Pravachan Ratnakar-Gujarati (simplified iso15919 transliteration).

< Previous Page   Next Page >


Combined PDF/HTML Page 195 of 210

 

PDF/HTML Page 3881 of 4199
single page version

ahā! āvo manuṣhyano bhav (āvo avasar) kyāre maḷe bhāī? ne emān tattvagnānanī vārtā sāmbhaḷavānun kyāre maḷe? are bhāī! anantakāḷ tāro mithyātvane laīne narka-nigodādimān ja gayo chhe. mithyātvanā garbhamān anantā narka-nigodanā bhav paḍelā chhe. pahelī narakamān ochhāmān ochhī sthiti das hajār varṣha chhe, ne sātamī narakamān utkr̥uṣhṭa sthiti tetrīs sāgaropam chhe. are! mithyātvane laīne das hajār varṣhanī sthitie narakamān anantavār ūpajyo chhe. tevī rīte das hajār varṣhane ek samay, dasahajār varṣhane be samay em kramashaḥ tetrīs sāgaropam paryant vadhatī sthitie- pratyek sthitie anantavār ūpajyo-maryo chhe. ane nigodamān to tyān ne tyān anantakāḷ paryant anantān janma-maraṇ thayā kare. ahā! tārā duḥkhanī kathanī shun karīe? tethī kahīe chhīe ke ā manuṣhyabhavano ek samay paṇ mahā mūlyavān chhe. tenī āgaḷ kaustubhamaṇi paṇ kāī nathī. māṭe ā avasaramān tattvadraṣhṭi karī le bhāī!

ahīn have kahe chhe - ‘स्याद्वादी तु’ ane syādvādī to ‘स्वधामनि वसन्’ svakṣhetramān raheto, ‘परक्षेत्र नास्तितां विदन्’ parakṣhetramān potānun nāstitva jāṇato thako, ‘त्यक्त–अर्थः अपि’ (parakṣhetramān rahelā) gney padārthone chhoḍatān chhatān ‘परान् आकार कर्षी’ te parapadārthomānthī chaitanyanā ākārone kheñchato hovāthī (arthāt gney padārthonā nimitte thatā chaitanyanā ākārone chhoḍato nahi hovāthī) ‘तुच्छताम्–अनुभवति न’ tuchchhatā pāmato nathī.

sāme agni hoy to ahīn agninun gnān thāy chhe, parantu te agninā kāraṇe thāy chhe em nathī; gnānanī dashāmān te kāḷe sva-paranun ne svanun agninun gnān potānā sāmarthyathī thāy chhe. agni to te kāḷe nimitta-bījī chīj chhe bas. parantu agnānī jāṇe potānā gnānamān agni ghūsī gaī chhe em mānī potānun tatsambandhī je gnānanī dashā tene chhoḍī de chhe, jyāre syādvādī-gnānī to nij asaṅkhyapradeshī svakṣhetramān raheto, parakṣhetrathī potānun nāstitva jāṇato parakṣhetrathī lakṣha chhoḍatān chhatān parakṣhetrasambandhī je potānī gnānanī dashā tene potānī jāṇe chhe. ahā! parakṣhetra-paragneyasambandhī je potāno gnānākār e to potānā ja svabhāvarūp chhe em jāṇato dharmī tuchchhatā pāmato nathī, nāsh pāmato nathī. arthāt dharmī bahār game te kṣhetramān hoy topaṇ te potānā svakṣhetramān-ānandamān ja rahe chhe.

sammedashikhar ho ke giranār ho ke shetruñjay ho, dharmī jāṇe chhe ke e parakṣhetrathī nāstirūp chhun, bhinna chhun. sammedashikharanān darshan thayān e gnānanī dashā potānī potāmān


PDF/HTML Page 3882 of 4199
single page version

potāthī thaī chhe, parakṣhetrane kāraṇe e utpanna thaī nathī. ā pramāṇe yathārtha jāṇato dharmī par padārthone chhoḍatān chhatān tenā nimitte pragaṭ potānā chaitanya-ākārone-gnānākārone chhoḍato nathī. ‘parapadārthomānthī chaitanyanā ākārone kheñchato hovāthī’ -em kahyun ne? matalab ke parapadārthonā nimitte ahīn ātmāmān je chaitanyanā ākāro pragaṭ thayā tene chhoḍato nahi hovāthī, tene potāmān ja potārūp rākhato hovāthī, tuchchhatā pāmato nathī, nāsh pāmato nathī arthāt svasthit nirākuḷ ānandane anubhavato evo jivit rahe chhe. samajāṇun kāī.....?

* kaḷash 2papaḥ bhāvārtha uparanun pravachan *

‘parakṣhetramān rahelā gney padārthonā ākāre chaitanyanā ākāro thāy chhe temane jo hun potānā karīsh to svakṣhetramān rahevāne badale parakṣhetramān paṇ vyāpī jaīsh-em mānīne agnānī ekāntavādī parakṣhetramān rahelā gney padārthonī sāthe sāthe chaitanyanā ākārone paṇ chhoḍī de chhe; e rīte pote chaitanyanā ākāro rahit tuchchha thāy chhe, nāsh pāme chhe.’

joyun? shun kīdhun? ke parakṣhetranā nimitte ahīn (ātmāmān) je gnān thāy tene hun potānun mānun to paradravyamān vyāpī jāun. hun paradravyamay thaī jāun em ekānt kalpanā vaḍe agnānī parakṣhetrane chhoḍatān sāthe potānā chaitanya-ākārone-gnānanī dashāne paṇ chhoḍī de chhe. ā rīte te pote chaitanyanā ākāro rahit tuchchha thayo thako nāsh pāme chhe.

jyāre, ‘syādvādī to svakṣhetramān raheto, parakṣhetramān potānī nāstitā jāṇato thako, gney padārthone chhoḍatān chhatān chaitanyanā ākārone chhoḍato nathī; māṭe te tuchchha thato nathī, nāsh pāmato nathī.’

ahāhā....! syādvādī-gnānī to parakṣhetra je sharīr, bāg-baṅgalā ādi temān hun nāsti chhun em parakṣhetrathī potāne bhinna jāṇato-anubhavato parakṣhetrane chhoḍī de chhe, arthāt parakṣhetramān hun nathī em jāṇe chhe, paṇ parakṣhetrasambandhī je potānun gnān chhe emān hun chhun, ane e mārun chhe em jāṇato tene chhoḍato nathī. dharmī pote jyān ūbho chhe tyān te kṣhetrane- parakṣhetrane chhoḍavā chhatān te-sambandhī je potānī gnānanī dashā pragaṭ thāy tene chhoḍato nathī, potānī jāṇī rākhe chhe. tethī te tuchchha thato nathī, nāsh pāmato nathī, jivit rahe chhe.

ā pramāṇe parakṣhetranī apekṣhāthī nāstino bhaṅg kahyo.

*

have navamā bhaṅganā kaḷasharūpe kāvya kahevāmān āve chheḥ-

* kaḷash 2pa6ḥ shlokārtha uparanun pravachan *

‘पशुः’ pashu arthāt ekāntavādī agnānī, ‘पूर्व–आलम्बित–बोध्य–नाश–समये


PDF/HTML Page 3883 of 4199
single page version

ज्ञानस्य नाशं विदन्’ pūrvālambit gney padārthonā nāsh samaye gnānano paṇ nāsh jāṇato thako, ‘न किञ्चन अपि कलयन्’ e rīte gnānane kāī paṇ (vastu) nahi jāṇato thako (arthāt gnānavastunun astitva ja nahi mānato thako), ‘अत्यन्त तुच्छः’ atyant tuchchha thayo thako ‘सीदति एव’ nāsh pāme chhe;.......

juo, agnānī, pūrvālambit eṭale ke pūrvakāḷamān lakṣhamān līdhelā gneyapadārthonā nāshanā kāḷe gnānano paṇ nāsh thayo em jāṇe chhe. kharekhar to samaye samaye paragneyarūp padārthonun je gnān thāy chhe te gnān potānun potāmān potāthī thāy chhe, parantu ekāntī- agnānī parakāḷathī (paragneyathī) potāmān svakāḷ thayo mānato thako potānī gnānanī paryāyano nāsh kare chhe.

