PDF/HTML Page 3841 of 4199
single page version
tyāre svakṣhetramān rahīne parakṣhetragat gneyonā ākārarūpe pariṇamavāno gnānano svabhāv hovāthī arthāt svasvarūpamān rahīne par padārthone jāṇavāno ātmāno svabhāv hovāthī parakṣhetrathī nāstitva prakāshato-parakṣhetra mārāmān nathī, parakṣhetrathī hun nathī em parathī potānun nāstitva pragaṭ karato anekānta ja teno nāsh thavā deto nathī. āthī viruddha parakṣhetrathī mārun astitva chhe, parakṣhetrathī mane lābh chhe em mānanārā jūṭhā chhe.
prashnaḥ– kṣhetrathī kāī pher nahi paḍato hoy? samosaraṇanā kṣhetrathī, mahāvidehakṣhetrathī shun kāī lābh na thāy?
uttaraḥ– are bhāī! anantaguṇadhām evā svakṣhetramān dhruv chaitanya-parameshvar virāje chhe, tenī prīti ne rati kar to lābh thāy ne to pher paḍe; bākī parakṣhetrathī kāī lābh te thāy, ne kāī pher nā paḍe.
juo, mahāvidehamān koī sant-munivar hoy ne koī dushman-dev ene upāḍīne bharatakṣhetre mūkī jāy ane te dharmātmā ahīn kevaḷagnān pāme. have emān kṣhetra kyān naḍayun? ane koī samosaraṇamān besīne mithyābhāv seve to kṣhetrano ene shun lābh thayo? bhāī! lābh-nukashān to antaraṅg pariṇāmathī chhe, parakṣhetrathī nathī. vāstavamān parakṣhetrathī to enī nāsti ja chhe.
pote svakṣhetrathī chhe, ne parakṣhetrathī nathī em na mānatān bannethīy chhe em māne te paṇ bhramaṇāmān chhe. evī mānyatāmān to badhun bheḷaseḷ-ek thaī gayun. vedāntavāḷā parakṣhetramān sarvatra vyāpak hun akhaṇḍ chhun em māne chhe. te kharekhar svakṣhetrane chūkī gayā chhe. gnānī-dharmī puruṣh svakṣhetramān ja hun sadāy chhun em māne chhe. siddhakṣhetramān rahelā siddha bhagavanto potapotānā svakṣhetramān ja rahelā chhe, teo parakṣhetramān rahyā nathī. jyān siddha paramātmā chhe tyān te ja ākāshanā kṣhetre bījā anant nigodanā jīv chhe, paṇ saunun- pratyekanun kṣhetra judun judun ja chhe, sau svakṣhetramān ja chhe. samajāṇun kāī.....?
navamo kāḷano bolaḥ- ‘jyāre ā gnānamātra bhāv pūrvālambit padārthonā vināshakāḷe (-pūrve jemanun ālamban karyun hatun evā gney padārthonā vināsh vakhate) gnānanun
PDF/HTML Page 3842 of 4199
single page version
asatpaṇun mānīne-aṅgīkār karīne nāsh pāme chhe, tyāre (te gnānamātra bhāvanun) svakāḷathī (-gnānanā kāḷathī) satpaṇun prakāshato thako anekānta ja tene jivāḍe chhe-nāsh pāmavā deto nathī.’
juo, shun kahe chhe? bhagavān ātmā gnānānandasvarūpī prabhu chhe. enā gnānanā pariṇamanamān parakāḷanun-paradravyanun pariṇaman jaṇātān e pariṇaman hun chhun. vā ene laīne hun chhun-mārun pariṇaman chhe-em mānī agnānī potāno nāsh kare chhe- are bhāī! svakāḷe potānī gnānanī paryāy parane ane potāne jāṇavārūpe thāy e to enun svarūp chhe. paṇ are! em na mānatān pariṇamatā paradravyanī paryāyathī mārī paryāy thaī ane nāsh thatān mārī paryāy nāsh pāmī gaī em mānīne agnānī jīvo potānā svakāḷano abhāv- nāsh kare chhe. parakāḷathī-paradravyanī avasthāthī potānun astipaṇun mānanārā potānā svakāḷano nāsh kare chhe.
juo, ā ātmānī apekṣhāe paradravyanī-nimittanī paryāy parakāḷ chhe. bhale enī apekṣhā te svakāḷ ho, ā jīvanī apekṣhā te parakāḷ chhe. svakāḷamān parakāḷano abhāv chhe. chhatān nimittane- paradravyane laīne mārī avasthā-svakāḷanī pariṇati-thaī em māne te potānā svakāḷano nāsh kare chhe.
hā, paṇ ā pañchamakāḷane laīne ahīn kevaḷagnān thatun nathī ne? em nathī bāpu! pañchamakāḷane laīne kevaḷagnān thatun nathī, ne chothā kāḷane laīne thāy em tun māne e to naryun mūḍhapaṇun chhe, kemake parakāḷanī tārā svakāḷamān nāsti chhe. are bhāī! chothā kāḷamān paṇ tun hato ke nahi? paṇ parakāḷ tane shun kare? parakāḷathī potāne lābh māne e potānā svakāḷano nāsh kare chhe arthāt e mithyādraṣhṭi ja rahe chhe. ā chakṣhu ane chashmān chhe to gnān thāy chhe em mānanārā badhā parakāḷane potāno māne chhe. ā ātmānī apekṣhā chakṣhu ne chashmān parakāḷ chhe bhāī! chhatān enāthī potāne gnān thavānun māne e to mithyādarshanano ja prabhāv chhe.
prashnaḥ– paṇ chashmān hoy to ja dekhāy chhe ne? vañchāy chhe ne? uttaraḥ– em nathī bhāī! vañchāy, na vañchāy e to te te kāḷe enī svakāḷanī dashā chhe, ne bāhya padārtha chashmān ādi (hovān, na hovān) to nimittamātra chhe. juo, te kāḷe vañchātun nathī evun gnān potāthī thayun chhe ke (chashmān ādi) parathī? nathī vañchātun evun gnān svakāḷathī potāthī ja thayun chhe. parane laīne svamān kāī thāy e mānyatā mahān bhram chhe, bhāī!
ahīn kahe chhe -jyāre gnānamātra bhāv pūrve jemanun ālamban karyun hatun te gney padārthonā vināshakāḷe gnānanun asatpaṇun mānīne arthāt parakāḷ palaṭātān māro nāsh
PDF/HTML Page 3843 of 4199
single page version
are! ek to māṇaso shāstra-svādhyāy karatā nathī, ane koī kare chhe to potānī mati-kalpanāthī shāstronān artha kare chhe, paṇ shāstrano abhiprāy shun chhe te pratye potānā gnānane dorī jatā nathī! ahā! tene shāstra shun (guṇ) kare?
to dev-guru-shāstranā satsaṅgamān rahevun em upadesh āve chhe ne? hā, āve chhe. paṇ e to nimittathī kathan chhe bāpu! dharmī-gnānī jīvane saṅg karavāno bhāv-vikalpa hoy chhe tyāre bahāramān e chīj nimittapaṇe hoy chhe em tyān gnān karāvavun chhe, bākī je je paryāy thāy te teno svakāḷ chhe, parane laīne -dev-guru- shāstrane laīne thāy chhe em chhe nahi.
hā, paṇ samayasār vāñche to samayasāranun gnān thāy ne padmapurāṇ vāñche to padmapurāṇanun gnān thāy -em chhe ke nahi?
nā, em nathī bhāī! ahīn enī nā pāḍe chhe; kemake shāstranā shabdo vaḍe ahīn gnānanī dashā thāy chhe em chhe nahi. potānī samayasamayanī paryāy enā (potānā) svakāḷane laīne thāy chhe, parakāḷane laīne nahi. e ja kahe chhe ke-svakāḷathī mārun hovāpaṇun chhe, parakāḷathī nahi-em jāṇato dharmī anekānta vaḍe potāne jivāḍe chhe arthāt potāno nāsh thavā deto nathī.
ātmānī samayasamayanī gnānanī avasthā potapotānī yogyatā anusār ātmāmān thāy chhe, nimittane kāraṇe thāy chhe em nahi. nimitta ho bhale, ane ene jāṇe paṇ, parantu nimittane jāṇanārī gnānanī dashā potānī potāthī chhe, nimittane laīne nathī. jhīṇī vāt chhe bhāī! jevun nimitta hoy tevun thāy em olā (-bījā) kahe chhe ne? to kahe chhe- em nathī. ātmānā anantaguṇanī avasthā potānā svakāḷe potāmān potāthī thāy chhe, nimittathī nahi. chhatān lakṣha nimitta par hovāthī nimittane laīne mārī paryāy thāy chhe em agnānī māne chhe- agnānī potānā satne asat kare chhe.
