PDF/HTML Page 3981 of 4199
single page version
sātamī narakanā ghor duḥkhanā kṣhetramān gayā chhe. dash kroḍākroḍī palyopamano ek sāgar thāy chhe, ane ek palyopam kāḷanā asaṅkhyātamā bhāgamān asaṅkhyāt abaj varṣha samāy chhe.
ahā! ātmā andaramān pūraṇ ānandanun nidhān prabhu chhe. teno anādar karī bhoganā sukhano ādar ane svīkār karyo to te kalpit sukhanā phaḷamān sātamī narakamān 33 sāgaropamanī sthitimān te jīv mahān duḥkh bhogavī rahyo chhe. bhogamān sukh nathī bhāī! bhog to rog chhe, duḥkh chhe, ne tenun phaḷ paṇ duḥkh chhe. ā (brahmadatta) chakravartīne kurumati nāmanī ek rāṇī hatī. tenī ek hajār devo sevā karatā. tenun sharīr ati sundar rūpāḷun ane komaḷ hatun. chakravartīe hīrānā palaṅgamān sūtān sūtān antim samaye “kurumati, kurumati” evā ārta pokāro sahit prāṇ chhoḍayā, ane te jīv sātamī narake paḍayo.
ahīn koī em tarka kare ke-āmān to kākaḍīnā chorane kaṭār māravā jevī vāt chhe. paṇ em nathī bhāī! bhogamān (mithyātva sahit) ati tīvra āsaktinā mahā ashubh pariṇām tene hatā. potānā sarvagnasvabhāvano anādar karī, tīvra bhogāsakta banī te jīv sātamī narakamān gayo chhe. ahā! potānā sarvagnasvabhāvī ātmāno āshray laī pariṇame to gnān-darshan-chāritrarūp nirmaḷ pariṇati sahit ānandarūpī putrano janma thāy chhe, ane viṣhayamān sukhabuddhi karī, bhog-viṣhayanā mahā tīvra pariṇāmanun sevan kare to enā phaḷarūpe mahāduḥkhanā pariṇām utpanna thaīne jīv halakī gatimān upaje chhe.
ahāhā...! bhagavān ātmāno sarvagnasvabhāv chhe. ahāhā...! tenun antarmuhūrta dhyān kare to kevaḷagnānanī jhaḷahaḷatī jyot pragaṭ thāy chhe ane tenī sāthe anant atīndriy ānandanī utpatti thāy chhe. darek samaye te te paryāy bhinna bhinna pragaṭ thāy chhe. bīje samaye evī ne evī paryāy pragaṭ thāy chhe, paṇ enī e nahi. ahā! āvā nijanidhānane oḷakhyā vinā mithyātvanun sevan karī pārāvār duḥkhamay sansāramān jīv paribhrame chhe. ahā! enā duḥkhane koṇ kahe? te vachan-agochar chhe, kahī na shakāy tevun chhe.
juo, ‘holā’ nāmanā ek jātanā pakṣhī thāy chhe. te holā ‘soḍaham, soḍaham’ evo avāj kare chhe. paṇ ‘soḍaham’ eṭale shun enun ene kayān bhān chhe? ‘soḍaham’ eṭale hun siddha paramātmā samān chhun. ‘siddha samān sadā pad mero’-em āve chhe ne? hā, e paṇ shubh vikalpa chhe. temānthī ‘so’ (-siddha paramātmā) kāḍhī nākhīne ‘aham’ hun chhun em svalakṣha-antaralakṣha karīne svānubhav karatān pariṇaman thāy chhe tyāre sarvagnatvashaktinī tene pratīti thāy chhe. ahāhā...! sarvagnashaktithī bharelo potāno pūraṇ paramātmasvabhāv-tenī antar-pratīti pariṇaman thaīne thāy tenun nām samyagdarshan chhe, ahā! te kāḷe anubhavano ras-ānandaras pragaṭayo pachhī koṇ pūchhe ke-koṇ kartā, koṇ karaṇī ne koṇ karam?
ahīn sarvagnashaktine ‘pariṇat’ kahel chhe. pahelān paṇ ātmāne gnānamātra kahyo tyān shiṣhye prashna karyo hato ke- prabhu! ātmāne gnānamātra kahetān to ekalun gnān āvyun, to ekānta thaī jashe ke kem? tyāre tyān shrīgurue samādhān karyun ke-sāmbhaḷ, ātmāne gnānamātra kahetān ekānta thaī jatun nathī, paṇ anekānta ja siddha thāy chhe. kemake gnānamātra bhāvamān anantā dharmo sāthe āvī jāy chhe. jemake-gnān astipaṇe chhe, vastupaṇe chhe, prameyapaṇe chhe, gnāyakapaṇe chhe-em gnānamātra kahetān temān anant dharmo bhegā āvī jāy chhe. māṭe ahīn ekānta thatun nathī. gnānamātra bhāvanun pariṇaman thatān gnānamātra bhāvamān sāthe anant shaktio uchhaḷe chhe, bhegī sarvagnatvashakti paṇ pariṇat thāy chhe. ahā! e pariṇāmamān paranun ne rāganun kartāpaṇun to dūr raho, hun parane ane rāgane jāṇun, e mārān gney chhe emey nathī. jhīṇī vāt chhe prabhu! paṇ ā paramārtha satya vāt chhe. lokonā sadbhāgye param satya vāt prasiddhimān āvī chhe.
