PDF/HTML Page 3821 of 4199
single page version
juo, shun kīdhun? ke ā vishva svabhāvathī ja bahubhāvothī bharelun chhe. eno artha e thayo ke vishvamān je anant ātmāo, anantānant paramāṇu ādi chha dravyo chhe e akr̥utrim chhe, koīe karyā nathī. te padārthone koīe karyā nathī, tem te padārtho koīnā kartā nathī. vaḷī darek padārthanun svabhāvathī advait hovā chhatān arthāt pote vastupaṇe ek hovā chhatān dvaitapaṇun paṇ chhe, pote parapaṇe nathī evun dvaitapaṇun rahelun chhe. vastupaṇe ek hovā chhatān, guṇ-paryāyarūpathī anek chhe evā dvaitano niṣhedh thaī shakato nathī; arthāt je advait chhe te ja dvait chhe. ā dvaitādvaitapaṇun koī parane laīne chhe em nathī. ātmā svapaṇe chhe evun astipaṇun-advaitapaṇun ane parapaṇe nathī evun nāstipaṇun-dvaitapaṇun-evā be dharmo vastumān sahaj ja siddha chhe.
jene traṇakāḷ-traṇalok pratyakṣha jaṇāyā chhe evā sarvagna paramātmāe em kahyun ke- bhagavān! tun gnānamātra evā astipaṇe chho. ahā! āvun potānā astipaṇānun gnān jene thayun tene to anekānta siddha thaī jāy chhe, arthāt tene gnān sāthe ātmāmān anant dharmo rahelā chhe evun gnān thaī jāy chhe. paṇ jene enī khabar nathī evā agnānīone gnānamātra kahīne teno anekānta-syādvād sādhan vaḍe nirṇay karāve chhe. samajāṇun kāī.....?
ātmā gnānamātra chhe em asti kahetān ja parapaṇe nathī em nāsti siddha thāy chhe. vaḷī gnān chhe to gnānano ānand paṇ bhego chhe em siddha thāy chhe. gnān chhe tenun andaramān prayojanabhūt pariṇamavārūp vastupaṇun paṇ siddha thāy chhe. gnān chhe to pote potānā gnānamān āvī shake chhe evo prameyaguṇ siddha thāy chhe; ane prameyane jāṇanār pote pramāṇ chhe em siddha thāy chhe. ām, kahe chhe, dvaitano niṣhedh karavo ashakya hovāthī darek vastu potānā dravya-guṇ-paryāy svarūpamān pravr̥utti ane paradravya-guṇ-paryāyarūpathī vyāvr̥utti vaḍe banne bhāvothī adhyāsit chhe. aho! vītarāganā shāsan sivāy ā vāt bīje kyāy nathī. bīje to kalpit vāto karīne kalpit mārge lokone chaḍhāvī dīdhā chhe. ahā! pote advait hovā chhatān dvait kevī rīte chhe? to kahe chhe- potānā dravyamān, potānā gnānādi anant guṇomān tathā potānī pariṇatimān pravr̥utta thavun eṭale rahevun ane paranā dravya-guṇ-paryāyapaṇe na thavun -e rīte dvaitapaṇun chhe.
vedāntavāḷā jem badhun thaīne ek kahe chhe em ā advait nathī. are! ātmāne sarvavyāpak mānanār e lokoe ātmāne (abhiprāyamān) khaṇḍ khaṇḍ karī nākhyo chhe. hā, ātmā sarvane jāṇe chhe, jāṇavānā sāmarthyarūp chhe e apekṣhāe tene sarvavyāpak
PDF/HTML Page 3822 of 4199
single page version
kahīe, paṇ kṣhetra apekṣhāe badhāmān ek (vyāpak) thaīne rahe chhe em traṇakāḷamān vastu nathī.
are! lokone bichārāone hun anantaguṇano piṇḍ prabhu chhun, svādhīn chhun, mārī vartamān pariṇati mārāthī thāy chhe ane parathī thatī nathī e vāt besatī nathī! vaḷī gnān thavā kāḷe sāme gney evun ja hoy chhe tethī temane em bhāse chhe ke sāme gney chhe māṭe mārā gnānano ākār (pariṇām) āvo thayo. mārī paryāyano ja āvā ākārapaṇe (jāṇavāpaṇe) thavāno svabhāv chhe māṭe hun thayo chhun, parathī thayo nathī em besatun nathī! tethī ja e loko vāramvār sandeh -shaṅkā kare chhe ke divyadhvanithī to lābh thāy ne? karmane laīne ātmāmān vikār thāy ne? gneyane laīne ahīn gnān thāy ne? lokone ā shaṅkā ja (ātmalābh thavāmān) bahu naḍe chhe.
juo, ā arīso chhe ne? te arīsā sāme shrīphaḷ, goḷ, kolasā ādi je mūkayun hoy tevun arīsāmān dekhāy chhe. tyān (kharekhar to) arīsānī potānī avasthārūpe arīso thayo chhe, arīso (shrīphaḷ, goḷ ādi) pararūpe thayo nathī. je (pratibimb) dekhāy chhe te arīsānī ja avasthā chhe, ane te sāme jevī par chīj chhe tevī thavā chhatān, parachījathī thaī nathī. tem gnānamān je gney jaṇāy chhe te gnānanī ja avasthā chhe, jevun gney chhe tevun jaṇāy chhe chhatān te gneyathī thaī nathī, gneyakr̥ut nathī. gnān ja potānī avasthāe tepaṇe thayun chhe. samajāṇun kāī....? ā bhagavān kevaḷīnī vāṇīmān āvelī vāt chhe. paṇ are! bhrāntivash lokone besatī nathī!
‘svarūpamān pravr̥utti ne pararūpathī vyāvr̥utti’ -em kahīne to ākho nyāy mūkī dīdho chhe. bhagavān ātmā gnānamātra chhe to enī sāthe gnānamātranun svādhīnapaṇun, ānandapaṇun paṇ chhe ja. tethī svādhīnapaṇe ātmā dravya-guṇ ne vartamān paryāyamān ānandapaṇe varte chhe ane duḥkh ane parathī nivarte chhe. evun ja enun svarūp chhe bhāī! ahīn kahe chhe-prabhu! tun ātmā vastu chho te dravyapaṇe, gnān, darshan ādi anantaguṇapaṇe ane tene jāṇanārī-shraddhanārī-anubhavanārī paryāyapaṇe sat chho, ne paradravya ane parabhāvothī asat chho. māṭe bhagavānanī vāṇīne laīne tārāmān gnān-shraddhānanī paryāy thaī chhe em chhe nahi. tārā guṇanun je pariṇaman samaye-samaye thāy chhe te te dashāmān tun pravr̥utta chho, ne parathī to vyāvr̥utta (bhinna) chho. māṭe parane-dev-guru-shāstrane laīne tārā guṇanun pariṇaman chhe em chhe nahi. tevī rīte karmane laīne vikār thāy chhe em paṇ chhe nahi.
bāpu! ā to vītarāg sarvagnadevanān vachano chhe bhāī! potānun pariṇaman svathī chhe, ane parathī nathī evun jāṇatān parathī sāchī udāsīnatā thaī āve tene sācho vairāgya kahe chhe. chāhe sarvagnadev trilokīnāth ho ke enī vāṇī ho, enāthī ātmā
PDF/HTML Page 3823 of 4199
single page version
vyāvr̥utta-nivr̥utta ja chhe. bhāī! bhagavān to potānā svarūpamān ja pravr̥utta chhe, ane ā ātmā to enāthī sadā nivr̥utta ja chhe. ām potāthī pravr̥utti ane parathī nivr̥utti hovāthī mārī paryāy mārāthī ja thāy, nimitta ke parathī na thāy e siddhānt chhe. svane jāṇatān bījī chīj chhe enun gnān thāy te koī bījī chījane laīne thayun chhe? jarāy nahi. e to gnān ja pote tadrūpe pariṇamyun chhe, emān bījī chījanun kāī ja kām nathī. bhāī! parathī ātmāmān kāī thāy ke ātmāthī paramān kāī thāy to to badhun bheḷaseḷ-ek thaī jāy; paṇ em chhe nahi. aho! ā to āchārya amr̥utachandradeve ekalān amr̥ut reḍayān chhe. ‘amr̥ut varasyān re pañchamakāḷamān.’ sākṣhāt chaitanyamūrti prabhu ātmāne hājar karyo chhe.