ā kāne shabdo paḍe chhe ne? enun je gnān thāy chhe te gnānanī paryāyano vartamān svakāḷ chhe; potāne laīne te paryāy thāy chhe, vāṇī-shabdone laīne nahi. vāṇī bandh thatān e jātanun gnān bandh thayun eṭale vāṇīne laīne mārāmān gnān thatun hatun te
PDF/HTML Page 3844 of 4199
single page version
bandh thayun em agnānī māne chhe te tenī mithyā dashā (mithyā mānyatā) chhe, te parakāḷathī svakāḷ māne chhe.
ahā! trikāḷ shaktirūp je vastu chhe tenun vartamān te eno svakāḷ chhe-kāḷalabdhi chhe, te nimittane laīne chhe em nathī. nimitta nathī em vāt nathī, nimittane laīne āmān (-ātmāmān) kāī (vilakṣhaṇatā) thāy chhe em nathī. to-
prashnaḥ– dukāne beṭhā hoīe tyāre amuk prakāranī (dhandhārūp pāpanī) paryāy thāy chhe ane ahīn svādhyāy mandiramān āvīe chhīe tyāre bījā prakāranī (prashasta rāganī) paryāy thāy chhe te kone laīne?
uttaraḥ– kahyun ne ke pratyek paryāy svakāḷe potāne laīne thāy chhe. koī vaḷī kahe chhe- maṇiratnanī māḷā gaṇīe to ene laīne visheṣh sārā bhāv thāy. parantu e (maṇiratnanī māḷā) e to paragney chhe bāpā! ane tatsambandhī ahīn je gnān thāy chhe e potānun chhe; e kāī maṇako ke maṇakānā pharavāne laīne thayun chhe em nathī. bhagavānanī vāṇī nīkaḷe te kāḷe vāṇī sāmbhaḷīne je gnān thāy chhe te potānī gnānanī paryāyanī tatkāḷ yogyatā chhe, eno te svakāḷ chhe, vāṇīnā kāraṇe te gnānanī paryāy thaī chhe em nathī. ā pānun ane ā paṅkit-līṭīnā ālambanakāḷe ā pānun ane ā paṅkti lakṣhamān āve chhe tethī ene laīne mārun gnān thāy chhe em agnānī māne chhe, paṇ em chhe nahi. agnānīno ā tarka chhe ke-
jo gnān nimittathī thatun na hoy to sāmbhaḷavā jāo chho shun kām? prabhu! sāmbhaḷ. te samaye (sāmbhaḷavākāḷe) gnānanī paryāy thaī chhe te eno svakāḷ chhe, ane sāmbhaḷavānā rāganī paryāy thaī chhe te paṇ eno svakāḷ chhe. banneno samakāḷ avashya chhe, paṇ ekane laīne bījī avasthā chhe em nathī. (ā to āvo sahaj nimitta-naimittik bhāv bane chhe). ahā! ek svakāḷano yathārtha nirṇay thāy to shun vāt chhe? (em ke badhī agnānajanya mānyatāo uḍī jāy). paṇ are! anādikāḷathī vartamān avasthā parane laīne chhe evā mithyātvabhāvane eṇe ghūṇṭayo chhe te chhoḍato nathī! te potānā satne asat kare chhe. hun gnānasvarūp chhun, ne vartamān gnānanī je dashā thaī chhe te mārun sat chhe, te svakāḷ chhe em agnānī mānato nathī, kemake enī draṣhṭi sva upar nahi paṇ par upar chhe. sāme shabdo-nimitta bhale ho, paṇ te kāḷe gnānanī paryāyano tene jāṇavāno svakāḷ chhe te sat chhe-em agnānī vastusthiti mānato nathī, ne e rīte potāno nāsh kare chhe.
ātmānān dravya-guṇ ne paryāy-traṇe sat chhe eno artha shun? eno artha
PDF/HTML Page 3845 of 4199
single page version
upādān ane nimitta-bannemān pariṇaman potapotānun ek sāthe thāy chhe, pratyekanī te te paryāy te eno svakāḷ chhe, matalab ke ekane (nimittane) laīne bījāmān (upādānamān) kāī thāy chhe em chhe nahi. bannemān kāḷapratyāsatti ne kṣhetra pratyāsatti joīne agnānīne bhram thaī jāy chhe ke āne (nimittane) laīne ā (upādānanun kārya) thayun chhe, paṇ em chhe nahi. jo nimittane laīne kārya thāy to enī dravyagat tatkālīn yogyatā arthāt upādān siddha ja nahi thāy. bhāī! māṭīmānthī ghaḍo thayo te māṭīmān tatkāḷ je yogyatā ghaḍārūp thavānī hatī te pragaṭ thaī ghaḍo thayo chhe, kāī kumbhārane kāraṇe-kumbhāre ām-tem hāth pheravyo te kāraṇe ghaḍo thayo chhe em nathī. ahā! ātmadravyanī jem ek ek pudgal-paramāṇumān paṇ anantaguṇ chhe, ane enī samayasamayanī paryāyo je thāy chhe te, te te paryāyano svakāḷ chhe. (parane laīne teo thāy chhe em chhe nahi).
paṇ ā to kramabaddha siddha thayun? hā, kramabaddhaparyāy-kramaniyamit paryāy e to vastusthiti chhe. ā to adbhut alaukik vāt chhe bhāī! bhagavān! tun gnātāsvarūp ja chho, svamān ke paramān je paryāy thāy tene bas jāṇ; emān tāre karavānun kāī ja nathī.
sādhakane je samyaggnānanī dashā thaī chhe te svakāḷe thaī chhe, te dashā teno svakāḷ chhe, parantu te apūrṇa chhe eṭale sāthe te kāḷe rāg-vyavahār hoy chhe. ā shuddha pariṇati te nishchay ane sāthe je rāg te kāḷe chhe te vyavahār. ā vyavahār ane ā nishchay-em bannenun sādhakane gnān chhe, paṇ vyavahārathī nishchay thāy em emān nathī, ane evī vastusthiti paṇ nathī. samajāy chhe kāī....? ā samajavun paḍashe bhāī! bākī bahāramān- paisā baisāmān badhun dhūḷadhāṇī chhe. e paiso-baiso badhun enāmān enā svakāḷe chhe, e tārāmān nahi ane tārāthīy nahi. āvun jhīṇun chhe badhun!
PDF/HTML Page 3846 of 4199
single page version
prashnaḥ– paṇ ā peṭamān bhūkh lāgī hoy ne dharma kem thāy?
uttaraḥ– hamaṇān bhūkhyā peṭe dharma na thāy em kaho chho, ne āhār-pāṇī peṭamān paḍayā pachhī kahesho ke te pache nahi tyān sudhī dharma na thāy, ane pachhī kahesho ke dishā (saṇḍās) utare nahi tyān sudhī dharma na thāy ne pachhī pāchhun peṭ to bhūkhyun ne bhūkhyun, to pachhī dharma kyāre thāy? bhāī! tun māne chho em nathī bāpu! dharma to tāro potāno sva- bhāv chhe ane te antar-ālambananā puruṣhārtha vaḍe potānā svakāḷe pragaṭ thāy chhe; matalab ke te āhār-pāṇī ītyādi paranā kāraṇe thato nathī. jo to kharo! narakamān āhārano ek kaṇ na maḷe, pāṇīnun ek bund na maḷe, janmathī ja soḷ-soḷ rog hoy topaṇ koī nārakī jīv antar-ālambanamān utarī jaīne samakit (dharma) pragaṭ karī le chhe. māṭe parathī thāy e javā de, ne svamān sāvadhān thaī jā.
