PDF/HTML Page 3801 of 4199
single page version
prashnaḥ– hā, paṇ ā ek āṅgaḷī bījī sāthe joḍāyelī to chhe? uttaraḥ– joḍāyelī nathī; e to bījī āṅgaḷīnā abhāvasvarūp ja chhe. jo em na hoy to be chīj siddha nahi thāy. shun be chīj kadī ek thāy? na thāy; be to be ja rahe. paṇ em mānyun kyāre? ke ek āṅgaḷī bījīpaṇe nathī, bījīnun kāī kare ja nahi- em yathārtha māne tyāre. ahā! chaitanyaprakāshano puñj gnānasvarūpī bhagavān, ātmā chhe; enā gnānamān gneyapaṇe je anantā par padārtho jaṇāy chhe tyān kharekhar to enun gnān ja ene jaṇāy chhe. potānī svaparaprakāshak gnānadashā chhe te ene jaṇāy chhe; ane te gnānapaṇe ja ātmā chhe, paragneyapaṇe ātmā nathī; paragneyapaṇe to ātmā atatsvabhāv chhe em kahe chhe. samajāṇun kāī...? bhāī! ā to ekalun mākhaṇ chhe bāpu! vastunun anekāntasvarūp samaje to nyāl thaī jāy evun chhe.
bhāī! hun-ātmā svasvarūpathī tat chhun, tem parathī paṇ jo tat houn to par ane ātmā-pote ek thaī jāy. badhun bheḷaseḷ thaī jāy, athavā kāī ja rahe nahi. paṇ em vastu nathī bhāī! hun potāpaṇe tat chhun ne parathī atat svabhāv ja chhun. māṭe bahāranī sagavaḍatā hoy, ne dhanādi sampatti hoy to mane dharma thāy em vāt rahetī nathī, arthāt evī mānyatā mithyā mānyatā chhe, kemake parapaṇe tun chho ja nahi to parathī tārāmān kāī thāy em kem bane? bhāī! ā badhī mithyā-ūndhī mānyatā pherave ja chhūṭako chhe.
ā anekānta to amr̥ut chhe bāpu! ene samajī svasvarūpanī antardaṣhṭi kare tene ānandano-amr̥utano svād āve chhe. ā manuṣhyapaṇun pāmīne karavā jevun kāī hoy to ā ja chhe. madhyastha thaīne samaje to ā samajāy evun chhe. potānī chīj chhe te kem na samajāy? paṇ vādavivādathī ā pār paḍe em nathī. shāstramān ām lakhyun chhe ne tem lakhyun chhe, em ke vyavahār paramparā mokṣhanun kāraṇ chhe ītyādi, paṇ bhāī! shāstramān lakhyun chhe te mūḷ satyane rākhīne chhe ke uḍāḍīne? mūḷ siddhāntane (nishchayane) rākhīne vyavahāranayanā kathananā artha karavā joīe. samajāṇun kāī...?
ahā! gnānasvabhāvī ātmā tatpaṇe chhe, te ja atatpaṇe chhe, te-paṇe chhe te te-paṇe nathī. āmān apekṣhā samajavī joīe bāpu! shun je apekṣhāe tat chhe te ja apekṣhā atat chhe-em chhe? em to viruddha thaī jāy; paṇ em nathī. pote gnānasvarūpathī chhe, ne anantā bījā gneyasvarūpathī nathī em vāt chhe. eno artha e thayo ke ahīn gnānanī paryāy paragneyathī thāy chhe em nathī. vaḷī gnānanī paryāyamān paragney jaṇāy chhe māṭe paravastu gneyapaṇe pariṇame chhe em paṇ nathī. ahāhā....! gney pramāṇ gnān chhe māṭe gney pariṇame chhe to ahīn gnānanun pariṇaman chhe em nathī. jemān
PDF/HTML Page 3802 of 4199
single page version
gneyo jhaḷake chhe te gnān potānā sahaj pariṇamanasvabhāvathī ja pariṇame chhe. kevaḷagnānanī paryāy paṇ svapaṇe chhe, ne parapaṇe nathī; māṭe gneyo bhinna bhinna (samaye-samaye) pariṇame chhe māṭe gnānane (kevaḷagnānane) bhinna bhinna paryāye pariṇamavun paḍe chhe em nathī. gneyanā kāraṇe gnān thāy chhe em koī māne ene to potānā gnānasvabhāvanī ane enā pariṇamanasvabhāvanī khabar nathī, arthāt ene potānā svabhāvano ja niṣhedh-nakār varte chhe. bhāī! je-paṇe ātmā-gnān nathī enāthī e jāṇe e kem bane! kadīy nā bane. gnān paragneyapaṇe nathī, tethī paragneyathī gnānanun pariṇaman thāy em traṇakāḷamān banī shake nahi. prabhu! tārā sattvano em (mithyā mānyatā vaḍe) nakār na karāy. tane vastunā svarūpanī khabar nathī tethī tun mithyā tarka vaḍe asatya sthāpit kare paṇ tethī kāī satya pharī nahi jāy. (tāre pharavun paḍashe).
vaḷī koī atyāre kahe chhe ke-gnān, je paryāy apragaṭ (avidyamān) chhe (vartamān paryāyanī jem bhūt-bhaviṣhyanī paryāy pragaṭ nathī) tene pragaṭ jāṇe to te jūṭhun thaī gayun, kemake pragaṭ nathī tene vartamān pragaṭapaṇe jāṇe e to jūṭhun thaī gayun.
samādhānaḥ– bhāī! pragaṭ nathī e to vartamān paryāyanī apekṣhāe kahyun chhe. bhūt-bhaviṣhyanī apekṣhāe to te (bhūt-bhaviṣhyanī paryāyo) pragaṭ ja chhe. gnān (gneyonī) traṇakāḷanī paryāyone, ane paryāyo gnānane ‘aḍake’ chhe -em shāstramān pāṭh āve chhe; eno artha e thayo ke jāṇavānī paryāy temane jāṇe chhe. jeṭalī paryāyo gneyapaṇe-nimittapaṇe chhe te badhī paryāyo gnānamān jaṇāī jāy chhe, kāraṇ ke gneyono prameyasvabhāv chhe, ne gnānano pramāṇasvabhāv chhe. tyān āṭalun chhe ke paragneyone jāṇanārun gnān paragneyapaṇe thatun nathī, ne gnānamān jaṇāī rahelā paragneyo gnānapaṇe thatā nathī. āvī jhīṇī vāt chhe bhāī!
aho! ā to ṭūṅkā shabdomān āchāryadeve tattvanun ūṇḍun rahasya kholī dīdhun chhe. kahe chhe-tun chho? to kahe-hā; to tun tārāthī chho ke parathī chho? koī (agnānī) kahe-parathī chhun. paṇ bhāī parathī chhun em mānatān ja potāpaṇe chhun em na rahyun. malinatā (doṣh) thaī gaī. gnānamātra vastu te-paṇe chhe, ane te-paṇe nathī, atat chhe. matalab ke te parapaṇe nathī. māṭe chhadmasthane paṇ gneyane laīne gnān thāy em kadī nathī. bhale gneyanun gnān-em kahevāy (vyavahāre), paṇ gneyane jāṇanārun gnān ātmānun chhe te gnān parapaṇe chhe ja nahi, to pachhī parathī jaṇāṇun chhe em kyān rahyun? bhāī? ātmānā dravya-guṇ to trikāḷ dhruv chhe, paṇ pratisamay thatī enī paryāy chhe te paṇ tat-atatsvabhāv chhe. arthāt e paryāy paryāyapaṇe tat chhe, ne parapaṇe atat chhe. māṭe e paryāy paranā-nimittanā ke karmanā kāraṇe thāy chhe em kadīy nathī. samajāṇun kāī...?
