PDF/HTML Page 3861 of 4199
single page version
jem hāthī churamun ane ghāsane judā pāḍayā vinā ja bhegā ja khāy chhe tem gnānasvarūpī ātmā ane gneyone bheḷaseḷ karī ā badhun hun chhun em anubhave chhe te badhā hāthīnī jem ḍhor jevā chhe. loko māṅgalikamān bole kharā ke-chattāri maṅgalam-arihantā maṅgalam, siddhā maṅgalam, sāhū maṅgalam, kevalī paṇṇatto dhammo maṅgalam- paṇ e bole eṭalun. pūchho ke kevaḷīe kahelo dharma shun? to kāī khabar na maḷe. (em ke e to kevaḷī jāṇe.) ātmā gnānasvarūpī chhe, te potānā gnānasvarūpe-tatpaṇe pariṇame ane gneyasvarūpe- atatpaṇe na pariṇame tene dharma kahyo chhe. paṇ loko to vrat karo, ne tap karo, ne bhakti karo ne dānamān pāñch-pachīs lākh kharcha karo eṭale thaī gayo dharma -em māne chhe. paṇ bāpu! e to badhā rāganā prakār paragney chhe. parathī-rāgathī lābh-dharma mānīne tun paranun ācharaṇ kare e to bāpu! tārī ḍhor jevī svachchhand cheṣhṭā chhe. kahyun ne ahīn ke-evā jīvo ḍhoranī jem svachchhandapaṇe cheṣhṭā kare chhe. ā to bhāī! thoḍā shabdo ghaṇā gambhīr arthathī bharelā chhe.
ahā! pote svasvarūpathī tat ne parathī atat chhe chhatān parathī-paisāthī, dhan- sampatti-jar-javāharathī, sharīrathī, indriyathī ne viṣhayothī mane ṭhīk chhe, ānand chhe em mānanārā bahirātmā pashu jevā nijānandasvarūpane bhūlīne svachchhande agnānanun ācharaṇ kare chhe. teo mithyādraṣhṭi rahyā thakā duḥkhamay chār gatimān paribhramaṇ karyā ja kare chhe.
have kahe chhe– ‘पुनः’ ane ‘स्याद्वाददर्शी’ syādvādadarshī to (syādvādano dekhanār to), ‘यत् तत् तत् पररूपतः न तत् इति’ je tat chhe te pararūpathī tat nathī (arthāt darek tattvane svarūpathī tatpaṇun hovā chhatān pararūpathī atatpaṇun chhe) em mānato hovāthī, ‘विश्वात् भिन्नम् अविश्व–विश्वघटितं’ vishvathī bhinna evā ane vishvathī (-vishvanā nimittathī) rachāyelun hovā chhatān vishvarūp nahi evā (arthāt samasta gney vastuonā ākāre thavā chhatān samasta gneyavastuthī bhinna evā) ‘तस्य स्वतत्त्वं स्पृशेत्’ potānā nijatattvane sparshe chhe-anubhave chhe.
ahā! syādvād vaḍe vastune dekhanār syādvādadarshī-dharmī to...... , vastune kevī dekhe chhe? ke hun to potānā gnān ne ānandasvarūpathī tat chhun, ne parathī atat
PDF/HTML Page 3862 of 4199
single page version
chhun. parathī hun nathī māṭe mārān gnān, darshan, sukh, samakit, shānti svamān svathī thāy, parathī na thāy. lyo, āvī vastu dekhe te ḍāhyo-vichakṣhaṇ puruṣh chhe. bākī duniyānān kām karanārā, duniyāno uddhār karavā nīkaḷelā duniyānā (kahevātā) ḍāhyā to duniyāmān rakhaḍavā kyāy ūṇḍā (narakādimān) jashe. te ḍāhyā nathī bhāī! te to mūḍh, pāgal chhe. temane ahīn kaḷashamān pashu kahyā chhe. ā to jene andar ātmagnān thayun chhe te ḍāhyā chhe, kemake te phāyā (phāvyā) chhe, te tarī jashe. samajāy chhe kāī...?
ahā! māro chaitanyamahāprabhu mārā svarūpathī-gnānasvarūpathī tat chhe, ne parathī atat chhe. bhale gneyanun gnān thāy, paṇ e gneyanun gnān nathī, gnānanun ja gnān chhe. ām sva-rūpathī tatpaṇun ne pararūpathī atatpaṇun mānato hovāthī, syādvādī, gneyonun gnān- jāṇavāpaṇun thavā kāḷe, gnānanī rachanā potāthī thaī chhe em jāṇato vishvarūp nahi evā nijatattvane anubhave chhe. jeṭalun vishva chhe tenun ahīn gnān thāy e to ātmāno nij svabhāv chhe. ‘vishvathī bhinna evā ane vishvathī rachāyelun hovā chhatān vishvarūp nahi evā potānā nijatattvane anubhave chhe’ -eṭale shun? ke nij gnāyak tattva chhe te vishvathī bhinna ja chhe; ane vishvane jāṇavārūp enī gnānadashā thaī temān vishva nimitta chhe tethī te vishvathī rachāyelun hovā chhatān gnān gnānarūp ja chhe, vishvarūp thayun nathī. lyo, āvun jāṇato syādvādī vishvarūp nahi evā nijatattvane anubhave chhe. vishvane jāṇe chhe, chhatān vishvarūpe thato nathī. vyavahār jāṇelo prayojanavān chhe em āvyun ne 12 mī gāthāmān? lyo, e ā vāt ahīn chhe. ahā! āvī yathārtha draṣhṭi jene thāy chhe te sva-āshrayamān jaī sansār tarī jāy chhe ne pūrṇānandane pāme chhe. ā dharma ne dharmanun phaḷ chhe.
‘ekāntavādī em māne chhe ke -vishva (-samasta vastuo) gnānarūp arthāt potārūp chhe. ā rīte potāne ane vishvane abhinna mānīne, potāne vishvamay mānīne, ekāntavādī, ḍhoranī jem hey-upādeyanā vivek vinā sarvatra svachchhandapaṇe pravarte chhe.’
joyun? ekāntavādī, gnānamān paragney dekhīne, ā paragney na hoy to mārun gnān kem hoy? -em vichārato-mānato thako paragneyorūp-vishvarūp kare chhe. bhagavān ātmā svabhāvathī gnānānandasvarūp hovā chhatān rāgādi paravastu sāthe ekapaṇun mānato potāne vishvamay -sarvarūp mānī ekāntī ḍhoranī jem hey-upādeyanā vivek vinā sarvatra svachchhandapaṇe pravarte chhe. nimittathī-parathī mārāmān kārya thāy, ne shubharāgathī dharma thāy em mānanār, ā rāgādi par hey chhe, ne nij gnāyakatattva ek upādey chhe-evā hey-upādeyanā vivek vinā svachchhandapaṇe rāgādinā ja ācharaṇarūp pravarte chhe. te apār ghor sansāramān paribhrame chhe. parantu.....
PDF/HTML Page 3863 of 4199
single page version
‘syādvādī to em māne chhe ke-je vastu potānā svarūpathī tatsvarūp chhe, te ja vastu paranā svarūpathī atatsvarūp chhe; māṭe gnān potānā svarūpathī tatsvarūp chhe, parantu paragneyanā svarūpathī atatsvarūp chhe arthāt paragneyonā ākāre thavā chhatān temanāthī bhinna chhe.’
joyun? hun potāthī-nijagnānasvarūpathī tat chhun, ne puṇya-pāpanā pariṇāmathī ke vyavahāranā vikalpathī atat chhun -em gnānī jāṇe chhe; ane em jāṇato thako paragneyothī bhinna nij gnānatattvane ekane sparshe chhe-anubhave chhe. have parathī-nimittathī thāy ne vyavahārathī thāy -evā valaṇamān ne valaṇamān eṇe āvī antaramān vāt kadī ruchithī sāmbhaḷī nathī; bahāramān santuṣhṭa thaīne beṭho chhe, paṇ bāpu! ā ja mārag chhe, ne ā ja rīt chhe.
ahīn pahelā bhaṅgamān potāthī eṭale potānā dravya-guṇ-paryāyathī tat chhe em siddha karyun, ne ā bījā bhaṅgamān parathī atat chhe, parathī nathī em siddha karyun. gnānī dharmātmā, hun parathī nathī em parathī vimukh thaī svasvarūpanā āshraye pravarte chhe ne e rīte nirmaḷ antaraṅg gnān-shraddhān-ācharaṇane prāpta thaī nirākuḷ ānandane anubhave chhe. āvī vāt chhe.
