke nahi? nā, bhāī! nā; bāpu! vr̥utti uṭhe, paṇ vastrādi chhoḍī na shake. vastrādi chhoḍayān em kahīe e bījī vāt chhe (vyavahār chhe), paṇ em māne e to mithyātva chhe bhāī! jāṇavun..... jāṇavun..... jāṇavun bas e gnānanun (ātmānun) sāmarthya chhe; vr̥utti uṭhe ene paṇ jāṇe e enun sāmarthya chhe, paṇ parane grahe-chhoḍe e enun sāmarthya nathī. ahāhā...! pote jem astipaṇe sat chhe tem bījā padārtho paṇ astipaṇe sat chhe. chhe. tenī paryāyanun astitva tenāthī hoy ke tārāthī hoy? bhāī! ā to nyāyathī vāt chhe.
prashnaḥ– hā, paṇ baḷavān hoy tenun chāle ne? uttaraḥ– paramān jarāy na chāle, koīnun na chāle, hun baḷavān chhun māṭe paranun kām karī shakun em koī (mithyā) abhimān kare to kare, paṇ paranun kāī karī shake nahi; āvī vastusthiti chhe bhāī! munirāj to rāganā paṇ kartā nathī. shun thāy? rāg (yathā sambhav) āve chhe, āvyā vinā raheto nathī, paṇ tethī te kāī paranun karī shake em traṇakāḷamān nathī. bhāī! paradravyanī paryāyanun hovāpaṇun paradravyathī-enāthī chhe, bījāthī te paryāy traṇakāḷamān thatī nathī.
PDF/HTML Page 3674 of 4199
single page version
bhagavānanī pratimā padharāvavāno bhāv āvyo māṭe pratimā birājamān thavānī kriyā tyān thaī em nathī. āne shubharāg thayo e enī-jīvanī kriyā chhe, ane pratimān birājamān thavānī kriyā thaī e te te paramāṇuonī kriyā chhe; banne svatantrapaṇe chhe bhāī! are! agnānīone to badhe ‘hun karun, hun karun’ em ja bhāse chhe. jevī draṣhṭi tevī sr̥uṣhṭi. samakitī gnānīne vr̥utti-rāg thaī āve, paṇ teno to te jāṇanāramātra ja rahe chhe, jyāre agnānī badhun hun karun chhun em mithyā abhimānathī rāche chhe.
ahīn ā chokakhun to kahe chhe ke- prāyogik ke vaisrasik guṇanā sāmarthyathī gnān vaḍe paradravyanun grahavun tathā chhoḍavun ashakya chhe. gnān-darshan-chāritranī nirmaḷ paryāy pragaṭe tenun nām vaisrasik guṇ chhe. te nirmaḷ paryāyanā sāmarthyathī paṇ ātmā parane grahe ke chhoḍe te ashakya chhe. draṣhṭivant puruṣh em ja yathārthapaṇe māne chhe, parantu agnānī jyān hoy tyān paradravyane grahyā-chhoḍayānun mithyā abhimān kare chhe. shun thāy? mithyā abhimān kare chhe eṭale to e agnānī chhe. aho! ā to thoḍī līṭīmān ghaṇun badhun bharī dīdhun chhe. samajāṇun kāī....?
ek prashna thayo hato ke-nimittathī kāī thatun nathī to tame samayasār laīne kem beṭhā chho? purāṇ kem vāñchatā nathī?
are bhāī! samayasāranā nimittapaṇāmān kāīk visheṣhatā chhe ne purāṇamān nathī-shun em chhe? amāre man to banne jīnavāṇī chhe. samayasār hoy to ṭhīk evī vr̥uttinā kāraṇe ahīn samayasār āvyun chhe em nathī. e to enā kāraṇe chhe, vr̥uttinā kāraṇe nahi. ā samayasāranun ām pānun phare ne? e kriyā paṇ bāpu! vr̥uttinā kāraṇe nahi ane ā hāthanā kāraṇe paṇ nahi; e to te te paramāṇuonī kāḷe svatantra kriyā chhe. ātmā te rajakaṇone uñchā-nīchā kare evun sāmarthya ātmāmān nathī. paṇ arere! agnānī jīvo anādithī bhramaṇāmān rahīne yathārtha svarūpanā bhān vinā duḥkhī-duḥkhī thaī rahyā chhe!