PDF/HTML Page 3803 of 4199
single page version
je tat chhe te ja atat chhe. ahā! āṭalā shabdomān to nimitta-upādān, nishchay-vyavahār ne kramabaddha paryāy-badhāno phensalo thaī jāy chhe. paryāy svakāḷe je kramabaddha pragaṭ thaī te potāthī te-paṇe chhe, ne vaḷī te te-paṇe nathī, arthāt parapaṇe nathī, pūrvanī, bhaviṣhyanī ke paradravyanī paryāyapaṇe te nathī. tethī bhūt-bhaviṣhyanī paryāy ke paradravyanī paryāy ā paryāyanun shun kare? kāī ja na kare. e to sahaj ja svakāḷe pragaṭ thāy chhe. āvī vāt chhe bhāī! āmān koī paṇḍitāī na chāle, ā to antaranī ruchinī chīj chhe bāpu! antaramān svarūpanī ruchi jāgatān sahaj samajāy evī chīj chhe bhāī! oho! bhagavānanī omdhvanimān āvyun ke -tun je tat chho te tun atat chho. ām chhatān tane parane pheravavānī honsh kem āve? paranī āsh tane kem rahe? ahā! tārun gnān je- paṇe nathī e badhī ā vaḷagāḍ kyāthī āvī? (jarā vichār kar ne svamān pravr̥utta thā).
hā, paṇ ā mandir āvun manohar thayun te ījaneranī hoshiyārīthī thayun ke nahi? bhāī! ā mandiranī je kāḷe je prakāre paryāy thavāyogya hatī te thaī chhe; te potāthī tat chhe, ne parathī atat chhe, arthāt ījaneranī hoshiyārī-gnānathī atat chhe. ījaneranī hoshiyārīthī ā mandir banyun chhe em mānavānī ahīn nā pāḍe chhe; kāraṇ ke te te-paṇe (ījanerapaṇe) nathī. āvī jhīṇī vāt bhāī! kharekhar to je paryāy vastunī chhe te ansh potāthī chhe, ne parathī-nimittathī nathī em svīkāre tyāre ja e satpaṇe siddha thāy chhe. samajāṇun kāī...?
ā to vītarāgano mārag bāpu! emānthī to vītarāgapaṇun ja ūbhun thāy chhe. ahā! hun mārāpaṇe-gnānamātrapaṇe chhun em jene antaramān nirṇay thayo tene potāpaṇe rahevāmān koī parapadārthanī jarūr bhāsatī nathī. par pratyenī tenī ichchhāmātra virām pāmī jāy chhe. hun shuddha ek gnānānandasvabhāvī ātmā chhun evun jyān paryāyamān jāṇapaṇun thayun tyān ene sharīrādi anukūḷ sanyoganī bhāvanā rahetī nathī. are! enī param prīti-bhaktinān bhājan evā dev-guru-shāstranī paṇ ene garaj (apekṣhā) bhāsatī nathī; kemake e badhānne e paragney jāṇe chhe. ākarī vāt bāpu! paṇ ā satya vāt chhe, dharmīnā antaranī vāt chhe.
prashnaḥ– āmān to nimitta uḍī jāy chhe. uttaraḥ– nā, nimitta uḍatun nathī, nimittanun nimittapaṇe sthāpan thāy chhe. nimittathī kārya thāy em māne tyān nimitta uḍī jāy chhe, kemake em mānatān nimitta nimittapaṇe rahetun nathī. paranā kāryanā kartāpaṇe nimittane ghusāḍī devāthī nimittanun nimittapaṇun rahetun nathī. bhāī! hun potāpaṇe chhun, ne parapaṇe nathī ā paramārtha chhe.
PDF/HTML Page 3804 of 4199
single page version
par bhale ho, ene laīne hun nathī, to pachhī ene laīne mārāmān kārya thāy em kyān chhe? em chhe ja nahi. samajāṇun kāī.....?
ātmā gnānamātra chhe em kahyun chhe ne! eno artha e thayo ke andaramān (- paryāyamān) je rāg chhe te-paṇe paṇ ātmā nathī. bhagavān ātmā gnān.... gnān... gnānapaṇe tat chhe, ane te ja atat chhe arthāt te rāgapaṇe nathī; dayā, dān, vrat ādino je rāg ke dev-guru-shāstranī shraddhāno je rāg te rāgapaṇe ātmā nathī. tethī vyavahāranā rāgathī ātmāmān kāī (gnān) thāy em chhe nahi. vyavahārano rāg nathī hoto em vāt nathī, enāthī ātmānun (gnānamay) kārya nīpaje chhe em nathī. jem paradravyarūp nimitta akiñchitkar chhe tem rāg paṇ ātmānā svabhāvakārya prati akiñchitkar chhe. bāpu! ā to ekalun amr̥ut jharyun chhe. ā vāṇī to māno amr̥ut varasyān re pañchamakāḷamān!’
bhāī! par-nimittanun ne vyavahāranun lakṣha maṭāḍīne tārī honsh (utsāh, vīryanī sphuraṇā) andaramān javī joīe. tāro utsāh je vartamān paryāyamān chhe te trikāḷī dravyamān javo joīe, kemake hun svapaṇe-gnānamātrapaṇe chhun evo samyak nirṇay, paryāy trikāḷī dravyamān ḍhaḷyā vinā kyāthī thashe? hun pūraṇ gnānānandasvabhāvī prabhu chhun evo yathārtha nirṇay to trikāḷī dravyamān ḍhaḷavāthī ja thāy chhe. āvī ja vastusthiti chhe, arthāt vastu pote ja ā pokār karī kahī chhe. ahā! ā tat-atatnā bolamān keṭalun bharyun chhe! ākho dariyo bharyo chhe; bhāvo brahmāṇḍanā bharyā em āve chhe ne! bhāī! ā samajavā tāre khūb dhīraj joīshe. vastu vastupaṇe tat chhe, ne te atat chhe arthāt parapaṇe nathī ā jain darshananī mūḷ vāt chhe ane te mahatvanā siddhānt sthāpit kare chhe ke-
- nimittathī upādānamān kāī na thāy. - vyavahārathī nishchay na thāy. - badhun ja kramabaddha thāy. nimitta nimittanā sthānamān, ne vyavahār vyavahāranā sthānamān ho, parantu e gnānanā paragneyapaṇe ja chhe, svagney nahi.
ahā! traṇalokanā nāth samosaraṇamān birāje chhe ene laīne hun nahi, ene laīne mārun gnān nahi. gajab vāt chhe ne! hun to shuddha ek shāshvat gnāyakasvabhāvamātra vastu chhun. have āvī vāt kāne paḍe ne andar hakār āve ey asādhāraṇ chīj chhe. bākī (gnānasvarūpamān) tadrūp thaī pariṇame enī to shī vāt! e to samyagdarshan-gnān- chāritrapūrvak siddhapadane pāmashe.
PDF/HTML Page 3805 of 4199
single page version
are! haju to lokone kevaḷagnānamāny vāndhā chhe; em ke gney badale chhe ene laīne samaye samaye kevaḷagnān badale chhe. paṇ em nathī bhāī! ek samayanī kevaḷagnānanī paryāy potāpaṇe chhe ne paragneyapaṇe nathī. gnānane potānā utpād-vyayapaṇe kṣhaṇekṣhaṇe thavun ne gnānapaṇe dhruv rahevun evun tatpaṇun potāthī ja chhe, ne paragneyathī tene atatpaṇun ja chhe. tethī gney badalāy chhe māṭe kevaḷagnānane badalavun paḍe chhe em chhe nahi. tathā kevaḷagnān badalāy chhe māṭe paragneyone badalavun paḍe chhe emey chhe nahi. gnān potānā sāmarthyathī ja pratisamay kevaḷagnānapaṇe pariṇame chhe, tene koī paragneyanī apekṣhā nathī; ane nij sāmarthyathī svayam pariṇamī rahelā paragneyone gnānanī paṇ koī apekṣhā nathī. āvī svatantra vastusthiti chhe. ā bhagavānanī vāṇīmān āvelo svatantratāno ḍhaṇḍhero chhe. lyo, āvo ā tat-atatno ek bol thayo.
have bījo bolaḥ ‘je (vastu) ek chhe te ja anek chhe,.....’ shun kīdhun ā? ke gnānamātra vastu je ek chhe te ja anek chhe. je-paṇe ek chhe te- paṇe anek chhe em nahi, e to ekānt thaī gayun. ā to bhagavān ātmā dravyapaṇe ek chhe ane te ja guṇ-paryāyapaṇe anek chhe- em vāt chhe, anek paravastune laīne anek chhe emey nahi. paṇ ātmā avināshī vastu chhe te guṇ-paryāyane abhed karīne dravyapaṇe ek chhe, ane te ja anek guṇ-paryāyanā bhedanī vivakṣhāthī anek chhe. emān anant guṇo, anant paryāyo chhe ke nahi? e apekṣhāe je ek chhe, te ja anek chhe. ānun nām syādvād chhe.
ek chhe eṭale anant ātmāo bhegā thaīne ek chhe em nahi, tathā badhā ātmāo bhinna bhinna chhe e apekṣhāe anek chhe emey nahi. vastu ātmā gnānasvarūp chhe em kahetān ja te anantaguṇano piṇḍ dravyapaṇe ek chhe, ne te ja guṇ-paryāyapaṇe anek chhe em āvī jāy chhe. anant shaktio ane anant paryāyo chhe te ene anekapaṇun chhe. ek ne anek banne ātmāmān ja chhe, ek ja vastumān chhe. (ene paravastuthī sambandh nathī).