bhāī! khoṭī takarār karavī rahevā de bāpu! ekavār tārī chīj shun chhe te khyālamān le to andar sarva samādhān thaī jashe. ahāhā....! andar jo to kharo! tun pote ja chaitanyasvarūp bhagavān chho. ‘bhag’ nām gnānānandanī lakṣhmī ne ‘vān’ eṭale vāḷo. ahāhā...! gnānānandanī lakṣhmīthī bharapūr andar bhagavān chho ne prabhu! tārā ānand māṭe tane bījī chījanī garaj kyān chhe? antarmukh thāy ke ānandano bhaṇḍār andar khulī jāy chhe; ānandane bahāramān khojavānī kyān jarūr chhe? ane bahāramān chhe paṇ kyān? bāpu! dev-guru-shāstrathī paṇ tāro ānand nathī. bahāramān dev-guru-shāstra bhale ho, paṇ antar-sanmukh thayā vinā dev-guru-shāstrathī tārā ānandanun pariṇaman thāy em chhe nahi. ane parathī khasī svasanmukh pariṇamatān ja ānandanun pariṇaman thaī jāy chhe, kemake pote ja ānandasvarūp chhe. samajāṇun kāī...? ahā! ā to vītarāganī vāṇī bāpā! ‘jeṇe jāṇī teṇe jāṇī chhe.’ jyān pariṇamanamān svīkār thayo ke hun mārāpaṇe chhun, ne parapaṇe nathī tyān ene samyagdarshan-gnān-chāritranun nirmaḷ pariṇaman sharun thaī jāy chhe ane te ānandanī dashā chhe, te ja dharma chhe.
bhāī! ek ek paramāṇu paṇ potāthī chhe, ne parathī-ā ātmāthī ke bījā paramāṇuthī nathī. ā ek pāṇīnun bindu chhe ne! emān anant paramāṇu chhe. te darek paramāṇu potānā dravya-guṇ-paryāyathī sat chhe, ne parathī (bījā paramāṇuthī) asat chhe. eṭale ke potāthī pravr̥utta chhe ne parathī vyāvr̥utta chhe. have ek paramāṇu bījā paramāṇuthī asat hovāthī tenī paryāyane kare nahi to ātmā jaḍanī paryāyane kare e kem bane? kadīy nā bane; kemake bannemān paraspar atyantābhāv chhe. bhāī! ātmānun satpaṇun potānī vastu- guṇane pariṇatithī chhe. ane parathī te asat chhe. ā anekānta chhe. svanī apekṣhā par chīj asat chhe, ne parachījanī apekṣhā sva nām ātmā asat chhe. āvī vāt!
PDF/HTML Page 3824 of 4199
single page version
ā rīte samasta vastuo svarūpamān pravr̥utti ne pararūpathī vyāvr̥utti vaḍe banne bhāvothī adhyāsit chhe, arthāt banne bhāvo vastumān rahelā chhe. jemake - ā ek āṅgaḷī potāpaṇe chhe ne te bījī āṅgaḷīpaṇe nathī. ā rīte te potāmān pravr̥uttipaṇe ane bījī āṅgaḷīthī vyāvr̥uttipaṇe chhe. āvun ja vastunun sahaj svarūp hovāthī sharīr ām rahe, ne āṅkho ām bandh karīe to dhyān thāy evī mānyatā barābar nathī, kemake sharīranī avasthā ne āṅkho badhun par chhe. āṅkhonun khullun rahevun ke bandh rahevun ne sharīranī amuk avasthā rahevī e badhun bhagavān ātmāmān chhe ja nahi.
ahā! ā chaitanyadevanī līlā to juo, jāṇanāro jāṇagasvabhāvī prabhu pote ja gnān chhe, ne pote ja gney paṇ chhe. pramāṇ paṇ pote ne pramey paṇ pote ja chhe. dvaitane niṣhedhavun ashakya chhe em kahyun ne! pote jāṇavānā bhāvapaṇe pramāṇ chhe, ane pote potāmān jaṇāvānā bhāvapaṇe pramey paṇ chhe. ām ek gnān-pramāṇamān dvait chhe, bhed chhe.
bhāī! ā ek vāt yathārtha samaje to nimittathī thāy ne vyavahārathī thāy, ne kramabaddha na thāy ityādi badhī takarāro maṭī jāy. keṭalāk kahe chhe ke-honahār (je kāḷe je thavānun hoy te kāḷe te ja thāy) em kahīne tame badhun niyat kahevā māgo chho, tene kahīe chhīe ke-hā bhāī! e samyak niyat ja chhe. je samaye vastuno je paryāy svakāḷe pravartīt chhe te parane laīne to nahi paṇ bījī paryāy je bīje samaye thavānī hoy ke thaī hoy te paryāyane laīne paṇ nahi. te paryāy te samaye niyat ja chhe. vastu je vartamān-vartamān pariṇame chhe te potānī paryāyathī svatantra ja pariṇame chhe. āvī ja vastusthiti chhe tyān shun thāy?
atyār sudhī ṭuṅkāmān je kahevāyun teno have vistār kare chheḥ- ‘tyān, jyāre ā gnānamātra bhāv (-ātmā), sheṣh (bākīnā) bhāvo sāthe nij rasanā bhārathī pravartelā gnātā-gneyanā sambandhane līdhe ane anādi kāḷathī gneyonā pariṇamanane līdhe gnānatattvane pararūpe mānīne (arthāt gneyarūpe aṅgīkār karīne) agnānī thayo thako nāsh pāme chhe, tyāre (te gnānamātra bhāvanun) sva-rūpathī (-gnānarūpathī) tatpaṇun prakāshīne (arthāt gnān gnānapaṇe ja chhe em pragaṭ karīne), gnātāpaṇe pariṇamanane līdhe gnānī karato thako anekānta ja (syādvād ja) tene uddhāre chhe-nāsh thavā deto nathī.’
shun kīdhun ā? ke ā ātmā potānāthī anya padārtho sāthe nij rasathī pravartelā gnātā-gneyanā sambandhane līdhe-pote gnātā chhe ne bījā padārtho gney chhe evā sahaj sambandhane līdhe -anādikāḷathī gneyonā pariṇamanathī potānun (gnānanun) pariṇaman chhe em mānī beṭho chhe. gnānamān gney jaṇātān gneyane laīne mārun pariṇaman chhe em te
PDF/HTML Page 3825 of 4199
single page version
jem sūkā hāḍakāne chāvatā kūtarāne hāḍaku vāgatān moḍhāmānthī lohī nīkaḷe chhe, ne māne chhe ke hāḍakāmānthī lohī āve chhe tem agnānī prāṇī pariṇamatā paragneyathī mane gnān thāy chhe em māne chhe. ā bhagavānanī vāṇī ā shāstro chhe tene laīne mārun gnān thayun chhe em agnānī māne chhe. shāstramān shabdo jevā bhinna bhinna chhe evun gnānanun pariṇaman ahīn (-ātmāmān) svataḥ ja thāy chhe, to shabdone laīne ahīn gnānanun pariṇaman thayun em te māne chhe. kānamān shabdo paḍayā te shabdonun pariṇaman chhe, ne te kāḷe gnān tene svayam svataḥ jāṇe chhe, paṇ shabdone laīne ā mārā gnānanun pariṇaman thayun em agnānī jīv māne chhe. hun ek gnāyakatattva chhun, ne mārun gneyone jāṇavārūp pariṇaman svataḥ sahaj thaī rahyun chhe em tene shraddhā nathī. ā rīte te potānā gnānatattvane pararūp karīne, potāne paragneyarūp aṅgīkār karīne agnānī thayo thako nāsh pāme chhe, potānā gnānasvabhāvano abhāv kare chhe.
jagatamān gnānatattva chhe, ne enāthī judun gneyatattva paṇ chhe. banne bhinnabhinna chhe. gneyanā astitvamān gnān nathī, ne gnānanī sattāmān gney nathī. gnānanun pariṇaman gnānanā astitvamān potāne laīne ja chhe. gneyane laīne jarāy nahi; gnānamān gney jaṇāyun māṭe gnānanun pariṇaman thayun chhe em bilakul nathī; chhatān agnānī gnānanun pariṇaman gneyakr̥ut chhe em viparīt mānīne potāne gneyarūp karato thako potānā gnānatattvano abhāv kare chhe.
bhāī! ā ātmā ek vastu chhe ke nahi? mojudagīvāḷī chīj chhe ke nahi? jem ā sharīr chhe tem ātmā, eno jāṇanāro mojudagīvāḷo-astirūp ek padārtha chhe. te ā bhagavān ātmā enā dravye eṭale vastue gnānabhāv, enī shaktie-guṇe gnānabhāv ane paryāye paṇ kharekhar gnānabhāve pariṇamavāpaṇe chhe. paṇ enā upar (dhruv ek gnānasvabhāvī ātmā upar) enī draṣhṭi nahi hovāthī, anādithī pote chaitanyaprakāshamān potānī shaktithī pravartato hovā chhatān, enā gnānamān je dayā, dān, pūjā, bhakti ādino rāg ne sharīr, man, vāṇī ityādi paragney jaṇāy chhe te hun chhun, enāthī hun
PDF/HTML Page 3826 of 4199
single page version
chhun em mānīne te potānī gnānasattāno anādar kare chhe, potānī je rīte (gnānasvabhāvamātra) mojudagī chhe te rīte svīkārato nathī.