potāmān parakāḷane jāṇavānī shakti potānī potāthī chhe. parakāḷ-paragney badalatān ahīn gnānanī dashā badalāṇī te svataḥ badalāṇī chhe, parakāḷane-paragneyane līdhe badalāṇī chhe em nathī. jemakeḥ gnānanī pūrvadashāmān bhagavānane (bimbane) joyā; pachhīnā samaye bhagavānanī sanmukhatā na hotān te sambandhī gnānanī dashā na rahī, badalāṇī. tyān pūrvakālīn gnānanī dashā potānī potāthī hatī, kāī bhagavānane laīne nahotī; ne vartamān badalāṇī te paṇ potānī potāthī badalāṇī chhe, te teno svakāḷ chhe, paragneyanā kāraṇe badalāṇī chhe em nathī. parantu agnānī ā mānato nathī. e to ālambitagneyano abhāv-nāsh thatān potānā gnānano nāsh thayo em mānato thako potānā astitvano abhāv-nāsh kare chhe. samajāṇun kāī....?

arisāmān agni dekhāy chhe te arisānī avasthā chhe. sāmethī agni jatī rahetān arisāmān paṇ agnisambandhī arisānī paryāyano abhāv thāy chhe, arisānī bījī avasthā pragaṭ thāy chhe. parantu agni jatān arisānī avasthā ja nāsh pāmī gaī em agnānī māne chhe; e rīte te arisāno ja nāsh kare (māne) chhe. tem potānā gnānamān parapadārtha-paragney jāṇavāmān āve chhe te potānā ātmānī avasthā chhe, te parapadārthane laīne nathī; vaḷī te badale chhe te paṇ potānī gnānanī dashāno svakāḷ chhe, parapadārtha badalī gayo māṭe ahīn gnānanī dashā badalī chhe em nathī. parantu agnānī, potānī gnānanī dashā parālambit mānato thako parano nāsh thatān niranvay nāsh pāmī em māne chhe. ām potānī gnānavastune kānīpaṇ nahi mānato thako, atyant tuchchha thayo thako, agnānī nāsh pāme chhe; potānā ātmāno ja (abhiprāyamān) nāsh kare chhe.

ahāhā.....! pote trikāḷ ek gnāyakasvarūp chhe. paragneyano jāṇavārūp tenī pūrvakāḷamān je gnānanī dashā hatī te potānī potāthī ja hatī, paragneyane laīne nahi; tathā vartamān te badalīne anyagneyane jāṇavārūp thaī te paṇ potānī potāthī ja chhe,


PDF/HTML Page 3884 of 4199
single page version

anyagneyane laīne nathī. ahā! svaparane jāṇavāpaṇe pratisamay pariṇame e gnānanun ātmānun svarūp ja chhe; paṇ agnānī- ekāntī tem nahi mānatān, pūrve jāṇavāmān āvelā gneyo nāsh pāmatān mārun gnān nāsh pāmī gayun em māne chhe; kemake enī draṣhṭi par upar ja chhe, parāvalambī chhe. samajāṇun kāī....?

aho! ā to anantā tīrthaṅkaronā peṭanī rahasyanī vāt āchārya bhagavāne vahetī mūkī chhe. enā pravāhanun amr̥ut pīnārā pīne paramānandane pāme chhe, ne bākīnā tuchchha abhāvarūp thaīne rakhaḍī mare chhe.

have kahe chhe-- ‘स्याद्वादवेदी पुनः’ ane syādvādano jāṇanār to ‘अस्य निज– कालतः अस्तित्वं कलयन्’ ātmānun nijakāḷathī astitva jāṇato thako, ‘बाह्यवस्तुषु मुहुः भूत्वा विनश्यत्सु अपि’ bāhya vastuo vāramvār thaīne nāsh pāmatān chhatān paṇ, ‘पूर्णः तिष्ठति’ pote pūrṇa rahe chhe.

ahāhā...! syādvādano jāṇanār arthāt vastune apekṣhāthī yathārtha jāṇanār to, hun svakāḷathī asti chhun, parakāḷane laīne mārun gnān chhe em nathī, -ahāhā.....! em jāṇato thako, vāramvār paravastuo nāsh pāmavā chhatān, ūbho ja rahe chhe, nāsh pāmato nathī. kaḷashaṭīkāmān kaḷash 2pa2 mān trikāḷī vastune svakāḷ kahī chhe, ne tenī vartamān- vartamān vartatī avasthānā bhedane, dravyasvabhāvanī apekṣhā parakāḷ kahyo chhe. ahāhā....! gnānī kahe chhe-mārī vartamān dashāmān svataḥ palaṭanā thavā chhatān hun svakāḷathī astirūp chhun, dravyabhāvathī trikāḷ astirūp chhun, ek gnāyakabhāvamay chhun. āvī vāt!

dharmī jāṇe chhe ke-sāme bhagavān chhe te kāḷe bhagavānane jāṇavāpaṇe gnānanī dashā thaī te potānī potāthī thaī chhe, bhagavānane laīne thaī nathī. ahāhā....! parakāḷarūp pūrvālambit gneyapadārtho je khyālamān āve chhe te palaṭavā kāḷe paṇ hun to ā ek gnāyak ja chhun. ām ātmānun nijakāḷathī astitva jāṇato, bāhya vastuo-gneyo bhale samaye samaye palaṭāy chhatān, pote pūrṇa rahe chhe arthāt hun to gnānānand-pūrṇānandasvarūp ja chhun em potāne jāṇe chhe-anubhave chhe. ahāhā! potānī gnānanī dashā potānā ja ālambanathī utpanna thaī chhe em jāṇato dharmī pote pūrṇa rahe chhe arthāt nāsh pāmato nathī.

bhāī! ā tārā gharanān nidhān santo tane dekhāḍe chhe. bākī 84 nā avatāramān koī tane sahāy kare em nathī. ā ātmāne ek gnāyak ātmā ja sharaṇ chhe. ane arihantā sharaṇan, siddhān sharaṇan ītyādi kahīe e te vyavahārathī chhe; e to shubhabhāvamātra chhe. samajāṇun kāī.....?

* kaḷash 2pa6ḥ bhāvārtha uparanun pravachan *

‘pahelān je gney padārtho jāṇyā hatā te uttar kāḷamān nāsh pāmī gayā; temane


PDF/HTML Page 3885 of 4199
single page version

joyun? agnānī parakāḷathī-paragneyathī potānun gnān hovānun māne chhe. tethī paragney nāsh pāmatān potānun gnān nāsh pāmī gayun em mānī te potāno nāsh kare chhe. jyāre,-

‘syādvādī to, gney padārtho naṣhṭa thatān paṇ, potānun astitva potānā kāḷathī ja mānato thako naṣhṭa thato nathī.’

hun ek trikāḷ gnāyakasvarūp chhun, ane mārī dashā-paryāy ek gnāyakanā āshraye mārāmān thāy chhe em mānato dharmī ātmāne jem chhe tem (ūbho) rākhe chhe, nāsh pāmavā deto nathī.

prashnaḥ– svakāḷ eṭale shun? uttaraḥ– paranī apekṣhā potānī vartamān paryāyane svakāḷ kahevāmān āve chhe; ane ene ja trikāḷī ek dravyanī apekṣhāe parakāḷ kahevāmān āve chhe; trikāḷī ekarūp dravya te svakāḷ, ane tenī apekṣhā tenī vartamān dashā te parakāḷ. lyo, āvī vāt!

ā pramāṇe svakāḷ-apekṣhāthī astitvano bhaṅg kahyo.

*

have dasamā bhaṅganā kaḷasharūpe kāvya kahevāmān āve chheḥ-

* kaḷash 2pa7ḥ shlokārtha uparanun pravachan *

‘पशुः’ pashu arthāt ekāntavādī agnānī, ‘अर्थ–आलम्बन–काले एव ज्ञानस्य सत्त्वं कलयन्’ gney padārthonā ālamban kāḷe ja gnānanun astitva jāṇato thako, ‘बहिः– ज्ञेय–आलम्बन–लालसेन मनसा भ्राम्यन्’ bāhya gneyonā ālambananā lālasāvāḷā chittathī (bahār) bhamato thako ‘नश्यति’ nāsh pāme chhe;..........

ahā! pote ātmā shun chīj chhe enī khabar nathī te, kahe chhe, agnānī ḍhor jevo chhe. tenī vartamān gnānanī dashānun lakṣha bāhya padārtha upar ja hoy chhe. ā paragneyarūp padārtho chhe tyānsudhī ja jāṇapaṇun chhe ne tyānsudhī ja hun chhun em te māne chhe. tethī bāhya gneyone grahaṇ karavānī lālasāvāḷā chittathī arthāt āne jāṇun ne tene jāṇun evī lālasā vaḍe chittane bahāramān ne bahāramān bhamāvato thako potānī hayātīno nāsh kare chhe. ahā! hun mārāthī jāṇun chhun, ne gnānanī dashāmān je badalavun thāy chhe te mārā gnānasvabhāvane āshrit chhe, paragneyāshrit nathī evun (satyārtha) nahi mānato thako, bāhya gneyonā ālambananī lālasā vaḍe chittane bahāramān ne bahāramān bhamāvato