ā pramāṇe pararūpathī atatpaṇāno bhaṅg kahyo.
have trījā bhaṅganā kaḷasharūpe kāvya kahevāmān āve chheḥ-
‘पशुः’ pashu arthāt sarvathā ekāntavādī agnānī, ‘बाह्य–अर्थ–ग्रहणस्वभाव– भरतः’ bāhya padārthone grahaṇ karavānā (gnānanā) svabhāvanī atishayatāne līdhe, ‘विष्वग्–विचित्र–उल्लसत्–ज्ञेयाकार–विशीर्ण–शक्तिः’ chāre taraph (sarvatra) pragaṭ thatā anek prakāranā gneyākārothī jenī shakti vishīrṇa thaī gaī chhe evo thaīne (arthāt anek gneyonā ākāro gnānamān jaṇātān gnānanī shaktine chhinnabhinna-khaṇḍakhaṇḍarūp-thaī jatī mānīne) ‘अभितः त्रुटयन्’ samastapaṇe tūṭī jato thako (arthāt khaṇḍakhaṇḍarūp anekarūp -thaī jato thako) ‘नश्यति’ nāsh pāme chhe;......
joyun? je mithyātvathī bandhāy chhe tene ahīn pashu kahīne bolāvyo chhe. ekāntavādī agnānī pashu chhe, kemake te mithyābhāvayukta hovāthī bandhāy chhe. kevī rīte? potānī gnānanī paryāyamān anekapaṇun-anek gneyākāro jaṇātān jāṇe hun anek thaī gayo em mānato agnānī potānā svarūpanī astino-hovāpaṇāno nāsh kare chhe, arthāt te mithyābhāvathī bandhāy chhe. ek samayanī gnānanī paryāyamān chhae dravyonā dravya-
PDF/HTML Page 3864 of 4199
single page version
guṇ-paryāyone jāṇavāno ātmāno svabhāv chhe. parantu agnānī māne chhe ke anek prakāranā gneyākārothī mārī gnānashakti khaṇḍit-chhinnabhinna thaī gaī, mārāmān ekapaṇun nā rahyun. kharekhar to vastu je ekasvarūp chhe te ja anekasvarūp chhe. paryāyamān anekapaṇun hovā chhatān dravyanā ekapaṇāne kāī āñch āvī nathī. parantu ekānte ekapaṇun īchchhanārane ā vibhram thaī gayo chhe ke hun anek thaī gayo; are! ā anekapaṇun kyāthī? gnānamān anekapaṇun jaṇāy e hun nahi, e mārī chīj nahi. em anekapaṇāthī potānī gnānashakti khaṇḍakhaṇḍarūp thaī jatī mānīne, samastapaṇe tūṭī jato thako, arthāt ekapaṇun to prāpta thayun nahi ane anekane jāṇavānun pariṇaman joī pote khaṇḍakhaṇḍ thaī gayo em mānato thako, anekapaṇāno inkār karī potānī sattāno nāsh kare chhe; arthāt mithyātvabhāve pariṇame chhe.
ahā! draṣhṭinā viṣhayabhūt evo je ekarūp svabhāv-tenī prāpti-teno āshray to paryāyamān hoy chhe. have je vastunā paryāyane ne paryāyanā svabhāvane ja ekānte svīkārato nathī ene yathārtha draṣhṭi-samyak draṣhṭi kem hoy? hotī nathī. vastu to bāpu! dravyaparyāyarūp chhe, dravyapaṇe paṇ chhe ne paryāyapaṇe paṇ chhe. dravyapaṇe je ek chhe, te ja paryāyathī anek chhe. ekānte dravyarūp-ekarūp ja vastu chhe em nathī. parantu ekāntavādī ekānte ekapaṇun gotīne paryāyane chhoḍī de chhe, ne e rīte te potānā sattvano ja nāsh kare chhe. samajāṇun kāī....?
have kahe chhe- ‘अनेकान्तवित्’ ane anekāntano jāṇanār to, ‘सदा अपि उदितया एक–द्रव्यतया’ sadāy udit (-prakāshamān) ek dravyapaṇāne līdhe ‘भेदभ्रमं ध्वंसयन्’ bhedanā bhramane naṣhṭa karato thako (arthāt gneyonā bhede gnānamān sarvathā bhed paḍī jāy chhe evā bhramano nāsh karato thako) ‘एकम् अबाधित–अनुभवनं ज्ञानं’ je ek chhe (-sarvathā anek nathī.) ane jenun anubhavan nirbādh chhe evā gnānane ‘पश्यति’ dekhe chhe-anubhave chhe.
shun kīdhun? vastunā anant dharmone yathāvat jāṇanār syādvādī samyagdraṣhṭi to, paryāyamān anekane jāṇavāpaṇun bhale ho, hun to nitya udayamān akhaṇḍ ekadravyapaṇāne līdhe ek chhun. paryāyamān anekane jāṇavāpaṇun chhe ey māro svabhāv chhe. paṇ tethī sadāy prakāshamān ekarūp dravyasvabhāvane shun chhe? e to ek akhaṇḍit ja chhe. ahā! ām gneyonā bhedothī gnānamān-vastumān bhed-khaṇḍ paḍī gayo evā bhramano nāsh karato thako, anekapaṇāne gauṇ karato, te nirbādhapaṇe ek gnānasvarūpane dekhe chhe- anubhave chhe. lyo, ānun nām dharma chhe. ā sivāy badhun thothe-thothān chhe. samajāṇun kāī......?
PDF/HTML Page 3865 of 4199
single page version
‘gnān chhe te gneyonā ākāre pariṇamavāthī anek dekhāy chhe, tethī sarvathā ekāntavādī te gnānane sarvathā anek-khaṇḍakhaṇḍarūp -dekhato thako gnānamay evā potāno nāsh kare chhe.’
ahā! paryāyamān anek gneyākāro joīne, ekāntavādīne vastupaṇe andar ekalo hun akhaṇḍānand-nityānand-gnānānand prabhu chhun em ene potānun ekapaṇun besatun nathī. jāṇe sarvathā hun khaṇḍakhaṇḍ thaī gayo em dekhato thako te gnānamay evā potāno nāsh kare chhe.
‘ane syādvādī to gnānane, gneyākār thavā chhatān, sadā udayamān dravyapaṇā vaḍe ek dekhe chhe.’
ahā! syādvādī -gnānī puruṣh to, anek gneyākārone jāṇavārūp paryāyane gauṇ karīne, sadā udayamān dravyapaṇā vaḍe gnānane ek dekhe chhe, ek gnānasvarūpane dekhe chhe- anubhave chhe. vastupaṇe hun ā ek chhun em anubhave chhe. samajāṇun kāī....?
ā pramāṇe ekapaṇāno bhaṅg kahyo.
have chothā bhaṅganā kaḷasharūpe kāvya kahevāmān āve chheḥ-
‘पशुः’ pashu arthāt sarvathā ekāntavādī agnānī, ‘ज्ञेयाकार–कलङ्क–मेचक–चिति प्रक्षालनं कल्पयन्’ gneyākārorūpī kalaṅkathī (anekākārarūp) malin evā chetanamān prakṣhālan kalpato thako (arthāt chetananī anekākārarūp malinatāne dhoī nākhavānun kalpato thako), ‘एकाकार–चिकीर्षया स्फुटम् अपि ज्ञानं न इच्छति’ ekākār karavānī īchchhāthī gnānane-jo ke te gnān anekākārapaṇe pragaṭ chhe to paṇ -ichchhato nathī (arthāt gnānane sarvathā ekākār mānīne gnānano abhāv kare chhe);......
ā potāne sarvathā ekapaṇun māne ne paryāyathī anekapaṇun chhe te svīkāre nahi te pashu-ekāntavādī agnānī chhe em kahe chhe. ahāhā....! vastu to sahaj ja dravyaparyāyarūp chhe. dravyarūpathī ekapaṇun ne paryāyathī anekapaṇun e vastugat svabhāv chhe. je apekṣhā ek chhe te apekṣhā anek chhe em nahi, tathā je apekṣhā anek chhe te apekṣhā ek chhe em nahi. trikāḷī dhruv dravyasvabhāvathī ātmā ek chhe, ane temān anantaguṇ ne prati samay tenī anant paryāy chhe, gnānamān te jaṇāy paṇ chhe-e apekṣhā -paryāy apekṣhā te anek chhe. parantu agnānī, tenī gnānanī paryāyamān je anek paragneyo jaṇāy chhe tene kalaṅk mānī kāḍhī nākhavā īchchhe chhe. gnānamān jaṇātā gneyākārono nāsh karavā māge chhe.