have kahe chhe- ‘vaḷī, (karma-nokarmādirūp) paradravya gnānano-amūrtik ātmadravyano- āhār nathī, kāraṇake te mūrtik pudgaladravya chhe; (amūrtikane mūrtik āhār hoy nahi). tethī gnān āhārak nathī. māṭe gnānane dehanī shaṅkā na karavī.’
juo, nokarma eṭale āhār-pāṇī vagere jaḍ mūrtik pudgal dravya chhe, ane ātmā chetan amūrtik dravya chhe. ahīn kahe chhe- roṭalā, dāḷ, bhāt, shāk ītyādi mūrtik dravyano āhār ātmāne chhe ja nahi, kemake āhār mūrtik dravya chhe ane ātmā amūrtik dravya chhe. amūrtik chetan dravyane mūrtik jaḍano āhār kem hoy? nathī ja. māṭe ātmā āhārak nathī; āhārane grahanāro ātmā nathī. māṭe
PDF/HTML Page 3675 of 4199
single page version
‘(ahīn “gnān” kahevāthī “ātmā” samajavo; kāraṇ ke, abhed vivakṣhāthī lakṣhaṇamān ja lakṣhyano vyavahār karāy chhe. ā nyāye ṭīkākār āchāryadev ātmāne gnān ja kahetā āvyā chhe).’
gnān ātmāno asādhāraṇ guṇ chhe. gnān gnānane jāṇe, anantā guṇane jāṇe, ātmāne jāṇe ane anantā parapadārthone paṇ jāṇe evo ātmāno asādhāraṇ guṇ chhe. tethī gnān lakṣhaṇ chhe, ane ātmā lakṣhya chhe, abhed vivakṣhāmān lakṣhaṇamān ja lakṣhyano vyavahār karāy chhe tethī āchāryadeve ātmāne gnān ja kahyo chhe. ahīn lakṣhyano lakṣhaṇamān ārop karīne te lakṣhaṇane-gnānane ja ātmā kahyo chhe, tethī ahīn ‘gnān’ shabde ‘ātmā’ samajavo em kahyun chhe. samajāṇun kāī...?
‘gnānasvarūp ātmā amūrtik chhe ane āhār to karma-nokarmarūp pudgalamay mūrtik chhe; tethī paramārthe ātmāne pudgalamay āhār nathī. vaḷī ātmāno evo ja svabhāv chhe ke te paradravyane to grahato ja nathī;-svabhāvarūp pariṇamo ke vibhāvarūp pariṇamo, potānā ja pariṇāmanān grahaṇ-tyāg chhe, paradravyanān grahaṇ-tyāg to jarā paṇ nathī.
ā rīte ātmāne āhār nahi hovāthī tene deh ja nathī.’ aho! gnān svabhāvī prabhu ātmā sparsha, ras, gandh, varṇa vinānī arūpī- amūrtik chīj chhe, ne karma-nokarma to rūpī-mūrtik chhe. have arūpī evo ātmā rūpī karma- nokarmane grahe-chhoḍe e sambhavit nathī, kemake bhagavān ātmā paranā grahaṇ-tyāgathī rahit-shūnya chhe. ahāhā...! parane aḍe nahi te parane kem grahe-chhoḍe? māṭe paramārthe ātmāne pudgalamay āhār nathī.
ā bahāranā vepāradhandhā badhī par chīj chhe, tene ātmā grahato nathī ke chhoḍato nathī. e parapadārtha to enā gnānanun gney-paragney chhe, vyavahāre ho; nishchaye to tatsambandhī je gnān pragaṭ thayun te tenun gney chhe. ahā! nij gnāyakasvabhāvane gney karanārun gnān samyaggnān chhe, bākī to badhān thothān chhe.
juo, ā boṭādanā ek mumukṣhu bhāī mumbaīmān lākhonā dhandhā karatā hatā tyānthī nivr̥utta thaī gayā. nānī ummaramān nivr̥utti laī svādhyāy kare chhe. bahenanun vachanāmr̥ut pustak vāñchī te em bolyā- ‘anubhav pragaṭ thavā māṭe ā nimitta chhe.’ are bhāī!