ahā! ā sharīr, man, vāṇī, indriy ītyādithī bhinna hovāpaṇe je chhe te bhagavān ātmānā hovāpaṇānā be prakāraḥ vastu tarīke asaṅkhya pradeshono piṇḍ abhed ek chhe, ane ene ja guṇ-paryāyanā bhedathī jovāmān āve to te anek chhe. anek chhe māṭe anekano āshray levo e prashna ahīn nathī. ā to anekāntamay vastu āvī chhe em jāṇavānī vāt chhe. ek chhe te ja anek chhe, chhatān vartamān paryāyane āshray to trikāḷī dravyano ja chhe. bhinna bhinna paryāyo anek chhe e to kharun, paṇ draṣhṭi to trikāḷī shuddha ek dravya par rahe to ja ‘je ek chhe te ja anek chhe’ -
PDF/HTML Page 3806 of 4199
single page version
em vastunun sāchun gnān thāy chhe. bhāī! ā antaranī chīj chhe bāpu! vastu shuddha gnāyakasvabhāvapaṇe ek chhe em ekano nirṇay to ekamān ḍhaḷelī anek evī paryāye karyo chhe. tyān ekanā nirṇayamān ātmavastu paryāye anek chhe em āvī jāy chhe. vastu-sthiti ja ām chhe, arthāt vastu ja ā pokārīne siddha kare chhe.
have trījo bolaḥ ‘je sat chhe te ja asat chhe,.....’ shun kīdhun? ke ātmā svasvarūpathī chhe.... chhe.... chhe, potānā hovāpaṇe chhe, ane te ja parathī asat chhe arthāt parathī hovāpaṇe nathī. ahāhā...! hun svasvarūpathī sat chhun em jyān svasvarūpanī astino nirṇay thayo tyān paravastu mārāmān nathī, parathī hun asat chhun em bhegun āvī jāy chhe. je potāthī sat chhe te ja parathī asat chhe em ahīn ṭuṅkāmān līdhun chhe. āgaḷ svadravya-kṣhetra-kāḷ-bhāvathī sat chhe te ja paradravya-kṣhetra-kāḷ-bhāvathī asat chhe em āṭh bolathī vistārathī leshe.
chotho bolaḥ ‘je nitya chhe te ja anitya chhe.....’ ahāhā.....! ā trikāḷī dhruv chaitanyamay prabhu ātmā chhe te dravyarūpathī nitya chhe, ane te ja paryāyarūpathī anitya chhe. paryāy je pratisamay palaṭe chhe te vaḍe te anitya chhe. ahāhā......! ā hun trikāḷī dhruv chhun em nirṇay koṇ kare chhe? to kahe chhe -anitya evī paryāy te nityano nirṇay kare chhe. nirṇay paryāy kare chhe, dhruv kāī nirṇay karatun nathī. nityano-dhruvano ke anityano nirṇay nitya-dhruv na kare, nirṇay to andar ḍhaḷelī anitya-paryāyamān ja thāy chhe. āvī vāt!
aho! trilokīnāth bhagavānanī vāṇīmān āvelun rahasya santoe bahu ṭuṅkā shabdomān jagat samakṣha jāher karyun chhe. kahe chhe-bhāī tun dhruv avināshī nitya chho. pahelān nitya nahotun mānyun, ane have mānyun to te shemān mānyun? andar ḍhaḷelī anitya paryāyamān mānyun chhe. bhāī! vastu ja āvī nitya-anitya chhe, ne anitya paryāyamān ja nityanun gnān- shraddhān thāy chhe. samajāṇun kāī......?
ām ek vastumān tat-atat, ek-anek, sat-asat (āṭh bol) tathā nitya-anitya em kul chaud bol thayā. have kahe chhe-
‘em ek vastumān vastupaṇānī nipajāvanārī paraspar viruddha be shaktionun prakāshavun te anekānta chhe.’
juo, shun kahe chhe! ke ‘vastuumān vastupaṇānī nipajāvanārī....’ eṭale shun? eṭale ke vastunun guṇaparyāy te vastupaṇun chhe tenī nipajāvanārī arthāt vastumān je bhāvasvabhāv chhe tene prakāshanārī vastune siddha karanārī arthāt tene yathārthapaṇe anubhavamān
PDF/HTML Page 3807 of 4199
single page version
ahīn kahe chhe-vastu je tatpaṇe jaṇāy chhe te ja atatpaṇe jaṇāy chhe, je ekapaṇe jaṇāy chhe te ja anekapaṇe jaṇāy chhe, je satpaṇe jaṇāy chhe te ja asatpaṇe jaṇāy chhe, je nityapaṇe jaṇāy chhe te ja anityapaṇe jaṇāy chhe. ām vastumān vastupaṇānī - svabhāvapaṇānī siddha karanārī eṭale ke anubhavamān āvavālāyak karanārī paraspar viruddha be shaktionun prakāshavun te anekānta chhe. aho! sarvagna parameshvaranī divyadhvanimān āvelā ā amogh mantro chhe. jem gharamān sāp garī gayo hoy to kalamane mantrīne tenā māthā upar nākhe ke tarat ja sāp bahār nīkaḷī jāy, tem ā mantro vastu jevī chhe tevī tene bahār lāve chhe. gnānamān pragaṭ kare chhe.
ā anekānta to ekalun mākhaṇ chhe bhāī! vastune valovī-valovīne ekalun mākhaṇ kāḍhayun chhe. kahe chhe-bhagavān! tun vastu chho ke nahi? chho to emān anant dharmo vaselā chhe. anant dharmonun vāstu prabhu tun chho. ahā! te anant dharmomān paraspar viruddha be dharmonun prakāshavun chhe te, kahe chhe, anekānta chhe. potānī ātmavastu gnānamātra hovā chhatān āvā chaud bolathī prakāshe ja chhe. samajāy chhe kāī....? bhāī! ā samajavā māṭe chittanī nirmaḷatā ne dhīraj joīe.
kahe chhe- ‘potānī ātmavastune paṇ, gnānamātrapaṇun hovā chhatān, tat-atatpaṇun, ek-anekapaṇun, sat-asatpaṇun ane nitya-anityapaṇun prakāshe ja chhe; kāraṇ ke- tene (gnānamātra ātmavastune) antaraṅgamān chakachakāṭ prakāshatā gnānasvarūp vaḍe tatpaṇun chhe ane bahār pragaṭ thatā, anant gneyapaṇāne pāmelā, svarūpathī bhinna evā par rūp vaḍe (- gnānasvarūpathī bhinna evā paradravyanā rūp vaḍe) atatpaṇun chhe (arthāt te-rūpe gnān nathī);........’
shun kahyun? ke bhagavān ātmā chaitanyasūrya prabhu chhe. te antaraṅgamān chaitanyanā prakāshathī chakachakāṭ gnānasvarūp vaḍe tat chhe. ahā! nij gnātā-draṣhṭā svabhāv vaḍe
PDF/HTML Page 3808 of 4199
single page version
ātmā tat chhe. paryāyamān paṇ jāṇavā-dekhavānī paryāy vaḍe tat chhe; ane bahār pragaṭ thatā eṭale ke jāṇavānā prakāshamān-tatpaṇāmān jaṇāy chhe je anantā paragneyo enun emān (-gnānaprakāshamān) atatpaṇun chhe, arthāt gnānasvarūpamān te paragneyo nathī. ā bāyaḍī, chhokarān, kuṭumb-parivār, dhandhā-vepār ītyādi gnānamān jaṇāy chhe ne! te, kahe chhe, gnānasvarūpamān nathī. vāstavamān to te te padārtho nahi, paṇ te vakhate tenī gnānanī paryāy jaṇāy chhe, paṇ e māne chhe ke mane ā (par) padārtho jaṇāy chhe. te vakhate ā mārun gnān jaṇāy chhe em māne to gnānanī paryāy dravya upar ḍhaḷī jāy. āvī vāt! samajāṇun kāī....?
ahā! gnān potānā svarūp vaḍe tat chhe, ne paragneyapaṇe atat chhe. eṭale shun? ke gnānamān je badhā paragneyo jaṇāy chhe te kharekhar paragneyo nathī, paṇ gnānanī ja dashā chhe. gney to par chhe, bhinna chhe, kharekhar to gneyasambandhīnun potānun gnān ja antaraṅgamān chakachakāṭ prakāshe chhe. je gnān tatpaṇe chhe eno ja e prakāsh chhe. ā dev-guru-shāstra ītyādi je gney gnānamān jaṇāy chhe, vāstavamān te potānun gnān ja jaṇāy chhe, te gney nahi. vaḷī te gnānanī paryāy potāthī ja prakāshe chhe, gneyane laīne nahi; gneyanī tene bilakul jarūr nathī ane gneyanun temān kāī kartavya paṇ nathī, kāraṇ ke gnān pote ja tatpaṇe gnānaprakāshanā sāmarthyarūp chhe ane te paragneyathī atatpaṇe chhe, arthāt paragneyano tatsvarūpamān- gnānasvarūpamān abhāv chhe.