oho! pratyek ātmā anantaguṇathī bharelo bhagavān chaitanya-īshvar chhe, ne pratyek rajakaṇ paṇ potānā anantaguṇathī bharelo jaḍeshvar chhe. bhagavān ātmā ane paramāṇumān jeṭalā pratyekamān je guṇo chhe pratyek samaye teṭalī guṇonī paryāy thavāno svakāḷ chhe; je samaye je thavānī hoy te dhārāvāhī thāy ja chhe e vastunun svarūp chhe. karmamān uday, udīraṇā, utkarṣhaṇ, apakarṣhaṇ ītyādi enā svakāḷe thāy chhe, emān jīvanā pariṇām nimitta ho, paṇ jīvane laīne karmanī avasthā thāy chhe em kyān chhe? karmanun kārya karma kare ne jīvanun jīv; koī koīnā kartā-hartā nathī, kahyun ne ke banne īshvar chhe- ek jaḍeshvar ne ek chaitanya-īshvar. bhāī! ā svakāḷanī vāt jene bese tenā janma-maraṇano ant āvī jāy evī ā vāt chhe. kahyun ne ke -gnānī svakāḷathī satpaṇun prakāshato thako anekānta vaḍe potāne jivāḍe chhe-nāsh thavā deto nathī. āvī vāt chhe.
have dasamo bolaḥ ‘vaḷī jyāre te gnānamātra bhāv padārthonā ālamban kāḷe ja (-mātra gney padārthone jāṇavā vakhate ja) gnānanun satpaṇun mānīne-aṅgīkār karīne potāno nāsh kare chhe, tyāre (te gnānamātra bhāvanun) parakāḷathī (-gneyanā kāḷathī) asatpaṇun prakāshato thako anekānta ja tene potāno nāsh karavā deto nathī.’
shun kahe chhe? ke agnānī jīv nimittarūp padārthonā ālamban kāḷe ja arthāt parakāḷathī ja potānun gnānanun satpaṇun-hovāpaṇun māne chhe. ahā! hun gnānasvarūp ja chhun, ne vartamān gnānanī dashā je pragaṭ thaī chhe te eno svakāḷ chhe, te potāthī thaī chhe-em na mānatān, jāṇavāmān āvatā nimittathī-parakāḷathī ja mārā gnānanun pariṇaman thaī rahyun chhe em agnānī māne chhe, ane em viparīt mānato thako te potāno nāsh
PDF/HTML Page 3847 of 4199
single page version
tyāre dharmī-gnānī puruṣh te gnānamātra bhāvanun parakāḷathī asatpaṇun prakāshato thako arthāt sāme je nimitta chhe enī avasthāthī mārī gnānanī dashā nathī, paṇ mārī gnānadashā te eno svakāḷ chhe em mānato thako anekānta dvārā potāne nāsh pāmavā deto nathī. ahā! gnān ne ānand ādi je dashā pragaṭ chhe te svakāḷe sat chhe, ne parakāḷathī- paradravyanā pariṇāmathī asat chhe-āvun anekānta dharmātmāne jivāḍe chhe-nāsh pāmavā detun nathī. sāme nimittanī dashā je chhe te ā ātmānī apekṣhāe parakāḷ chhe, ne te parakāḷathī hun asat chhun āvo anekānta dharmātmāne nāsh thavā deto nathī arthāt anekāntadraṣhṭi vaḍe dharmātmā potānā nirmaḷ gnān-shraddhān-shāntinā pariṇāmane prāpta karī le chhe. samajāṇun kāī....! bhāī! ā samajyā vinā tārān vrat, tap, bhakti ne pūjā ītyādi bāhya kriyākāṇḍano saghaḷo āḍambar phogaṭ chhe. tun māne ke men dukān, dhandhā-vyāpār ne bāyaḍī-chhokarānno tyāg karyo chhe, paṇ andaramān mithyātvanā shalyano tyāg thayā vinā shun tyāgyun? kāī ja nahi. (ek ātmā tyāgyo chhe.) āvī vāt!
bol agiyāramoḥ- ‘jyāre ā gnānamātra bhāv, jāṇavāmān āvatā evā parabhāvonā pariṇamanane līdhe gnāyakasvabhāvane parabhāvapaṇe mānīne-aṅgīkār karīne nāsh pāme chhe, tyāre (te gnānamātra bhāvanun) svabhāvathī satpaṇun prakāshato thako anekānta ja tene jivāḍe chhe-nāsh pāmavā deto nathī.’
shun kahe chhe? ke bhagavān ātmā ek gnāyakabhāvasvarūp chhe. jāṇavun.... jāṇavun.... jāṇavun te eno svabhāv chhe. ahā! em na mānatān ā je paradravyanā bhāvo enā jāṇavāmān āve chhe te-paṇe-parabhāvapaṇe hun thaī gayo em agnānī māne chhe. parabhāvane jāṇavā kāḷe gnān to ek gnāyakabhāvapaṇe ja chhe, topaṇ jāṇe parabhāvapaṇe thaī gayun chhe em agnānīne bhram thaī gayo hoy chhe, kemake andar ek gnāyakasvabhāv pote chhe enun ene lakṣha nathī, parabhāv upar ja enun lakṣha chhe. ahā! parabhāvane laīne mārun pariṇaman thayun chhe em potāne parabhāvarūp karato agnānī potānā ek gnāyakabhāvano abhāv karīne potāno nāsh kare chhe.
tyāre dharmī puruṣhanun andar pūrṇa ek gnāyakabhāv-svabhāvabhāv upar lakṣha hovāthī, ā parabhāvane jāṇanārun gnān mārā gnāyakabhāvathī ja chhe em svabhāvathī satpaṇun prakāshato te anekāntadraṣhṭi vaḍe potāne jivāḍe chhe- nāsh pāmavā deto nathī. parabhāvane jāṇatān gnān
PDF/HTML Page 3848 of 4199
single page version
parabhāvarūp thaī gayun chhe em nahi, paṇ nij svabhāvabhāvarūp-gnānabhāvarūp ja rahyun chhe em potānī ātmalīlāne yathārtha jāṇato gnānī potānā jīvatarane surakṣhit ṭakāvī rākhe chhe. ahā! ātmāmān anantaguṇonā astitvamay ja vartamān bhāvanun pariṇaman thāy chhe e ātmalīlā chhe. mārā bhāvathī mārī paryāy chhe. parabhāvathī nathī-āvun anekānta jevun chhe tevun ātmānun jīvan ṭakāvī rākhe chhe. aho! anekānta param amr̥ut chhe.
bāramo bolaḥ ‘vaḷī jyāre te gnānamātra bhāv “sarva bhāvo hun ja chhun” em parabhāvane gnāyakabhāvapaṇe mānīne-aṅgīkār karīne potāno nāsh kare chhe, tyāre (te gnānamātra bhāvanun) parabhāvathī asatpaṇun prakāshato thako anekānta ja tene potāno nāsh karavā deto nathī.’
juo, ātmā vastu chhe te gnānasvabhāvamātra chhe. parantu agnānī jagatanā je badhā jaḍ-chetan bhāvo chhe enā par lakṣha jatān ā parabhāvo hun chhun, e parabhāvone laīne māro vartamān paryāyabhāv chhe-em māne chhe. jemake- ā shāstra sāmbhaḷatān, pahelān gnānanī dashā ā pramāṇe nahotī ane have navī thaī tyān ene em thaī jāy chhe ke ā gnānanī paryāy shāstra sāmbhaḷavāmānthī āvī, parantu andar potānā bhāvamānthī (gnānabhāvamānthī) āvī chhe em te kabulato nathī. ahāhā......! gnānasāmānyamānthī te visheṣh-gnānadashā vartamān āvī chhe em na mānatān, je parabhāvanun lakṣha chhe te parabhāvamānthī te āvī chhe em mānato thako te parabhāvane potārūp kare chhe. ām parabhāvane nijabhāv-rūp karato thako agnānī potāno-potānā svabhāvano nāsh kare chhe.
ahāhā....! bhagavān ātmā chaitanyamūrti prabhu andar ek svabhāvabhāv- gnānabhāvathī bharelo padārtha chhe. game te kṣhetra, game te kāḷ ne game te parabhāvone dekhato hoy chhatān te kāḷe tenī jāṇavārūp dashā potānā bhāvamānthī-gnānabhāvamānthī āvī chhe. parantu em na mānatān ā parabhāvamānthī mārī jāṇavānī dashā thaī chhe em agnānī māne chhe ane e rīte te potāne nāsh kare chhe. loko kahe chhe ne ke-bahār paryaṭan khūb karīe to gnānano vikās thāy. dhūḷey na thāy sāmbhaḷane. bahāramānthī-parabhāvamānthī tārun gnān āve chhe em chhe ja nahi. samaye samaye potānā bhāvamānthī-gnānabhāvamānthī ja gnānadashā āve chhe. gnānanī dashā gnānabhāvamānthī, shraddhānī dashā shraddhābhāvamānthī ne shāntinī dashā andar shāntinā bhāvamānthī āve chhe. āvun vastusvarūp chhe.