PDF/HTML Page 3676 of 4199
single page version
ā avasaramān ā ja (anubhav ja) karavā jevun chhe. bākī lagna karavān-paraṇavun e to durghaṭanā chhe. loko ‘prabhutāmān pagalān māṇḍayān’ kahe chhe ne! paṇ bāpu! e to narī durghaṭanā chhe. ā ene (bāyaḍīne) rājī rākhavī, ne chhokarānne rājī rākhavān, ne raḷavun-kamāvun ītyādi anek pāpanā ārambh tyānthī sharū thāy chhe. shun kahīe? pote potāne ja bhūlī jāy evaḍī moṭī e bhūl chhe, maṇamān āṭh pāñchasherīnī bhūl jevī bhūl!
ahīn kahe chhe- paramārthe ātmāne pudgalano-karma-nokarmano āhār nathī. kharekhar to vr̥utti uṭhe ey ātmānī chīj nathī, kemake te enā svarūpamān kyān chhe? e to vibhāv chhe, aupādhik bhāv chhe. ātmāne koī rāgavāḷo māne e ātmaghātī chhe. hinsak chhe. hun gnānānandasvabhāvī chaitanyachamatkāramay anantaguṇano piṇḍ prabhu chhun em anubhavavāne badale hun rāgavāḷo chhun em anubhave e to ātmaghāt chhe. potānī hinsā chhe; kemake emān potānā svarūpano anādar chhe, tiraskār chhe.
ahīn kahe chhe- svabhāvarūp pariṇame ke vibhāvarūp pariṇame, ātmā parane grahato nathī. chhoḍato nathī. chāritradashāvant munine kadāchit āhāranī vr̥utti thāy to tethī kāī āhārane grahī shake chhe, karmane grahī shake chhe, ke karmanī nirjarā karī shake chhe em nathī. are! munirāj to vr̥utti uṭhe tenā kartā thatā nathī, mātra gnātā-daṣhṭā rahe chhe. vr̥utti thaī te apekṣhā kartā kahīe, paṇ vr̥utti kartavya chhe em mānatā nathī e apekṣhāe akartā nām gnātā ja chhe. ahīn ā siddha karavun chhe ke-svabhāvarūp pariṇamo ke vibhāvarūp pariṇamo potānā ja pariṇāmanān grahaṇ-tyāg chhe, paradravyanān grahaṇ-tyāg to jarā paṇ nathī.
ā rīte ātmāne āhār nahi hovāthī tene deh ja nathī.
ātmāne deh ja nahi hovāthī; pudgalamay dehasvarūp liṅg (veṣh, bhekh, bāhyachinha) mokṣhanun kāraṇ nathī-evā arthanun āgaḷanī gāthāonī sūchanārūp kāvya have kahe chheḥ-
एवं शुद्धस्य ज्ञानस्य देहः एव न विधते’ ām shuddha gnānane deh ja nathī; ‘ततः ज्ञातुः देहमयं लिङ्गं मोक्षकारणं न’ tethī gnātāne dehamay liṅg mokṣhanun kāraṇ nathī.
shuddha gnān arthāt bhagavān ātmāne deh ja nathī. deh nathī māṭe dehamay liṅg- nagnadashāno bhekh mokṣhanun kāraṇ nathī. deh chhe e to bāhya vastu chhe, te mokṣhanun
PDF/HTML Page 3677 of 4199
single page version
ahāhā...! ātmā sachchidānand prabhu anant shaktinun saṅgrahasthān chhe. ahāhā...! anant shaktino sāgar prabhu ātmā chhe, ā amāp... amāp... amāp evun anant pradeshī ākāsh chhe. tenā anant pradeshothī anantaguṇā ātmānā guṇ chhe. ahāhā...! jenī ek samayanī pūrṇa gnānanī dashā-kevaḷagnānanī dashā vishvanān chha dravya, tenā anantā guṇ, tenī traṇ kāḷanī anantī paryāy- te sarvane yugapat ek samayamān aḍayā vinā ja jāṇī le evo behad gnānasvabhāvī prabhu ātmā chhe. ā shāstragnān hoy te gnān em nahi. kharekhar to dravyasvabhāvane sparshīne eṭale tenī sanmukh thaīne pragaṭ thāy te gnān gnān chhe, ahāhā...! āvā achintya behad gnānānandasvabhāvī prabhu ātmāne, kahe chhe, deh ja nathī.