PDF/HTML Page 3866 of 4199
single page version
juo, arisāmān sāme kolaso hoy to kolaso jaṇāy, ane sāme vīñchhī hoy to vīñchhī jaṇāy. parantu tyān arisāmān je jaṇāy chhe te (kharekhar) kolaso ke vīñchhī nathī, e to arisānī ja avasthā chhe. have te avasthāmānthī kolaso ne vīñchhī kāḍhī nākhavā māge to arisānī avasthāno ja nāsh thaī jāy, ane tem thatān arisāno nāsh thaī jāy. tem ā ātmā chaitanya-ariso chhe. te dravyarūpathī kāyam ekarūp rahīne, tenī ek samayanī gnānanī paryāy, paragneyone aḍayā vinā ja, teno āshray līdhā vinā ja anek gneyone jāṇavāpaṇe thāy chhe. sāme paragneyo chhe māṭe gneyākāre enun gnān thāy chhe em nathī; e to enī gnānanī paryāyano evaḍo svabhāv chhe ke anantā gneyākāronā gnānanun pariṇaman potānun potāmān potāthī thāy chhe. agnānī tene kalaṅk mānī dhoī nākhavā māge chhe. te vichāre chhe-hun to ekarūp chhun, temān ā anekatā kevī? ā gnānanī dashāmān paramāṇu ne nigodādi bījā jīvo jaṇāy chhe te shun? ā to kalaṅk chhe. em mānī te gneyākārone dūr karavānī īchchhā vaḍe te potānī sattāno nāsh kare chhe; ahā! anantanā jāṇavāpaṇe pariṇamavun e potānī paryāyano sahaj bhāv chhe em te jāṇato nathī!
ā to dhīrānān kām bāpu! dharma kāī bahāramān bharyo nathī ke bahārathī maḷī jāy.
prashnaḥ– paṇ āp dharma kem thāy enī vāt karone? ā badhun shun māṇḍayun chhe? uttaraḥ– ā dharmanī (vāt) to māṇḍī chhe bhāī! dharma karanāro, enun hovāpaṇun, enun dravya, enun kṣhetra, eno kāḷ (paryāy) ane enā bhāv-svabhāv-ītyādinun shun svarūp chhe e to nakkī karīsh ke nahi? em ne em dharma kyān thashe bhāī! konā āshraye dharma thāy e jāṇyā vinā dharma kem pragaṭ karīsh? ā dayā-dān ne bhakti-pūjānā pariṇām e kāī dharma nathī, e to badho vikalpa-rāg chhe. svanā āshrayamān gayā vinā bhavano abhāv karavānā bījarūp samyagdarshan traṇakāḷamān thatun nathī.
dharmanā svarūpanī bhāī! tane khabar nathī. samyagdarshan-gnān-chāritrarūp je nirmaḷ ratnatray jene nishchay mokṣhamārga kahīe te dharma chhe. aṣhṭapāhuḍamān tene ‘akṣhay amey’ kahyo chhe. ahā! shuddha ek gnāyakanā avalambane pragaṭ thayelī dharmanī paryāyane kadī nāsh na thāy tevī akṣhay ane anant sāmarthyavāḷī kahī chhe. ahā! ekarūp gnāyakanun jemān gnān thayun tene ‘akṣhay amev’ kahī, kemake te paryāyamān anantane jāṇavānī tākāt potāthī ja chhe. tevī rīte ek shuddha gnāyakanun jemān shraddhān thayun te paryāy paṇ ‘akṣhay amey’ chhe, kemake anantane shraddhavānī (nishchayathī anant sāmarthyavān evā potāne) shraddhavānī enī tākāt potāne laīne chhe. tevī rīte chāritranī, ānandanī, vīryanī paryāy ‘akṣhay amey’ chhe. akṣhay anant sāmarthyavāḷā ātmatattvano, shuddha ek gnāyakano āshray kare chhe tethī te paryāyone paṇ ‘akṣhay amey’ kahī chhe. ām anant
PDF/HTML Page 3867 of 4199
single page version
guṇanī ek samayamān anant paryāy akṣhay amey chhe. ahāhā....! jem vastu trikāḷī shuddha gnāyak tattva akṣhay amey chhe tem tenā āshraye pragaṭ thayelī (nirmaḷ) paryāyo akṣhay amey chhe. lyo, āvo (alaukik) dharma! are! lokone rāgathī dharma manāvavo chhe! paṇ rāgane to parano āshray chhe, ne te vaḍe to bandhan ja thāy chhe. enāthī dharma kem thāy?
ahīn kahe chhe- agnānī ekākāranī īchchhāthī gnānane-jo ke te gnān anekākārapaṇe pragaṭ chhe-to paṇ ichchhato nathī, arthāt gnānane sarvathā ekākār mānīne, anekākāre thayelā gnānanā īnkār dvārā te gnānano -potāno abhāv kare chhe. shun kīdhun? vastupaṇe anantaguṇanun ekarūp pote hovā chhatān ek samayamān anantaguṇanī anant paryāyo chhe, ane te ek ek paryāyamān anantatā chhe. gnānanī ek paryāyamān rāgathī māṇḍī ākhun vishva gneyapaṇe-nimittapaṇe chhe. āvun vastunun svarūp chhe tene nahi mānatān, ekānte ekapaṇāne ja ichchhato te anantapaṇāne toḍī nākhe chhe. tyān anantapaṇāne kalaṅk mānīne anantapaṇāne kāḍhavā jatān potānī paryāyanā nāsh dvārā dravyano nāsh kare chhe. eṭale shun? ke enī paryāyamān dravyanun yathārtha svarūp hāth āvatun nathī.
ekane lakṣhamān lenār to anantane jāṇavāvāḷī paryāy chhe. paṇ anantane jāṇe e to kalaṅk thaī gayun em jāṇī paryāyane chhoḍī de chhe. tene potānun ekākār dravya paṇ chhūṭī jāy chhe, hāth lāgatun nathī. ām agnānī potāne sarvathā ekākār mānīne gnānano- potāno abhāv kare chhe. samajāṇun kāī.....?
have kahe chhe– ‘अनेकान्तवित्’ ane anekāntano jāṇanār to, ‘पर्यायैः तद्– अनेकतां परिमृशन’ paryāyothī gnānanī anekatā jāṇato (anubhavato) thako, ‘वैचिक्र्ये अपि अविचित्रतां उपगतं ज्ञानं’ vichitra chhatān avichitratāne prāpta (arthāt anekarūp chhatān ekarūp) evā gnānane ‘स्वतः क्षालितं’ svataḥ kṣhālit (svayamev dhoyelun-shuddha) ‘पश्यति’ anubhave chhe.
shun kahe chhe? ke ek paṇ chhun, anek paṇ chhun- em syādvād vaḍe vastunā svarūpano jāṇanār anekāntavādī to paryāyothī gnānanī anekatā jāṇato thako arthāt ek samayamān anantaguṇanī anantaparyāy, ane ek ek paryāyamān anantī tākāt-em jāṇato thako, anekarūp chhatān hun dravyarūpathī ekarūp ja chhun em jāṇī ekarūp evā gnānane svataḥkṣhālit-svataḥ shuddha jāṇī ekane shuddhane anubhave chhe. ā anekapaṇānun gnān chhe te kalaṅk chhe, malinatā chhe em syādvādī mānato nathī, kemake anantane jāṇavun e to sahaj vastusvabhāv chhe. e to ene gauṇ karī sahaj shuddha vastune-ekane
PDF/HTML Page 3868 of 4199
single page version
antaraṅgamān anubhave chhe. bhāī! āmān to mithyādarshanano nāsh thaī dharma-samyagdarshan ādi-kem thāy enī vāt chhe. lyo.
‘ekāntavādī gneyākārarūp (anekākārarūp) gnānane malin jāṇī, tene dhoīne- temānthī gneyākāro dūr karīne, gnānane gneyākāro rahit ek-ākārarūp karavā ichchhato thako gnānano nāsh kare chhe;.....’
ahā! potānun je ṭakatun tattva te paryāyamān anant gneyākārone jāṇavāpaṇe thayun chhe te eno-paryāyano svabhāv chhe em na mānatān, e kalaṅk thaī gayun em mānī gnānane gneyākāro rahit ek ākārarūp karavā īchchhato thako te paryāyano nāsh kare chhe, ane e rīte potāno nāsh kare chhe.