vikār paṇ je andar thāy chhe te bhāvanī (-guṇanī) ulaṭī dashā chhe. ey kāī nimittane laīne thāy chhe em nathī. jo ke te nimittanā lakṣhe-nimittane ādhīn thaī (svādhīnapaṇe) pariṇamavārūp dashā chhe (nimitta ādhīn kare chhe em nahi, pote nimittane ādhīn thāy chhe), topaṇ te potānī dashā chhe. krodhādibhāvarūpe pariṇame chhe
PDF/HTML Page 3849 of 4199
single page version
ahā! bhagavān ātmā anant bhāv-svabhāv jevā ke gnānabhāv, darshanabhāv, ānandabhāv ītyādi pūraṇ bharelo prabhu chhe. enā upar potānun lakṣha nathī, ane parabhāvanun lakṣha rahetān ā parabhāvamānthī māro bhāv-paryāy āve chhe em agnānīne bhram chhe. parabhāv māro bhāv chhe athavā sarva parabhāvo hun ja chhun em mānīne agnānī parabhāvane potāpaṇe kare chhe, ane e rīte potāno nāsh kare chhe.
agnānī ā rīte parabhāvane potārūp karato potāno nāsh kare chhe tyāre dharmī parabhāvathī potānun asatpaṇun prakāshato thako arthāt parabhāv māro koī chhe ja nahi. hun parabhāvathī asat chhun, ne sva-bhāvathī sat chhun em anekāntadraṣhṭi vaḍe potāne uddhāre chhe arthāt potāno nāsh thavā deto nathī. ahāhā....! dharmī potānā ek gnāyakabhāvane anekānta vaḍe parathī jem chhe tem bhinna ṭakato rākhīne potāne jivāḍe chhe. to-
prashnaḥ– shrīmade em kahyun chhe ke-
te to prabhue āpīyo, vartun charaṇādhīn.”
samādhānaḥ– e to vyavahāre vinayanān vachan chhe bāpu! shiṣhyane vinayano bhāv āvatān vyavahārathī em kahyun chhe. vyavahāranī evī ja paddhati chhe. bākī bhāī! tun koī vastu chhe ke nahi? chho to eno koī bhāv-svabhāv chhe ke nahi? jo chhe to je koī paryāy samaye samaye āve chhe te e bhāvamānthī āve chhe, te e bhāvarūp chhe, parabhāvarūp nathī. samajāy chhe kāī.....?
bhāī! tun tārā dravya-kṣhetra-kāḷ-bhāvathī chho, ne paradravya-kṣhetra-kāḷ-bhāvathī nathī- āvun vastunun sahaj anekāntasvarūp chhe. paradravyo gnānamān jaṇāy māṭe paradravyathī chhun, parakṣhetrano ākār gnānamān jaṇāy māṭe parakṣhetrathī chhun, parakāḷanun paryāyamān gnān thāy māṭe parakāḷathī chhun, parabhāvanun gnān thāy māṭe parabhāvathī chhun-em chhe nahi. aho! kevun sundar anekāntanun svarūp kahyun chhe. ā param satya chhe bhāī! ā param satyane svīkārīne gnānī antarlīn dashāne prāpta thaī nirākuḷ ānandamay jīvan jīve chhe, jyāre agnānī ekānte hun parabhāvarūp chhun, ne parabhāv mārārūp chhe em mānīne nāsh pāme chhe, chār gatimān paribhrame chhe. paisā-dhan, strī-kuṭumb-parivār ītyādi badhān parabhāvarūp hovā chhatān hun
PDF/HTML Page 3850 of 4199
single page version
te-rūp chhun athavā te mārā-rūp chhe em mānato agnānī duḥkhī duḥkhī thaīne ghor sansāramān ja paribhrame chhe.
have teramo bolaḥ- ‘jyāre ā gnānamātra bhāv anitya gnānavisheṣho vaḍe potānun nitya gnānasāmānya khaṇḍit thayun mānīne nāsh pāme chhe, tyāre (te gnānamātra bhāvanun) gnānasāmānyarūpathī nityapaṇun prakāshato thako anekānta ja tene jivāḍe chhe-nāsh pāmavā deto nathī.’
juo, vastu dravya sāmānyathī nitya chhe, ne visheṣh-paryāy apekṣhāe anitya chhe. paryāy samaye samaye badale-palaṭe chhe ne! tethī paryāyathī-visheṣhathī anitya chhe. ātmā paṇ gnānasāmānyapaṇe nitya chhe ane paryāy-visheṣhathī anitya chhe-have tyān anitya paryāyane joīne potānun nitya sāmānya-gnānasāmānya khaṇḍit thaī gayun. arthāt arere! māre to trikāḷ ekarūp rahevun joīe ene badale ā palaṭanā kyāthī? are! hun khaṇḍit thaī gayo, māro ākho nāsh thaī gayo-em agnānī māne chhe. palaṭavun e to paryāyano dharma chhe, ne te vastunun-ātmānun sahaj chhe, paṇ ene nahi mānatān mārī ekarūpatā khaṇḍit thaī gaī, māṭe e (-paryāy) hun nahi em potānā anitya bhāvano īnkār karīne agnānī potāno nāsh kare chhe.
vastupaṇe dhruv nitya hovā chhatān ātmā paryāye anitya chhe. parantu anityane nahi īchchhanārā, anitya vaḍe nitya khaṇḍakhaṇḍ thaī jāy chhe em mānīne anityane chhoḍī de chhe. ā rīte paryāyano abhāv karīne agnānī potāno nāsh kare chhe. agnānīne ekānte nityapaṇāno-ekapaṇāno adhyās chhe. te badalatī paryāyane joīne ā hun nahi em paryāyane chhoḍī daīne te potāno nāsh kare chhe. (kem ke paryāyarahit koī dravya hotun ja nathī).
are bhāī! avasthāpaṇe vastu palaṭatī na hoy to agnānano nāsh karī gnān pragaṭ karavānun kyān rahyun? duḥkhathī mukta thāo-bhagavānanā evā upadeshanī sārthakatā shun rahī? duḥkhathī mukta thāo-eno artha ja e chhe ke jīv vartamān avasthāmān duḥkhī chhe ne te palaṭīne paramasukhanī dashārūp thaī shake chhe. ahāhā.....! pote anant ānandano kand prabhu chhe em svīkārī anrtadraṣhṭi karatān ja duḥkh-malinatā je chhe te palaṭī jāy chhe. ām paryāyathī palaṭavun e to dravyanun-potānun sahaj svarūp chhe bhāī! paṇ palaṭatī paryāyane joīne, hun khaṇḍakhaṇḍ thaī gayo em mānī, ā anitya paryāy hun nahi em anityane chhoḍī daīne agnānī potāno nāsh kare chhe, kemake vastunun to sahaj ja dravya-paryāy svarūp chhe. ahīn anitya (paryāy) hun nahi em mānanār potāno nāsh kare chhe em kahīne paryāyano āshray karāvavo chhe em vāt nathī. paryāyano
PDF/HTML Page 3851 of 4199
single page version
jyāre parathī judāī (bhedavignān) karavī hoy tyāre potānā dravya-guṇ-paryāy traṇe nishchay ātmā chhe, ne par te vyavahār kahyo. have jyāre antaraṅg prayojan (samyagdarshan ādi prayojan) siddha karavun hoy tyāre dravya-paryāy bemānthī mukhya te nishchay ane gauṇ te vyavahār em kahyun. nishchay te mukhya em nahi kemake nishchay to dravya-guṇ ne paryāy traṇe chhe. samyagdarshan ādi prayojan mukhya evā trikāḷī dhruv ek dravyanā āshraye thāy chhe māṭe dravya te nishchay ane paryāyane gauṇ karī vyavahār kahī. juo guṇabhed ne paryāyabhed te gauṇ chhe, abhāv nahi. samayasār gāthā 11 mān jyān vyavahār abhūtārtha-asatyārtha kahyo chhe tyān te gauṇ chhe em āshay chhe. paryāyane gauṇ karīne asatya kahī ane dravyane mukhya karīne satya kahyun chhe; bākī chhe to bey sat. bhāī! bey sat chhe em gnān karī, paryāyane gauṇ-peṭāmān rākhī dravyano āshray karavāno chhe, anyathā vastu hāth nahi āve arthāt dravyadraṣhṭi nahi thāy. juo, 11mī gāthāmān pariṇāmamātrane asatya kahyā ane ahīn pariṇāmane (paryāyane) nishchay-satya kahī; to jyān je apekṣhā chhe te yathārtha jāṇavī joīe. jyāre (ek ākhī) sattā siddha karavī hoy tyāre nitya-anitya banne nishchay chhe, paṇ te jāṇavā māṭe chhe, ane jyāre āshray karavo chhe tyāre paryāyane gauṇ rākhīne ek trikāḷī dhruv sāmānya-sāmānya dravyano ja āshray karavāno hoī te ek nishchay chhe, ane paryāy vyavahār. dravyano āshray karanār to paryāy chhe. agnānī to paryāyano ja abhāv īchchhe chhe tethī te vaḍe te potāno ja nāsh kare chhe.