paṇ loko (ne koī paṇḍito paṇ) rāḍo pāḍe chhe ke- nimittathī thāy ane vyavahārathī thāy?
shun thāy? bhāī! nimitta to paravastu chhe, paragney chhe. enāthī ātmā gnānasvarūpī prabhu atat chhe. have jenāthī atat chhe arthāt je emān nathī, ene sparshatun nathī, te (-nimitta) enun shun kare? kāī ja na kare. samaye samaye je gnānanī avasthā thaī rahī chhe te svayam potāthī ja thaī rahī chhe, emān nimittanun ke vyavahāranun kāī kārya nathī. nimittathī thāy em koī māno to māno, paṇ e to enun agnān ja chhe. bākī gnānanī paryāy sāme jevun nimitta hoy tevun jāṇavārūp thāy chhatān te nimittane laīne nathī. ahā! gnānasvarūpī ātmā prabhu, samosaraṇamān birājamān bhagavānane ‘ā bhagavān chhe’ em jāṇe te kāī bhagavānane laīne jāṇe chhe em nahi. e to jāṇanār jāṇanārarūpe jāṇanāramān rahīne ‘ā bhagavān chhe’ em vyavahāre jāṇe chhe, bākī nishchaye to pote potāne ja jāṇe chhe. samajāṇun kāī....? āvī jhīṇī vāt chhe.
ahā! andaramān ā hun gnānasvarūp chhun te parapaṇe nathī evo tatpaṇāno jyān nirṇay kare tyān anantaguṇanī paryāy nirmaḷapaṇe pragaṭ thāy chhe. bhāī! ā to tārā
PDF/HTML Page 3809 of 4199
single page version
ahā! hun mārāthī chhun ne parathī nathī evo pote potāthī anubhav nā karyo to (manuṣhyadeh pāmīne) shun karyun? dhūḷey nā karyun (kāī ja na karyun); khālī paranān abhimān karyān. are bhāī! hun koṇ, kevaḍo ne kyān chhun eno vāstavik nirṇay karyā vinā tun kyān jaīsh? ā avasaramān svasvarūpano nirṇay karavānun chhoḍīne paranī ten māṇḍī chhe paṇ bhāī! e to tāro ‘gharanān chhokarān ghaṇṭī chāṭe ne upādhyāyane āṭo’ enā jevo ghāṭ thayo chhe. ahā! gharanān ṭhekāṇān na maḷe ne pārakun karavā tun kyān hālī nīkaḷyo! jarā vichār to kar ke paranun tun shun karī shake? ne par tārun shun karī shake? tun em jāṇe chhe ke ā sharīr mārāthī hāle chhe, ā vāṇī mārāthī bolāy chhe ītyādi paṇ em nathī bāpu! kemake e sharīr, vāṇī ādinī to tārāmān nāsti chhe, ne tārī enāmān nāsti chhe. jarā gambhīr thaīne vichār kar ne ek gnāyakasvarūp ja hun chhun em nirṇay kar, anyathā chorāsīnā avatāramān rajhaḷavānī burī vale thashe. samajāṇun kāī....! shrīmade (āshcharya ane khed pragaṭ karīne) kahyun chhe ne ke-
juo, ahīn kahe chhe- ‘ane bahār pragaṭ thatā, anant gneyapaṇāne pāmelā svarūpathī bhinna evā pararūp vaḍe atatpaṇun chhe.’ ‘anant gneyapaṇāne pāmelā’ bhāṣhā juo. ahā! ā sharīr, man, vāṇī, indriy, dhan, kuṭumb-parivār ne dev-guru-shāstra tathā tenā lakṣhe thatā puṇya-pāpanā bhāv- e badhā paragney chhe, bahāramān pragaṭ thatā evā svarūpathī bhinna chhe. shun kīdhun? ā dayā, dān, vrat, tap, bhakti ādinā rāg thāy chhe te bahāramān pragaṭ thāy chhe antaraṅgamān nahi, ne svarūpathī bhinna chhe; tethī teo paragney chhe. āvī vātu chhe bhāī! are! tārā gharanī vāt ten koī di’ nirānte sāmbhaḷī nathī! tārān ghar to moṭānān (mahān) chhe bhāī! bījānī oshiyāḷ na karavī paḍe evun tārun moṭun (anant vaibhavathī bharelun) ghar chhe bāpu! ahā! svarūpanī sāthe jeṇe lagna māṇḍayān tene paranī oshiyāḷ shun? bhagavān tun pūrṇānandano nāth gnānasvarūpe tat chho, ne gneyasvarūpe nathī māṭe paisāthī ke rāgathī tane sukh thāy em chhe nahi.
PDF/HTML Page 3810 of 4199
single page version
tāro antaḥpuruṣhārtha tane saghaḷun sukh pūrun pāḍe evī tārī chīj andar chhe. (temān ekāgra thā.) aho! bahu ṭūṅkāmān ā to gajabanī vāt karī chhe.
ahāhā....! antaraṅgamān chaitanyanā prakāshathī chakachakāṭ prakāshato gnānasvabhāvī ātmā nij gnānasvarūpathī tat chhe, ne paragneyarūpathī atat chhe. eṭale ātmānī vartamān dashāmān paragneyathī kāī thāy chhe em jarīy nathī. ’ 83nī sālamān charchā chālelī. tyāre sāmethī kahe- sāheb, pachās ṭakā ātmānā puruṣhārthanā ne pachās ṭakā karma-nimittanā rākho; to āpaṇe badhāne meḷ thaī jāy. tyāre kahyun- āpaṇā manamān āpaṇe game te mānīe, paṇ vastune (vastunā svarūpane) e kyān mañjur chhe? vastu to kahe chhe-so e so ṭakā puruṣhārthanā chhe, ane karmano ek ṭakoy nathī. bhāī! ātmāmān nirmaḷ gnān-shraddhān-ācharaṇanī je je paryāyo thāy chhe te so e so ṭakā potāthī-shuddha antaḥpuruṣhārthathī ja chhe, parathī ke rāgathī jarīy nathī. samajāṇun kāī....? shun thāy? vastu ja pote āvī tat-atatsvabhāv chhe.
are! lokone bichārāone ā vepār-dhandhānun ne bāyaḍī-chhokarānnun karavā āḍe ā samajavānī phurasad nathī!
hā, paṇ sāheb! paraṇatī vakhate bāyaḍīno hāth pakaḍayo hoy tene kem tarachhoḍīe? sāmbhaḷ bhāī! dhīro thā bāpu! e paraṇelīno deh chhe e to jaḍ dhūḷ chhe bāpu! e to tārāthī bhinna chhe. ene māro mānyo chhe e to tārī ūndhī pakaḍ chhe. enā prati mane javābadārī chhe em mānyun chhe ey tārī ūndhī pakaḍ chhe. ane e mamatā, e pakaḍ ja tane duḥkh kare chhe. jenāthī tun atat chho enun hun karun e mamatā chirakāḷ duḥkh āpanārī chhe bhāī!
‘bahār pragaṭ thatā, anant gneyapaṇāne pāmelā’ -em kahyun chhe ne? matalab ke ‘brahma satya, jagat mithyā’ -evī ā vāt nathī. strī-putra-parivār, dhan-sampatti, deh, man, vāṇī ītyādi paragneyo jagatamān chhe kharā, paṇ te paragneyo vaḍe tane atatpaṇun chhe, arthāt teo tārāmān nathī, teo tane kāī karī shakatā nathī, ane tun emanāmān kāī karī shakato nathī. tārā dravya-guṇ-paryāyathī tun tat chho, ne paradravyo vaḍe atat chho eno ā āshay chhe. samajāṇun kāī.....?
shubhāshubh vikalpa paṇ tārī chīj nathī bhāī! bhagavānanī bhakti, pūjā ādi kare chhe ne? paṇ e vikalpa tārā gnānasvarūpanī chīj nathī; ane enāthī gnānasvarūpanī prāpti thashe em paṇ nathī, kemake e vaḍe tun atat chho.
prashnaḥ– to pachhī ā badhān mandiro tame bījāne dekhāḍavā karo chho?