‘ane anekāntī to satyārtha vastusvabhāvane jāṇato hovāthī, gnānane svarūpathī ja anekākārapaṇun māne chhe.’
shun kīdhun? anantane jāṇavun e to vastuno-paryāyano svabhāv chhe. ā rīte gnānane svarūpathī ja anekākārapaṇun chhe tyān malinatā kevī? gnānamān anantu jaṇāy e to gnānanī nirmaḷatā chhe. kevaḷagnānamān jaṇāy chhe ke nahi? ahīn mati-shrutagnānanī paryāyamān anantu jaṇāy chhe em līdhun chhe. paryāyamān anantu jaṇāy chhatān paryāy to ek gnānarūp ja chhe, gneyarūp thatī nathī, ane vastupaṇe to hun ek ja chhun em anekāntī vastune-gnānane samyak prakāre jāṇe-anubhave chhe.
ā pramāṇe anekapaṇāno bhaṅg kahyo.
have pāñchamā bhaṅganā kaḷasharūpe kāvya kahevāmān āve chheḥ-
‘पशुः’ pashu arthāt sarvathā ekāntavādī agnānī, ‘प्रत्यक्ष–आलिखित–स्फुट– स्थिर–परद्रव्य–अस्तिता–वञ्चितः’ pratyakṣha ālikhit evān pragaṭ (-sthūl) ane sthir (-nishchaḷ) paradravyonā astitvathī ṭhagāyo thako, ‘स्वद्रव्य–अनवलोकनेन परितः शून्यः’ svadravyane (-ātmadravyanā astitvane) nahi dekhato hovāthī samastapaṇe shūnya thayo thako ‘नश्यति’ nāsh pāme chhe;......
shun kīdhun ā? ke sharīr, indriy, strī-putra ādi paradravyo vaḍe mane ṭhīk chhe em mānanārā badhā mūḍh, pashu jevā chhe. are bhāī! e strī-putra ādi chījo thoḍā
PDF/HTML Page 3869 of 4199
single page version
hā, paṇ koīne pati-patnī be ja hoy ne patnī marī jāy to pati ekalo paḍī jāy ke nahi?
ātmā to sadāy ekalo ja chhe bhāī! patnīthī ten ṭhīkapaṇun mānyun chhe e ja tārun pāgalapaṇun chhe. shun thāy? have pote koṇ chhe enī khabar na maḷe ne em ne em pāgalanī jem jindagī pūrī thaī jāy!
ahīn kahe chhe- agnānī pratyakṣha ālikhit evān pragaṭ-sthūl ane sthir-nishchal paradravyonā astitvathī ṭhagāyo thako..... , juo, indriy (āṅkh vagere) vaḍe sharīr, strī, dīkarā, dīkarī ītyādine sāme pratyakṣha dekhīne ene laīne hun chhun, enāthī mane ṭhīk chhe-em je māne chhe te, kahe chhe, ṭhagāī gayo chhe. ā sharīr ṭhīk-nirogī hoy, patnī-dīkarā-dīkarī sevā karatān hoy, rahevā makān anukūḷ hoy, khāvā-pīvānī sāmagrī bharapur hoy, ne mitro-sāthīo khabar pūchhanārā hoy eṭale mane ṭhīk paḍe chhe em mānanār parathī ṭhagāī gayo chhe. ane enā vinā mane ṭhīk nathī em mānanār paṇ ṭhagāī gayā chhe. ahā! āvā badhā paranā hovāpaṇāthī potānun hovāpaṇun māne chhe ne? vaḷī teo te paradravyone thoḍo kāḷ sthir dekhīne sthir māne chhe ne? ahā! teo mohavash ṭhagāī gayā chhe. kem? kemake paradravyo kadī nij ātmarūp thaī shakatā nathī ne teo paryāyapaṇe sthir paṇ nathī. temano sanyog rahyā ja karashe evā teo sthir nathī. samajāṇun kāī....?
ahā! atīndriy pratyakṣha evun je potānun avyakta (indriy-apratyakṣha) ātmadravya- trikāḷ gnānānandamay-tene agnānī mānato nathī, tene jāṇavā-dekhavānī kadī darakār paṇ karato nathī. ām potānā ātmadravyanā astitvane nahi dekhato, samastapaṇe shūnya thayo thako, je bāhya chījone jāṇe chhe te ja hun chhun em māne chhe. shrīmade kahyun chhe ne ke-
jāṇanārane mān nahi, kahie kevun gnān?
ahā! jāṇanāranī hayātīmān-gnānabhūmikāmān ā badhī bāhya chījo dekhīne, ā jāṇanāro te hun chhun em na mānatān, ā bāhya chījo te hun chhun em mānīne, pote shūnya- abhāvarūp thayo thako agnānī potāno nāsh kare chhe. aho! mohano koī gajab mahimā chhe. ākhun jagat mohathī mūrchchhā pāmī ṭhagāī rahyun chhe. āchāryadeve ākhā jagatano chitār khaḍo karyo chhe.
PDF/HTML Page 3870 of 4199
single page version
koīne chālīs varṣhanī ummare patnī marī jāy eṭale khūb shokātur ne vyagra thāy. pachhī vichār kare ke ānā karatān das varas pahelān marī gaī hot to sārun; em ke tyāre bījī to paraṇī shakāt. juo, ā pahelān to strīne mārī, mārī em kahīne tūṭī jato hato, ne have kahe chhe-das varṣha pahelān marī hot to sārun. juo, ā sansāranī vichitratā! badhā āvā ne āvā mūḍh bhegā thayā chhe. e to niyamasāramān ek kaḷashamān āvyun chhe ke -mā, bāp, strī, dīkarā-dīkarī, kuṭumb-parivār ītyādi badhān dhutārānī ṭoḷī chhe. peṭ bharavā badhān bhegān thayān chhe; anukūḷ hoy tyānsudhī sāth āpe, bākī koī sāmuny nā jue. ā jotā nathī? gharamān pa0 varasanī bā hoy ne bimār paḍe, lakavo paḍī jāy ne bimārī lambāy, gharamān kāī kāmanā na rahe eṭale koī sāmuny nā jue; badhān em ja vichāravā lāgī jāy ke bā kyāre mare. lyo, bā, bā, bā em bāne joīne harakh karanārān have vichāre chhe ke bā kyāre mare? ā to badhun joyun chhe bāpu! badhān svārthanā pūtaḷān chhe bhāī! ahīn kahe chhe- paradravyothī mane ṭhīk chhe (vā enā abhāvamān ṭhīk nathī) em mānanārā ṭhagāī gayā chhe; kemake paradravya ā jīvasvarūp paṇ nathī, ne sanyogathī sthir paṇ nathī.
ahā! potānī chaitanyavastu potāthī-svadravyathī chhe enā bhān vinā svadravyane nahi dekhato parane laīne mane ṭhīk paḍe chhe, parathī mārun hovāpaṇun chhe em agnānī māne chhe. hun svadravyathī sampūrṇa chhun em jāṇavā-anubhavavāne badale, paravastuo hoy to bharelo dekhāun em mānīne agnānī potānā bhāvathī khālī-shūnya thayo thako potānī anādianant nitya svadravyarūp chaitanyasattāno nāsh kare chhe. vāstavamān te svadravyanun khūn karanāro khūnī chhe. samajāṇun kāī.....? have kahe chhe-
‘स्याद्वादी तु’ ane syādvādī to, ‘स्वद्रव्य–अस्तितया निपुणं निरूप्य’ ātmāne svadravyane astipaṇe nipuṇ rīte avalokato hovāthī, ‘सद्यः समुन्मज्जता विशुद्ध–बोध– महसा पूर्णः भवन्’ tatkāḷ pragaṭ thatā vishuddha gnānaprakāsh vaḍe pūrṇa thato thako ‘जीवति’ jīve chhe-nāsh pāmato nathī.
ahāhā....! kahe chhe-dharmī-syādvādī to shuddha chaitanyasattāmay svadravyathī hun sat chhun em nipuṇapaṇe ātmāne avaloke chhe. ahā! astipaṇe hun pūrṇa chhun em jyān andaramān potānā gnān-shraddhānamān svīkār thayo ke tatkāḷ andar astimānthī gnān uchhaḷyun, ne te gnānanī dashāmān bhās thayo ke-aho! ā pūrṇa gnānaghanavastu hun mārāthī ja astirūp chhun. ām tatkāḷ pragaṭ thatā vishuddha gnānaprakāsh vaḍe pūrṇa thato thako syādvādī jīve chhe arthāt potānun jevun satyārtha jīvan chhe tene jīvatun rākhe chhe, nirākuḷ ānandathī dhabakatun rākhe chhe.