PDF/HTML Page 3886 of 4199
single page version

thako agnānī-ekāntī nāsh pāme chhe. ahā! ālambananā kāḷe ālambanarūp je nimitta chhe tenāthī ja mārī avasthā chhe em mānīne agnānī potānī hayātīno niṣhedh kare chhe. lyo, ānun nām hinsā chhe. svahinsā karī ne? svahinsā e ja vāstavamān hinsā chhe.

ahā! bhagavān! tun vastu padārtha chho ke nahi? chho. to emān gnānādi anant guṇ chhe. ahā! te anant guṇanī vartamān dashā je thāy chhe te potāmān potāthī thāy chhe. te te dashā te vastuno svakāḷ chhe. vartamān gnānanī dashā te eno svakāḷ chhe. chhatān vartamān gnānanī dashā dev-guru ke shāstrane laīne thaī em tun māne te mūḍhapaṇun chhe. gurunī vāṇī sāmbhaḷavāthī ke shāstra vāñchavāthī mārī gnānanī dashā ughaḍī em mānanār mūḍh jīvo, ahīn kahe chhe, ātmānī vartamān avasthāno īnkār karatā thakā potāno nāsh kare chhe, potāno ghāt kare chhe. vastunī paryāyanā svakāḷane na mānatān nimittathī potānī dashā thaī, ne jevun nimitta āve-maḷe tevī enī dashā thāy em mānanār, ahīn kahe chhe, mūḍh chhe, agnānī chhe, mithyādraṣhṭi chhe. te mithyābhāv vaḍe potāno ghāt karanāro chhe. samajāṇun kāī.....?

juo, dev-guru-shāstra, jinapratimā, jinamandir, sammedashikhar ne shetruñjo e badhuy chhe kharun, paṇ e badhun paragney chhe, parakāḷ chhe. e parakāḷathī ja je potānā gnānanun astitva jāṇe chhe, māne chhe te mūḍh chhe, agnānī chhe; kemake evun vastusvarūp nathī.

prashnaḥ– to pachhī mandiramān jāvun kem (shā māṭe?) uttaraḥ– are bhāī! pūrṇa vītarāgadashā thaī nathī tyān sudhī dharmī-gnānī puruṣhane dev-guru-shāstra prati vinay-bhakti ādino shubhabhāv sahaj ja āve chhe, āvyā vinā raheto ja nathī. paṇ e rāgane laīne ke dev-guru-shāstrane laīne potānī gnānanī dashā ughaḍī chhe em te mānato nathī. shun kīdhun? shubhabhāv paṇ tenā kāḷe pragaṭ thayo chhe, ane te kāḷe gnānanī dashā paṇ potānī potāthī svakāḷe pragaṭ thaī chhe em gnānī yathārtha māne chhe. jignāsu mumukṣhu jīvane paṇ ashubhathī bachī dev-guru-shāstra ādi pratye vinay- bhaktie pravartavāno bhāv sahaj ja āvato hoy chhe. samajāṇun kāī.....?

ahā! jeṭalā traṇakāḷanā samayo chhe eṭalī vastunī traṇakāḷanī paryāyo chhe. te darek paryāy samay samay prati kramabaddha thaī rahī chhe em na mānatān, bahāramān ja najar hovāthī, te parakāḷathī-paranimittathī thaī rahī chhe em agnānī māne chhe ane e rīte te potānī vartamān avasthānī potāthī nāsti māne chhe. potānī avasthānī nāsti māne chhe eṭale shun? ke tene vartamān adharmadashā utpanna thāy chhe. ahā! ā pramāṇe jeṇe gnānamānthī vartamān dashānun astitva uḍāḍayun tene trikāḷīnun astitva paṇ siddha thatun nathī, draṣhṭimān āvatun nathī; tethī ene paṇ te uḍāḍe chhe. āvī vāt!


PDF/HTML Page 3887 of 4199
single page version

vaḷī keṭalāk kahe chhe-upādānanī anek yogyatā chhe. temān je kāḷe jevun nimitta maḷe te mujab yogyatā pragaṭarūp thaī kārya nīpaje chhe. teo kahe chhe-vartamān dashā e dravyano pariṇamanasvabhāv chhe, paṇ vikārarūpe ke nirvikāradashārūpe thavun e to jevo sanyog-nimitta hoy enā par ādhārit chhe. are bhāī! vastuno pariṇaman svabhāv, pariṇām ane pariṇamananun thavun e shun judī judī chīj hashe? shun thāy? koī paṇ rīte ātmānī dashā parane laīne thāy em māne to ja ene santoṣh thāy chhe. parantu pratyek padārtha-jīv ane rajakaṇ vagerenā pariṇamanathī thatī dashā te potāthī ja thāy chhe, parathī- nimittathī kadīy nahi. par-nimitta ho bhale, paṇ enāthī āmān pariṇaman ane enī dashā thāy chhe em traṇakāḷamān nathī. bhāī! ā sarvagna paramātmā trilokīnāth tīrthaṅkaradevanī vāṇīmān āvelī vāt chhe. ahīn kahe chhe- nimittane-parane laīne enī dashā thāy evī jenī mānyatā chhe te nimittanī-paranī lālasāvāḷo nimittanī shodhamān bahār paribhramato nāhak vyagra thāy chhe bas; arthāt te potāno nāsh kare chhe bas; kemake potānī paryāyanun sahaj svataḥ astitva chhe tenī ene khabar nathī.

prashnaḥ– ahīn āvīe chhīe to āvī tattvanī vāt jāṇavā maḷe chhe, bahār bīje kem nathī maḷatī? (māṭe jevun nimitta maḷe tevun upādānamān kārya thāy).

uttaraḥ– are bhāī! pratyek samaye vastumān thatun pariṇaman ane pariṇām te teno svakāḷ chhe. bahārano svakāḷ bījo chhe tethī vartamān tattvane jāṇavārūp dashā parathī thaī chhe (em te) kem hoy? pratyek samaye thatī bhinna bhinna dashā te potānā ja kāraṇathī chhe, enun kāraṇ koī par nathī. jo bhinna bhinna avasthā paranā kāraṇe thāy to potānā astitvano ja nāsh thaī jāy. sūkṣhma vāt chhe bhāī! vastunī pratyek avasthā svathī thāy ne parathī na thāy e anekānta chhe; ane parathī je te dashā thavānun māne te ekānta chhe, mithyātva chhe.

juo, ā bhāṣhā thaī rahī chhe ne! te bhāṣhā-vargaṇānun pariṇaman chhe, te eno svakāḷ chhe; ā jīvanā bolavānā vikalpanā kāraṇe e thaī chhe em nathī. bhāṣhānun astitva-hovāpaṇun e enā kāraṇe chhe, ā jīvanā kāraṇe nathī. bhāī! āvun ja vastunun svarūp chhe bāpu! par nimitta ho, paṇ nimitta upādānamān kāī ja karatun nathī. vāstavamān to pratyek paryāy potānā ṣhaṭkārakapaṇe thaīne pote upaje chhe, tene paranī koīj sahāy- apekṣhā hotā nathī. samajāṇun kāī......?

paryāy thāy chhe to potāmān potāthī, parantu te samaye lakṣha nimitta par hovāthī agnānīne em bhās thāy chhe ke bāhya padārthane laīne ā dashā thaī. tethī hun badhān bāhya nimitto meḷavun- em agnānī nimittonī lālasārūp chitta vaḍe bhame chhe ane e rīte khedakhinna thaī potāno nāsh kare chhe.