chothā guṇasthāne gnānamān svagney-trikāḷī svadravya-jāṇavāmān āvyun tyān sarvagnatvashaktinī pratīti pragaṭ thāy chhe, ane tyāre samakitīne shraddhāpaṇe kevaḷagnān pragaṭ thayun em kahevāy chhe. jo ke sākṣhāt kevaḷagnānanī paryāy to teramā guṇasthāne pragaṭ thashe, parantu samakitīne chothe guṇasthāne shaktinun pariṇaman thatān, arthāt sarvagnatvashakti pariṇat thatān, shraddhānamān kevaḷagnānasvabhāv ane kevaḷagnānanī pratīti thaī gaī chhe, tethī tene vartamān mati- shrutagnānapūrvak shraddhārūpe kevaḷagnān pragaṭ thayun chhe em kahīe chhīe. pahelān kevaḷagnānane mānyun na hatun, have kevaḷagnānano antaramān svīkār thatān kevaḷagnānane mānyun. ānun nām te mati-shrutagnān kevaḷagnānane bolāve chhe. dhaval siddhānt shāstramān pāṭh chhe ne ke mati-shrutagnān kevaḷagnānane bolāve chhe. matalab ke mati-shrutagnānamān kevaḷagnānano nishchay thayo chhe ane te gnān vadhatun-vadhatun pūrṇa kevaḷagnān
PDF/HTML Page 3982 of 4199
single page version
thaī jashe. ānun nām sarvagnanī-arahantanī vāstavik pratīti chhe.
pravachanasār, gāthā 80mān kahyun chheḥ-
te jīv jāṇe ātmane, tasu moh pāme lay khare.
je jīv arhantane dravyapaṇe, guṇapaṇe ane paryāyapaṇe jāṇe chhe, te (potānā) ātmāne jāṇe chhe ane teno moh avashya lay pāme chhe.
āmān shun kīdhun? ke arhantabhagavānanā dravya-guṇ ne kevaḷagnānanī paryāyane pratham vikalpa dvārā jāṇīne pachhī potānā ātmā sāthe tenun milān kare chhe; oho! vartamānamān mane bhale kevaḷagnān pragaṭarūp nathī, paṇ dravyarūpathī māro kevaḷagnānasvabhāv chhe. ahāhā...! ām vichārī sarvagnasvabhāvī nij ātmadravyane kāraṇapaṇe grahaṇ karīne tenī sanmukh thaī pariṇame chhe tyān avashya teno moh nāsh pāmī jāy chhe, arthāt tene paryāyamān svasvarūpanī pratītirūp samyagdarshan pragaṭ thāy chhe. ahā! jyān samyagdarshan thayun tyān ā nishchay thayo ke hun to ekalo gnānasvarūp shaktie pūrṇa vastu chhun. ahāhā...! kevaḷagnān-shakti mārāmān trikāḷ paḍī chhe te antaḥpuruṣhārtha vaḍe alpakāḷamān ja pūraṇ pragaṭ thaī jāshe. lyo, āvī vāt! pahelān ām pratīti nahotī to shraddhāpaṇe kevaḷagnān na hotun, paṇ jyān andar trikāḷī svadravyane gney banāvyun to sarvagnasvabhāvanī pratīti thaī, shraddhānamān kevaḷagnān pragaṭ thayun ane paryāyamān alpakāḷamān ja sākṣhāt kevaḷagnān pragaṭ thavānī taiyārī thaī gaī. samajāṇun kāī...?
have āvī sār-sār vāt chhoḍīne loko bahāranī takarāramān paḍayā chhe. shubhabhāvathī dharma thāy, puṇya dharmanun sādhan chhe vagere khoṭī mānyatāmān teo rāche chhe. paṇ bhāī, shubhabhāv tārā svarūpamān chhe nahi, tārā dravya-guṇamān nathī, ane shaktinun je nirmaḷ pariṇaman thāy temāny nathī. svarūp lakṣhe samyagdarshananun pariṇaman thāy temāny kayāny shubhabhāv chhe nahi. hā, eṭalun chhe ke samyagdarshananī sāthe sarvagnashakti pariṇat thatān je gnānanī dashā pragaṭ thaī te gnān, te kāḷe jevo jevo rāg chhe tene jāṇe chhe bas. te gnān te kāḷe svāshrit pragaṭ thayun chhe, kāī rāgane laīne pragaṭ thayun chhe em nathī. ahā! shaktinun pariṇaman ekalun ātmagnānamayī chhe, rāgamayī ke paragnānamayī nathī.