hā, paṇ ātmāne deh ja nathī e to ekānta thaī gayun? thaī gayun to thaī gayun. e samyak ekānta chhe, kemake ātmāne deh chhe ja nahi. deh ātmānī chīj chhe ja nahi.
dehanī samay samayanī avasthā thāy te jaḍanī jaḍamān thāy chhe; te avasthā ātmānī nahi, ātmāmān nahi, ātmāthī paṇ nahi. dehanī avasthāmān ātmā nahi, ne ātmānī avasthāmān dehanī avasthā nahi, tethī, kahe chhe, gnātāne-bhagavān ātmāne dehamay liṅg mokṣhanun kāraṇ nathī. ahāhā...! ātmā svane jāṇe ane anantā paradravyone jāṇe evo svaparaprakāshak gnātā prabhu chhe. parantu jene andaramān svasvarūpanun gnān thayun nathī tene dehādi paranun yathārthagnān nathī. jene nijasvarūpagrāhī gnān andar pragaṭ thāy tene ja svaparaprakāshak yathārtha gnān hoy chhe. te yathārtha jāṇe chhe ke dehamay liṅg mokṣhanun kāraṇ nathī.
ātmā gnātā-draṣhṭā prabhu chhe. tenun jene andaramān bhān thayun tene nijasvarūpagrāhīgnān pragaṭ thayun chhe. tene dehādi par padārthonun paṇ satyārtha gnān thayun chhe. ahāhā...! svarūpanī antardaṣhṭi ane svānubhavanī dashā jene pragaṭ thaī tene dehamay liṅg mokṣhanun kāraṇ nathī evun sāchun gnān thāy chhe. oho! munirājane bahāramān dravyaliṅg hotun nathī em nahi, hoy chhe avashya; paṇ te mokṣhanun kāraṇ nathī evun satyārtha gnān tene hoy chhe. bhāī! vratādinā vikalpa e paṇ dehamay liṅg ja chhe, ane munirāj bhāvaliṅgī sant tene mokṣhanun kāraṇ jāṇatā nathī, mānatā nathī.
lokamān to evun māne ke bhagavānanī bhakti karatān karatān, gurunī bhakti karatān
PDF/HTML Page 3678 of 4199
single page version
karatān kalyāṇ thaī jāy. bāpu! e to mithyātvanun moṭun shalya chhe. tene ahīn to em kahevun chhe ke jīv potānā svarūpane jāṇe tyāre tene dehādi padārthonun ne rāganun sāchun gnān thāy chhe. ahāhā...! je sattāmān jāṇavānun kārya thāy chhe tene je jāṇe tene ja paranun yathārtha gnān thāy chhe, ane tene vyavahār kahevāmān āve chhe. te gnānī puruṣho dehamay liṅgane- dravyaliṅgane mokṣhanun kāraṇ jāṇatā nathī; bāhya liṅg vaḍe potānun kalyāṇ thashe em mānatā nathī. lyo āvī vāt!
PDF/HTML Page 3679 of 4199
single page version
घेत्तुं वदंति मूढा लिंगमिणं मोक्खमग्गो त्ति।। ४०८।।
लिंगं मुइत्तु दंसणणाणचरित्ताणि सेवंति।। ४०९।।
गृहीत्वा वदन्ति मूढा लिङ्गमिदं मोक्षमार्ग इति।। ४०८।।
लिङ्गं मुक्त्वा दर्शनज्ञानचारित्राणि सेवन्ते।। ४०९।।
have ā arthane gāthāmān kahe chheḥ-
grahīne kahe chhe mūḍhajan ‘ā liṅg muktimārga chhe.’ 408.
paṇ liṅg muktimārga nahi, arhant nirmam dehamān,
bas liṅg chhoḍī gnān ne chāritra, darshan sevatā. 409.
gāthārthaḥ– [बहुप्रकाराणि] bahu prakāranān [पाषण्डिलिङ्गानि वा] muniliṅgone [गृहिलिङ्गानि वा] athavā gr̥uhīliṅgone [गृहीत्वा] grahaṇ karīne [मूढाः] mūḍh (agnānī) jano [वदन्ति] em kahe chhe ke ‘[इदं लिङ्गम्] ā (bāhya) liṅg [मोक्षमार्गः इति] mokṣhamārga chhe’.