PDF/HTML Page 3888 of 4199
single page version

ahā! vastu anādi anant trikāḷī dhruv sat chhe, em enī vartamān vartamān vartatī dashā paṇ sat chhe. ane sat chhe to te dashā parane laīne nathī. ā to āvī ja vastuvyavasthā chhe chhatān potānī avasthā parathī thavī māne chhe te mūḍh mithyādraṣhṭi chhe; te potānī vartamān avasthānun je astitva potāthī chhe teno nāsh kare chhe, arthāt e rīte potāno ja nāsh kare chhe.

vaḷī sharīr, man, vāṇī, indriy, strī-kuṭumb, parivār, lakṣhmī, ābarū ītyādi badhān bāhya nimitto sārā hoy to mane sukhanī veḷā thāy em agnānī māne chhe. te nirantar nimittone ja tākīne bese chhe; tenun chitta nimittonī lālasāthī gherāyelun rahe chhe. sukhanī veḷā to dūr raho, nimittonī lālasāthī gherāyelun tenun chitta duḥkhano ja-vyagratāno ja anubhav kare chhe, kemake paravastu-nimitta potānī ichchhāne ādhīn prāpta thatān nathī ām paravastu-bāhya nimittothī mane sukhanī veḷā thāy e mithyā kalpanā duḥkhakārī ja bane chhe. vāstavamān paravastu paravastune māṭe akiñchitkar ja chhe. paravastuthī potāne sukhanī veḷā thāy evī mānyatā to agnānīnī mithyā kalpanā sivāy kāī ja nathī. samajāṇun kāī........?

ahā! gneyanī avasthānun je je pariṇaman thāy te enā gnānamān jaṇāy chhe. tyān ene bhram thaī jāy chhe ke ā gneyanī avasthānā pariṇamanane ādhāre ja mārī gnānanī dashā chhe. ahā! āvā bhram vaḍe agnānī potānī vartamān avasthāmān adharma utpanna kare chhe- bandhanane pāme chhe. hāthīne jem churamu ane khaḍano vivek nathī tem agnānī jīvone sva ane parano vivek nathī. ahā! āvā jīvo, ahīn kahe chhe, bhale te bahāramān moṭā dhanapati sheṭh ke moṭā dev hoy, topaṇ pashu jevā ja chhe. are! āvā jīvone mārun shun thashe ne hun marīne kyān jaīsh enī koī darakār ja nathī. teo bichārā em ne em (- kaṣhāy ne viṣhayamān rokāīne) 84 lākh yonimān paribhramaṇ karyā kare chhe.

are! agnānī bāhyagneyonā avalambananī lālasāvāḷā chittathī bahār-bāyaḍī, chhokarān, paisā, dhan, parijan, bāg, baṅgalā ityādi viṣhayomān-bhame chhe. paṇ bhāī re! tun mūḍh chho ke shun? andar atīndriy ānandano bhaṇḍār nirmaḷānandano nāth prabhu tun chho tyān jā ne! tyān ram ne. bhāī! tārī ānandanī dashā āve te tārā potāmānthī potāthī ja āve chhe, tun bahāramān-viṣhayomān mā shodh. viṣhayomānthī mane majhā-ānand āve chhe em mānanār to potānī vartamān dashāno abhāv (inkār) karīne chittanī shāntino nāsh kare chhe, potānī ja hinsā kare chhe. samajāṇun kāī....?

ā sharīrādinī je avasthā je kāḷe thavānī hoy te te kāḷe thāy, thāy ne


PDF/HTML Page 3889 of 4199
single page version

juo, e ja kahe chhe ke- ‘स्याद्वाद वेदी पुनः’ ane syādvādano jāṇanār to ‘पर–कालतः अस्य नास्तित्वं कलयन्’ parakāḷathī ātmānun nāstitva jāṇato thako, ‘आत्म–निखात–नित्य–सहज–ज्ञान–एक–पुञ्जीभवन्’ ātmāmān daḍhapaṇe rahelā nitya sahaj gnānanā ek puñjarūp vartato thako, ‘तिष्ठति’ ṭake chhe-naṣhṭa thato nathī.

ahāhā...! syādvādī dharmī to, potānī dashā potāthī ja thāy, parathī na thāy, parathī to enī nāsti ja chhe em jāṇato thako, vartamān gnānanī dashāne sahaj nitya gnānapuñj evā ātmāmān ekāgra karīne, hun to gnānapuñj ātmā chhun em vartato thako potānā satne jīvatun rākhe chhe.

bhāī! dayā, dān, vrat, bhakti ityādinā pariṇām te shubhabhāv chhe, te kāī dharma nathī. vaḷī temān kartābuddhi thavī te mithyātvabhāv chhe. rāganī ne paranī kartābuddhi te mithyātvabhāv chhe. ek svadravyanā lakṣhe ānandanī je dashā thāy tene ja paramātmā dharma kahe chhe. syādvādī dharmātmā ām svadravyanā ja āshrayamān rahīne potānā satne ṭakāvī rākhe chhe. āvī vāt chhe.

* kaḷash 2pa7ḥ bhāvārtha uparanun pravachan *

‘ekāntī gneyonā ālambanakāḷe ja gnānanun satpaṇun jāṇe chhe tethī gneyonā ālambanamān manane joḍī bahār bhamato thako naṣhṭa thāy chhe.’

joyun? ekāntī agnānī gneyonā ālamban kāḷe ja gnānanun hovāpaṇun māne chhe. tethī te gneyonā ālambananī lālasāvāḷo thaīne potānā chittane gneyonā ālambanamān joḍe chhe, ane te rīte bahār viṣhayomān bhamato thako nāsh pāme chhe arthāt ashānti ne vyagratāne ja pāme chhe. parantu-


PDF/HTML Page 3890 of 4199
single page version

‘syādvādī to paragneyonā kāḷathī potānun nāstitva jāṇe chhe, potānā ja kāḷathī potānun astitva jāṇe chhe; tethī gneyothī judā evā gnānanā puñjarūp vartato thako naṣhṭa thato nathī.’

ahāhā...! syādvādī to mārī dashā mārāthī thaī chhe, parathī-nimittathī nahi em yathārtha jāṇe chhe. ahā! sākṣhāt traṇalokanā nāth sarvagna paramātmā ho, ke guru ke shāstra ho, mārī avasthā enāthī nāstipaṇe ja chhe, ene laīne mārī dashā thaī ja nathī-em mānato dharmī puruṣh, svadravyanā ālambane, ā hun gnānapuñj ātmā chhun em vartato thako, jivit rahe chhe, naṣhṭa thato nathī. ahāhā....! potānā ek trikāḷī svabhāvano āshray karīne temān ekāgra thaī pravartato gnānī potāne jīvato rākhe chhe, arthāt satyārtha ānandanun jīvan jīve chhe. mārī avasthā parathī chhe em parāshrayamān te pravartato nathī.

prashnaḥ– to kṣhāyik samakit tīrthaṅkar kevaḷī ādinī samīpamān ja thāy em shāstramān āve chhe te shun chhe?

uttaraḥ– e to bhāī! yathārtha bāhya nimittanun gnān karāvanārun nimittanī mukhyatāthī karelun vyavahāranayanun kathan chhe. bākī kṣhāyik samakitī, kevaḷīnī samīpamān hun chhun māṭe kṣhāyik samakit thayun chhe em mānatā nathī. gnānapuñj prabhu ātmānī samīpatā ja mukhya chhe, kevaḷīnī samīpatā kahevī te vyavahār chhe. samajāṇun kāī....? bhagavān kevaḷīne je kevaḷagnānanī dashā pragaṭī te ātmāno pūrṇa āshray thatān pragaṭī chhe; manuṣhyapaṇun hatun ne sharīranān hāḍakān majabut hatān, ne karma khasī gayā-nāsh pāmī gayā māṭe pragaṭī chhe em nathī; chhatān em kahevun e vyavahār chhe.

ahā! dharmīne kiñchit rāg hovā chhatān rāgamān dharmī nathī, e to nirantar potānā gnān ne ānandamān chhe, kemake te ātmānī samīp chhe; jyāre agnānī samosaraṇamān beṭho hoy toy e rāgamān chhe, kemake tene ātmā samīp nathī, te to parathī potānī asti māne chhe. samajāṇun kāī....?

ā pramāṇe parakāḷ-apekṣhāe nāstitvano bhaṅg kahyo.

*

have agiyāramā bhaṅganā kaḷasharūpe kāvya kahevāmān āve chheḥ-

* kaḷash 2pa8ḥ shlokārtha uparanun pravachan *

‘पशुः’ pashu arthāt ekāntavādī agnānī, ‘परभाव–भाव–कलनात्’ parabhāvonā bhavanane ja jāṇato hovāthī, (e rīte parabhāvothī ja potānun astitva mānato hovāthī,)


PDF/HTML Page 3891 of 4199
single page version

‘नित्यं बहिः –वस्तुषु विश्रान्तः’ sadāy bāhya vastuomān vishrām karato thako, ‘स्वभाव– महिमनि एकान्त–निश्चेतनः’ (potānā) svabhāvanā mahimāmān atyant nishchetan (jaḍ) vartato thako, ‘नश्यति एव’ nāsh pāme chhe;.......

vastu-ātmā je rīte chhe te rīte enī jene draṣhṭi nathī, parantu ūndhī ja draṣhṭi chhe te ekāntavādī mithyādraṣhṭi pashu chhe. vartamānamān te pashu jevo chhe ane enā phaḷamān nigodarūp pashugatimān jashe. ā (hambag) jūṭh mūṭh nathī, ā satya vāt chhe bhāī!