bhagavān ātmā gnātā chhe, ne sharīrādi padārtho gney chhe; ātmā draṣhṭā chhe, ne sharīr-man-vāṇī ādi drashya chhe. gnātā-gney, draṣhṭā-drashya-evo (vyavahār) sambandh joīne, pote gnānasvabhāvamātra hovā chhatān, je gneyo-sharīr, man, vāṇī, strī-kuṭumb ādi-gnānamān jaṇāy te vaḍe mārā gnānanun pariṇaman chhe vā te hun chhun em mānato thako, potāne pararūp karīne agnānī potānā gnānasvabhāvano īnkār-tiraskār kare chhe. shun kare bichāro? je rīte pote gnānasvabhāvamātra chhe e rīte lakṣhamān na āve tyān sudhī kyāṅk bīje hun chhun em mānavun paḍe, eṭale gnānamān je puṇya-pāp ādi bhāvo ne sharīr, man, vāṇī ītyādi dekhāy chhe te hun chhun em potāne pararūp mānīne, potānā gnānasvabhāvamay jīvanano ghāt kare chhe. ānun nām ja vāstavik hinsā chhe. samajāṇun kāī....? nyāy samajāy chhe ke nahi? ā to bhedagnānanī vātu bāpu! are, āvā bhedagnān vinā eṇe vrat-tap ādi anantavār kīdhān, mahinā-mahinānā upavās karyā, babbe mahinānā santhārā karyā, paṇ e badhun shun kām āve? vinā bhedagnān badhun thothethothān chhe bāpu!
have gnānasvabhāvathī potāne tatpaṇun chhe em prakāshīne gnānī-dharmī puruṣh potāne jīvāḍe chhe, nāsh thavā deto nathī em vāt kare chheḥ
shun kahe chhe? ke gnānamātravastu hun ātmā svasvarūpathī-gnānasvarūpathī tat chhun evī pratītinā abhāve hun paragneyasvarūp chhun em mānato thako agnānī jīv rāgadveṣhamohabhāve pariṇamīne potāno nāsh kare chhe; tyāre dharmī-gnānī puruṣh ā gnānamātravastu hun ātmā svasvarūpathī-gnānasvarūpathī tat chhun em prakāshato thako svasvarūpanā nirmaḷ gnānashraddhānarūp pariṇaman vaḍe potāne jivāḍe chhe. ahā! hun trikāḷ gnānānandasvabhāvī prabhu ātmā chhun ane mārun astipaṇun mārāthī ja chhe em antaraṅgamān nirṇay thāy tyāre avasthāmān pariṇaman shuddha thāy chhe. ā shuddha pariṇaman potānā ṣhaṭkārakapaṇe svatantra thāy chhe hon. jem ātmāmān gnān, ānand ādi svabhāv trikāḷ chhe, tem temān kartā, karma, karaṇ, sampradān, apādān, adhikaraṇ-em ṣhaṭkārakarūp svabhāv trikāḷ chhe. ātmāmān kartā thavāno karma-kārya thavāno, sādhan thavāno, sampradān (nirmaḷ paryāy pote pragaṭ karī potāne devāno) thavāno, apādān thavāno, ne adhikaraṇ thavāno svabhāv trikāḷ chhe. tethī je nirmaḷ gnān-shraddhān ādi pariṇaman thayun tenun anya koī nimitta ke rāg kartā ne te pariṇaman enun kārya em chhe nahi. ahā! hun shuddha chaitanyaprakāshamay chhun evī pratīti-nirṇayarūp je kārya thayun te koī nimittanun-dev-guru-shāstranun kārya chhe em
PDF/HTML Page 3827 of 4199
single page version
bhagavān ātmā jāṇag-jāṇag svabhāvī chaitanyasūrya chhe evā bhāvanun tatpaṇun prakāshīne... eṭale shun? ke gnānasvarūpathī hun chhun, ne vikalpa ne puṇya ne sharīrādine laīne hun nathī evo nirṇay antardraṣhṭi -gnāyakanī draṣhṭi thatān paryāyamān thāy chhe, ane tyāre antaraṅgamān shuddha antaḥtattva anubhavātān paryāyamān ātmānā gnān ne ānandasvabhāvanun shuddha pariṇaman pragaṭ thāy chhe. ā gnātānun pariṇaman chhe. te pariṇaman parane (dev-gurune) laīne thayun chhe em nathī. gneyanī paryāy te kāḷe bhale ho, paṇ ene laīne ahīn gnātānun pariṇaman thayun chhe em chhe nahi.
ahāhā...! bhagavān, tun gnānabhāvamātra chho ne! e gnānabhāvamān anantaguṇo samāī jāy chhe. ahā! āvī gnānabhāvamātra vastuno antaraṅgamān tatpaṇe-gnānabhāvapaṇe anrtadraṣhṭi vaḍe svīkār karatān paryāyamān gnātāsvabhāvanā pariṇamanarūp avasthā gnānapaṇe, ānandapaṇe, shraddhānapaṇe shāntipaṇe pariṇamī jāy chhe. te pariṇamanamān parano bilakul adhikār nathī. hun gnānamātra ātmā chhun em jāṇīne gnānanī paryāy jyān emān ṭharī tyān anantaguṇ bhegā nirmaḷ utpādarūp thāy chhe, pragaṭ thāy chhe. haju kevaḷagnān thayun nathī tyān sudhī kanīk rāg chhe. paṇ e to paragney chhe; mārā nirmaḷ pariṇamanamān e kāī nathī. lyo, āvun gnātānun gnānamay pariṇaman chhe. ā to antaranī chaitanyalakṣhmīnī vāt chhe. antaranī lakṣhmī e ja lakṣhmī chhe, gnān e ja lakṣhmī chhe, bākī ā tamārā paisā ādi to badhī dhūḷanī dhūḷ chhe. samajāṇun kāī....?
ā to bhagavānanā darabāramānthī-dharmasabhāmānthī āvelī vātu chhe. sarvagna paramātmā traṇalokanā nāth arihant prabhu divyadhvani dvārā upadesh kare chhe. gaṇadharo, munivaro ne batrīs-batrīs lākh vimānano svāmī shakrendra te sāmbhaḷe chhe. ahā! te vāṇī kevī hoy! jīvonī dayā pāḷo ne dharma thaī jashe-shun bhagavānanī vāṇīmān ā āvatun hashe? nā ho; dayā pāḷo em to kumbhār paṇ kahe chhe. bāpu! bhagavānanī vāṇī to antaḥpuruṣhārtha jagāḍanārī adbhut alaukik hoy chhe. stavanamān āve chhe ne ke- ‘jineshvaranī vāṇī jeṇe jāṇī teṇe jāṇī chhe.’ ahā! e omdhvani sāmbhaḷī gaṇadhar bhagavān teno artha vichāre chhe ane santo-munivaro te bhāvone samajī āgam rache chhe. emānnun ā paramāgam shāstra chhe. temān ahīn kahe chhe -
kāyam ṭakatā trikāḷī dravya upar paryāyanun lakṣha jatān ‘ā gnānamātra ātmā hun chhun’
PDF/HTML Page 3828 of 4199
single page version
-evā anubhavarūp gnān ne ānandanun pariṇaman thāy chhe ane emān dravya, guṇ ne paryāy -traṇey-trimay hun chhun, ane pararūp hun nathī em ātmāno svīkār thayo te ja jīvanun yathārtha jīvan chhe. ahā! jeṇe potānī mojudagī je rīte chhe te rīte svīkārī teṇe potānī jīvatī jyotane jīvatī rākhī, tenun jīvan saphaḷ ne dhanya thayun. ane jeṇe e rīte (gnānamātrapaṇe) na svīkāratān hun puṇyavāḷo ne sharīravāḷo ne bāyaḍīvāḷo ne dhanavāḷo ītyādi mānyun teṇe jīvatī jyotane bujhāvī dīdhī, potānā jīvatarano nāsh karī nākhyo, ātmaghāt karyo. samajāṇun kāī....?
ahā! svarūpathī-gnānasvabhāvathī tatpaṇe prakāshato thako dharmī puruṣh gnātāpaṇe pariṇame chhe. eṭale shun? ke have tene paranā-nimittanā āshrayanī jarūr bhāsatī nathī. ahā! have svabhāvathī sambandh joḍīne teṇe nimittano sambandh toḍī nākhyo chhe, rāgathī sambandh toḍī nākhyo chhe. ā pramāṇe gnānarūpathī potānun tatpaṇun prakāshīne arthāt gnān gnānapaṇe ja chhe em pragaṭ karīne gnātāpaṇe pariṇamanane līdhe anekānta ja tene jivāḍe chhe, arthāt tenā jīvatarane naṣhṭa thavā deto nathī, paṇ yathārtha gnānamay jīvanane pragaṭ kare chhe, svarūpathī tat chhun ne pararūpathī atat chhun evun anekānta ja jīvanane saphaḷ-uttam phaḷ sahit-pragaṭ kare chhe.