PDF/HTML Page 3811 of 4199
single page version
samādhānaḥ– koṇ kare, bhāī! enā thavā kāḷe e thāy chhe, ane eno kartā e (pudgal) padārtha chhe, bījo koī eno kartā nathī, ātmā eno kartā nathī, kemake ātmā emān praveshato nathī. jemān je praveshe tene te rache. te mandir ādimān ātmā kyān praveshe chhe ke ātmā tene rache? vaḷī te padārtho ātmāmān kayān chhe ke tene laīne ahīn gnān-darshananī rachanā thāy? te padārtho vaḍe to ātmāne atatpaṇun ja chhe. āvī vāt! samajāṇun kāī....!
have kahe chhe- ‘sahabhūt (-sāthe) pravartatā ane krame pravartatā anant chaitanyaanshonā samudāyarūp avibhāg dravya vaḍe ekapaṇun chhe, ane avibhāg ek dravyamān vyāpelā, sahabhūt pravartatā ane krame pravartatā anant chaitanya-anshorūp (-chaitanyanā anant anshorūp) paryāyo vaḍe anekapaṇun chhe;.....’
bhāī, dharma kem thāy enī ā vāt chāle chhe. kahe chhe- ātmā vastu chhe temān gnān, darshan, sukh, vīrya ādi anant guṇo sahabhūt eṭale sāthe-akrame rahelā chhe, ane paryāyo krame pravarte chhe. jem sonāmān pīḷāsh, chīkāsh, vajan vagere guṇo sāthe rahelā chhe, ane kaḍān, kuṇḍaḷ ādi avasthāo krame pragaṭ thāy chhe tem ātmā vastu chhe tene gnān, darshan, astitva, vastutva ādi anant guṇo trikāḷ ek sāthe rahelā chhe, ane paryāyo ek pachhī ek em krame pravarte chhe. jemake gnānanī ek samaye ek paryāy, pachhī bījā samaye bījī, pachhī trījī ītyādi.
have kahe chhe- ā sāthe rahenārā gnān, darshan ādi anant guṇo ane krame ek pachhī ek pragaṭ thanārī paryāyo -e badhā chaitanyanā ansho chhe. enā samudāyarūp abhed- avibhāg-jenā bhaṅg-bhed na paḍe -evī dravya-vastu te vaḍe ātmāne ekapaṇun chhe; arthāt te vaḍe ātmā ek chhe. juo, ātmā ek chhe enī ā vyākhyā karī. badhān dravyo maḷīne ek chhe em nahi. anek dravyo to badhān anek pr̥uthak ja chhe. ahīn to ātmāmān anant guṇ tathā tenī krame thatī paryāyo te tenā ansho chhe ane tenā samudāyarūp abhed ekarūp tene ekapaṇun kahe chhe. ahā! (anantaguṇothī) abhed ek upar najar paḍatān dravyadraṣhṭi pragaṭ thāy chhe ne tyāre paryāy je anek chhe emān amr̥utano svād āve chhe. bhāī! ā anekānta to vītarāg sarvagna parameshvare kahelā jainadarshanano mahā-siddhānt chhe.
bhagavānano mārga ahinsā chhe em loko kahe chhe ne? paṇ enun rahasya shun? bhagavān ātmā anantaguṇano abhed ek piṇḍ prabhu chhe enī sanmukh thatān je nirmaḷ, vītarāgī dashā pragaṭ thāy tene bhagavān ahinsā kahe chhe; ane paradravyanā lakṣhe thatī shubh ke ashubh rāganī utpattine hinsā kahe chhe.
PDF/HTML Page 3812 of 4199
single page version
ātmā pote vastu chhe te asti chhe, sat chhe. to vastu sat chhe teno svabhāv hoy ke nahi? jem sākar vastu chhe teno gaḷapaṇ ādi svabhāv chhe, tem ātmā vastu chhe tenā gnān-darshan ādi anant svabhāvo chhe. ahāhā....! anant svabhāvonun ek prabhu ātmā chhe. ahā! āvā akhaṇḍ ek chaitanyasvabhāvī prabhu ātmāne lakṣhamān letān paryāyamān shuddha chaitanyasvabhāvamay vītarāg dashā pragaṭ thāy chhe ane tene sarvagna parameshvare ahinsā paramo dharma kahyo chhe, ane emān anekānta ane aparigrah ādi bhāvo samāī jāy chhe. kaī rīte? te ā rīte ke-parathī khasīne nij chaitanyamay dravya jevun abhed ek kahyun tenī draṣhṭi-tenī ekāgratā thatān paryāy svabhāvamān tadrūp thaī pariṇamī ane te ja ahinsā dharma ne te ja anekāntanī siddhi thaī gaī; ane e ja mithyātva je parigrah hato tenā nāsharūp aparigrah chhe. ā rīte ahinsā dharmamān anekānta ne aparigrah ādi bhāvo samāī jāy chhe. parathī khasīne svamān vase te anekāntanun amr̥ut chhe, te ahinsā chhe ne te ja paramān mamatvanā abhāvarūp aparigrah chhe. samajāṇun kāī-?
ahāhā...! anant anant ānandanun dhām prabhu ātmā chhe temān ekāgralīn thaī pariṇamavun te vītarāgī pariṇāmarūp ahinsā chhe, ane enun ja nām parane par jāṇī, parathī khasī svamān vasavārūp-svane anubhavavārūp anekānta chhe tathā te ja aparigrahavād chhe. tevī ja rīte satyasvarūp prabhu ātmā chhe teno satkār-svīkār karavo te ja satya chhe, āthī viruddha rāg je paravastu chhe teno satkār-svīkār karavo te asatya chhe; vaḷī rāgathī khasī brahma nām ānandasvarūp bhagavān ātmāmān charavun-ramavun te brahmacharya chhe, enāthī viparīt rāgamān charavun-ramavun te abrahmacharya chhe. lyo, āvī vāt. (ek vītarāg pariṇāmamān pāñche vrat ne anekānta samāī jāy chhe).
vaḷī kahe chhe- ‘avibhāg ek dravyamān vyāpelā, sahabhūt pravartatā ane krame pravartatā anant chaitanya-anshorūp paryāyo vaḍe anekapaṇun chhe.’
ahāhā....! joyun? anant guṇ-paryāyonā samudāyarūp abhed je dravya te vaḍe ek chhe, ne guṇ-paryāyonā bhedathī jotān te vaḍe anekapaṇun chhe. tyān jyān anekarūp evī paryāy ekano (dhruv dravyano) nirṇay kare chhe tyān paryāyathī anekapaṇun chhe em bhegun gnān thaī ja jāy chhe. ā apekṣhāe ek chhe, ne ā apekṣhāe anek chhe em dhāraṇāmān laī līdhun te kāī vastu nathī. parantu vartamān paryāyamān ekano nirṇay-pratīti āvī jāy tyān anekapaṇānun-paryāyanun gnān thaī ja jāy chhe. bhāī! ā to sarvagna parameshvarano mārag anekāntamay vastu jem chhe tem tenān gnān-shraddhān karāve chhe. ahā! vastu dravyarūpathī je ek chhe te ja dravatī thakī paryāyarūpe anekapaṇe thāy chhe, māṭe te ja anek chhe. āvī vāt! samajāṇun kāī....?
PDF/HTML Page 3813 of 4199
single page version
have kahe chhe- ‘potānā dravya-kṣhetra-kāḷ-bhāvarūpe hovānī shaktirūp je svabhāv te svabhāvavānapaṇā vaḍe (arthāt evā svabhāvavāḷī hovāthī) satpaṇun chhe, ane paranā dravya-kṣhetra-kāḷ-bhāvarūpe nahi hovānī shaktirūp je svabhāv te svabhāvavānapaṇā vaḍe asatpaṇun chhe.’