ahīn kahe chhe- pashu arthāt ekāntavādī agnānī ‘परभाव भाव कलनात्’ potā sivāy bījā anant ātmā ane paramāṇuo ādinā bhāv-shakti-guṇane tenun je pariṇaman tene jāṇatān e parabhāvo vaḍe potānun astitva chhe tem māne chhe. kharekhar to je bhāvasvarūp (guṇasvarūp) pote chhe enāthī potānī hayātī chhe, parantu agnānīnun lakṣha nirantar par upar hovāthī, ā parabhāv je jaṇāy chhe te vaḍe hun chhun em te māne chhe. potānā gnān ādi anantaguṇanun anant sāmarthya chhe. ane emānthī potānī paryāy pragaṭe chhe, chhatān em na mānatān parabhāv je jagatanī anantī chījo -man, vāṇī, indriy, dev, guru, shāstra, dhan-sampatti ītyādi lakṣhamān āve chhe te vaḍe mārā gnānanun astitva chhe em agnānī māne chhe. oho! potānā anantaguṇamay astitvanun agnānīne gnān-shraddhān nathī. ahā! anant sāmarthyayukta īshvarane laīne mārā bhāvanī pragaṭatā thashe, par īshvarathī mārāmān īshvaratā pragaṭashe -em agnānī māne chhe; tene anant īshvaratāyukta potānā gnān-darshanādi guṇonun shraddhān nathī. tethī potāne chhoḍī sadāy bāhya vastuomān ja te vishrām kare chhe.

ahā! ekāntī-agnānī potānā bhāvanā-guṇanā anant sāmarthyane jāṇato nathī. potānā ātmāmān gnānadarshan ādi anantaguṇanā achintya sāmarthyane avagaṇīne, parabhāvathī-deh, man, vāṇī, indriyathī mārī paryāyanun pariṇaman ane astitva chhe em agnānī māne chhe. ahā! parabhāvanā lakṣhamān hun jāun chhun to mārī paryāyamān bhāvanī vr̥uddhi thāy chhe em mānato thako agnānī paramān-paravastumān ja vishrām kare chhe, ane e rīte pote jaḍ nishchetan thayo thako nāsh pāme chhe.

agnānī bāhya viṣhayomān sukh māne chhe. pote andar sukhadhām prabhu chhe ene avagaṇīne, parabhāvothī-sparsha, ras, gandh, varṇa, shabda ādi indriyanā viṣhayothī mane majhā āve chhe em te māne chhe, ane tethī sparshādi viṣhayomān te pravarte chhe, jaḍ jevo thaī tyān ja vishrām kare chhe. paṇ bhāī! e pāñch indriyanā viṣhayo e to jaḍanī shakti bāpu! enāthī tārā sukhanun hovāpaṇun kem hoy? jarā jo to kharo!


PDF/HTML Page 3892 of 4199
single page version

parabhāvamān sukh shodhavā thatān, parabhāvamān vishrām karavā jatān tārā anant sukhasvabhāvano vichchhed thāy chhe.

ahā! vītarāganī vāṇīnī shī gambhīratā! ātmāmān anant gnān, anant darshan, anant vīrya, anant sukh ītyādi anant mahimāyukta anant bhāv chhe. e bhāvono pravāh satat potāthī vahe-pariṇame chhe. jemake-gnānano pravāh, sukhano pravāh satat nirantar potāthī vahyā-pariṇamyā ja kare chhe. parantu agnānī, vartamān paryāy potānā bhāvamānthī pravahatī thakī utpanna hovā chhatān, jāṇavāmān āvatā parabhāvamānthī te pragaṭ thaī chhe em māne chhe. ane e rīte te potānā svabhāvanā mahimāthī rahit thaī jaḍ achetan thaī rahyo chhe. ene svabhāvano-nij chaitanyabhāvano-mahimā na rahyo eṭale parabhāvanā mahimāmān sthit thayo thako te jaḍ thaī rahyo chhe. ahā! par kevaḷīne jāṇatān mārun gnān par kevaḷīmānthī āve chhe em mānanār parabhāvanā mahimāmān sthir thayo thako jaḍ thaī rahyo chhe. bahu ākarī vāt! paṇ ā satya vāt chhe. samajāṇun kāī....?

prashnaḥ– to je arhantane dravya-guṇ-paryāyathī jāṇe teno moh nāsh pāme chhe em pravachanasāramān kahyun chhe ne?

uttaraḥ– bhāī! tyān pravachanasāramān (gāthā 80mān) je kahyun chhe e to nimittanun kathan chhe. e vyavahāranayanun vachan chhe. e to enā gnānamān pahelān arihantanā dravya- guṇ-paryāy khyālamān āve chhe. arhantanā dravya-guṇ-paryāyano nirṇay karanārun chintavan chhe tyānsudhī to vikalpa chhe, svānubhūti nathī, paṇ pachhī jyāre potāno dravya svabhāv paṇ evo ja chhe em nishchay karī andaramān jāy chhe tyāre svabhāvanā sāmarthyanun vāstavik pariṇaman thāy chhe ane moh nāsh pāme chhe. temān arihantanā dravya-guṇ-paryāyanun chintavan-jāṇapaṇun to nimittamātra chhe, e kāī antar-pariṇamananun vāstavik kāraṇ nathī, arthāt ene laīne andar samakit thayun chhe em nathī. ahā! arihantanā jevun ja mārā svabhāvanun sāmarthya chhe em nishchay karī jyāre draṣhṭi antarmukh ekākār thāy chhe tyāre samyagdarshan-samyaggnān pragaṭ thāy chhe, ane to nimittathī-nimittanī mukhyatāthī em kahevāy ke je arahantanā dravya-guṇ-paryāyane jāṇe chhe teno moh nāsh pāme chhe. bhāī! nimittathī kahīe e judī chīj chhe (vyavahāranayanī shailī chhe) ane em mānavun e judī chīj (mithyātva) chhe. samajāṇun kāī...?

prabhu! tārā bhāvanī gambhīratā keṭalī? bhagavān! tun ākho dhruv chitsvarūp padārtha -emān shāntino bhāv pūrṇa, gnānano bhāv pūrṇa, shraddhāno bhāv pūrṇa, ānandano bhāv pūrṇa, prabhutāno bhāv pūrṇa-em anantā pūrṇa bhāv tārā ek gnāyak tattvamān paḍayā chhe.


PDF/HTML Page 3893 of 4199
single page version

jevun nimitta āve tevī potānā bhāvanī dashā thāy em je māne chhe te kharekhar potānī dashānā bhāvanī antaraṅg yogyatāne svīkārato nathī. tenī draṣhṭi nirantar nimitta- parabhāv upar ja rahe chhe. tenā chitamān nimittano-paravastuno ja mahimā rahe chhe, tene potānā svabhāv-sāmarthyano mahimā uday pāmato nathī. bhagavān arihantanī divyadhvaninī garjanā thāy to mārun vīrya uchhaḷe ne mārāmān bhāv pragaṭe -em bāhyavastumān ja agnānī vishrām kare chhe. paṇ bhāī! svabhāvanā sāmarthyanun antarlakṣha thayā vinā tārāmān bhāv kem pragaṭe? bāhya vastumān-nimittamān tārā bhāvane pragaṭāvavānun (pariṇamāvavānun) sāmarthya nathī bhāī! tun avaḷe raste chaḍhayo chho bāpu! ahā! ā ek bol paṇ satyārtha samaje to badhā khulāsā thaī jāy.

to kṣhāyik samakit bhagavān kevaḷī ādinī samīpamān ja thāy chhe em shāstramān kahyun chhe ne?

hā, kahyun chhe; paṇ e to kṣhāyik samakitanā kāḷe bāhya nimitta koṇ hoy chhe enun tyān gnān karāvyun chhe bāpu! bākī kṣhāyik samakit to andar potānā svabhāvanī samīpatā ne svabhāvanun antarlakṣha vadhatān thāy chhe. svabhāvanī samīpatā vinā kevaḷīnī samīpatā to anantavār thaī prabhu! paṇ ethī shun? (enāthī shun sādhya thayun?)

bhāī! tun vichār kar. paratantratāmān tun rājī thaī rahyo chho parantu ethī tārī svatantratā lūṇṭāī rahī chhe prabhu! vartamān bhale vikārī paryāy ho, parantu te enī yogyatāthī thaī chhe, karmanā udayanā kāraṇe thaī chhe em nathī. ek samayanī, vikāranī paryāyamān ṣhaṭkārakarūpe pariṇamavun evo ja e bhāvanī paryāyano svabhāv chhe. trikāḷabhāvamān ṣhaṭkārakanī shakti guṇarūpe paḍī chhe, ane te bhāvanun pariṇaman potānī paryāyamān potānī janmakṣhaṇe potānā sāmarthyathī thāy chhe. ahā! je ām mānato nathī enun lakṣha parabhāvanā mahimāmān gayun chhe, ene svabhāvano mahimā chhūṭī gayo chhe. tethī te atyant jaḍ thaī vartato thako nāsh pāme chhe.