anekānta-anek ant; ātmā anek (anant) guṇ-dharmasvarūp chhe. pote svathī tat ne parathī atat-em ātmāmān tat-atatpaṇun chhe e anekānta chhe, ane ā anekānta param amr̥ut chhe. pravachanasāramān āve chhe ke-ā paripūrṇa paramānandasvarūp prabhu pote svasvarūpathī chhe ne rāgathī ne parathī nathī evun bhedavignān pāmatān andar paryāyamān ānandano svād āve chhe, amr̥ut jhare chhe. ahā! ene dharma kahīe ne ene ‘amr̥utanā veṇalān vāyān’ kahīe. ā bāīyun lagnamān gāy chhe ne! ke ‘veṇalān bhalān vāyān re’ . tyān to dhūḷey veṇalān vāyān nathī sāmbhaḷane. anādinun veṇ eṇe paramān ne rāgamān ne puṇyamān joḍī dīdhun chhe. e to badhun jher bāpā! ahīn to andar ānandakand prabhu pote chhe tene tatpaṇe prakāshīne -ā ja hun chhun em nirṇay karīne- je ānandarūpe pariṇamyo tene ānandanān-amr̥utanān veṇalān vāyān. bhāī! pūrṇānandano nāth prabhu pote chhe enī anrtadraṣhṭi karī ane parathī draṣhṭi haṭhāvī je tatpaṇe-gnānasvabhāvapaṇe prakāshyo tenun jīvan saphaḷ chhe, te satyārthapaṇe jīvato chhe, bākī badhān maḍadān ja chhe. aṣhṭapāhuḍamān evā jīvone chalashab - chālatān maḍadān kahyā chhe jene potānī svabhāvathī ṭakatī sattāno svīkār nathī, enī draṣhṭi nathī, emān ekatā nathī evā badhā jīvone rāgamān ne paramān ekatā chhe, te badhā jīvo maḍadā samān ja chhe.
gnānī-dharmī puruṣh potānā shāshvat ṭakatā tattvane joīne potānun jīvan ṭakāvī
PDF/HTML Page 3829 of 4199
single page version
have kahe chhe- ‘vaḷī jyāre te gnānamātra bhāv “kharekhar ā badhun ātmā chhe” em agnānatattvane sva-rūpe (gnānarūpe) mānīne-aṅgīkār karīne vishvanā grahaṇ vaḍe potāno nāsh kare chhe (-sarva jagatane potārūp mānīne tenun grahaṇ karīne jagatathī bhinna evā potāne naṣhṭa kare chhe), tyāre (te gnānamātra bhāvanun) pararūpathī atatpaṇun prakāshīne (arthāt gnān parapaṇe nathī em pragaṭ karīne) vishvathī bhinna gnānane dekhāḍato thako anekānta ja tene potāno (-gnānamātra bhāvano) nāsh karavā deto nathī.
shun kahyun? gnānamātrabhāv.... jāṇag jāṇagasvabhāv te ātmā chhe, ane puṇya- pāpanā bhāv ane sharīr-man-vāṇī ītyādi badhun anātmā chhe, agnānatattva chhe. te agnānatattvane-anātmāne agnānī jīvo ātmārūp māne chhe. ahā! ā puṇya-pāpanā bhāv ne sharīr, man, vāṇī ityādi je gnānamān paragneyapaṇe jaṇāy chhe e badhun hun ātmā chhun em agnānī māne chhe. gajab chhe bhāī! bhagavān ātmā chaitanyamūrti gnānapuñj prabhu svarūpathī-gnānarūpathī tat chhe, ne puṇya-pāp ādi tathā sharīrādi paragneyarūpathī atat chhe. chhe to ām; paṇ em na mānatān paragneyothī-sharīrādithī hun tat chhun em agnānīo māne chhe ane e rīte teo potānā chaitanyasvarūp ātmāno lop-abhāv kare chhe.
koī pūchhe ke- agnānīne dharma kem thato nathī? to kahe chhe- pote andar chaitanya prakāshano puñj gnānānandasvabhāvī prabhu chhe tene ‘ā hun chhun’ em na mānatān ā puṇya- pāpanā pariṇām hun chhun, puṇyabhāvathī mane lābh-dharma chhe, ne jaḍ sharīranī kriyāo (upavāsādi) thāy chhe te mārī chhe, sharīr mārun chhe-em par evā ajīv ane āsrav tattvane te ātmā māne chhe. puṇya-pāp ādi vikārī bhāv te āsrav tattva chhe. te duḥkh ane bandhanun kāraṇ chhe, ane bhagavān ātmā sadā ānandasvarūp ne abandhasvarūp chhe. ā rīte āsrav ane ajīvathī potāne-ātmāne bhinnatā hovā chhatān tene ātmasvarūp mānīne te potānā ātmāno anādar kare chhe. have potāno ja anādar-tiraskār kare tene dharma kem thāy? na thāy.
prashnaḥ– puṇya-pāpanā bhāv thāy chhe to ātmānī paryāyamān? tene agnānatattva kem kaho?
uttaraḥ– bhāī! puṇya-pāpanā bhāv thāy chhe to ātmānī paryāyamān, paṇ teo vibhāv arthāt viparīt bhāv chhe. teo duḥkharūp ane duḥkh ane bandhanā kāraṇarūp chhe. vaḷī temān chaitanyano-gnānano ansh nathī. tethī teo chaitanyathī judā agnānatattva chhe em kahīe chhīe. samajāṇun kāī........?
PDF/HTML Page 3830 of 4199
single page version
are bhāī! puṇya-pāp ādi bhāv ane ā sharīr, man, vāṇī, dīkarā, dīkarī, kuṭumb-parivār, dhan ādi anātmarūp chījo tārī kyāthī āvī? e tārā chaitanyaprakāshasvarūp chhe ja nahi. mārī chhe, e to tārī anādikālīn bhramaṇā chhe bāpu! bhramaṇāmān ne bhramaṇāmān ten ā sarva agnānatattvane tārā gnānatattva sāthe bheḷavīne ekamek karī dīdhān chhe. are, tārā ātmānī apekṣhāe sākṣhāt sarvagnaparamātmā, pañch parameṣhṭhī ane shāstra ītyādi badhuy agnānatattva chhe, kemake te ā ātmānā gnānarūp nathī, paragneyarūp chhe. ā bhedagnān chhe. potānī bhinna chīj chhe ene bhinna nahi mānatān bījī chīj (agnānatattva) hun chhun em tun māne e to naryun agnān chhe; e vaḍe to tārā ātmāno- tārā vāstavik jīvanano-nāsh ja thaī rahyo chhe. samajāṇun kāī......? aho! ā anekāntamān to āchāryadeve ākhun bhedavignān samāvī dīdhun chhe!
juone! ek bāju rām ne ek bāju gām mūkī dīdhān chhe. ek bāju anant guṇasvarūp gnānapuñj prabhu ātmā te rām, ane bījī bāju puṇya-pāpanā vikalpathī māṇḍīne sharīr, man, vāṇī, dhan, parijan, dev, guru ityādi vishvanī saghaḷī par chīj te gām chhe. gnānasvarūpī bhagavān ātmā vishvanī ā saghaḷī parachījane jāṇavāvāḷo chhe, paṇ e badhī parachīj potānī chhe em emān kyān chhe? nathī. chhatān agnānī jīv jemān potāno gnānasvabhāv nathī evī ā parachīj-agnānatattva hun chhun em agnān-tattvane - parachījane svapaṇe mānīne-aṅgīkār karīne vishvanā grahaṇ vaḍe arthāt potānā sivāy anant par padārthonā grahaṇ vaḍe potānā gnānatattvano-gnānasvarūpano anādar kare chhe, potānī shuddha chaitanyamay jīvanashaktino nāsh kare chhe. āvo ātmaghāt e ja hinsā chhe, adharma chhe. bhāī! dharma ne adharma e to antaraṅg mānyatā ne ācharaṇanā ādhāre chhe, bāhyathī enun māp nīkaḷe em nathī.
ahā! bhagavān ātmā atindriy ānandano kand prabhu chhe. kyāy bīje (indriy ke indriyanā viṣhayomān) eno ānand nathī; ānandanun ḍhīm chhe ne pote! chhatān māro ānand paramānthī (viṣhayomānthī) āve chhe, parathī mane sukh thāy chhe em je māne chhe te parane potārūp-svarūp māne chhe. ā paisāthī mane sukh maḷe chhe, ā manohar bāg-baṅgalāmān mane ārām chhe, chain chhe, majhā chhe, ā rūpāḷā vastrothī mārī shobhā chhe em je māne chhe te paisāne, bāg-baṅgalāne ne vastrādine ja ātmarūp kare chhe, ātmā māne chhe; ane e rīte te potānā ānandasvabhāvano, ā ānandasvabhāvī ātmā hun nahi, ā paisā ādi parachīj hun chhun; em parachījane aṅgīkār karīne, nāsh kare chhe. samajāṇun kāī......?