PDF/HTML Page 3871 of 4199
single page version
hun parane laīne chhun, par vaḍe mārun sattva chhe-em mānīne agnānī potānā trikāḷī svatattvano shraddhānamān nāsh kare chhe, jyāre dharmī puruṣh, potānā gnānaghanasvarūp pūrṇa dravyane svapaṇe astirūp svīkārīne ātmāne jevo chhe tevo jīvato-ṭakato rākhe chhe. āvo mārag! ā to ekalo nyāyano mārga bāpā! are! eṇe andar ūṇḍā utarīne koīdi’ vichār ja karyo nathī; bahāramān -strī-putra-parivār, bāg-baṅgalā, dhan ne parijan ītyādimān-rokāīne ke kriyākāṇḍamān rokāīne e potānā chaitanyanā sattvarūp svadravyane bhūlī gayo chhe, jāṇe shūnya thaī gayo chhe.
syādvādī, hun svadravyapaṇe sat chhun em potāne nipuṇapaṇe avaloke chhe eṭale shun? ke hun ek gnāyakabhāvamātra chhun em potāne abhedapaṇe anubhave chhe. hun ane gnāyakabhāv em bhed paṇ emān raheto nathī; abhed tanmātra vastuno anubhav chhe āvī jhīṇī vāt!
samayasār kaḷashaṭīkāmān ā kaḷashanā arthamān visheṣh sūkṣhmatāthī vāt karī chhe. tyān nirvikalpamātra abhed vastu jemān guṇabhed paṇ nahi tene svadravya kahyun chhe, ādhāramātra vastuno pradesh arthāt asaṅkhya pradeshī hovā chhatān evā bhedathī rahit ekakṣhetra tene svakṣhetra kahyun chhe, vastumātranī mūḷ avasthā-ākhī trikāḷasthit ek vastu tene svakāḷ kahyo chhe ane vastunī mūḷanī sahaj shakti tene sva-bhāv kahyo chhe.
vaḷī tyān ja savikalpa bhedakalpanā karavī arthāt akhaṇḍ ek dravyarūp vastumān ā guṇ ne ā guṇī em bhed pāḍavo tene paradravya kahyun chhe. shun kīdhun? ā sharīrādi paradravya to paradravya chhe, ahīn to ek ja chījamān bhedakalpanā karavī tene paradravya kahyun chhe. vastuno ādhārabhūt pradesh-temān savikalpa bhedakalpanāthī ā asaṅkhyāt pradesh em bhedane lakṣhamān levun te parakṣhetra thaī gayun. pañchāstikāyamān asaṅkhya pradeshī ātmāne asaṅkhya pradesh hovā chhatān ekapradeshī kahyo chhe, kemake asaṅkhya pradesh abhed ekavastupaṇe rahelā chhe. tene asaṅkhya pradeshano bhed pāḍī samajavun te parakṣhetra chhe. dravyanī mūḷ nirvikalpa dashā arthāt ekarūp trikāḷī vastu te svakāḷ, temān ek samayanī avasthāno bhed pāḍavo te parakāḷ chhe. tem dravyanī mūḷanī sahaj shakti te svabhāv, temān ā gnān, ā darshan em bhed pāḍavo te parabhāv chhe.
ṭuṅkamān trikāḷī ekarūp vastu te svadravya, te ja svakṣhetra, te ja svakāḷ ane te ja svabhāv chhe. emān je bhedakalpanā karavāmān āve te paradravya, parakṣhetra, parakāḷ ane parabhāv chhe. ahā! āvī bhedakalpanā rahit abhed ek je svadravya vastu tene syādvādī nipuṇapaṇe avaloke chhe-anubhave chhe. shā vaḍe? nirmaḷ bhedagnānanā prakāsh vaḍe. samajāṇun kāī....? lyo, ā dharma ane ā sāchun jīvan.
PDF/HTML Page 3872 of 4199
single page version
‘ekāntī bāhya paradravyane pratyakṣha dekhī tenun astitva māne chhe, parantu potānā ātmadravyane indriyapratyakṣha nahi dekhato hovāthī tene shūnya mānī ātmāno nāsh kare chhe.’
juo, ā sharīr, indriy, vāṇī, strī-kuṭumb parivār ityādi badhun ene indriyo dvārā pratyakṣha jaṇāy chhe tethī tenī hayātī māne chhe. karma ene pratyakṣha nathī dekhātān. chhatān enun phaḷ je anukūḷ-pratikūḷ sanyogo te tene dekhāy chhe tethī karmanun astitva-hovāpaṇun paṇ te svīkāre chhe. paṇ e sarvano jāṇanāro hun e sarvathī nyāro chhun em te svīkārato nathī. ahāhā...! andar ānandanun dhām gnānaghan prabhu pote svapaṇe sat virāje chhe chhatān te īndriyapratyakṣha nathī tethī tene svīkārato nathī. kāī nathī em shūnya mānī agnānī ā rīte potāno nāsh kare chhe. par jīvane koī bachāve ke nāsh kare e to ātmānā adhikāranī vāt nathī, paṇ arere! agnānī prāṇī, andar pūrṇa chaitanyasattāpaṇe svasvarūpe pote virāje chhe topaṇ kāī nathī em potāne shūnya mānī potāno nāsh kare chhe. kevī viḍambanā!
have kahe chhe- ‘syādvādī to gnānarūpī tejathī potānā ātmānun svadravyathī astitva avalokato hovāthī jīve chhe- potāno nāsh karato nathī.’
ahā! dharmī-syādvādī vartamān dashāne antaramān vāḷīne pote ek shuddha chaitanyanī hayātīvāḷun tattva chhe em svīkāre chhe. tethī te jīvit chhe, te potāne āpaghātathī bachāve chhe. parathī-rāgathī hun chhun em mānato agnānī potānā svadravyano ja niṣhedh karīne āpaghāt kare chhe, mithyābhāv vaḍe potāne maraṇatol karī nākhe chhe; jyāre syādvādī nijasvarūpano yathātathya svīkār karīne jivit rahe chhe, nirākuḷ ānandanun jīvan jīve chhe. lyo, āvī vāt chhe.
ā pramāṇe svadravya-apekṣhāthī astitvano (-satpaṇāno) bhaṅg kahyo.
have chhaṭhṭhā bhaṅganā kaḷasharūpe kāvya kahevāmān āve chheḥ-
‘पशुः’ pashu arthāt sarvathā ekāntavādī agnānī, ‘दुर्वासना–वासितः’ durvāsanāthī (-kunayanī vāsanāthī) vāsit thayo thako, ‘पुरुषं सर्वद्रव्यमयं प्रपद्य’ ātmāne sarvadravyamay mānīne, ‘स्वद्रव्य–भ्रमतः परद्रव्येषु किल विश्राम्यति’ (paradravyomān) svadravyanā bhramathī paradravyomān vishrām kare chhe;.....
PDF/HTML Page 3873 of 4199
single page version
ahāhā....! juo, paravastu chhe to hun chhun, paravastu na rahe to hun na rahun-em parathī ja potāne mānavāvāḷā ekāntavādī badhā pashu chhe em kahe chhe. bhāī! ā pashunī vyākhyā! bahu ākarī paṇ ā satya chhe. ahā! āvo ekāntī durvāsanāthī -kunayathī vāsanāthī vāsit chhe. enā chittamān, paravastuthī hun chhun -evā kunayanī gandh garī gaī chhe.
ahā! juo to kharā, sansāramān kevī vichitratā chhe. koī kahe-are, strī marī gaī. have ek kṣhaṇ paṇ kem jīvī shakun? to koī nānā bāḷakanān mā-bāpano viyog thatān lok kahe -are, bichāro nodhāro thaī gayo; to koīnun dhan lūṇṭāī jāy to rokakaḷ kare ke -hāy, hāy! have kem jīvīsh? koī koī to ābarūnā māryā jher khāīne paṇ marī jāy. marīne paṇ ābarū rākhavā māge chhe. lyo. ahā! āvā jīvo badhā ahīn kahe chhe, kunayanī durvāsanāthī vāsit chhe. paradravyathī-paravastuthī mārun jīvan chhe evī durvāsanā emane ghar karī gaī chhe.