[तु] parantu [लिङ्गम्] liṅg [मोक्षमार्गः न भवति] mokṣhamārga nathī; [यत्] kāraṇ ke [अर्हन्तः] arhantadevo [देहनिर्ममाः] deh pratye nirmam vartatā thakā [लिङ्गम् मुक्त्वा] liṅgane chhoḍīne [दर्शनज्ञानचारित्राणि सेवन्ते] darshan-gnān-chāritrane ja seve chhe.
ṭīkāḥ– keṭalāk loko agnānathī dravyaliṅgane mokṣhamārga mānatā thakā mohathī dravyaliṅgane ja grahaṇ kare chhe, te (-dravyaliṅgane mokṣhamārga mānīne grahaṇ karavun te) anupapanna arthāt ayukta chhe; kāraṇ ke badhāy bhagavān arhantadevone, shuddhagnānamayapaṇun
PDF/HTML Page 3680 of 4199
single page version
hovāne līdhe dravyaliṅgane āshrayabhūt sharīranā mamakārano tyāg hovāthī sharīrāshrit dravyaliṅganā tyāg vaḍe darshanagnānachāritranī mokṣhamārgapaṇe upāsanā jovāmān āve chhe (arthāt teo sharīrāshrit dravyaliṅgano tyāg karīne darshanagnānachāritrane mokṣhamārga tarīke sevatā jovāmān āve chhe).
bhāvārthaḥ– jo dehamay dravyaliṅg mokṣhanun kāraṇ hot to arhantadev vagere dehanun mamatva chhoḍī darshanagnānachāritrane shā māṭe sevat? dravyaliṅgathī ja mokṣhane pāmat! māṭe e nakkī thayun ke-dehamay liṅg mokṣhamārga nathī, paramārthe darshanagnān-chāritrarūp ātmā ja mokṣhano mārga chhe.
have ā arthane gāthāmān kahe chheḥ-
‘keṭalāk loko agnānathī dravyaliṅgane mokṣhamārga mānatā thakā mohathī dravyaliṅgane ja grahaṇ kare chhe. te (-dravyaliṅgane mokṣhamārga mānīne grahaṇ karavun te) anupapanna arthāt ayukta chhe; kāraṇ ke...’
juo, nagnadashā ane pañchamahāvratanā pariṇām e dravyaliṅg chhe. agnānathī jīv tene mokṣhamārga mānīne mohathī dravyaliṅgane ja grahaṇ kare chhe. grahaṇ kare chhe em kahyun ne? to dravyaliṅgane grahaṇ karī shake chhe em siddha nathī karavun. to kem kahyun? nagnadashāne jīv grahaṇ karī shakato nathī, paṇ agnānī grahaṇ karavānun māne chhe e apekṣhāe nāmamātra kahyun chhe. (parane) grahe chhe ne chhoḍe chhe em kahīe e to vyavahārathī vāt chhe. samajāvavun chhe ne? to bījī shī rīte kahe? e to gāthā 34nī ṭīkāmān na āvyun ke rāganā tyāganun kartāpaṇun ātmāne nāmamātra chhe? paramārthe rāgano kartā ātmā nathī, rāganā tyāgano paṇ kartā ātmā nathī. rāgano tyāg karavo e vāstavamān ātmāmān lāgu ja paḍatun nathī, bhāī! jyān je nayavivakṣhā hoy te yathārtha samajavī joīe. ahīn kahe chhe- dravyaliṅgane mokṣhamārga mānīne tene grahaṇ karavun te ayukta chhe. kem ayukta chhe? to kahe chhe-
‘kāraṇ ke badhāy bhagavān arhantadevone, shuddha gnānamayapaṇun hovāne līdhe dravyaliṅgane āshrayabhūt sharīranā mamakārano tyāg hovāthī, sharīrāshrit dravyaliṅganā tyāg vaḍe darshanagnānachāritranī mokṣhamārgapaṇe upāsanā jovāmān āve chhe. (arthāt teo