ā deh to māṭī-dhūḷ chhe bhāī! ane ā mīṭhān bhojan-lāḍavā ne pāntarān
PDF/HTML Page 3831 of 4199
single page version
vaḷī koī vedāntavāḷā em māne chhe ke gnānamān kapāsādi (paragneyo) jaṇāy chhe māṭe te (kapāsādi) gnānanī jāt chhe, kāraṇ ke gnānanī jāt hoy te jaṇāy; paṇ ā mānyatā agnān chhe. sarvane (paragneyone) gnānasvarūp-ātmasvarūp mānavā e agnān chhe, kemake vastu em nathī. pote (-ātmā) ek gnānasvarūp chhe, ne te sivāyanun badhun ja paragney chhe. samajāṇun kāī.....?
ā māṇaso dhyān nathī karatān? dhyān kare chhe tyāre te potānī sanmukh thāy chhe; eṭale ke pote jeṭalā kṣhetramān vyāpak chhe tenī sanmukh thāy chhe. matalab ke potānā kṣhetramān ja enun hovāpaṇun chhe. chhatān vishvanī je anant chījo chhe te sarvamān hun vyāpak chhun -māro ātmā vishvanā badhā kṣhetramān vyāpak chhe em koī māne to te agnānī chhe, te potānī gnānasvabhāvamātra vastuno anādar karīne potāno ghāt-hinsā kare chhe. ahā! vishvanān badhān (anantā) dravyone potārūp-svarūp mānī-karīne te jagatathī bhinna evā nij ātmasvarūpano-gnānānandasvarūpano nāsh kare chhe. badhī chījothī (paragneyothī) pote bhinna chhe em je mānato ne anubhavato nathī te potāno nāsh kare chhe.
vaḷī koīne pāñch-pachās hajāranun makān navun thayun hoy eṭale vāt-vātamān kahe - em ke bhūkhyā-tarasyā to thoḍā di’ rahevāy paṇ shun makān vinā rahevāy? roṭalā vinā thoḍā di’ chāle, paṇ oṭalā (makān) vinā kem chāle? ā badhāy mūḍhemūḍh bhegā thayā chhe. khabar na maḷe ke roṭalā ne oṭalā badhīy paravastu chhe. shun ātmā oṭalāmān- makānamān rahī shake chhe? e to paravastu chhe; emān e kem rahe? emān enī rakṣhā kem thāy? lokone ā tattvanī vāt kaṭhaṇ paḍe chhe. eṭale dharmane nāme bahāranī kriyāo-vrat, tap, dān, bhakti ādi anantakāḷathī karyā kare, paṇ bhāī! e to badho shubharāg chhe bāpu! e kāī dharma nathī, ne dharmanun kāraṇey nathī. paṇ shun thāy? rāgathī ne parathī
PDF/HTML Page 3832 of 4199
single page version
bhinna potānī chījano je svīkār karato nathī te bīje potāpaṇun karīne, jagatane potārūp mānīne potāno nāsh kare chhe.
tyāre te gnānamātrabhāvanun pararūpathī atatpaṇun prakāshīne vishvathī bhinna potāne mānato thako gnānī potāno nāsh thavā deto nathī. hun svarūpathī ja gnānānandasvabhāvapaṇe tat chhun em potāthī tat ne puṇya-pāp ādi ne sharīr ādi anantā paragneyothī atat chhun evī bhedagnānanī draṣhṭi dharmīne khīlī gaī hoy chhe. ā rīte dharmī satyārtha draṣhṭi vaḍe potāne jīvato rākhe chhe arthāt ānandamay jīvan jīve chhe. ahā! chāhe dayā, dān, vrat, tap ādi puṇyabhāvarūp prashasta rāg ho ke chāhe bahāramān anukūḷ dhan, parijan, makān ādi īṣhṭa sanyog ho-e badhun hun nahi, enāthī mārān anukūḷ dhan, parijan, makān ādi īṣhṭa sanyog ho- e badhun hun nahi, enāthī mārān gnān, ānand ne shānti nahi - em parathī atatpaṇun prakāshato, vishvathī bhinna potānā gnānānandasvarūpane ja potāpaṇe anubhavato dharmī jīv potāno nāsh thavā deto nathī, āvī vāt!
‘gnānamātrabhāvanun parathī atatpaṇun prakāshīne’ ..... , lyo, have āvun chhe tyān olā (ek shvetāmbar sādhu) kahe -chashmān vinā gnān na thāy. are, ā shun kahe chhe bāpu? chashmān hoy to gnān thāy- ā shun (agnān) chhe? līmbaḍīmān ek pherī charchā thayelī shvetāmbar sādhu sāthe. e āvyā’ tā tyān charchā karavā. tyāre kahyun’ tun ke-bhāī! ame koī sāthe charchā-vād karatā nathī. to e kahe-
tame nahi karo to tamārī kimmat nahi rahe. (em ke tame charchāthī ḍarī gayā) vaḷī kahe -tame sinh chho to huny sinhanun bachchun chhun. tyāre kahyun-
bhāī! ame sinhey nathī, bachchuny nathī. amāre vādathī-charchāthī kām nathī. pachhī thoḍīvār pachhī e kahe-
chashmān hoy to dekhāy ne? chashmān vinā dekhāy? me kahyun- thaī gaī charchā. have potānī gnānanī paryāy āṅkhathī ne chashmānthī thāy em mānī, ne potāthī thāy chhe em mānī nahi e to ekalun agnān chhe. shun potānī gnānanī dashā āṅkhathī ne chashmānthī-jaḍathī thāy chhe? ā āṅkh ne chashmān to māṭī-jaḍ chhe; emān shun gnān chhe? paṇ agnānī evun māne chhe ke nimittathī ne gneyathī gnān thāy chhe. ahīn kahe chhe-gnānī, potānā gnānamātrabhāvanun parathī atatpaṇun arthāt pararūpe nahi hovāpaṇun prakāshīne, vishvathī bhinna potāne gnānapaṇe pragaṭ karīne, potāne jivit rākhe chhe, naṣhṭa-bhraṣhṭa thavā deto nathī. juo ā anekāntano mahimā! hun pūrṇānand prabhu svarūpathī tat chhun ne parathī atat chhun evo anekānta jīvane jivāḍe chhe, ātmānubhūti pamāḍe chhe. samajāṇun kāī....?
PDF/HTML Page 3833 of 4199
single page version
gnānī atatne atat māne chhe. jyāre agnānī atatne tat māne chhe. je bhāvathī tīrthaṅkar nāmakarma bandhāy te bhāvathī paṇ hun bhinna-judo chhun em gnānī māne chhe, jyāre agnānī tīrthaṅkar gotra bāndhe ene laīne kevaḷagnān thāy em māne chhe. jo ke agnānīne tīrthaṅkar gotra bandhātun nathī, ane jene tīrthaṅkar gotra bandhāy chhe te gnānī tene potānun mānatā nathī. jemake-shreṇīk rājā samyagdraṣhṭi hatā, bhagavānanā (mahāvīr svāmīnā) samosaraṇamān temaṇe tīrthaṅkar gotra bāndhyun, paṇ te tīrthaṅkar gotra, ane je bhāvathī te bandhāyun te bhāv mārī chīj chhe em te mānatā na hatā; kemake je bhāvathī tīrthaṅkar nāmakarma bandhāy e to shubharāg chhe, te rāgathī shun kevalagnān thāy? na thāy.
prashnaḥ– ‘puṇyaphalā arahantā....’ arihantapaṇun puṇyanun phaḷ chhe em shāstramān āve chhe ne?
uttaraḥ– e to bāhya sāmagrīnī vāt chhe bhāī! arihant paramātmāne bahāramān samosaraṇanī rachanā thāy, divyadhvani chhūṭe ītyādi puṇyanā phaḷarūp chhe. bākī kevaḷagnān thayun e kāī puṇyanun phaḷ nathī. puṇya ne par padārthathī ātmāne lābh thāy em je māne chhe te atatne tat māne chhe. dharmī puruṣh atat evā nimittathī ke vyavahārathī -rāgathī potāne ātmalābh thāy em kadī mānatā nathī. ā pramāṇe, kahe chhe, potānā ātmāne vishvathī bhinna dekhāḍato arthāt anrtadraṣhṭi vaḍe potāne vishvathī bhinna rākhato anekānta ja tene potāno nāsh karavā detun nathī, jivit rākhe chhe.