tene gnānī puruṣh kahe chhe- are, ā tane shun thaī gayun bhāī? shun tārun hovāpaṇun parane laīne chhe? parathī to tun nāsti chho ne prabhu! tārun chaitanya tattva sadāy nij bhāvathī bhinna ṭakī rahyun chhe ne! tāre parathī shun kām chhe? ā te kevī bhramaṇā ke je tārā nathī tene kalpanā vaḍe-kalpitapaṇe tārā māne chhe? durvāsanāthī dūr thā. jo to kharo, jenā vinā ek kṣhaṇ paṇ nahi jīvāy em mānato hato, enā vinā tāro anantakāḷ vītyo chhe. shrīmadnā ek patramān āve chhe bhāī! ke-vaḷī smaraṇ thāy chhe ke jenā vinā ek paḷ paṇ hun nahi jīvī shakun evā keṭalāk padārtho strī, putra, lakṣhmī vagere te anantavār chhoḍatān teno viyog thayo, anantakāḷ paṇ thaī gayo viyogano..... ityādi. matalab ke īṣhṭanā virahapūrvak anantakāḷ ātmāno gayo chhe. ane sanyogakāḷamān paṇ e chīj tārī kyān chhe? enā vinā ja tun ṭakī rahyo chho.
bihāraprāntanī ek banelī ghaṭanā chhe. tyān ek karoḍapati sheṭh hatā. ek divas bahār ghoḍāgāḍīmān besīne pharavā gayelā. tyān eṭalāmān bhūkamp thayo. temān tenī strī, chhokarān, kuṭumb, makān, dhan-sampatti badhun ja jamīnadosta thaī daṭāī gayun. phakta pote jīvatā rahī gayā. pachhī vilāp karī te kahe-are! mārun badhun ja gayun! tene gnānī kahe chhe- dhīro thā bhāī! tārun kāī ja gayun nathī; tun pūrṇa vignānaghan jevo ne tevo chho. je badhān gayā te tārān hatān ja ke di’ ? jo tārān hoy to tane chhoḍī jāy kem? tārāthī judān paḍe ja kem? māṭe mārān hatā e durvāsanāthī dūr thaī andar tāro ek vignānaghanasvabhāv chhe tenī sambhāḷ kar.
koī to vaḷī amuk sagāvahālān sāro-mīṭho sambandh rākhatān hoy eṭale kahyā
PDF/HTML Page 3874 of 4199
single page version
kare ke-ā to amārā aṅgat māṇas chhe. dhūḷey aṅgat nathī sāmbhaḷane have. jyān padārtho ja bhinna bhinna chhe tyān aṅgat kevā? koī koīne aṅgat nathī.
jem koī tambu bāndhyo hoy ane enī ek khīlī khase to tyān jīvane bhāre uchāṭ-khaḷabhaḷāṭ thaī jāy chhe, tem agnānī, paravastuthī hun chhun evī durvāsanāthī vāsit thayo thako, ātmāne-potāne sarvadravyamay mānīne-sarvadravyo hun ja chhun em mānīne- jagatanī badhī sagavaḍatāo-anukūḷatāomānthī ek jyān ghaṭe tyān hun ghaṭī gayo-khaṇḍakhaṇḍ thaī gayo -em bhāre rokakaḷ karī mūke chhe. strī, putra, dhan, māt, pitā, ityādino viyog thatān agnānī bhāre ākuḷ-vyākuḷ thaī ākranda kare chhe. tene kahīe- bhāī! tun andar gnānānandasvarūp bhagavān chho ne! bhagavān jevo bhagavān andar hovā chhatān ā shun kare chhe? tārāthī judī paḍī e chīj tārī kyāthī āvī? traṇ kāḷamān tārī nathī. mohano dārū pīne ja tun āvī pāgalanī cheṣhṭā kare chhe. paradravyomān tane svadravyano bhram chhe te bhramathī dūr thā; ne svadravyane aṅgīkār kar.
ahīn kahe chhe- pashu-ekāntavādī agnānī ātmāne sarvadravyamay mānīne, svadravyanā bhramathī paradravyomān vishrām kare chhe. māro ādhār paradravyo ja chhe em paradravyomān ja potānun astipaṇun sthāpe chhe. hun paradravyathī asat chhun, paradravyathī nathī, bhinna chhun- em ene besatun nathī. andar durvāsanā ghar karī gaī chhe ne! tethī svadravyanun bhinna astitva ene besatun nathī, paramān ja te ādhār-vishrām shodhe chhe, ane e rīte potāno nāsh kare chhe.
ahā! ekāntavādī agnānī paradravyathī mane lābh thāy evī kunayanī vāsanāthī vāsit chhe. kadāchit kuṭumb-parivār, dhan-lakṣhmī ītyādi chhoḍī de to ā dev-guru- shāstrathī, ā mandir ne ā jinabimbathī mane lābh chhe, enāthī mane gnān thāy chhe em te māne chhe. ā pañchaparameṣhṭhīnī bhaktithī mane lābh-dharma thāy chhe em te māne chhe. are bhāī! e pañchaparameṣhṭhī, e jinabimb ane e dev-guru-shāstra e badhuy paradravya chhe; enāthī tane kem lābh thāy? have āvī vāt ene ākarī paḍe chhe. shun thāy?
dev-guru-shāstra sāchun gnān thavāmān avashya nimitta hoy chhe, tathāpi e nimittathī ahīn (-ātmāmān) sāchun gnān thaī jāy chhe em nathī. nimitta ho, paṇ nimitta (upādānamān) kāī ja karatun nathī. nimitta (kārya thavāmān) anukūḷ chhe chhatān naimittik bhāvane-anurūpane te kare chhe em nathī. ahīn (ātmāmān) samyagdarshan pragaṭ thāy chhe temān nishchayathī to potānun svadravya ja (svadravyano āshray ja) kāraṇ chhe, ne vyavahāre darshanamohakarmano abhāv temān nimitta chhe. (dev-guru-shāstra bāhya nimitta chhe). have tyān ā anukūḷ nimitta chhe māṭe anurūp paryāy (samyagdarshan) thaī chhe em
PDF/HTML Page 3875 of 4199
single page version
prashnaḥ– shreṇīk rājāno jīv atyāre narakamān chhe. te narak gatinā udayane laīne chhe ke nahi?
uttaraḥ– narakagatinā udayane laīne teo (shreṇīk rājā) narakamān gayā chhe em kahevun te nimittaparak vyavahāranun kathan chhe. vāstavamān em nathī, nishchayathī to pote potānā pariṇāmanī yogyatāthī ja narakamān rahelā chhe, narakagatino uday to nimittamātra chhe. karmanimitta chhe kharun, paṇ enāthī narakamān gayā chhe em nathī. nimitta chhe te anukūḷ chhe, paṇ te anukūḷ (-nimitta) anurūpane (naimittik paryāyane) rachatun nathī.
juo, shāstramān āve chhe ke gnānāvaraṇīy karma chha prakāre bandhāy chhe. te chha prakār je chhe te navān karma bandhāy ene anukūḷ chhe, ane karma bandhāy te naimittik kārya anurūp chhe. tyān anukūḷ (nimitta) chhe te naimittik-anurūpane rachatun nathī. chha prakārathī gnānāvaraṇīy karma bandhāy chhe em nathī. parantu agnānī jyān hoy tyān sarvatra parathī ja kārya thavānun ne parathī ja potāne lābh thavānun māne chhe. ā rīte te potāne sarvadravyamay mānīne svadravyanā bhramathī arthāt hun par vaḍe ja chhun evā bhramathī paradravyomān vishrām kare chhe, andaramān hun parathī bhinna gnānānandasvarūp bhagavān chhun em tenun lakṣha thatun nathī. kharekhar to svadravyanī apekṣhā paradravya adravya chhe arthāt kāī nathī, paṇ āṇe (agnānīe) to paradravyamān svadravyano bhram karī potāne adravya (kāī nahi, shūnya) karī nākhyun. lyo, āvo moṭo aparādh! ā pajusaṇ pachhī kṣhamāpanā din manāve chhe ne! kharekhar to kṣhamāpanā eṇe potānā nij bhagavān ātmā pāse levānī chhe. te ām ke-he nāth! men anādithī āj paryant parane potānā mānyā, ane potāne pararūp mānyo; nāth! kṣhamā karo. lyo, ām paradravyathī bhinna svadravyano astipaṇe nishchay karavo enun nām kṣhamāpanā chhe. e ja kahe chhe-
‘स्याद्वादी तु’ ane syādvādī to, ‘समस्तवस्तुषु परद्रव्यात्मना नास्तितां जानन्’ samasta vastuomān paradravyasvarūpe nāstitva jāṇato thako, ‘निर्मल–शुद्ध–बोध– महिमा’ jeno shuddha gnānamahimā nirmaḷ chhe evo vartato thako, ‘स्वद्रव्यम् एव आश्रयेत्’ svadravyano ja āshray kare chhe.