koīne thāy ke-ā badhun shen samajāy? tene kahīe-bhagavān! ā badhun na samajāy em na mān. tārāmān to kevaḷagnān levānī tākāt chhe ne prabhu! ā na samajāy e (shalya) kāḍhī nākh. bāḷakathīy samajāy ne moṭāthīy samajāy; nirogīthī samajāy ne rogīthīy samajāy. samajavānī andar ruchi thāy te saune ā samajāy evī ā vāt chhe bhāī! potānī vāt chhe ne! to enī (-potānī) ruchi kare to samajāy ja.
ahā! ā sharīrathī judo andar pūrṇānandano nāth paramātmasvarūp vastue anādi anant nitya prabhu chhe, ane te ja paryāyamān pāmar chhe. be thaīne ākhun pramāṇ thāy chhe. pramāṇ paṇ nishchayanā viṣhayane rākhīne paryāyane bheḷavī (bannenun) gnān kare chhe, nishchayane uḍāḍīne nahi. em nathī ke nishchayano niṣhedh karīne pramāṇ vyavahārane
PDF/HTML Page 3852 of 4199
single page version
(paryāyane) bheḷave chhe. āvī vāt! trikāḷī dhruv sāmānya ekarūp dravya chhe te param nishchay chhe. pramāṇ tenā svīkārapūrvak je koī shubhāshubh ke shuddha paryāy utpanna thāy chhe enun gnān kare chhe. bhāī! dravya-paryāyasvarūp jevī vastunī sthiti chhe tevī dhīraj ane shāntithī samajavī joīe. paṇ are! antarano mārga pāmyā vinā bahāramān ne bahāramān e kriyākāṇḍ karī karīne marī gayo chhe!
ahīn kahe chhe- ā gnānamātra bhāv anitya gnān visheṣho vaḍe potānun nitya sāmānyagnān khaṇḍit thaī gayun mānīne....... , ā hun ekarūp rahevā māgun chhun emān ā palaṭatī visheṣh dashā shun? e hun nahi-em mānīne-potānī hayātīno agnānī nāsh kare chhe tyāre dharmī-gnānī puruṣh potāne gnānasāmānyarūpathī nityapaṇe prakāshato..... , arthāt paryāyapaṇe visheṣhatā ho to bhale ho, hun to dravyarūpathī trikāḷ dhruv ekarūp nitya chhun, mārā nityapaṇāne koī āñch nathī-em potāne nitya-svarūpe prakāshato thako anekāntadraṣhṭi vaḍe potāne jivit rākhe chhe- nāsh pāmavā deto nathī. ahā! syādvādī dharmīne nitya-anityapaṇun jem chhe tem gnānagochar thāy chhe. te paryāyamān anityatā dekhato hovā chhatān vastue hun nitya chhun-em nityapaṇānā antar-anubhav dvārā te paryāyamān nirākuḷ shāntine prāpta thāy chhe. lyo, āvī jhīṇī vāt chhe.
chaudamo bolaḥ- ‘vaḷī jyāre te gnānamātra bhāv nitya sāmānyanun grahaṇ karavā māṭe, anitya gnānavisheṣhonā tyāg vaḍe potāno nāsh kare chhe (arthāt gnānanā visheṣhono tyāg karīne potāne naṣhṭa kare chhe), tyāre (te gnānamātra bhāvanun) gnānavisheṣharūpathī anityapaṇun prakāshato thako anekānta ja tene potāno nāsh karavā deto nathī.’
shun kīdhun ā? ke gnānamātravastu ātmā to nitya-anityarūp chhe. parantu agnānī jīv nitya gnānasāmānyane grahaṇ karavā anitya gnānavisheṣhono tyāg karī de chhe. eṭale shun? ke krame pragaṭ thatā ā anitya gnānavisheṣhothī mane shun kām chhe? mane to ek nitya gnānasāmānyanun grahaṇ ja īṣhṭa chhe em mānīne agnānī potānā anitya gnānavisheṣhono tyāg karī de chhe ane e rīte te potāno nāsh kare chhe. anādinun paryāy apekṣhā kṣhaṇe- kṣhaṇe vastunun badalavun e to sahaj chhe, anitya gnānavisheṣhonun thavun e gnānanun sahaj chhe, gnānano e svabhāv chhe, ane e badalatā anitya gnānavisheṣhomān ja nityanun bhān-gnān thāy chhe. āvī ja vastu-vyavasthā chhe chhatān ā palaṭatā anitya gnānavisheṣhothī mane shun chhe? -em mānīne agnānī anitya gnānanī dashāonā tyāg-asvīkār dvārā potāno nāsh kare chhe. tene nityapaṇun paṇ rahetun nathī, kemake nityapaṇānun gnān karanārī paryāyavisheṣhano to eṇe tyāg karī dīdho chhe. ahā! ek nitya ja hun chhun-em mānīne anitya paryāyane chhoḍe chhe (gnānamānthī kāḍhī nākhe chhe) tene nitya
PDF/HTML Page 3853 of 4199
single page version
ahā! vastusvarūp anekāntamay chhe; te nitya-anitya bey chhe. dharmī-syādvādī, potānī gnānamātra vastu gnānasāmānyathī nitya hovā chhatān, enī vartamān vartatī gnān- dashāthī te anitya chhe em barābar jāṇe chhe. ‘gnānamātra bhāvane gnānavisheṣh paṇ chhe-’ em nitya-anitya beyane svīkārī, nitya upar lakṣha karato thako (nityanā āshraye pravartato) anitya evī paryāyamān te svātmajanit ānand ne shāntine anubhave chhe.
anādithī jīvane svasvarūpanī bhramaṇā chhe. have bhramaṇāno nāsh karī nirbhrānta thavun e paṇ badalyā vinā shī rīte thāy? param ānandasvarūp dharma ane mokṣha e paṇ paryāy chhe. have jo paryāyanej uḍāḍī de to ā kāī rahetun ja nathī, badalavun e jo vastuno svabhāv na hoy to duḥkhathī mukta thavāpaṇun paṇ rahetun nathī. tethī palaṭatī gnānadashāne nahi mānanār, avasthāne uḍāḍīne antaraṅgamān je shuddha dhruv nitya chhe tene paṇ pāmatā nathī arthāt shuddhano anubhav karī shakatā nathī kemake anubhav to paryāyamān ja thāy chhe.
parantu dharmī-gnānī to anityane anitya jāṇato, nityano draṣhṭimān leto, anekāntadraṣhṭi dvārā, potānā svarūpane jāṇe-anubhave chhe, potāno nāsh thavā deto nathī.