āthī viruddha je shubhabhāvathī paramparā mukti thavī māne chhe, sharīranī kriyāthī dharma thavānun māne chhe, karmathī vikār thāy em māne chhe te parathī hun atat chhun em mānato nathī ane e rīte te potāno nāsh kare chhe. ā tat-atatnā be bol pūrā thayā.
have ek-anekanā bol.... ‘jyāre ā gnānamātra bhāv anek gneyākāro vaḍe (- gneyonā ākāro vaḍe) potāno saphaḷ (-ākho akhaṇḍ) ek gnān-ākār khaṇḍit (- khaṇḍ-khaṇḍarūp thayo mānīne nāsh pāme chhe, tyāre (te gnānamātra bhāvanun) dravyathī ekapaṇun prakāshato thako anekānta ja tene jivāḍe chhe-nāsh pāmavā deto nathī.’
sūkṣhma vāt chhe jarī. shrī samantabhadrāchārya kahe chhe ne ke-he prabhu! ek sekanḍanā asaṅkhyāt bhāgamān-ek samayamān āpe utpād-vyay ne dhruv jāṇyān te āpanā sarvagnapaṇānun chihna chhe. ek samayamān vastu pūrva avasthāthī vyay thāy, uttar-navī avasthāthī utpanna thāy ane vastupaṇe dhruv kāyam rahe e āpe jāṇyun tethī men nakkī karyun ke āp sarvagna chho. ahā! e sarvagnanī vāṇīmān āvelī ā vāt chhe.
kahe chhe- ā gnānasvarūp ātmā chhe tenī dashāmān anek gneyonun jāṇapaṇun thāy
PDF/HTML Page 3834 of 4199
single page version
chhe; to agnānī māne chhe ke hun khaṇḍakhaṇḍ thaī gayo. je anek gneyonun jāṇapaṇun thayun e to paryāyano svabhāv-dharma chhe, paṇ ene te mānato nathī. tethī hun ek gnān-ākār na rahyo, anekarūp thaī gayo, khaṇḍit thaī gayo em mānīne agnānī nāsh pāme chhe. te potāne (sarvathā) ekarūp ja jāṇato hovāthī paryāyamān anekapaṇun thāy chhe teno niṣhedh karī potāno (abhiprāyamān) nāsh kare chhe. hun akhaṇḍ ek gnānākār chhun, ne jāṇavāmān paṇ ekapaṇun ja hovun joīe em ekānte mānato te, anek gneyo jāṇavāmān āvatān hun khaṇḍakhaṇḍ thaī gayo em mānī potāno nāsh kare chhe. samajāy chhe kāī....?
parane laīne anekapaṇun thāy chhe em māne chhe e ahīn vāt nathī. parantu potānī paryāyamān anekapaṇun thavun te ātmāno paryāy-svabhāv chhe, ahā! anek gneyone jāṇe e enī gnān-paryāyano svabhāv chhe. chhatān ekānte māro to ekarūp rahevāno svabhāv chhe em mānato thako agnānī, are, ā anekapaṇun kem thayun? anekapaṇun thayun māṭe hun khaṇḍakhaṇḍ thaī gayo-em paryāyadharmano niṣhedh karī te potāno nāsh kare chhe. bījī rīte kahīe to ā gnānamātrabhāv anek gneyākāro dvārā potāno ek akhaṇḍ gnānākār khaṇḍit thayo mānī potāno nāsh kare chhe.
tyāre gnānamātrabhāvanun dravyathī ekapaṇun pragaṭ karato thako arthāt paryāyamān anekapaṇun hovā chhatān dravyasvabhāve hun akhaṇḍ ek chhun em prakāshit karato thako anekānta ja tene jivit rākhe chhe. dravye hun ek ja chhun, anek thayo nathī; tathā paryāyathī hun anek chhun em dravye ek ne paryāyathī anek -evun je anekānta te ene jivāḍe chhe, bachāve chhe, naṣhṭa thavā detun nathī. ahā! dharmī jīv hun dravyathī ek ja chhun, paryāyathī bhale anek ho- evā anekāntapaṇe potāne jāṇato thako potāne jivit rākhe chhe.
gnānamān je anek gneyonā ākār jaṇāy chhe eno abhāv-tyāg karī agnānī potāno nāsh kare chhe, tyāre dharmī dravyathī gnānamātra bhāvanun ekatva prakāshato, paryāyamān anekapaṇun hovā chhatān vastupaṇe hun ek ja chhun em dravyathī ekatva prakāshit karato anekānta vaḍe potāne jivit rākhe chhe. āvī jhīṇī vāt! have kahe chhe-
‘vaḷī jyāre te gnānamātra bhāv ek gnān-ākāranun grahaṇ karavā māṭe anek gneyākāronā tyāg vaḍe potāno nāsh kare chhe (arthāt gnānamān je anek gneyonā ākār āve chhe temano tyāg karīne potāne naṣhṭa kare chhe), tyāre (te gnānamātra bhāvanun) paryāyothī anekapaṇun prakāshato thako anekānta ja tene potāno nāsh karavā deto nathī.’
jarī jhīṇī vāt chhe bhāī! shun kahe chhe -ke potānā ek gnānākārane grahaṇ karavā māṭe agnānī anek gneyone jāṇavānun chhoḍī de chhe, parantu paryāyamān anekanun jāṇapaṇun
PDF/HTML Page 3835 of 4199
single page version
ā gnānasvarūpī bhagavān ātmā chhe emān anantaguṇanī anant avasthāo (samaye samaye) thāy chhe. agnānīne te anekapaṇun sammat nahi hovāthī ekapaṇun grahaṇ karavā māṭe anekapaṇārūp je avasthāo teno tyāg karī de chhe arthāt paryāy apekṣhā anekapaṇun te svīkārato nathī. ek gnānanī paryāy anant gneyane jāṇe chhe. āvun vastusvarūp agnānīne khyālamān nahi hovāthī, mārāmān anantanun gnān thāy e mārī chīj nahi em te māne chhe. ā rīte, jem āgaḷ āvī gayun tem, anek gneyākāronā tyāg dvārā te potānī chījano nāsh kare chhe.
prashnaḥ– ā konī vāt chhe? shun kevaḷagnānīnī vāt chhe? uttaraḥ– nā, ā chhadmastha agnānī tathā samyaggnānīnī vāt chhe; kevaḷagnānīnī vāt nathī, paṇ kevaḷagnān thavānā sādhananī vāt chhe. ahāhā....! vastune siddha karī chhe kāī! aho! āchārya amr̥utachandradeve adbhut alaukik vāt karī chhe. bhagavān kundakundāchāryadeve ā pañcham ārāmān tīrthaṅkaratulya kām karyun chhe to āchārya amr̥utachandradeve ā ṭīkā rachīne temanā gaṇadharatulya kām karyun chhe. mahā alaukik param amr̥utasvarūp!
ahā! gnānanī paryāy trikāḷī dravyane, tenā anantaguṇane tathā te sāthe pragaṭ thayelī darshananī, ānandanī, shraddhānī, shāntinī, svachchhatānī, prabhutānī-badhī paryāyone paṇ jāṇe chhe; vaḷī te paryāy parane ane rāgane paṇ jāṇe. ahā! āvun ja koī gnānanī paryāyanun sva-parane prakāshavānun chamatkārik sāmarthya chhe. ām paryāy apekṣhā anekapaṇun jene kabul nathī evo agnānī anekapaṇāno tyāg-abhāv karīne potāno nāsh kare chhe arthāt svānubhūtimān prāpta thavā yogya atīndriy ānandathī dūr rahe chhe; tyāre dharmī-gnānī puruṣh gnānamātra bhāvano paryāyathī anekatva prakāshato thako potāno nāsh thavā deto nathī. āvī vāt! samajāṇun kāī...?
ahā! dharmī māne chhe ke dravyathī hun ekarūp hovā chhatān paryāyathī anekapaṇun hovun e māro svabhāv chhe. anekapaṇun chhe te āshray karavā lāyak chhe em nahi, āshray karavā yogya to ek trikāḷī dravya ja chhe, paṇ paryāyathī anekapaṇun hovun e vastusthiti chhe. dravya-vastu je apekṣhāe ek chhe te ja apekṣhā anek chhe em nahi, tathā je apekṣhāe anek chhe te ja apekṣhāe ek chhe em paṇ nahi. ahīn to trikāḷī dhruv dravyarūpathī ek hovā chhatān paryāyarūpathī tene anekapaṇun chhe em vāt chhe, ane
PDF/HTML Page 3836 of 4199
single page version
dharmī ā vāstavik vastu-sthitine svīkārato thako yathārthadraṣhṭi vaḍe potānun jīvan surakṣhit rākhe chhe, nāsh thavā deto nathī.