juo, syādvādī-dharmī to em māne chhe ke-paradravya ho to ho, mane e kāī nathī; arthāt paradravyathī mārī nāsti chhe. mārun hovun paradravyane laīne nathī, ane māre laīne paradravya nathī. ām samasta vastuomān paradravyasvarūpe nāstitva jāṇato thako,
PDF/HTML Page 3876 of 4199
single page version
hun ek pūrṇa shuddhagnānaghan chaitanyasvabhāvamay bhagavān ātmā ja chhun em vartato thako svadravyano ja āshray kare chhe. lyo, ānun nām dharma chhe.
tyāre koī vaḷī kahe chhe- digambaramān janmyā eṭale jain to thaī gayā, have chāritra karavānun rahyun. are bhagavān! ā tun shun kahe chhe? jain dharmanā vāḍāmān janmyo eṭale samakit chhe em kyān chhe? have nimittathī-paradravyathī lābh thāy ne dayā, dān ādi shubhabhāvathī dharma thāy em māne tyān sudhī to naryun agnān bharyun chhe bāpu! paradravya ane parabhāvathī bhedagnān karyā vinā samakit nahi, ane vinā samakit chāritra-dharma paṇ nahi. dharmātmā paradravyathī ne shubharāgathī lābh-dharma thāy em kadī mānatā nathī. e to paradravyathī potānun nāstitva mānīne ek svadravyano ja āshray kare chhe. samajāṇun kāī....?
‘ekāntavādī ātmāne sarvadravyamay mānīne, ātmāmān je paradravya-apekṣhāe nāstitva chhe teno lop kare chhe;......’
vedānt ādi je badhāne (badhun thaīne) ek māne chhe, vā je paradravyathī svadravyane lābh māne chhe te badhā paradravyane ja ātmā (svadravya) māne chhe. tevā jīvo, ātmāmān je paradravya apekṣhā nāstitva chhe teno lop kare chhe, teo ūṇḍe ūṇḍe paṇ paradravyane sādhan mānī potānā satne khoī bese chhe.
‘ane syādvādī to sarva padārthomān paradravya-apekṣhāe nāstitva mānīne nij dravyamān rame chhe.’
juo, dharmī-syādvādī to mārī puñjī-mārī sampadā-lakṣhmī ne mārun sādhan sampūrṇa mārī pāse chhe ane te hun ja chhun, par sādhananī-paranī mane kāī ja jarūr-apekṣhā nathī, parathī to hun nāstisvarūp ja chhun em mānato thako svadravyamān ja rame chhe.
prashnaḥ– jo em chhe to, jo dev-guru ādi ātmāne tārī detā nathī to nāhak temane shā māṭe māno chho? (em ke emanī bhakti-pūjā-stuti-vinay shā sāru karo chho?)
uttaraḥ– bhāī! e tārī deshe em to koṇ māne? agnānī māne. gnānīne to param vītarāgatā-param shuddhatā ja īṣhṭa chhe. paṇ shun thāy? jyānsudhī pūrṇa vītarāgatā thaī nathī, kāīk asthiratā chhe, tyānsudhī dharmīne dev-guru-shāstra prati vinay-bhakti
PDF/HTML Page 3877 of 4199
single page version
ā pramāṇe paradravya-apekṣhāthī nāstitvano (-asatpaṇāno) bhaṅg kahyo.
have sātamā bhaṅganā kaḷasharūpe kāvya kahevāmān āve chheḥ-
‘पशुः’ pashu arthāt sarvathā ekāntavādī agnānī, ‘भिन्न–क्षेत्र–निषण्ण–बोध्य– नियत–व्यापार–निष्ठः’ bhinna kṣhetramān rahelā gneyapadārthomān je gneyagnāyakasambandharūp nishchit vyāpār temān pravartato thako, ‘पुमांसम् अभितः बहिः पतन्तम् पश्यन्’ ātmāne samastapaṇe bahār (parakṣhetramān) paḍato dekhīne (-svakṣhetrathī ātmānun astitva nahi mānīne) ‘सदा सीदति एव’ sadā nāsh pāme chhe;....
juo, jem tiryañchane churamu ane khaḍ be judī chīj chhe em bhān-vivek nathī, tem agnānīone-ekāntīone makān, paisā, sharīr ādi paradravyonun kṣhetra bhinna chhe ane asaṅkhyapradeshī potānun svakṣhetra bhinna chhe eno vivek nathī. teo, ahīn kahe chhe, pashu chhe, pashu jevā chhe. mithyātvanā khīle bandhāy chhe ne! tethī teo pashu chhe. āvī vāt bhāī!
potāno je ek gnāyakabhāv chhe te svakṣhetrarūp chhe, ane paragneyo badhā parakṣhetrarūp chhe. banne bhinna bhinna chhe. banne vachche gney-gnāyakapaṇāno vyavahār sambandh ho, paṇ kāī gnāyak gneyarūp thaī jato nathī, ne gneyo gnāyakarūp thaī jatā nathī. ā vastusthiti chhe. topaṇ agnānī prāṇī, parakṣhetra-ākāre gnānanī paryāy thatān, ā mārī gnān paryāy chhe em na mānatā, hun parakṣhetramān chālyo gayo, gnān parakṣhetramay thaī gayun-em māne chhe. ahā! pote sadā pragnābrahmasvarūp prabhu chhe. svaparane jāṇavāpaṇe thavun e eno svabhāv chhe, tethī sāme sharīr, bāg, baṅgalā ītyādi anek parakṣhetrasthit padārtho enā gnānamān jaṇāy chhe. e jemān jaṇāy chhe e svakṣhetramān rahelī gnānanī avasthāno ākār chhe, e kāī parakṣhetrano ākār nathī. chhatān agnānī parakṣhetranun gnān thatān hun bahār parakṣhetramān vahyo gayo em mānato thako potāno nāsh kare chhe. samajāṇun kāī.......?
giranār, sammedashikhar, shetruñjo ādi tīrthakṣhetre jāy tyān gnānanī paryāyamān e jaṇāy chhe. e jaṇātān agnānī māne chhe ke mārī paryāy te kṣhetramay thaī gaī, arthāt te te kṣhetrathī mārī paryāy pavitra thaī gaī. mane ā kṣhetra vaḍe dharmalābh thayo. have parakṣhetrathī pavitratā ne lābh thavā māne te potāne parakṣhetrarūp kare chhe. te kahe chhe- gher beṭhān beṭhān kāī bhagavān maḷe? e to siddhakṣhetre jaīe to maḷe. have āvā ne āvā mūḍh bhegā thayā chhe badhā; parakṣhetrathī potāmān lābh-dharma thāy ane bhagavān maḷe em
PDF/HTML Page 3878 of 4199
single page version
mānanārā badhā mūḍh chhe bhāī! shun antaraṅgamān svakṣhetramān pavitratā pragaṭe chhe e parakṣhetrathī pragaṭe chhe? em chhe nahi. gharamān rahe, chāhe tīrthakṣhetre jāy, parakṣhetrathī lābh-dharma thavo mānanārane, parakṣhetra mane ṭhīk chhe em mānanārane, koī lābh thato nathī. te mithyātvathī ja bandhāy chhe.
prashnaḥ– to dharmātmā paṇ tīrthakṣhetranī vandanāe jāy chhe? uttaraḥ– e to evo ene shubhabhāv āve chhe. te asthiratājanya dharmānurāg chhe, paṇ enāthī potāne dharma thāy chhe, pavitratānī vr̥uddhi thāy chhe em te mānatā nathī. samajāṇun kāī.....?
ātmānun-potānun svakṣhetra andaramān chhe. ahā! jeṭalāmān potānun gnān ane ānandasvarūp rahelun chhe te enun svakṣhetra chhe ane tyān ja enun hovāpaṇun chhe. enā svakṣhetramān ja enā guṇo-dharmo rahelā chhe, parakṣhetramān enā koī guṇo ke paryāyo nathī. ā sharīr, man, vāṇī, indriy, bāg-baṅgalā, samosaraṇ ke tīrthakṣhetra ityādi parakṣhetramān enā koī guṇ-paryāyo nathī. ahā! āvun badhun ja potānun astipaṇun svakṣhetramān hovā chhatān, bhinnakṣhetre rahelā padārtho-gneyo gnānamān jaṇātān hun parakṣhetrathī chhun, mane parakṣhetrathī ānand chhe em mūḍh jīv māne chhe. tene kahīe -
are bhāī! laukikamān paṇ kahe chhe ke- bījāne gher chain na paḍe, tyān sarakhī ūṅgh na āve; e to ghare āve tyāre ja chain paḍe ne nirānte ūṅgh āve. to pachhī bhāī! ā tun parakṣhetramān-sharīrādimān kyān garī gayo? tyān tane sukh nahi thāy, ānand nahi maḷe. ānandano bhaṇḍār andar tārun svakṣhetra chhe, tyān jā, tun sukhī thaīsh. ā sivāy parakṣhetramān to bhaṭakī-bhaṭakīne mahāduḥkhī thaīsh, nāsh pāmīsh. are! svakṣhetrane chhoḍī parakṣhetramān vyāpelo chhun em mānī agnānī potāno nāsh kare chhe!