(ahīn tat-atatnā 2 bhaṅg, ek-anekanā 2 bhaṅg, sat-asatnā dravya-kṣhetra- kāḷ-bhāvathī 8 bhaṅg, ane nitya-anityanā 2 bhaṅg-em badhā maḷīne 14 bhaṅg thayā. ā chaud bhaṅgomān em batāvyun ke -ekāntathī gnānamātra ātmāno abhāv thāy chhe ane anekāntathī ātmā jīvato rahe chhe; arthāt ekāntathī ātmā je svarūpe chhe te svarūpe samajāto nathī, svarūpamān pariṇamato nathī, ane anekāntathī te vāstavik svarūpe samajāy chhe, svarūpamān pariṇame chhe). have-
ahīn nīche pramāṇe (14 bhaṅgonā kaḷasharūpe) 14 kāvyo paṇ kahevāmān āve chheḥ- tyān-
pratham, pahelā bhaṅganā kaḷasharūpe kāvya kahevāmān āve chheḥ-
‘बाह्य–अर्थैः परिपीतम्’ bāhya padārtho vaḍe samastapaṇe pī javāmān āvelun, ‘उज्झित–निज–प्रव्यक्ति– रिक्तिभवत्’ potānī vyaktine (-pragaṭatāne) chhoḍī devāthī khālī (-shūnya) thaī gayelun, ‘परितः पररुपे एव विश्रान्तं’ samastapaṇe pararūpamān ja vishrānt (arthāt pararūp upar ja ādhār rākhatun) evun ‘पशोः ज्ञानं’ pashunun
PDF/HTML Page 3854 of 4199
single page version
gnān (-tiryañch evā ekāntavādīnun gnān) ‘सीदति’ nāsh pāme chhe;..........
juo, shun kahyun? ke ātmāmān gnān, ānand ityādinī anek paryāyo thāy chhe te paragneyothī-nimittathī thāy chhe em je māne chhe tenun gnān to paragneyo-nimitta samastapaṇe pī gayun chhe. ahāhā.....! trikāḷī shuddha vignānaghan prabhu ātmā chhe. tenī vartamān gnānanī dashā pragaṭ thaī chhe te kāī bāhya nimittone laīne thaī chhe em nathī, paṇ agnānīnī draṣhṭi bahār nimitta upar ja hovāthī, nimitta jevun āve tevī ahīn gnānamān paryāy thāy em te māne chhe. te kahe chhe- upādānamān-upādānanī paryāyamān yogyatā to anek prakāranī chhe, paṇ sāme jevun nimitta-bāhya sāmagrī āve evī paryāy thaī jāy chhe. jem ke - māṭīmān ghaḍo thavānī yogyatā chhe, sāthe sāthe te ja kāḷe shakorun ādi thavānī anek yogyatāo temān vidyamān chhe. māṭīmānthī shun thāy e kumbhār par nirbhar chhe. kumbhāranī marajī ghaḍo karavānī hoy to ghaḍo thāy, ne shakorun karavānī hoy to shakorun thāy. ahā! āvī jenī mānyatā chhe tenun gnān tenī badhī paryāyo ahīn kahe chhe, bāhya nimitta pī gayun chhe, kemake teṇe potānun saghaḷun pariṇaman nimittane ādhīn karī dīdhun chhe. nyāy samajāy chhe ke nahi? ahā! potānī dashā par-nimittane laīne thāy jevun nimitta āve tem potāmān thāy em mānanāranī badhī dashāo nimitta ja laī gayun chhe. परिपीतम् shabda chhe ne! matalab ke ene to samastapaṇe nimitta ja pī gayun chhe; kemake hun gnānasvarūp chhun, ne vartamān gnānanī dashā mārī mārāthī thaī chhe em eṇe mānyun nathī.
agnānīnī dalīl chhe ke-kapaḍāmān koṭ thavānī to yogyatā chhe, paṇ darajī koṭ kare tyāre thāy ne? kapaḍun paḍayun paḍayun kāī koṭ thaī jāy? māṭe upādānamān yogyatā hovā chhatān nimitta āve to kārya-paryāy thāy chhe. āvā jīvo kapaḍāmān koṭ banavāno svakāḷ-paryāyakāḷ hoy chhe ane tyāre darajī nimitta hoy chhe em svīkāratā nathī. (teo to ek paryāyanā kāḷe bījī paryāyanī kalpanā karī nimittathī kāryanī siddhi thavī chāhe chhe).
ahā! traṇakāḷanā jeṭalā samayo chhe teṭalī darek dravyanī traṇakāḷanī paryāyo chhe. tethī ahīn (ātmāmān) je samaye je paryāy chhe te samaye te ja chhe, vaḷī sāme (bāhya padārthomān, nimittamān) paṇ je samaye je nimitta chhe te samaye te ja (pratiniyat ja) chhe- ā to ām kevaḷagnānamān bhāsyun chhe enī vāt chhe. chhatān agnānī tarka kare chhe ke- ‘ā kāḷe ā ja chhe’ em kevaḷagnānamān bhāsyun chhe e to barābar chhe, shrutagnānī-alpagnānīe tenun shraddhān paṇ karavun joīe, paṇ kartavyanā prasaṅgamān to (thavāyogya paryāy pratyakṣha nathī tethī) aniyat mānīne nimittane juṭāvavun-meḷavavun
PDF/HTML Page 3855 of 4199
single page version
joīe. juo ā agnān! kevaḷīnī shraddhārahit chhe ne! tethī kutarka vaḍe nimittathī kārya thavānun sthāpe chhe.
vaḷī koī kahe chhe- kevaḷagnānamān anantā padārthone jāṇavānī shakti to chhe, paṇ sāme padārtha nathī tethī kevaḷagnān tene jāṇatun nathī, padārtha hoy to tene jāṇe, matalab ke padārthane laīne ahīn gnān thāy chhe. paṇ enī ā mānyatā khoṭī chhe. are! kevaḷagnānamān samagra lokālokane jāṇavānun sāmarthya chhe eṭalun ja nahi, bījā anant lokālok hoy to tene paṇ jāṇavānun potānun sahaj sāmarthya chhe. ā sāmarthya kāī lokālokane kāraṇe chhe, bāhya padārthone laīne chhe em nathī. lokālok chhe māṭe kevaḷagnān tene jāṇe chhe em nathī.
prashnaḥ– hā, paṇ lokālok na hoy to gnān kyāthī thāy? māṭe lokālok chhe to kevaḷagnān tene jāṇe chhe.
uttaraḥ– bhāī! em nathī bāpu! lokālok chhe, kevaḷagnān chhe, ane kevaḷagnān ek samayamān lokālokane jāṇe chhe-e badhuy chhe chhatān lokālokane kāraṇe kevaḷagnān tene jāṇe chhe em nathī bhāī! kevaḷagnān je utpanna thayun chhe te to potāmān potāthī thayun chhe. lokālokathī to te vāstavamān asat chhe; enāthī e kem thāy?
ātmāmān je samaye je paryāy thavāyogya chhe te potāthī ja thāy chhe. parantu agnānī em na mānatān je samaye paryāy thaī te nimitta āvyun te vaḍe thaī em māne chhe. te potānī paryāyanun astitva parathī-nimittathī māne chhe. pragaṭ thayelī paryāy te te samayanun sat chhe em nahi mānīne te potānā satne uḍāḍe chhe, nimittane havāle karī de chhe. bhāī! ā badhun samajavun paḍashe hon. mūḷ vātane samajyā vinā shubhabhāvanī kriyā lābh mānīne karyā kare paṇ ethī shun? mahān ashubh je mithyātva te to paḍayun chhe andar. svathī thāy ne parathī na thāy evun je vastunun svarūp chhe te yathārtha samajamān līdhā vinā gnānanun samyak pariṇaman thatun nathī, samyak shraddhān uday pāmatun nathī.
ā ghaunnā loṭanī roṭalī bane chhe ne? te kone ādhīn hashe? strīnī-bāīnī ichchhāne ādhīn hashe, kem kharun ke nahi? bhāī! e loṭanā anantā rajakaṇo chhe te svayam roṭalīnī avasthāpaṇe te kāḷe pariṇamī jāy chhe. rajakaṇo svayam palaṭīne roṭalī- avasthāe thayā te roṭalīno svakāḷ chhe, ane bāī vagere te kāḷe bahār nimitta hoy chhe bas eṭalun paṇ bāīnī īchchhāne ādhīn roṭalī thaī chhe em mānanār rajakaṇonī e dashā e kāḷe sat chhe em mānato nathī.