ahā! potānā bhāvanun sāmarthya pūraṇ chhe. chhatān ene na mānatān je koī em māne chhe ke mārī paryāyamān je kāī sāmarthya pragaṭ thāy chhe te parane laīne pragaṭ thāy


PDF/HTML Page 3894 of 4199
single page version

chhe te jīv potānā bhāvanā sāmarthyathī rahit thayo thako atyant jaḍ thaī gayo chhe. jevun nimitta āve evun pariṇaman karavun paḍe em mānanār atyant jaḍ thaī gayo chhe. bhāī! (dravyanī) ek samayanī paryāyanī yogyatā potānā bhāvanā sāmarthyathī potānā kāraṇe chhe; eno bhāv je paḍayo chhe emānthī e āvashe, kāī parabhāvathī-nimittathī e pragaṭashe em chhe nahi. bāpu! ā to svatantratāno ḍhaṇḍhero chhe. vaḷī āmān to hun ām karun ne tem karun-em paranun karavānān badhān abhimān ne badho bojo utarī jāy chhe. bhāī! tane je bojo chhe te kāī paravastune laīne nathī, tārī viparīt mānyatāno bojo chhe. tārī dashānī maryādā tārī sattāmān rahī chhe, bahāramān nahi; to pachhī bahāranī chīj tane shun kare? kāī ja na kare. samajāṇun kāī.....? paṇ are! parachījathī māro bhāv ughaḍe chhe em mānīne atyant nishchetan-jaḍ thayo thako agnānī potāno nāsh kare chhe, arthāt anantā janma-maraṇ karyā kare chhe.

have kahe chhe- ‘स्याद्वादी तु’ ane syādvādī to ‘नियत–स्वभाव–भवन–ज्ञानात् सर्वस्मात् विभक्तः भवन्’ (potānā) niyat svabhāvanā bhavanasvarūp gnānane līdhe sarvathī (-sarva parabhāvothī) bhinna vartato thako, ‘सहज–स्पष्टीकृत–प्रत्ययः’ jeṇe sahaj svabhāvanun pratītirūp jāṇapaṇun spaṣhṭa-pratyakṣha-anubhavarūp karyun chhe evo thayo thako, ‘नाशम् एति न’ nāsh pāmato nathī.

ahāhā...! syādvādī arthāt anekāntanā svarūpane jāṇanār, potāno trikāḷ niyat je svabhāv chhe tene anusarīne thavārūp gnānane līdhe, potānun vartamān thavun- pariṇamavun chhe te potānā kāraṇe chhe em jāṇato thako parathī bhinna varte chhe. ā vāñchan- shravaṇ-chintavan (vikalpa) thī mārā gnānanun pariṇaman āve chhe em gnānī mānato nathī. e to sarva parabhāvothī bhinna nirmaḷ gnānanī dashāe varte chhe. enā gnānanā pariṇamananī dashāmān parathī vibhaktapaṇun chhe. mārā dravyanā lakṣhe māro je svabhāv chhe enun e pariṇaman chhe em dharmī māne chhe. bhāī! bahu antar bāpā! gnānī-agnānīnī mānyatā ne pravartanāmān ābh-jamīnanun antar chhe.

ahā! gnānī jāṇe chhe ke -māro ātmā gnān, darshan, sukh, vīrya, kartā, karma, sādhan ityādi anant svabhāvothī pūraṇ bharelo bhagavān chhe. par kartā thāy, par sādhan thāy ne parano ādhār maḷe to mārī paryāy ughaḍe em chhe nahi. ahāhā....! māro svabhāv ja kartāguṇathī, sādhanaguṇathī ne ādhāraguṇathī pūraṇ bharelo chhe to mane paranī shun apekṣhā chhe? ahā! ām jeṇe potānā sahaj svabhāvanun -ek gnāyakabhāvanun pratīti- vishvāsarūp jāṇapaṇun spaṣhṭa-pratyakṣha-anubhavarūp karyun chhe te gnānī, ahīn kahe chhe, jivit rahe chhe, arthāt param ānandane anubhave chhe; nāsh pāmato nathī.


PDF/HTML Page 3895 of 4199
single page version

* kaḷash 2pa8ḥ bhāvārtha uparanun pravachan *

‘ekāntavādī parabhāvothī ja potānun satpaṇun mānato hovāthī bāhya vastuomān vishrām karato thako ātmāno nāsh kare chhe;........’

juo, pashuno artha ja ekāntavādī karyo chhe. ahā! pashu arthāt ekāntavādī jīv parabhāvothī potānun satpaṇun-hovāpaṇun māne chhe, ane em mānato thako bāhya vastuomān vishrām kare chhe. nimitta āve to mārāmān kām thāy evī mānyatā vaḍe te nimittone tākīne bese chhe. aharnish nimitto meḷavavāmān ja udyamashīl te antaḥpuruṣhārtha -svabhāvanā puruṣhārthane khoī bese chhe, arthāt tene antaḥ puruṣhārtha jāgr̥ut thaī shakato nathī. nimittavādīne antaḥpuruṣhārtha sambhavit nathī. kemake tenun chit sadā bahāramān ja rokāelun rahe chhe.

shāstramān akāḷanayanī vāt āve chhe. tyān to kāḷanī mukhyatā na karatān, kāḷanī sāthe svabhāv, puruṣhārtha, nimitta ītyādi je bījān samayavāy kāraṇo hoy chhe tenī apekṣhāe akāḷanay kahyo chhe. akāḷ eṭale kāḷ nahi, kāḷ sivāyanān bījān-em bījān samavāy kāraṇonī apekṣhā laīne akāḷanay kahyo chhe. bākī pratyek dravyanī samay samayanī avasthā to je samaye je thavānī hoy te ja thāy chhe. bhūt, bhaviṣhya ne vartamān-traṇe kāḷanī jeṭalī paryāyo chhe e badhī paryāyonā samudāyane dravya kahe chhe; ane je kāḷe je bhāvamānthī je paryāy āvavānī hoy te ja āve chhe. bhagavānanā gnānamān paṇ em ja bhāsyun chhe ke pragaṭ thavānā sāmarthyarūp je shakti chhe te shaktimānthī vyakti-paryāy samaye samaye pragaṭe chhe. agnānīne āno vishvās nathī tethī paravastuomān vishrām karato thako nāsh pāme chhe arthāt chaturgatimān khovāī jāy chhe.

‘ane syādvādī to, gnānabhāv gneyākār thavā chhatān gnānabhāvanun svabhāvathī astitva jāṇato thako, ātmāno nāsh karato nathī.’

ahāhā...! joyun? gneyākār-gney jaṇātān je ākār thāy te, gnānī jāṇe chhe ke mārā gnānano ākār chhe, gneyano nahi ne gneyane laīne paṇ nahi. gnānabhāvanun thavun te māro sahaj svabhāv chhe em jāṇato ane svabhāvathī ja pariṇamato gnānī potāne nāsh pāmavā deto nathī, jivit rākhe chhe. ahā! ā chaud bolamān to āchāryadeve chaud guṇasthānanā bhāvo pragaṭ karyā chhe. āchāryadevanī koī adbhut shailī chhe.

ā pramāṇe sva-bhāvanī (potānā bhāvanī) apekṣhāthī astitvano bhaṅg kahyo.