‘स्याद्वादवेदी पुनः’ ane syādvādano jāṇanār to, ‘स्वक्षेत्र–अस्तितया– निरुद्ध–रभसः’ svakṣhetrathī astipaṇāne līdhe jeno veg rokāyelo chhe evo thayo thako (arthāt svakṣhetramān vartato thako), ‘आत्म–निखात–बोध्य–नियत–व्यापार–शक्तिः भवन्’ ātmāmān ja ākārarūp thayelān gneyomān nishchit vyāpāranī shaktivāḷo thaīne, ‘तिष्ठति’ ṭake chhe -jīve chhe (naṣhṭa thato nathī).
shun kīdhun? sācho dharma pāmyo chhe te syādvādī to em jāṇe chhe ke-parakṣhetranun jāṇapaṇun mārī paryāyamān thatun hovā chhatān hun paramān jato nathī, hun to mārāmān ja rahelo chhun jyān māro sachchidānand prabhu birāje chhe tyān hun mārāmān ja chhun. āvun mānato dharmī, jeno veg parakṣhetramān jato aṭakī gayo chhe tethī svakṣhetramān ja raheto thako ānandanā pākane pragaṭ anubhave chhe.
PDF/HTML Page 3879 of 4199
single page version
dharmī ātmāmān ja ākārarūp thayelān gneyomān nishchit vyāpāranī shaktivāḷo thaīne ṭake chhe-jīve chhe. eṭale shun? ke potānā svakṣhetramān ja utpanna thayelī gnān paryāyamān parakṣhetranun gnān thavā chhatān, hun ja mārā gnānamān chhun, mārā gnānamān parakṣhetrano pravesh nathī- em potāmān-parakṣhetrane jāṇavārūp visheṣhatā thaī tenā vyāpāranī shaktivāḷo thaīne pote jīve chhe, naṣhṭa thato nathī. bahu jhīṇun bhāī! parakṣhetrane jāṇavā chhatān, paryāy paranī nathī, mārā svakṣhetramān utpanna thayelī mārī paryāy chhe, te nij shaktinā vyāpārarūp chhe. lyo, ām nijashaktinā vyāpāramān (nijashaktirūp pariṇamanamān) rahīne dharmī potānā jīvanane ṭakāvī rākhe chhe.
ā bolo to bhāī! ekalā sūkṣhma nyāyathī bharelā chhe. āmān koī dākhalo nathī. pashu kahīne to agnānanun bhāre māṭhun phaḷ batāvyun chhe, bākī dākhalo nathī. agnānī jīvo mithyātvanā āvaraṇathī bandhāy chhe te pashu jevā chhe. em ke emanā pariṇām pashunā jevā chhe. lyo, āvī vāt!
‘ekāntavādī bhinna kṣhetramān rahelā gneyapadārthone jāṇavānā kāryamān pravartatān ātmāne bahār paḍato ja mānīne, (svakṣhetrathī astitva nahi mānīne,) potāne naṣhṭa kare chhe;.........
ahāhā.....! shun kīdhun? ke ekāntavādī bhinnakṣhetramān-parakṣhetramān rahelā sharīrādi gneyapadārthone jāṇatān mārī paryāy sharīrādinā parakṣhetrarūp thaī gaī em māne chhe. paragneyone jāṇavārūp ākāre potānī ja paryāy thaī chhe em na mānatān, jāṇavāpaṇe pravartatā gnānane-ātmāne bahār paḍato mānīne agnānī potānā astipaṇāno lop kare chhe, nāsh kare chhe. ahā! potāmān je paragneyanun gnān thāy te parane laīne chhe em mānanār agnānī potāne parakṣhetrarūp ja kare chhe; te svakṣhetrano nāsh kalpīne potāno nāsh kare chhe.
keṭalāk kahe chhe ne ke-tīrthakṣhetramān jaīe to shānti maḷe, ahīn dhandhānā sthānamān to ashānti ja ashānti rahe chhe. tene kahīe-bhāī! tīrthakṣhetre jāy toy dhūḷey shānti na maḷe. tīrthakṣhetrey bhāī! tun anantavār gayo, bhagavānanā samosaraṇamān paṇ anantavār gayo, paṇ parakṣhetrathī ekatva nā gayun tethī badhun ja phogaṭ gayun. agnānī parakṣhetrathī lābh thavānun mānīne, tene jāṇatān parakṣhetramay thaī jāy chhe ane e rīte potāne ja naṣhṭa kare chhe. samajāy chhe kāī......?
bhāī ā to ekalā mithyātva, ane tenā abhāvarūp samyaktvanī vāt chhe. have kahe chhe- ‘ane syādvādī to, parakṣhetramān rahelān gneyone jāṇatān potānā kṣhetramān
PDF/HTML Page 3880 of 4199
single page version
rahelo ātmā svakṣhetrathī astitva dhāre chhe-em mānato thako ṭakī rahe chhe-nāsh pāmato nathī.’
shun kīdhun? ke parakṣhetranun gnān svakṣhetramān thavā chhatān ātmā potānā ja kṣhetramān raheto, parakṣhetrarūpe pote thayo ja nathī em jāṇato syādvādī-dharmī ṭakī rahe chhe, nāsh pāmato nathī. parakṣhetrane jāṇavā chhatān pote to sadāy svakṣhetranā astitvamay ja chhe em svakṣhetrasthit nijasvarūpane jāṇato-anubhavato dharmī jivit rahe chhe.
ā pramāṇe svakṣhetrathī astitvano bhaṅg kahyo.
have āṭhamā bhaṅganā kaḷasharūpe kāvya kahevāmān āve chheḥ-
‘पशु’ pashu arthāt sarvathā ekāntavādī agnānī, ‘स्वक्षेत्रस्थितये पृथग्विध– परक्षेत्र–स्थित–अर्थं–उज्झनात्’ svakṣhetramān rahevā māṭe judā judā parakṣhetramān rahelā gney padārthone chhoḍavāthī, ‘अर्थैः सह चिद्–आकारान् वमन्’ gney padārthonī sāthe chaitanyanā ākārone paṇ vamī nākhato thako (arthāt gney padārthonā nimitte chaitanyamān je ākāro thāy chhe temane paṇ chhoḍī deto thako) ‘तुच्छीभूय’ tuchchha thaīne ‘प्रणश्यति’ nāsh pāme chhe;..........
shun kahe chhe? ā ātmā potānā asaṅkhyapradeshī svakṣhetramān potāthī ja rahelo chhe. potānī paryāyamān ene je parakṣhetranun gnān thāy chhe e to eno potāno svabhāv chhe. parakṣhetrane jāṇavāpaṇe gnānākār thayo te svakṣhetrasthit potānī ja gnānanī dashā chhe; emān kāī parakṣhetra pesī gayun chhe ke pote parakṣhetramān gayo chhe em nathī. ām vastusthiti hovā chhatān, svakṣhetramān rahevānā āshayathī, parakṣhetramān rahelā gneyapadārthonun je potānun gnān tene chhoḍī daun to svakṣhetramān rahī shakun em mānīne agnānī-ekāntavādī gney padārthonī sāthe chaitanyanā ākārone-nij gnānākārone paṇ vamī nākhe chhe, chhoḍī de chhe. ā pramāṇe gnānākārothī tuchchha thayo thako te potāno nāsh kare chhe.
ahā! ekāntī potānā ātmāne draṣhṭimān leto nathī. tene santo kahe chhe- are bhagavān! tun to tārā, asaṅkhyapradeshī svakṣhetramān ja rahyo chhun ne! ā parakṣhetrasambandhī gnān to tārā gnānasvabhāvanā kāraṇe thāy chhe, parakṣhetranā kāraṇe kāī e thāy chhe em nathī, tārā kṣhetramān kāī parakṣhetra-paragneyo pesī gayā chhe em nathī; vā tārun gnān parakṣhetramay thaī gayun chhe em nathī. parakṣhetrane jāṇanārun gnān te potānā svapradeshamān thayelī potānī ja gnānanī dashā chhe. lyo, āvī vāt! topaṇ ekāntī potānī gnānanī