PDF/HTML Page 3856 of 4199
single page version
koī vaḷī kahe chhe -jivit sharīrathī dharma thāy. jivit sharīr hoy to yathechchha bolāy, dhāryān hoy te kām thāy. maḍadāthī kāī thāy? are bhāī! tun shun kahe chhe ā? jīvanā (ekakṣhetrāvagāh) sambandhathī sharīrane jivit kahīe; bākī sharīr kyān jīv chhe? e hamaṇān paṇ maḍadun-ajīv ja chhe. sharīrathī jīvane dharma thāy em tun māne e to enā sāthe ekatvabuddhithī utpanna narī mūḍhatā chhe bhāī! are! agnānī jīvo nimitta-paragneyo sāthe ekatā karīne potānī vyakti-pragaṭatā je ātmabhāvarūp chhe tene chhoḍī de chhe. mārī paryāy ne hun mārāthī chhun, potāthī chhun evī sthiti chhoḍī devāthī gnān khālī-shūnya thaī jāy chhe.
ahā! ātmā gnānānandasvabhāvī prabhu jem svasvarūpathī shobhit chhe, tem enī vartamān gnānanī dashā potāthī shobhit chhe. paragneyonā-nimittanā kāraṇe enī vartamān dashā thaī chhe em nathī. jevān nimitta āve evī ahīn - (-ātmānī) dashā thāy em mānanāranun (pashunun) gnān, ahīn kahe chhe, potānī pragaṭatāne chhoḍī devāthī shūnya -khālī thaī gayelun, samastapaṇe pararūpamān ja vishrānt evun ‘सीदति’ nāsh pāme chhe. hun ane mārī dashā par-nimittane laīne chhe em mānanāranun gnān paramān vishrām pāmyun chhe, arthāt paranā ādhāramān jaī paḍayun chhe. tethī ā mārun sat chhe em to rahyun nahi. ā rīte te nāsh pāme chhe. samajāy chhe kāī....?
juo, bāhya padārthanī-gneyonī hayātīne laīne vartamān mārī (mārā gnānanī) hayātī chhe em mānanārane ahīn pashu kahyo chhe. chhe ne andar? ‘पशोः ज्ञानं सीदति’ chhe ke nahi? chhe. em kem kahyun? kemake viparīt mānyatā-mithyātvanun phaḷ pashugati ne nigod chhe. bhaviṣhyamān evā jīvo nigod jashe. āthī āchārya amr̥utachandradev atyant akāraṇ karuṇāthī kahe chhe- are, pashu jevā ekāntavādī agnānī! jo tun em māne chhe ke tārī ane paradravyanī samaye samaye thatī avasthānun astitva parane laīne chhe to tun pashu chhe. arere! tārī vartamān dashā pashu jevī chhe, ne bhaviṣhyanī dashā paṇ nigod thashe. (māṭe mithyā mānyatāthī haṭhī jā). bhāī! tārī hayātī parane laīne mānavā jatān tārun ākhun sat-astitva uḍī jāy chhe, eṭale ke andaramān āvaraṇ āve chhe ane āvaraṇ āvatān chhatī shaktino ghāt thāy chhe. are! chhatī shaktine-bhagavān gnānānandasvarūpane āḷ āpavāthī enā gnānanī dashā atyant behosh-mūrchchhit thaī akṣharanā anantamā bhāge eṭale ke nigodanī dashārūp thaī jashe. āvī vāt! have ā to sonagaḍhathī navī nīkaḷī em kahī tun enī upekṣhā karīsh, vā ṭhekaḍī karī avagnā karīsh to tane bhāre nukashān chhe bhāī! ā sonagaḍhathī navī nīkaḷī nathī, paṇ ā to anādi pravāhamān santo-kevaḷīo kahetā āvyā chhe te vāt chhe bāpu!
agnānī kahe chhe -sāme ghaḍo hoy te kāḷe ghaḍānun gnān thāy chhe māṭe ghaḍāne
PDF/HTML Page 3857 of 4199
single page version
sāme ghaṭ chhe te kāḷe ene paṭanun gnān kem na thayun? ghaṭanun ja kem thayun? are bhāī! tun shun vichāre chhe ā? je kāḷe ghaḍāne jāṇavārūp gnānanī dashā thaī chhe te tenī te kāḷe yogyatā chhe, ane te potānī potāthī chhe. tun ek avasthānā (ghaṭagnānanī avasthānā) kāḷe bījī avasthānī (paṭagnānanī avasthānī) kalpanā kare e to mithyā kalpanā ja chhe, kemake ek kāḷe ek niyat avasthā ja hoy chhe. tathāpi ghaṭagnān jo ghaḍāthī thatun hoy to sāme thāmbhalo hoy tene paṇ gnān thavun joīe. paṇ em chhe nahi. vāstavamān jemān gnān chhe, je gnānasvarūp chhe tene gnān thāy chhe ane te potāthī ja thāy chhe, sāme ghaṭ chhe māṭe ahīn enun gnān thāy chhe em nathī. juo, sāme akṣharo chhe māṭe enun gnān thāy chhe shun em chhe? nā, em nathī. jo em hoy ne? to āṅkhanā kāṇḍāne paṇ gnān thavun joīe. paṇ em banatun nathī, kemake gnān to gnānasvarūp je chhe emān thāy chhe ane te potāthī thāy chhe, parane kāraṇe nahi.
oho! jagatamān anantā jīv, anantānant pudgalo ityādi anantā dravyo chhe. temān jeno je prakārano kāḷ (paryāy) chhe teno te prakāre potāthī astipaṇe chhe, ne parathī bilakul nathī. paramān par-nimitta to akiñchitkar chhe. nimittane shāstramān (pravachanasār gāthā 67mān) akiñchitkar kahyun chhe. upādān svayam kartā thaīne kāryarūp pariṇame tyāre nimittane nimitta-kartāno ārop āve chhe, paṇ vāstavamān nimittathī kārya thāy chhe em nathī. ā vastusthiti chhe. paṇ shun thāy? jagat eṭale ke pashu-agnānīo, potānā satne satpaṇe nahi rākhīne, arthāt potānā satne paramān bheḷavī daīne svasvarūpanā īnkār dvārā nāsh pāme chhe arthāt chirakāḷaparyant ghor chaturgatirūp sansār samudramān ḍūbī mare chhe. āvī vāt! samajāṇun kāī....?
have kahe chhe- ‘स्याद्वादिनः तत् पुनः’ ane syādvādīnun gnān to, ‘यत् तत् तत् इह स्वरूपतः तत् इति’ je tat chhe te svarūpathī tat chhe (arthāt darek vastune-tattvane svarūpathī tatpaṇun chhe) -evī mānyatāne līdhe ‘दूर–उन्मग्न–घन–स्वभाव–भरतः’ atyant pragaṭ thayelā gnānaghanarūp svabhāvanā bhārathī, पूर्ण समुन्मज्जति’ sampūrṇa udit (pragaṭ) thāy chhe.
ahāhā....! joyun? kahe chhe- ‘syādvādīnun gnān to....’ , arthāt syādvād dvārā
PDF/HTML Page 3858 of 4199
single page version
jeṇe anekāntasvarūp vastunā yathārtha rūpane sādhyun chhe te gnānī-dharmī puruṣhanun gnān to, ‘je tat chhe te svarūpathī tat chhe’ arthāt mārun gnāyak tattva, enā anant guṇ tathā enī vartamān dashā -sahu potāthī tat chhe, ne parathī-nimittathī nathī-evī yathārtha mānyatāne līdhe, atyant pragaṭ thayelā gnānaghanarūp svabhāvanā atishay tejathī sampūrṇapaṇe udit thāy chhe. eṭale shun? ke gnānasvabhāvī bhagavān ātmā -potānā dravya-guṇ-paryāy-nij svarūpathī-gnānasvarūpathī tat chhe, ne parathī nathī-evī bhedagnānanī draṣhṭi thatān gnānīne jhaḷahaḷ jyotisvarūp bhagavān ātmā sampūrṇa paryāyamān pragaṭ thāy chhe-jaṇāy chhe, anubhavāy chhe. ā to antar-samajaṇathī chīj bāpu! ā kāī vādavivādathī ke kriyākāṇḍathī hāth āve evī chīj nathī.
ahā! paryāyamān je pūrṇapaṇun pragaṭ thāy chhe te potāthī tat chhe, ne tevī ja rīte samyagdarshan-gnān-chāritranī ekatārūp mokṣhamārga thāy te paṇ potāthī tat chhe, parane laīne ke shubharāgane laīne chhe em nathī. vyavahāraratnatrayane laīne nirmaḷ ratnatray thayān chhe em nathī, ne dev-guru-shāstrane laīne thayān chhe em paṇ nathī. karmanān upashamādi to kyāy (karmamān) rahī gayā. samajāṇun kāī.....?
ahā! āmān to badhun (badhī mithyā mānyatā) uḍī jāy chhe ne vastuvyavasthā yathārtha sthāpit thāy chhe. shun? ke-
1. paragneyathī gnān nahi. 2. shubharāg-vyavahārathī nishchay nahi, ne 3. samayasamayanī te te kāḷanī paryāy svarūpathī tat chhe. eṭale ke pratyek samaye je paryāy thāy te potāthī ja thāy, parathī nahi, tethī sāṅkaḷanā aṅkoḍānī jem kramaniyat chhe, temān koī āgaḷ-pāchhaḷ thāy nahi. jem sāṅkaḷamān ek pachhī ek aṅkoḍo kramaniyat chhe, tem dravyamān samaye samaye pragaṭ thatī paryāyo kramaniyat chhe. jem sāṅkaḷanā aṅkoḍā āgaḷ-pāchhaḷ karavā jāo to sāṅkaḷ tūṭī jāy tem dravyamān pragaṭ thatī avasthāo āgaḷ-pāchhaḷ karavā jāo to dravyano nāsh thaī jāy, arthāt mithyātva thāy. have jene ānī samajaṇ ne shraddhāmān ja vāndhā hoy tene ācharaṇ to kyāthī udit thāy? na ja thāy.