paryāy vikārī ho ke avikārī, e anek paryāyapaṇe thavāno māro svabhāv chhe, e anek paryāyapaṇe hun chhun, arthāt mārī vikārī paryāy paṇ parane laīne thaī chhe em nathī- āvun dharmātmāne (antarasanmukhanā valaṇamān) gnān thāy chhe. tene anekapaṇāmān je rāgādi ne nirmaḷ paryāy thāy chhe eno bhed (bhedagnān) varte chhe, ane e rīte te kevaḷ rāgano gnātā-draṣhṭā rahe chhe. sāthe rahevun gnān jāṇe chhe ke paryāy apekṣhāe rāg mārāmān chhe. ām satyārtha draṣhṭi dvārā dharmī puruṣh potānā jīvanane ṭakāvī rākhe chhe, ā anekāntanun phaḷ chhe.
prashnaḥ– gnānī paryāyamān duḥkhane vede nahi, duḥkhane jāṇe ane vede em jo kaho to gnātādraṣhṭāpaṇun kyān rahyun?
uttaraḥ– duḥkhane jāṇe kaho ke vede kaho-ek ja vāt chhe. duḥkhane duḥkharūpe jāṇe-vede nahi to duḥkh kyān āvyun? ekalo ānand āvyo. paṇ dharmīne ānandanī sāthe ja duḥkhanun paṇ vedan chhe. ā duḥkh chhe e pote ja vedan chhe. ek paryāyamān dharmīne ānand ane duḥkh bannenun vedan chhe. ām na mānavāmān āve to vastu siddha nahi thāy. ene duḥkh-doṣh chhe eno gnātā-ddaṣhṭā kahīe e to dravyadraṣhṭithī vāt chhe, paṇ gnān apekṣhāe gnān (ātmā) doṣh-duḥkhane vede chhe. doṣh shun kāī addhar (bahār) thāy chhe? nā; to doṣhanun- duḥkhanun vedan chhe.
prashnaḥ– gnānī rāgane-duḥkhane jāṇe chhe, to te gnātā chhe ke bhoktā chhe? uttaraḥ– gnātāy chhe ne bhoktāy chhe. te ā rīte -svabhāvanī draṣhṭie te gnātā chhe, kartā-bhoktā nathī; paṇ paryāyanun gnān karavānī apekṣhāe te kartā-bhoktā chhe, vedak chhe. ām jo na svīkāravāmān āve to duḥkhanun vedan paradravyane chhe em (āpatti) āvashe. gnānīne karmadhārā chhe eno artha shun thayo? ke paryāyanā vedananī apekṣhā tene duḥkhanun vedan chhe. ām na māne e ekānta chhe. āvo mārag! koīne thāy ke vrat pāḷavān, ne dayā karavī ne vidhavāonān ānsu lūchhavān, dīn-duḥkhiyāne bhojan-vastra devān enī vāt to karatā nathī. evī vāt to bhāī! anyamatamān paṇ khūb āve chhe, paṇ e to badho rāg chhe bāpu! enāthī dharma thāy em māne e to mūḍhapaṇun chhe. lokone kāī khabar na maḷe ane paramān ne paramān rokāī rahe, paṇ e to jīvanano ghāt karavāpaṇun chhe; kemake paranān kām ātmā traṇakāḷamān paṇ karī shakato nathī. samajāṇun kāī....?
PDF/HTML Page 3837 of 4199
single page version
tat-atat, ek-anek-em chār bol thayā. have pāñchamo bolaḥ- ‘jyāre ā gnānamātra bhāv, jāṇavāmān āvatān evān paradravyonā pariṇamanane līdhe gnātr̥udravyane paradravyapaṇe mānīne -aṅgīkār karīne nāsh pāme chhe, tyāre (te gnānamātra bhāvanun) svadravyathī satpaṇun prakāshato thako anekānta ja tene jivāḍe chhe- nāsh pāmavā deto nathī.’
shun kahe chhe? ke ā gnānasvarūp ātmavastu, enā gnānamān sharīrādi paradravyamay chījo jāṇavāmān āvatān, potāthī bhinna te anantā dravyo par chhe em na mānatān te hun chhun em mānīne nij gnātr̥udravyane paradravyapaṇe aṅgīkār karīne potāno nāsh kare chhe. ahā! sharīr, vāṇī, karma ītyādi paradravyane jāṇavāpaṇe thayo te jāṇanār hun chhun em na mānatān paradravyanun pariṇaman je jāṇavāmān āvyun te hun chhun em potāne paradravyarūp karīne potāno abhāv-nāsh kare chhe. nāsh kare chhe eṭale vastu nāsh pāme chhe em nahi. vastu to jevī ne tevī dhruvapaṇe chhe, paṇ mithyāshraddhān vaḍe te mithyātvane seve chhe, ne duḥkhane anubhave chhe.
ā dravya-kṣhetra-kāḷ-bhāv paikī pahelo dravyano bol chāle chhe. shun kahe chhe? ke paradravyanā sharīrādirūp pariṇamanane jāṇavānā kāḷe agnānīnun lakṣha par upar hoy chhe. eṭale paradravyanī sharīrādi je je dashāo thāy te hun chhun arthāt paradravya hun chhun em aṅgīkār karīne te potānā svadravyano-gnātr̥udravyano lop kare chhe, īnkār kare chhe. vāstavamān je paranun pariṇaman chhe te pararūp chhe, ātmarūp nathī; ne tenun potāmān gnān je thāy te potānun chhe, pote chhe. paṇ em na mānatān agnānī jīv ā paradravyanun pariṇaman chhe te hun chhun arthāt enāthī hun chhun em aṅgīkār karīne, sva-parane ek karato thako svano nāsh kare chhe. samajāy chhe kāī......?
anādithī jīvane paradravyanun lakṣha chhe, svadravyanun lakṣha nathī. eṭale te paranī hayātīmān potānī hayātī bhāḷe chhe. paisā vinā na chāle, annapāṇī vinā na chāle, makān vinā na chāle-em parathī ja mārun jīvan chhe em te māne chhe. mūḍh chhe ne! svadravyapaṇe pote anādi-anant sat hovā chhatān, ene lakṣhya ane dhyey na banāvatān parane lakṣhya ane dhyey banāvī potāne paradravyarūp kare chhe ane e rīte potāno - svadravyano abhāv kare chhe, arthāt svānubhūti karato nathī.
tyāre dharmī puruṣh, hun ek ātmā-gnātr̥udravya mārā svadravyapaṇe sat chhun, mane paradravyathī shun kām chhe? -em jāṇe-māne chhe ane antarmukh thaī potānā satne anubhave chhe. ahā! mārā svadravyathī hun chhun em svadravyathī satpaṇun prakāshato arthāt svasattāmān potānī draṣhṭi sthāpato gnānī puruṣh anekānta tattvano ādar karīne potāne jivāḍe chhe. ahā! anekāntano āvo alaukik mahimā chhe.
PDF/HTML Page 3838 of 4199
single page version
bhāī! āmān to mithyātvano nāsh ane samyaktvanī prāpti kem thāy enī vāt chhe. jyān sudhī hun svadravyathī chhun, ne paradravyathī nathī evun bhedagnān na kare tyān sudhī samyagdarshan ane dharma thavān sambhavit nathī. ahā! jāṇanārane jāṇyā-oḷakhyā vinā koī vrat-tap karīne sūkāī jāy toy shun? e to badho rāg chhe bāpā! enāthī samakite nahi ne dharmey nahi. vāstavamān parathī ne rāgathī nirapekṣha pūraṇ gnānānandasvarūpe potānun hovāpaṇun chhe em svasattāno svābhimukh thaī svīkār kare enun nām samyagdarshan chhe ane e pratham dharma chhe. ā sivāy to agnānī paramān potānī hayātī bheḷavī daīne potāne mārī nākhe chhe, naṣhṭa kare chhe. samajāṇun kāī.....?
have chhaṭhṭho bolaḥ- ‘vaḷī jyāre te gnānamātra bhāv “ sarva dravyo hun ja chhun (arthāt sarva dravyo ātmā ja chhe) ” em paradravyane gnātr̥udravyapaṇe mānīne-aṅgīkār karīne potāno nāsh kare chhe, tyāre (te gnānamātra bhāvanun) paradravyathī asatpaṇun prakāshato thako (arthāt paradravyarūpe ātmā nathī em pragaṭ karato thako) anekānta ja tene potāno nāsh karavā deto nathī.’