ahāhā....! anant ātmāo, anantānant paramāṇuo, asaṅkhya kālāṇuo, ek dharmāstikāy, ek adharmāstikāy ne ek ākāsh-em chha padārtha bhagavāne lokamān joyā chhe. e chhae padārtha potānā dravyapaṇe, kṣhetrapaṇe samayasamayanī avasthāpaṇe ane guṇapaṇe asti chhe. tem ahīn ātmā-enun dravya eṭale enī vastu-dravyamān trikāḷ, kṣhetra eṭale pahoḷāī (trikāḷ), bhāv eṭale shakti-guṇ trikāḷ-e traṇenun astipaṇun ekarūp chhe te potāthī chhe ne parathī nathī. tem trikāḷano vartamān je ek samayano svakāḷarūp ansh chhe te paṇ svathī chhe ne parathī nathī. ahāhā....! eno vartamān vartato je ansh chhe te svakāḷe thāy chhe ane te svathī chhe, parathī nathī. je paryāy je samaye sunishchit thavāyogya chhe te te samaye ja pragaṭ thāy chhe. ām pratisamay paryāy niyat-kramabaddha pragaṭ thāy chhe. ām dravyano pratyek samaye vartato vartamān-vartamān ansh-
1. enāthī-svathī chhe, parathī-nimittathī nathī. 2. te svakāḷe pragaṭ thāy chhe. jem trikāḷ (dravya-kṣhetra-bhāv) nishchit chhe tem vartamān vartatī paryāy paṇ nishchit ja chhe; hā; paṇ eno yathārtha nirṇay nij trikāḷī dravyasvabhāv par najar-draṣhṭi jāy tyāre ja thāy chhe. (anyathā kramabaddhano yathārtha nirṇay thato nathī)
atyāre lokamān vivād chāle chhe ne! em ke paryāyo kramabaddha nathī, kārya nimitta hoy to eṭale ke nimittathī thāy ane vyavahārathī nishchay thāy. ā badhā vāndhānā āmān khulāsā āvī jāy chhe. kevī rīte? te ā pramāṇe-
anantaguṇano piṇḍ prabhu ātmā chhe. tenī pratyek samaye thatī paryāy svathī chhe, parathī nathī eno artha ja e chhe ke par nimittane laīne paryāy thatī nathī. par nimitta nathī em nahi, parantu jem anant dravyo trikāḷ astipaṇe chhe ene koīnī apekṣhā nathī, tem enī paryāyanun ek samayanun astitva chhe tene koīnī apekṣhā nathī. ek samayanī paryāy paṇ svasahāy ja pragaṭ thāy chhe. ahā! paryāyanā ek samayanā astitvane nimittanī apekṣhā to nathī, kharekhar to potānā dravya-kṣhetra-bhāvanīy ene apekṣhā nathī. juo, dravya-kṣhetra-bhāv to sadā ekarūp ekasadrash chhe, chhatān paryāyamān to vividhatā- anekavidhatā chhe; māṭe paryāy paryāyanā kāraṇe ja pragaṭ thāy chhe e nishchay chhe.
PDF/HTML Page 3814 of 4199
single page version
ahāhā....! bhagavān ātmā ane anantā anya padārtho-rajakaṇ-rajakaṇ suddhān anantaguṇathī bharelun tattva chhe. enā guṇ je trikāḷ chhe enun pariṇaman arthāt vartamān avasthārūpe thavun te je kāḷe je thavānun chhe te thāy ja chhe; e svakāḷ potāthī chhe, parathī nathī. nimitta bījī chīj ho, paṇ nimitta chhe māṭe ā pariṇaman chhe em nathī. je svayam sat chhe tene paranī shun apekṣhā? satne paranī apekṣhā hoī shake nahi. vyavahār ane par nimitta e to kāryakāḷe ek bījī chīj chhe bas eṭalun ja, bākī enāthī āmān (upādānamān) kāī thāy chhe em chhe nahi. māṭe hun hoshiyār chhun, ne men ā karyun em paranun karavānān abhimān javā de bhāī!
ahā! pratyek dravyamān dravya-kṣhetra-bhāv kāyam rahīne paryāy samaye samaye kramabaddha pragaṭ thāy chhe, kemake te paryāy potāthī thāy chhe, parathī-nimittathī nahi. dharmī puruṣhane svadravyanā lakṣhapūrvak je samyakdarshan-gnān-chāritranī nirmaḷ paryāy thaī chhe te paṇ enā svakāḷe thaī chhe, ane sāthe kiñchit rāg rahī gayo chhe te paṇ eno svakāḷ chhe. aho! indro, gaṇadharo ne munivaronī upasthitimān dharmasabhāmān īchchhā vinā ja bhagavānanī vāṇī kharī emān ā vāt āvī chhe.
ahā! bhagavān! tun koṇ chho? anantaguṇano piṇḍ nirmaḷānandano nāth prabhu chho ne! ahā! tyān najar karatān ja paryāyamān shānti-vītarāgatā āvashe. e vītarāgatā sāthe kiñchit shubharāg rahī jāy tene vyavahār kahīe. shun kīdhun? je vītarāgatā thaī te nishchay ane je rāg rahyo te vyavahār. ek samayamān vītarāgatā ane rāg banne chhe. māṭe pahelo vyavahār ne pachhī nishchay, vā vyavahārathī nishchay thāy e vāt yathārtha nathī. ā vāt dravyasaṅgrahamān līdhī chhe ke-dhyānamān nishchay ane vyavahār ek ja kāḷe hoy chhe. (juo, dravyasaṅgrah gāthā 47).
vaḷī koī vivād kare chhe ke- karmane laīne vikār thāy, karma ja vikār karāve chhe. paṇ bhāī! karma to jaḍ chhe, e to ātmāne aḍatān suddhān nathī to e ātmāne vikār kem karāve? ene laīne ātmāmān shun thāy? je aḍe nahi te ātmāmān shun kare? ātmānī paryāyamān vikār thāy e to potāno potāvaḍe thayelo aparādh chhe; karma to temān bāhya nimittamātra chhe. are, loko shānti ane dhīrajathī vichār karatā nathī ne ā navun kāḍhayun em rāḍo pāḍe chhe, paṇ bāpu! ā navun nathī, ā to anādi paramparāmān chālī āvatī vāt chhe.
ātmā dhruvadravyapaṇe sadā ṭakatun tattva chhe to paryāyapaṇe palaṭe chhe. paryāy apekṣhāe ātmā nityapariṇāmī padārtha chhe. ā badhun svadravya-kṣhetra-kāḷ-bhāv kīdhā temān samāī jāy chhe. vastu trikāḷ, kṣhetra trikāḷ, bhāv-guṇ trikāḷ akr̥utrim potāvaḍe potāpaṇe
PDF/HTML Page 3815 of 4199
single page version
shrīmade ek patramān lakhyun chhe ke- chaitanya ho ke paramāṇu ho, koīpaṇ padārthane nakkī karavo hoy to te vastu-dravya, tenī pahoḷāī-kṣhetra, teno bhāv-guṇ tathā tenī vartamān dashā shun chhe- em chār prakārathī nakkī karī shakāy, te vinā padārtha siddha na thāy. tem ahīn kahe chhe- potānun dravya-vastu je ātmā chhe te, enā bhāv-guṇ, enun sharīr pramāṇ (chhatān sharīrathī bhinna) asaṅkhya pradeshī kṣhetra, ane enī avasthā-kāḷ-ām chār khūṇṭathī vastu siddha thāy chhe. ām na hoy to enī dashāmān pariṇamavun, enā kṣhetramān kāyam rahevun, guṇonun trikāḷ ṭakavun, ne dravyapaṇe kāyam rahevun siddha nahi thāy. bhāī! sarvagnanā gnānamān sarva padārtha ā rīte (chār khūṇṭathī) jāṇavāmān āvyā chhe. padārthanā dravya-kṣhetra-kāḷ-bhāv potānā kāraṇe sat hovāthī tenun vartamān pariṇaman-svakāḷ bījī chīj hoy to thāy em chhe nahi. ek samayamān vikārī paryāy pragaṭ thāy ke avikārī ke vikārī-avikārī (sādhakane chāritraguṇanī paryāy vikārī-avikārī hoy chhe) -te eno svakāḷ chhe. puṇyathī dharma thāy ityādi mānyatārūp mithyābhram, agnān ne rāg-dveṣh agnānīne thāy chhe te te paryāyano svakāḷ chhe, te kāḷe nimitta chhe kharun, mohanīy karmano uday chhe kharo, paṇ karmane laīne te paryāy thāy chhe em nathī. karmanā dravya-kṣhetra-kāḷ- bhāv karmamān chhe, karmanā udayane laīne ahīn vikārī paryāy thāy chhe em nathī. ahā! jene ā vāt besī jāy tenun shun kahevun? tatkāl enī draṣhṭi dravyasvabhāv upar jaīne nirmaḷ paryāyano svakāḷ tene pragaṭ thāy chhe.
are! loko dharmane sādhāraṇ chīj mānī beṭhā chhe. paṇ dharma e to koī mahān apūrva chīj chhe bhāī! ahā! anantakāḷamān anantavār e hajāro rāṇīo chhoḍīne nagna digambar sādhu thayo chhe, paṇ ene dharma thayo nahi. vastunī sthiti shun? tenī had-maryādā shun? enī hadamān parano pravesh nathī, ane paranī hadamān eno pravesh nathī- āvun yathārtha samajyā vinā badhun chhoḍīne tyāgī thāy paṇ ethī shun? vastunā satyārtha gnān-shraddhān vinā badhun ja thothethothān chhe. samajāṇun kāī.....!
prashnaḥ– dharma to sahelo hato, paṇ āpe moṅgho karī nākhyo.