*

have bāramā bhaṅganā kaḷasharūpe kāvya kahevāmān āve chheḥ-


PDF/HTML Page 3896 of 4199
single page version

* kaḷash 2pa9ḥ shlokārtha uparanun pravachan *

‘पशुः’ pashu arthāt agnānī ekāntavādī, ‘सर्व–भाव–भवनं आत्मनि अध्यास्य शुद्ध –स्वभाव–च्युतः’ sarva bhāvorūp bhavanano ātmāmān adhyās karīne (arthāt sarva gney padārthonā bhāvorūpe ātmā chhe em mānīne) shuddha svabhāvathī chyut thayo thako, ‘अनिवारितः सर्वत्र अपि स्वैरं गतभयः क्रीडति’ koī parabhāvane bākī rākhyā vinā sarva parabhāvomān svachchhandatāthī nirbhayapaṇe (niḥshaṅkapaṇe) krīḍā kare chhe;........

juo, bhagavān ātmā svabhāve īshvar-parameshvar chhe. parameshvaranī shakti enāmān trikāḷ paḍī chhe ne? ahāhā....! jenā ek ek guṇ param īshvaratāthī bharelā chhe evo ātmā anantaguṇanā sāmarthyano svāmī chhe. enī īshvaratā koīthī khaṇḍit na thāy evī akhaṇḍit chhe. ene koī paranī sahāyanī apekṣhā nathī evo e parameshvar chhe. jagatamān shrīmade traṇ prakāre īshvar kahyā chhe. dharmātmāne bhagavān ātmā anant chaitanyasvabhāvanā sāmarthyathī bharelo hovāthī pote svabhāv-īshvar chhe. agnānīne rāg ane puṇya ja potānun sarvasva hovāthī te vibhāveshvar chhe ane paramāṇu jaḍeshvar chhe. kemake te potānā dravya-guṇ- paryāyathī svatantra pariṇamī rahyo chhe.

ahīn ā agnānī vibhāveshvaranī vāt chhe. tene ahīn pashu kahyo chhe. ahāhā....! ātmā andar anantaguṇanā sāmarthyathī bharelo parameshvar chhe. tenī vartamān dashā thaī chhe e to potānā bhāvanā (guṇanā) astitvathī thaī chhe. bhāvamān vartamān je paryāyanī shakti vyakta thavāyogya chhe te ja vyakta-pragaṭ thaī chhe. temān parabhāvo jāṇavāmān āvatān ā parabhāvo chhe te ja hun chhun em agnānī parabhāvone potārūp kare chhe. ahā! ene svabhāv-parabhāvano koī vivek ja nathī.

vastunun svarūp potānā bhāvathī chhe ane parabhāvathī nathī. paṇ em na mānatān jāṇavāmān āvatā sharīrādi parabhāvo hun chhun em agnānīne bhram chhe. ā sharīr hun chhun, man-vāṇī-indriyo hun chhun, krodhādi hun chhun -em parabhāvone agnānī potārūp māne chhe. sharīrādithī ane rāgādithī lābh thāy em mānanārā badhā parabhāvone ja potārūp kare chhe. teone ahīn eṭalā māṭe pashu kahyā chhe ke pashunī jem teone svabhāv-parabhāvano koī vivek nathī. samajāṇun kāī....?

ahāhā...! strī-kuṭumb-parivār, dev-guru-shāstra ītyādi parabhāvo gnānamān jaṇāy kharā, paṇ e badhā potānā bhāvonā astitvathī bhinna chhe. ahā! e sarva parabhāvothī to pote nāstirūp judo ja chhe. paṇ te parabhāvo hun chhun-dev te hun chhun, guru te hun chhun, shāstra te hun chhun kemake e sarvathī mane lābh chhe em mānato agnānī parabhāvone


PDF/HTML Page 3897 of 4199
single page version

potārūp-gnāyakarūp kare chhe. ahā! mr̥uganī nābhimān kasturī hoy chhe, paṇ enī ene khabar nathī, tethī ā gandh bahāramānthī āve chhe em jāṇī te bahār doḍadhām kare chhe. tem gnān ne ānand to potānun ja svarūp chhe, paṇ agnānīne tenī khabar nathī. tethī ā mārun gnān ne māro ānand ā parabhāvomānthī āve chhe em jāṇī, jāṇavāmān āvatā anantā paradravyonā je bhāv temān ātmānā-potānā hovāpaṇāno adhyās karīne te sarva parabhāvone potārūp kare chhe. tethī to ā desh māro, ne ā gām mārun ne ā baṅgalo māro, ā strī-putra-parivār mārān em agnānī pravarte chhe. are bhāī! e sarva vastu to par chhe. emān tāro ātmā kyāthī āvī gayo? paṇ shun thāy? agnānīne evo ja chirakālīn adhyās chhe tethī te potānā shuddha chaitanyabhāvathī bhraṣhṭa thayo thako parabhāvomān ja rame chhe.

ahā! paradravyonā bhāvonun pariṇaman jāṇavākāḷe te (parabhāvonā) ākāre gnān je pariṇamyun te potānun gnān chhe ane te enā svakāḷe pragaṭ thayun chhe. shun kīdhun? parabhāvone jāṇanārun gnān je ahīn (-ātmāmān) pragaṭ thayun te eno svakāḷ chhe, te kāḷe te svayam potāthī thayun chhe. chhatān em na mānatān parabhāvothī mane ahīn gnān thayun chhe em je māne chhe te parabhāvone potārūp kare chhe. nimittathī upādānamān (vilakṣhaṇatā) thāy em je māne chhe te paṇ parabhāvane potārūp kare chhe; kemake potānī avasthāmān parabhāvanun je gnān thāy chhe te potāthī thāy chhe, parabhāv chhe to thāy chhe em nathī. lokālok chhe to kevalagnān thāy chhe em nathī; kevaḷagnān potānā svatantra pariṇamanathī thāy chhe. kevaḷagnānanī paryāyano kartā ke sādhan lokālok nathī. tem ā sharīrādi chhe to enun gnān thāy chhe em nathī. bhāī! vītarāganun tattva bahu sūkṣhma chhe bhāī! ā chaud bolamān to badhān chaud brahmāṇḍ ḍahoḷī nākhyā chhe. (chaud brahmāṇḍanā bhāvo ukelyā chhe.)

prashnaḥ– to pachhī sāme jevī chīj hoy evun ja ahīn gnān kem thāy chhe? (em ke nimittathī nathī thatun to jevī chīj-nimitta hoy evun ja gnān kem thāy chhe?)

uttaraḥ– ahā! ātmadravyanā bhāvanī evī ja shakti-yogyatā chhe. sāme jevo parabhāv-paragney nimittapaṇe hoy evun ja je gnānamān āve chhe te dravyanī evī ja tatkālīn shakti-yogyatā chhe tethī āve chhe. ā to āvo ja vastuno-gnānano svabhāv chhe bhāī! agnānī nij shaktine samajato nathī, ne parabhāvanā kāraṇe potānun gnān (pariṇaman) thāy chhe em mānī potānā shuddha svabhāvathī chyut-bhraṣhṭa thāy chhe. kahyun ne ahīn ke- ‘शुद्धस्वभावच्युतः अनिवारितः सर्वत्र अपि स्वैरं गतभयः क्रीडति’ ahāhā....!


PDF/HTML Page 3898 of 4199
single page version

shuddhasvabhāvathī bhraṣhṭa thayo thako koī paṇ parabhāv-paragneyane bākī rākhyā vinā sarva parabhāv te hun chhun -hun sarvavyāpak chhun -em mānī agnānī svachchhande krīḍā kare chhe-ācharaṇ kare chhe. lyo, ā mahāhinsā chhe jenā kāraṇe ene anantakāḷ pashugatimān-nigodādimān rajhaḷapaṭṭī thāy chhe. āvī vāt bāpu!

have kahe chhe– ‘स्याद्वादी तु’ ane syādvādī to ‘स्वस्य स्वभावं भरात् आरूढः’ potānā svabhāvamān atyant ārūḍh thayo thako, ‘परभाव–भाव–विरह–व्यालोक– निष्कम्पितः’ parabhāvorūp bhavananā abhāvanī draṣhṭine līdhe (arthāt ātmā paradravyonā bhāvorūpe nathī- em dekhato hovāthī) niṣhkamp vartato thako, ‘विशुद्ध एव लसति’ shuddha ja virāje chhe.

ahāhā....! joyun? kahe chhe- syādvādī samyagdraṣhṭi to potānā svabhāvamān atyant ārūḍh thayo chhe; tene parabhāvorūp bhavananā tyāganī draṣhṭi khīlī gaī chhe. ahāhā...! mārāmān ā je koī dashā pragaṭ thāy chhe te mārāmān shaktirūpe vidyamān chhe te pragaṭ thāy chhe, parabhāvomānthī te āve chhe vā parabhāvane laīne te pragaṭ thāy chhe em chhe nahi-em te yathārtha jāṇe chhe. ahā! ek samaye ek (chījanun) gnān chhe, ne bīje samaye bījun (bījī chījanun) gnān thāy chhe enun kāraṇ sāme chīj badalāy chhe te nathī, e to potānā bhāvamān je shaktirūpe paḍī chhe te, te kāḷe vyaktaparyāyarūpe pragaṭ thāy chhe. sāmenī chīj to nimittamātra chhe; lyo, dharmī puruṣh āvun jāṇe chhe. samaye samaye pragaṭ thatī paryāy e to sva-bhāvanī shaktinī vyakti chhe ane te eno svakāḷ chhe. oho! bhāvamān to shaktirūpe trikāḷavartī badhī paryāyo paḍelī chhe. samajāṇun kāī....?