juo, pāñchamā bolamān svadravyathī satpaṇānī vāt hatī, ane ahīn chhaṭhṭhā bolamān paradravyathī asatpaṇānī vāt chhe. vedānt ādi māne chhe ne ke- badhā ātmāo-badhun jagat ek ja chhe. āvī mānyatāvāḷā jīvo, ahīn kahe chhe, potāno nāsh kare chhe, arthāt mithyādraṣhṭi chhe. evā jīvone bhagavāne pākhaṇḍī kahyā chhe, ane enā matane pākhaṇḍ kahyo chhe.
bāḷapaṇamān mābāpano ādhār, bhaṇavāmān māstarano ādhār, dharmamān dev-guruno ādhār em loko māne chhe ne! paṇ vāstavamān koīne koīno ādhār nathī. bhagavān ātmā potāthī sat ne badhā paradravyothī asat chhe. are bhāī! jenāthī tun asat chhe, jenāthī tun chho nahi teno shun ādhār? bhagavān! tun tārāthī chho ne paradravyane laīne traṇakāḷamān nathī. ā dhāraṇānī vāt nahi bāpu! ā to antaramān besāḍavānī vāt chhe. paradravyorūp gneyothī, sharīr-man-vāṇīthī, devathī, guruthī, shāstrathī-hun trikāḷ asat chhun e antaramān besāḍavānī vāt chhe. samajāṇun kāī....? jeo ā paradravyo hun chhun em paradravyone potāsvarūp kare chhe teo paradravyamān bhaḷī jaīne potānī chaitanyasattāno nāsh kare chhe; teo mūḍh chhe, agnānī chhe, ātmaghātī chhe.
ahā! paradravyothī hun sadāy asat chhun em paradravyathī asatpaṇun prakāshato thako- paravastupaṇe ātmā nathī em pragaṭ karato thako anekānta ja tene potāno nāsh thavā deto nathī. juo, ā anekānta! svapaṇe trikāḷ sat chhun ne parapaṇe trikāḷ asat chhun- em asti-nāstirūp anekānta chhe, ane enun phaḷ sva-paranun bhedavignān chhe. nishchayathī paṇ dharma thāy ne vyavahārathī paṇ dharma thāy em loko anekānta kahe
PDF/HTML Page 3839 of 4199
single page version
ātmā svadravyathī sat chhe, ne paradravyathī asat chhe. ām hovāthī koī paradravya vā īshvar eno kartā ke utpādak chhe nahi. bāpu! ā param satyane pahoñchavun mahā kaṭhaṇ chhe. anantakāḷamān eṇe ā lakṣhamān līdhun nathī. (em ke hamaṇān dāv chhe to yathārtha lakṣha kar).
have sātamo bolaḥ- ‘jyāre ā gnānamātra bhāv parakṣhetragat (-parakṣhetre rahelā) gney padārthonā pariṇamanane līdhe parakṣhetrathī gnānane sat mānīne-aṅgīkār karīne nāsh pāme chhe, tyāre (te gnānamātra bhāvanun) svakṣhetrathī astitva prakāshato thako anekānta ja tene jivāḍe chhe-nāsh pāmavā deto nathī.’
shun kīdhun? ā gnānamātra bhāv svakṣhetramān chhe, ne sharīr-man-vāṇī badhān parakṣhetra - gat-parakṣhetre rahelān chhe. te parakṣhetragat gney padārthonā pariṇamanane līdhe parakṣhetrathī mārun gnān chhe, parakṣhetrathī mārun kṣhetra chhe em mānīne agnānī svakṣhetrano nāsh kare chhe.
rahevā-sūvānun sārun makān hoy, sārun kṣhetra hoy, ugamaṇā-āthamaṇā bey bājuthī ajavāḷān ne havāthī bharelun hoy, vachche ḍholiyo (palaṅg) paḍayo hoy- āvā lāmbā- pahoḷā makānathī-parakṣhetrathī mane ṭhīk paḍe-ānand āve em parakṣhetrane laīne potānī hayātī mānanār mūḍh agnānī chhe, te potānā svakṣhetrano arthāt potānā svarūpano nāsh kare chhe.
tyāre gnānī-dharmī puruṣh, asaṅkhya pradeshī potānun svakṣhetra enāthī hun sat chhun ne parakṣhetrathī mane kāī prayojan nathī em mānato thako potāno nāsh thavā deto nathī. (sharīragat) lokapramāṇ chaitanyanā asaṅkhyāt pradesh te mārun svakṣhetra chhe, enāthī mārī hayātī chhe, e sivāy bīje kyāy (parakṣhetramān) hun nathī em svakṣhetrathī astitva prakāshato arthāt svakṣhetramān ja ṭharīṭhām thato gnānī puruṣh anekānta dvārā potāne jivāḍe chhe arthāt potānā vāstavik jīvanane jīve chhe. āvī vāt vītarāgamārga sivāy bīje kyāy nathī.
prashnaḥ– hā, paṇ amāre dharma kem karavo te vāt karo ne? āvī jhīṇī vāt shun karo chho? (em ke ātmā sharīr pramāṇ asaṅkhya pradeshī chhe ane te pradesho lokākāsh pramāṇ chhe enāthī (evī vātathī) amane shun prayojan chhe?)
uttaraḥ– bhāī! e ja to māṇḍī chhe. (dharma kem thāy e ja vāt to thāy chhe). parakṣhetrathī hun chhun, parakṣhetrathī mane chain chhe evī mānyatā adharma chhe, ane mārun sthān- raheṭhāṇ asaṅkhya pradeshī svakṣhetramān chhe evī draṣhṭi thavī enun nām dharma chhe.
PDF/HTML Page 3840 of 4199
single page version
tyāre ek bhāī kahetā hatā ke giranār ne sammedashikharajī jaīe to to lābh thāy ne? pūjāmān āve chhe ke - ‘ek vār vande jo koī, tāke narak-pashu gati nahi hoī.’
uttaraḥ– ek shun lākh vār vande toy enāthī shun? e to shubhabhāv chhe. enāthī puṇya bandhāshe, paṇ dharma nahi thāy.
tyāre koī vaḷī kahe chhe- shetruñjayanun kṣhetra bahu sārun, tyān jāy enā bhāv bahu sārā-ujjvaḷ thāy chhe.
are bhāī! shun e bhāv kṣhetrane laīne thatā hashe? em bilakul nathī, kemake tārun chaitanyakṣhetra ne ene atyant bhinnatā chhe; tun e parakṣhetrathī asat chho.
to mokṣhamārgaprakāshakamān āve chhe ke nārakīne kṣhetragat vedanā chhe. ā kevī rīte chhe? hā, kahyun chhe. paṇ e to vyavahāranayanī kathanī bāpu! eno artha sho? e kṣhetranī vedanā chhe ke potānī vedanā chhe? e potānun vedan potānā kṣhetramān chhe ke nārakīnā kṣhetrane laīne chhe? bhāī! chaitanyanā kṣhetramān-svakṣhetramān to narakanā kṣhetrano atyant abhāv chhe. māṭe parakṣhetrane-narakanā kṣhetrane laīne vedanā na hoy. te kāḷe mohajanya je potānā rāgadveṣhanā bhāv potānā kṣhetramān chhe enun vedan chhe. (potānī paryāyanun vedan chhe). shāstramān je kṣhetragat vedanānun kathan chhe e to sanyogathī-nimittathī karelun kathan chhe. (nimittathī kathan karavānī evī paddhati chhe). bākī ātmā parakṣhetrane aḍe ja chhe kyān ke enā kāraṇe ene vedan thāy? are! lokone anādithī evo adhyās chhe ke parakṣhetrane- parachījane e vede chhe. bāpu! ā adhyās-ā shalya tāro nāsh kare chhe hon. e (e shalya) vaḍe tane tārun ekatva- vibhaktapaṇun bhāsatun nathī. ahīn kahe chhe-svakṣhetra ane parakṣhetra vachche andarathī pragnārūpī karavat mūk. jo, gnānī svakṣhetramān ja hun chhun parakṣhetrathī nathī em bhedavignānanī kalā antaramān vikasāvīne svakṣhetramān nivās pāmīne jīvan jīvī jāṇe chhe, satyārtha jīvanane prāpta thāy chhe.
have āṭhamo bolaḥ- ‘vaḷī jyāre te gnānamātra bhāv svakṣhetre hovāne (-rahevāne, pariṇamavāne) māṭe, parakṣhetragat gneyonā ākāronā tyāg vaḍe (arthāt gnānamān je parakṣhetre rahel gneyonā ākār āve chhe temano tyāg karīne) gnānane tuchchha karato thako potāno nāsh kare chhe, tyāre svakṣhetre rahīne ja parakṣhetragat gneyonā ākārorūpe pariṇamavāno gnānano svabhāv hovāthī (te gnānamātra bhāvanun) parakṣhetrathī nāstitva prakāshato thako anekānta ja tene potāno nāsh karavā deto nathī.’
juo, agnānī jīvo em māne chhe ke-je gnānamān parakṣhetranā gneyākāro jaṇāy chhe tene