PDF/HTML Page 3816 of 4199
single page version
uttaraḥ– are bhāī! dharmanī satyārtha rīt ja ā chhe. ānāthī viparīt māne āchare e badhun moṅghun chhe, kemake bījī rīte dharma hāth āve em chhe ja nahi. bāpu! svasvarūpanān gnān-shraddhān vinā tun vrat, tap ādi kare paṇ emān to vikalpa ja vikalpa dekhāy, emān kāī antaḥtattva hāth na āve, ne dharma na thāy.
to hamaṇān hamaṇān vikalpathī shūnya thaī jāo -evun chālyun chhe e shun chhe? vikalpathī shūnya thaī jāo- e to barābar chhe, paṇ potānun- ātmānun astitva kevun ne kevaḍun chhe tenā gnān vinā, tenī antardaṣhṭi vinā vikalpanī ekatā tūṭe kevī rīte? ā chaitanyamātra chidrūp vastu hun chhun em svasamvedanamān astisvarūp jaṇāy tyāre vikalpanī nāsti-abhāv thāy ne! e vinā vikalpa kadī tūṭe nahi. bhāī! antardraṣhṭi vinā vikalpathī shūnya thavā jaīsh to jaḍ jevo (mūḍh) thaī jaīsh.
ek vār tun sāmbhaḷ prabhu! tun chho ke nahi? chho to kevī rīte chho? to kahe chhe- dravya-kṣhetra-bhāvathī ane vartamān avasthāthī-em chārethī tun sat chho. matalab ke tārī paryāy parane laīne nathī. vaḷī tārun sat jo pratītimān āvyun to paryāyamān avashya pragaṭ thashe ja.
ātmā anantaguṇaratnākar prabhu chhe. teno sampradān nāmano guṇ chhe. guṇanā dharanār guṇī-dravyanī jyān pratīti thaī tyān vartamān paryāyamān ‘upāy’ (mokṣhamārga) pragaṭ thayo, ane te paryāye ja te rākhyo ane navī paryāy upāyanun phaḷ je ‘upey’ (mokṣha) thashe ene paṇ pratītimān laī līdho. shun kīdhun? visheṣh khulāsoḥ ke potānān dravya-kṣhetra-bhāv tathā enī vartamān dashā -em chār vaḍe hun sat chhun em jyān nakkī thayun tyān ene samyagdarshan-samyaggnān pragaṭ thayān, sāthe sarvagna ane sarvadarshī svabhāvano antaramān svīkār thayo. hun sarvagna thavāne lāyak chhun em ene pratīti thaī. ahā! māro sarvagna-sarvadarshī svabhāv chhe em pratīti thatān sāthe ‘bhāv-abhāv’ shaktinī pratīti thaī. shun? ke vartamān avasthāmān je alpagnapaṇun ne kiñchit duḥkh chhe teno abhāv thaī, jeno vartamān abhāv chhe evun sarvagnapaṇun ane anantasukhano bhāv thashe ja. ahā! paryāyamān sarvagnatā ane sarvadarshitā thavāmān thoḍī vār chhe eṭalun, paṇ e thashe ja em shraddhān uday pāme chhe. jem chandranī bīj uge te pūnam thāy ja tem bhagavān pūrṇānandanā nāthane pratīti ne anubhavamān līdho tene pūraṇ kevaḷagnān ādi pūrṇadashā thāy ja, na thāy em kadīy bane nahi. bhāī! ā to rāmabāṇ upāy bāpu! jem rāmanun bāṇ phare nahi tem bhagavānano mārag phare nahi evo aphar chhe. jem devoe samudra valovīne ekavār lakṣhmī ne bījī vār jher kāḍhayun’ tun ne! (ā laukik kathā chhe). tem ātmā-chaitanyaratnākarane valovīne āchārya amr̥utachandradeve
PDF/HTML Page 3817 of 4199
single page version
bhāī! potāno sarvagna-sarvadarshī svabhāv nakkī karyā vinā dharma thaī shake ja nahi. ek samayanī paryāyamān jene sarvagnapaṇun ane sarvadarshīpaṇun pragaṭ thayun chhe eno nirṇay karavā jāy ene antaraṅgamān sarvagna-sarvadarshī nij svabhāv chhe enī draṣhṭi ane nirṇay thāy chhe ane enun nām dharma chhe, antardraṣhṭi thavī te pratham dharma chhe. loko to bhagavānanī bhakti kare ne upavās kare ne emān dharma māne; paṇ bāpu! tun jene upavās māne chhe te upavās nathī. upavās kone kahīe? ‘upavasati īti upavāsaḥ’ shuddha chaitanyanī samīpamān vasavun te upavās chhe, bākī to upavās nahi paṇ ‘apavās’ nām māṭho vās chhe. shubharāgamān vās te māṭho vās (durgatimān vās) chhe. ahā! puṇyabhāvane jyān sudhī potāno māne, karavā jevo māne, karatān karatān dharma thashe em hitarūp māne tyān sudhī nij chaitanyasvarūp shuddha antaḥtattvanī draṣhṭi thatī ja nathī, ane enā vinā badhun thothethothān ja chhe. are, lokone ātma-vyavahār shun chhe enīy khabar nathī. trikāḷī shuddha dravya te nishchay, ne tenā āshraye pragaṭ thatī nirmaḷ ratnatrayanī pariṇati te vyavahār. ā ātmavyavahār chhe. tene gauṇ karī shuddha ek nishchayane ādaravo-bas e ja kartavya chhe. bākī to “buddhi vinānā bāvā bane, ne bhavasāgaramān ḍūbī mare” enā jevī vāt chhe.
vaḷī ahīn kahe chhe- ‘paranā dravya-kṣhetra-kāḷ-bhāvarūpe nahi hovānī shaktirūp je svabhāv te svabhāvavānapaṇā vaḍe asatpaṇun chhe.’
joyun? paranun dravya, paranun kṣhetra, parano bhāv ne paranī paryāyarūpe nahi thavānī shaktirūp ātmāno svabhāv chhe. ā sharīr chhe ne? te rūpe-sharīranī avasthārūpe nahi thavānī shaktirūp ātmāno svabhāv chhe. te ja pramāṇe karmanā udayarūpe nahi thavānī shaktirūp ātmāno svabhāv chhe. ā ek āṅgaḷī chhe ne! teno bījī āṅgaḷīrūpe nahi thavānī shaktirūp svabhāv chhe. have āvī vāt chhe tyān loko to bījāne mārun, ne bījāne jīvāḍun, ne paisā kamāun ne paisā daun ītyādi paranun karavānun māne chhe. paṇ bāpu! paranī avasthāpaṇe nahi thavānī shaktirūp tāro svabhāv chhe. ahāhā....! karma shun? ke sharīr shun? kuṭumb-parivār shun? ke dev-guru-shāstra shun? sarva paradravyanā, enā kṣhetranā, enā bhāv- guṇanā ane enī vartamān avasthānā svarūpe nahi thavānī shaktirūp ātmasvabhāv chhe. strīnā dehanī avasthāpaṇe ke makānanī avasthāpaṇe ātmā kadīy na thāy evo eno svabhāv chhe. ahāhā...! ātmāno potānī paryāyarūpe thavāno jem shaktirūp svabhāv chhe, tem teno paranī paryāyarūpe nahi thavānī shaktirūp svabhāv chhe.
paṇ puruṣh potānī patnīno pati to kharo ne?
PDF/HTML Page 3818 of 4199
single page version
are bhāī! pratyek ātmā potāno pati-svāmī chhe; bākī parano pati-svāmī koī hoī shake nahi; kemake paranā dravya-kṣhetra-kāḷ-bhāvathī ātmāne asatpaṇun chhe.