samayasār gāthā 49 mān avyaktanā bolamān āve chhe ke -“chaitanyasāmānyamān chaitanyanī samasta vyaktio antarlīn chhe māṭe (-ātmā) avyakta chhe.” āmān chaitanyanun je sāmānyapaṇun, dhruvapaṇun, ekapaṇun tene avyakta kahyun chhe kemake emān chaitanyanī samasta vyaktio-je pragaṭ thavānī chhe, ne je pragaṭ thaī gaī chhe e badhī -antarlīn chhe. (emānthī pratiniyat ek ek paryāy enā kāḷe āve chhe). nishchayathī joīe to svabhāv-parabhāvane jāṇavānī je svaparaprakāshak paryāy pragaṭ thāy chhe te, te jātanī te kāḷe paryāyanī shakti-yogyatā chhe te pragaṭ thāy chhe. eṭale sāmānyapaṇun chhe tene (samartha) kāraṇ na gaṇatān kharekhar je te prakāre paryāy thavāno sāmānyasthit andar paryāy shakti- yogyatārūp je bhāv chhe te kāraṇ chhe. jo sāmānya svabhāv kharekhar kāraṇ hoy to samaye samaye ekasarakhī dashā āvavī joīe kemake sāmānya svabhāv to sadā ekarūp chhe; parantu sarakhī nathī āvatī, kemake paryāyano te te prakāre potāno svakāḷ chhe, te te kāḷe tevī ja yogyatā chhe. samajāṇun kāī....? bhāī! ā badhun samajavun paḍashe hon. ā samajyā vinā bahāramān-parabhāvamān sukh gote chhe paṇ dhūḷey tyān sukh nathī, tyān to maphatano herān thaī rakhaḍī maravānun chhe.


PDF/HTML Page 3899 of 4199
single page version

ahā! potānā dravyamān je gnān, shraddhā, shānti, ānand ītyādi shaktio chhe emānthī jeṭalī paryāyo pragaṭ thaī gaī ane jeṭalī pragaṭ thashe te badhī temān antarlīn chhe. ane tethī sva-parane, svabhāv-parabhāvane jāṇavāno je paryāyabhāv utpanna thāy chhe te potāthī thāy chhe, parathī nahi, ane trikāḷī sāmānyasvabhāv chhe enāthī paṇ nahi. trikāḷīmān je te samayanī je te prakāranī yogyatā vidyamān chhe te je te samaye paryāyarūpe pragaṭ thāy chhe. eṭale kharekhar sāmānyadravya paṇ paryāyanun kāraṇ na rahyun bhāī! ā tārā khyālamān -buddhimān to pratham le. ā buddhigamya thāy to pachhī anubhavagamya thāy, ane tyāre ā ām ja chhe em andarathī niḥshaṅkatāno raṇako āve. dharmīne ā niḥshaṅkatā thaī chhe ke- mārī vartamān dashā, mārā bhāvamān je shaktirūp-yogyatārūp vidyamān hatī te bahār āvī chhe. tethī kharekhar tene parabhāvarūp thavānā tyāgarūp draṣhṭi andaramān khīlī gaī chhe. ahā! teṇe draṣhṭimān parabhāvano tyāg karī dīdho chhe.

juo, ā kahyun ne ke- dharmī potānā svabhāvamān atyant ārūḍh thayo thako, parabhāvorūp bhavananā abhāvanī draṣhṭine līdhe niṣhkamp vartatā thako, shuddha ja virāje chhe. dharmīne parabhāvamānthī māro bhāv thāy evī draṣhṭino abhāv-tyāg thaī gayo chhe, ane potānā sva-bhāvathī potānun astitva hovānī draṣhṭi pragaṭ thaī chhe. tethī te svabhāvamān ārūḍh thaī niṣhkamp vartato thako shuddha ja virāje chhe. ahā! dharmī, ātmā paradravyonā bhāvarūp nathī-em dekhato hovāthī niṣhkamp chhe. parathī mārī dashā thāy evo mithyātvabhāv te kampan chhe, ane samyagdarshan niṣhkamp chhe. ahā! nij ātmadravyane draṣhṭimān letān je samyagdarshan thayun te niṣhkamp chhe, kāraṇ ke bhegun ajogapaṇun paṇ anshe pragaṭ thāy chhe ne! sarvaguṇānsh te samakit. eṭale ke samakit thavā kāḷe, ātmāno yog nāmano je guṇ chhe temān paṇ te prakāre niṣhkampatā thavāno kāḷ chhe. tethī gnānī svabhāvamān ārūḍh thaī niṣhkamp vartato thako shuddha ja virāje chhe; arthāt parabhāvane potāmān bheḷavato nathī, ek shuddha svarūpane ja anubhave chhe.

ahāhā...! kahe chhe– ‘विशुद्धः एव लसति’ gnānī shuddha ja virāje chhe. to shun ene rāg chhe ja nahi? kiñchit rāg chhe, tathāpi shuddha ja virāje chhe. kem? kemake rāgane te mātra jāṇe ja chhe (karato nathī). vaḷī te gnān shuddha chhe arthāt rāg temān bhaḷ‌yo nathī, kemake ene jāṇanārun gnān gnānathī-potāthī chhe rāgane laīne chhe em nahi-em gnānī yathārtha jāṇe chhe. thoḍun sūkṣhma āvī gayun! paṇ arūpī ātmānī vāt sūkṣhma ja hoy ne!

je jīv nimitta eṭale ke sanyog ane parabhāvathī potānā bhāvanī (gnānanī) dashā thayelī māne chhe te sanyog ane parabhāvane potārūp māne chhe; te mithyādraṣhṭi chhe.


PDF/HTML Page 3900 of 4199
single page version

gnānī to svabhāvanī astinī mastīmān raheto, parabhāvarūpabhavananā tyāganī draṣhṭine līdhe niṣhkamp vartato thako, shuddha ja virāje chhe, arthāt shuddhane ekane ja anubhave chhe.

* kaḷash 2pa9ḥ bhāvārtha uparanun pravachan *

‘ekāntavādī sarva parabhāvone potārūp jāṇīne potānā shuddha svabhāvathī chyut thayo thako sarvatra (sarva parabhāvomān) svechchhāchārīpaṇe niḥshaṅk rīte varte chhe;.........’

joyun? shun kahe chhe? ke ekāntavādī arthāt ek ja pakṣhane grahaṇ karanāro bahirātmā sarva parabhāvone potārūp jāṇe chhe. ā sharīr mārun, ne bāyaḍī-chhokarān mārān, ne makān mārun ne paisā mārā-em sarva parabhāvone te potārūp jāṇe chhe.

hā, paṇ kare shun? paisā vinā to kāī ja maḷatun nathī. enā vinā to kṣhaṇ paṇ na chāle.

samādhānaḥ– are bhāī! paisā vinā kṣhaṇ paṇ na chāle e tārī mānyatā ṭhīk nathī; kemake paisāno to tārā ātmāmān trikāḷ abhāv chhe. paisā vinā ja bhāī! tun sadāy jīvī-ṭakī rahyo chho. jeṇe paisā vinā na chāle em mānyun chhe eṇe paisāthī ja potānun ṭakavun mānyun chhe, paṇ e to bhram chhe. vaḷī paisāthī sāmagrī āve chhe em mānavun e paṇ bhram chhe. sāmagrī-sanyog to (karmoday nimitte) potānā kāḷe potāthī āve chhe, ne potānā kāḷe potāthī jatī rahe chhe. vaḷī e sāmagrī ne paisā -e badhun tārāmān chhe kyān? e to trikāḷ bhinna ja chhe. ātmā traṇe kāḷ parabhāvothī rahit ja chhe. e to agnānī bhramathī parabhāvone potārūp jāṇe chhe. paṇ ethī to e shuddha svabhāvathī bhraṣhṭa thayo thako parabhāvomān svechchhāchāre pravartato nāsh pāme chhe, arthāt sansāramān ḍūbī mare chhe.

paṇ sharīr sārun hoy to tapashcharyā thāy ne?

dhūḷey na thāy sāmbhaḷane, sharīr to jaḍ chhe. jyān sharīr ja tārun nathī tyān sharīrathī tapashcharyā thāy e kyāthī lāvyo? bhāī! tapashcharyā to andar svarūpamān jāy ne tyān tape pratāpavant rahe to thāy. bākī sharīrathī tap karyun kahīe e to nimittanā kathan sivāy kāī nathī.

have kahe chhe- ‘ane syādvādī to, parabhāvone jāṇatān chhatān, potānā shuddha gnānasvabhāvane sarva parabhāvothī bhinna anubhavato thako shobhe chhe.’

ahāhā....! andar mārī chīj-shuddha chaitanyavastu to parabhāvanā abhāvasvarūp ja