‘koī sarvathā ekāntī to em māne chhe ke-ghaṭagnān ghaṭanā ādhāre ja thāy chhe māṭe gnān sarva prakāre gneyo par ja ādhār rākhe chhe. āvun mānanār ekāntavādīnā gnānane to gneyo pī gayā, gnān pote kāī na rahyun.’
PDF/HTML Page 3859 of 4199
single page version
joyun? gneyonā ādhāre mārun gnān chhe em mānanāranun gnān gneyo pī gayā, gnān pote kāī na rahyun arthāt shūnya thaī gayun, nāsh pāmyun. matalab ke mithyāgnān thayun.
‘syādvādī to em māne chhe ke- gnān potānā svarūpathī tatsvarūp ja (-gnānasvarūp ja) chhe, gneyākār thavā chhatān gnānapaṇāne chhoḍatun nathī. āvī yathārtha anekānta samajaṇane līdhe syādvādīne gnān (arthāt gnānasvarūp ātmā) pragaṭ prakāshe chhe.’
juo, anekāntamay vastune jāṇanār syādvādī kevun māne chhe? ke gnān potānā svarūpathī tatsvarūp ja chhe. gneyone jāṇavāpaṇe thayelun gnān gnānasvarūp ja chhe; gneyasvarūp thayun nathī, paṇ gneyothī pr̥uthak gnānasvarūp ja rahyun chhe. ahā! āvī yathārtha samajaṇane līdhe syādvādīne gnānasvarūp ātmā pragaṭ prakāshe chhe, jaṇāy chhe.
ā pramāṇe svarūpathī tatpaṇāno bhaṅg kahyo.
have bījā bhaṅganā kaḷasharūpe kāvya kahevāmān āve chhe.ḥ-
‘पशुः’ pashu arthāt sarvathā ekāntavādī agnānī, ‘विश्वं ज्ञानं इति प्रतर्क्य’ vishva gnān chhe (arthāt sarva gneyapadārtho ātmā chhe) -em vichārīne ‘सकलं स्वतत्त्व–आशया दष्ट्वा’ sarvane (-samasta vishvane) nijatattvanī āshāthī dekhīne ‘विश्वमयः भूत्वा’ vishvamay (samasta gneyapadārthamay) thaīne, ‘पशुः इव स्वच्छन्दम् आचेष्टते’ ḍhoranī māphak svachchhandapaṇe cheṣhṭā kare chhe-varte chhe;........
ahāhā.....! shun kahe chhe? ā sharīr, man, vāṇī ityādithī māṇḍīne chha dravyamay ākhun jagat gney chhe, ane bhagavān ātmā gnānasvarūp-chaitanyasvarūp prabhu bhinna vastu chhe. bey bhinna bhinna chhe. chhatān e chījo hun chhun, te mārī chhe, ane tene hun karun chhun em mānanār e paragneyone potāpaṇe māne chhe, te mithyādraṣhṭi pashu chhe, agnānī chhe- em kahe chhe.
bhāī! sarvagna paramātmānī divya vāṇīmān āvelī ā vāt chhe. shun? ke ātmā chaitanyabimb prabhu sadā gnānānandasvarūp chhe. emān ā dayā, dān, vrat, bhakti ādinā puṇyabhāv nathī, ne hinsā, jūṭh, chorī, viṣhayavāsanā ityādi pāpabhāv paṇ nathī; vaḷī ā sharīr, indriy, vāṇī, man, dhan, parijan ityādi jagatanā padārtha paṇ emān nathī. ahā! e sarva padārtha enā gnānamān jaṇāvāyogya paragney chhe. ahā! e paragneyo gnānamān jaṇāy chhatān em nathī ke gnān potānun gnānasvarūp chhoḍīne gneyarūp thaī jāy. tathā gneyo potānun svarūp chhoḍīne gnānarūp thaī jāy. ā vastusthiti chhe. chhatān jāṇavāmān āvatā e gneyo badhā hun chhun, teo mārā chhe, teone hun karun chhu
PDF/HTML Page 3860 of 4199
single page version
em je māne chhe te paragneyone potārūp kare chhe. teone, ahīn kahe chhe, bhagavāne pashu, pashu jevā kahyā chhe. kaḷashamān ‘पशु’ ‘पशुरिव’ em be shabda chhe juo.
hā, paṇ teo to moṭā dhanapati sheṭh, moṭā rājavī ne moṭā dev chhe ne? ethī shun? bhale teo abajopati sheṭh hoy, ke adhikār-aishvaryayukta rājā hoy, moṭā dev hoy ke moṭā paṇḍit hoy-jyān sudhī teone vastunā svarūpasambandhī ekānta mānyatārūp mūḍhapaṇun varte chhe tyānsudhī teo pashu-pashu jevā ja chhe. ahā! teo mithyātvanā sevanathī bandhāy ja chhe, ne enā phaḷamān ekendriyādi tiryañchapaṇe ja avatarashe. lyo āvī vāt!
are bhāī! gnānasvarūpī bhagavān ātmā chhe te jāṇe ne jāṇavāpaṇe rahe, paṇ e sivāy shun kare? shun ā ek pāmpaṇane paṇ ātmā halāvī shake chhe? nā hon. e (- pāmpaṇ) to jaḍ māṭī-dhūḷ chhe. tenun hālavun enāthī-jaḍathī chhe, ātmāthī nahi. juone! sharīramān pakṣhaghāt thāy tyāre tene ghaṇun halāvavā māge chhe, mathe paṇ chhe; paṇ e hālatun ja nathī. kem? kemake enun hālavun enāthī chhe, enā kāḷe e hāle chhe, tārun halāvyun hāle chhe em chhe nahi; vāstavamān tun ene halāvī shakato ja nathī. hālavun-chālavun, bolavun ne uṭhavun-besavun e to badhī jaḍanī-paramāṇunī kriyā chhe bhāī! ene ātmā karī shakato nathī. ātmā to gneyo jem chhe tem jāṇe bas, ane jāṇavāpaṇe rahe. jāṇe kahīe ey vyavahār chhe, vāstavamān to te tatsambandhī potānā gnānane jāṇe chhe. āvun jhīṇun! ahā sarvagna parameshvaranun tattva khūb jhīṇun chhe bhāī! ahā! e tattvane sarvagna paramātmāe karyun - rachyun chhe em nahi, e to jem chhe tem jāṇyun ne omdhvani dvārā kahyun chhe bas. bhāī! tun ene samajaṇamān to le.
ahā! hun par jīvonī dayā pāḷī shakun chhun, dīn-duḥkhiyāne sahāy karī shakun chhun, ane e mārun kartavya chhe em je māne chhe te gneyane gnān (ātmā) māne chhe. puṇya-pāp ādi bhāv paṇ mārā chhe, bhalā chhe, kartavya chhe em māne chhe tey gneyane gnān māne chhe. ahā! ām, sarvathā ekāntavādī jagat ākhun gnān chhe arthāt jagat hun chhun em māne chhe. hun ātmā sarvavyāpak chhun athavā sarvagneyo hun ja chhun em vichārī sarvane nijatattvanī āshāthī dekhīne agnānī potāne vishvarūp kare chhe.
are! jene hun koṇ chhun ane kevī rīte chhun enī khabar nathī te bhale ahīn moṭo sheṭh ke rājā hoy, te marīne kyāy kīḍī ne kāgaḍe jashe. shun thāy bhāī? mithyātvanun evun ja phaḷ chhe. juo, brahmadat chakravartī hatā. soḷ hajār devo emanī sevā karatā. ene ghare 96 hajār rāṇīo hatī. e hīrānā palaṅgamān poḍhatā. enā vaibhavanun shun kahevun? apār vaibhavano e svāmī hato. chhatān marīne rau -rau narake gayā kem? kemake