ā badhā udyogapatio kahevāy chhe e to sāchun ne? nā, ey sāchun nathī. udyog nām puruṣhārtha potāno potāmān hāle, paṇ paramān shun hāle? paramān kāī e na kare. are, mithyā bhramamān jīv em ne em chār gatimān rakhaḍī mare chhe. bākī paranī avasthāpaṇe tun thato nathī to strīno pati ne udyogapati kyāthī thaī gayo?
hā, paṇ potāno 60-70 varṣhano anubhav to bāp dīkarāne āpe ke nahi? dhūḷey āpe nahi sāmbhaḷane. e rāgano anubhav potāno potānī pāse rahe, parane koī daī shake nahi. ek dravya bījā dravyamān kare shun? ā shabdo nīkaḷe chhe ne? te pudgalanā skandhanī avasthā chhe; ātmā te avasthāne kare em traṇakāḷamān banī shake nahi. are! jene andar vastunun-ātmānun parathī bhinnapaṇun bhāsyun nathī tene ātmā-pote shun chhe, ane potānun hovāpaṇun-na hovāpaṇun shun chhe enī khabar nathī. sāchun gnān thaye, mārī avasthā parathī chhe, ne hun parapaṇe chhun em ene bhāsatun nathī. bhāī! tārī dashāmān paradashāpaṇe thavānī tākāt ja nathī. jem paradravya-kṣhetra-bhāvathī ātmā asat chhe tem paranā svakāḷathī arthāt paranī paryāyathī ātmā asat chhe, ane potāthī sat chhe. tethī paranun karavā ātmā paṅgu-pāṅgaḷo chhe. āvī vāt! samajāṇun kāī.....?
have kahe chhe- ‘anādinidhan avibhāg ek vr̥uttirūpe pariṇatapaṇā vaḍe nityapaṇun chhe, ane krame pravartatā, ek samayanī maryādāvāḷā anek vr̥utti-anshorūpe pariṇatapaṇā vaḍe anityapaṇun chhe. (ā rīte gnānamātra ātmavastune paṇ, tat-atatpaṇun vagere babbe viruddha shaktio svayamev prakāshatī hovāthī, anekānta svayamev prakāshe ja chhe.)
joyun? anādi anant akhaṇḍ ek dravyarūpe ātmā nitya chhe, ane samayasamayanī palaṭatī paryāyapaṇe ātmā anitya chhe. ā rīte, kahe chhe, gnānamātra ātmavastune tat- atat ādi paraspar viruddha babbe shaktio svayamev prakāshit hovāthī anekānta svayamev prakāshe ja chhe.
prashnaḥ– ‘jo ātmavastune, gnānamātrapaṇun hovā chhatān, svayamev anekānta prakāshe chhe to pachhī arhant bhagavanto tenā sādhan tarīke anekāntane (-syādvādane) shā māṭe upadeshe chhe?’
juo, ā shiṣhyano prashna chhe ke -ātmā jagatanī ek asti-hayātīvāḷī vastu chhe te gnānamātra chhe em āp kaho chho, ane gnānamātra kahetān ja tene anekānta svayamev
PDF/HTML Page 3819 of 4199
single page version
uttaraḥ- ‘agnānīone gnānamātra ātmavastunī prasiddhi karavā māṭe upadeshe chhe em ame kahīe chhīe.’
juo, kahe chhe- agnānīone gnānamātra ātmā prasiddha nathī. tethī nij ātmavastunī prasiddhi arthe anekānta-syādvād vaḍe tene upadeshavāmān āve chhe. ahāhā....! ātmā pragnābrahma svarūp prabhu gnānasvarūpathī chhe ne paragneyasvarūpathī nathī em upadeshatān ene ātmā gnānamātra siddha-prasiddha thāy chhe māṭe syādvādathī upadesh chhe. samajāṇun kāī....!
ahā! ātmā gnānamātra vastu chhe eno nirṇay thavā syādvādathī upadesh chhe. tyān upadeshane grahaṇ karī hun gnānamātra ātmā chhun em je chālatī dashāmān nirṇay thayo te ja dashāmān paravastuno mārāmān abhāv chhe em nakkī thaī jāy chhe. ahā! gnānamātra ātmāno nirṇay thatān hun dravyasvarūpe ek chhun ane guṇ-paryāyonā svarūpathī anek chhun, tathā svadravya-kṣhetra-kāḷ-bhāvathī sat chhun ne paradravya-kṣhetra-kāḷ-bhāvathī asat chhun em paṇ bhegun āvī jāy chhe. vaḷī vastunī paryāyo sahaj ja kramathī (kramabaddha) pragaṭ thāy chhe, ne hun to jāṇanār ja chhun em paṇ emān siddha thaī jāy chhe. āvī vāt! samajāṇun kāī.....?
ahā! antaramān ātmā gnānamātra chhe em jyān draṣhṭimān beṭhun tyān gnānanī sāthe astipaṇe anantaguṇo akrame chhe enun gnān thayun, tathā anantaguṇanī paryāyo kṣhaṇekṣhaṇe kramabaddha pragaṭ thāy chhe em gnāne jāṇī līdhun. sāthe chāritra ane ānandaguṇanī dashāmān kiñchit vikār chhe ane e vikār svathī chhe, parathī nahi evun andar bhān thatān krame je je avasthāo thāy teno sarvagnanī jem ā paṇ jāṇanār-dekhanār (gnātādraṣhṭā) thaī rahe chhe (paryāyomān herāpherī karavānī buddhi karato nathī). samajāṇun kāī...? ā to ekadam andarano kas chhe.
ahā! gnānamātra vastupotāthī (svadravya-kṣhetra-kāḷ-bhāvathī) chhe, ne parathī (paradravya-kṣhetra-kāḷ-bhāvathī) nathī em jyān antaraṅgamān nirṇay thayo tyān paryāyanā utpanna thavāmān paranī-nimittanī apekṣhā-ālamban rahyān nahi, ne vastu gnānasvabhāvamātra ja chhe em nirṇay thatān paryāyane pheravavī chhe em paṇ rahyun nahi. eṭale gnātā-draṣhṭāpaṇe ja pravartan thayun. ām anekānta-syādvād vaḍe vastune-ātmāne samajatān-sādhatān mahān ātmalābh thāy chhe.
bhāī! jeo em māne chhe ke ātmānī avasthā parathī thāy chhe teone ātmā
PDF/HTML Page 3820 of 4199
single page version
gnānamātra chhe em beṭhun ja nathī. kharekhar bhagavān sarvagnadeve joyelo ne kahelo ātmā gnānasvabhāvamātra vastu chhe em jene draṣhṭimān āvyun tene svabhāv ane svabhāvano puruṣhārtha thaī gayā, karmano abhāv paṇ thaī gayo tathā je svabhāvanā nirṇayarūp dashā thavā yogya hatī te ja thaī ane te svakāḷe kramabaddha ja thaī em bhavitavyatā ane kāḷalabdhi paṇ thaī gayā, ām pāñche samavāy ane teno yathārtha nirṇay ek sāthe thaī jāy chhe. samajāṇun kāī.....?
juo, shiṣhyano prashna chhe ke- ātmā gnānamātra chhe em kahetān ja temān anek dharmo siddha thaī jāy chhe to bhagavān kevaḷīe anekāntane sādhan kem kahyun? to kahe chhe- agnānīne gnānamātra ātmānī khabar nathī, tethī anekānta-syādvād vaḍe tene upadesh karavāmān āve chhe. em ke ātmā gnānasvarūpathī tat chhe, ane paragneyarūpathī nathī, atat chhe em jāṇatān mārun gnān paragneyane laīne nathī em nirṇay thāy chhe ane tethī parāvalamban-nimittanun ālamban maṭī jāy chhe, arthāt svāvalamban pragaṭ thāy chhe arthāt gnān svabhāvī nij svarūpano yathārtha nirṇay thāy chhe.
are! lokone tattvano abhyās nathī tethī teo svatattvane yathārtha jāṇatā nathī. koī to ā ātmā sarvathā ek chhe em māne chhe, to koī ekānte sarvavyāpak māne chhe, vaḷī koī ekānte kartā māne chhe, to koī ekānte nitya māne chhe ītyādi. ā pramāṇe teo avaḷe chīle chaḍhī gayā chhe, ane anant janma-maraṇ karyā kare chhe. ahā! temane sarvagne kahelun tattva-ātmasvarūp je rīte chhe e rīte syādvād vaḍe upadeshavāmān āve chhe; kemake vastunā yathārtha gnān ne bhān vinā enān sarva anuṣhṭhān-kriyā sansār arthe ja phaḷe chhe.
gnānamātra ātmā potāpaṇe-gnānasvabhāvapaṇe chhe, ne parapaṇe-jaḍasvabhāvapaṇe nathī evun bhān thatān pratyek samaye pragaṭ thatī paryāy parane laīne nathī, parādhīn nathī paṇ svādhīn pragaṭ thāy chhe. vikārī pariṇaman je thāy chhe te paṇ svādhīnapaṇe thāy chhe, paṇ em nathī ke bījī chīj-nimitta-karma ene parādhīn kare chhe. āvun gnānamātra vastunun yathārtha bhān thatān tene kramashaḥ parāvalambī pariṇaman maṭī jāy chhe ane ante pūrṇa svādhīn pariṇaman pragaṭ thāy chhe. ā syādvādanun phaḷ chhe.
tethī kahe chhe- ‘kharekhar anekānta (syādvād) vinā gnānamātra ātmavastu ja prasiddha thaī shakatī nathī. te nīche pramāṇe samajāvavāmān āve chhe’ -
‘svabhāvathī ja bahu bhāvothī bharelā ā vishvamān sarva bhāvonun svabhāvathī advait hovā chhatān, dvaitano niṣhedh karavo ashakya hovāthī samasta vastu svarūpamān pravr̥utti ane