gnānīne rāg āve chhe; rāg je hoy tene te kāḷe jāṇelo prayojanavān chhe. 12mī gāthāmān ‘tadātve’ shabda paḍayo chhe. gnānī-dharmī puruṣhane rāg āve chhe tene te kāḷe jāṇelo prayojanavān chhe, eṭale ke svaparaprakāshī gnānanī paryāy sahaj potānā sāmarthyathī ja te kāḷe pragaṭ thāy chhe, rāgane laīne rāganun gnān thāy chhe em nathī. rāgano to gnānamān abhāv chhe bhāī! kharekhar to gnān potānī pariṇatine jāṇe chhe, rāgane gnān jāṇe chhe em kahīe te vyavahār chhe. gnānīne gnānanī paryāy alpagnarūp chhe, ane te kāḷe tene paryāyamān rāg paṇ chhe, to gnān rāgane jāṇe chhe em kahevun te vyavahār chhe, nishchayathī to pote potāne-potānī pariṇatine ja jāṇe chhe.
nishchayathī kevaḷī bhagavān potānī pariṇatine jāṇe chhe, kemake gnān, gnātā ane gney-badhun ātmā chhe. ātmā gnātā ane paravastu gney e vastu nishchayathī chhe nahi. sarvagnashaktinī svāshraye samyaggnānarūp pariṇati pragaṭ thaī temān pūrṇa svabhāv ane pūrṇa paryāyanī pratīti āvī ja gaī chhe; ānun nām ātmagnānamayī sarvagnashaktinī pariṇati chhe.
ahā! ā sarvagnashaktimān ghaṇī gambhīratā chhe bhāī! sarva shaktionun pariṇaman sva-āshraye potāthī thāy chhe tethī ahīn em kahyun ke-samasta vishvanā visheṣh bhāvone jāṇavārūpe pariṇamatā evā ātmagnānamayī sarvagnatvashakti chhe. ahā! sarvagnashakti je trikāḷ chhe te sarva bhāvone jāṇavārūpe vartamān pariṇat thāy chhe tyān tenā pariṇām ātmagnānamayī chhe, paragnānamayī nathī. ‘khāniyā tattvacharchā’mān ā sambandhī prashna uṭhāvī tarka karyo chhe ke- sarvagnashakti chhe te sarvane jāṇavānī apekṣhā rākhe chhe māṭe vyavahāre sarvagna chhe. paṇ ā vāt barābar nathī. vāstavamān ātmadravyamān sarvagnasvabhāv-sarvagnashakti sahaj ja dhruvapaṇe trikāḷ chhe; ahā! āvī shaktino dharanār je bhagavān ātmā tenī sanmukh thaī sva-āshraye pariṇamavāthī svarūpanā shraddhānarūp samyagdarshan pragaṭ thāy chhe; bhegī anant shakti sahit sarvagnashakti paṇ nirmaḷ pariṇat thāy chhe to shraddhāpaṇe kevaḷagnān pragaṭ thayun em kahevāmān āve chhe. sākṣhāt pariṇamanarūp kevaḷagnān thayun em nahi, sarvagnashaktinī pratīti thaī to shraddhāpaṇe kevaḷagnān thayun em kahevāy chhe. pahelān ātmā alpagna ja chhe arthāt sarvagnashakti nathī evī draṣhṭi hatī te mithyā draṣhṭi hatī. have svasanmukh thaī pariṇamatān sarvagnasvabhāvī hun chhun em nishchay thayo
PDF/HTML Page 3983 of 4199
single page version
to draṣhṭi samyak thaī. āvī vāt! samajāṇun kāī...? bhāī! sarvagnashakti chhe te sarvane jāṇavānī apekṣhā rākhe chhe māṭe vyavahāre sarvagna chhe em nahi, sarvagnashakti pariṇat thatān te ātmagnānamayī ja chhe, paṇ sarvane-parane jāṇavānī vivakṣhā karatān vyavahār pragaṭ thāy chhe. āvī vāt chhe bhāī!
sampradāyamān paṇ amāre ā charchā-vārtā chālatī. ek vār ame pūchhayun ke-jagatamān sarvagna chhe ke nathī? tyāre teo kahe-sarvagnanun sarvagna jāṇe; amāre enun shun kām chhe?
are prabhu! tun shun kahe chhe ā? bhagavān! tun ātmā padārtha chho ke nahi? to teno svabhāv shun? ahāhā...! ‘gna’ teno svabhāv chhe, trikāḷī ‘gna’ svabhāv ātmā chhe. ‘gna’ svabhāv kaho ke sarvagnasvabhāv kaho-te ātmānun svarūp chhe. ahāhā...! āvā sarvagnasvabhāvī ātmānī draṣhṭi thatān sarvagnasvabhāvanun paryāyamān pariṇaman thāy chhe. bāpu! dharmanun mūḷ ja sarvagna chhe, kemake sarvagnasvabhāvane ālambīne sarvagna thayā chhe, ne sarvagnathī ja ā vītarāgī dharmanī sthiti utpanna thaī chhe. māṭe sarvagna koṇ chhe ane sarvagnadashānun pariṇaman kem prāpta thāy te barābar jāṇavun āvashyak chhe.
trikāḷ sarvagnasvabhāv viṣhe be mat chhe. shvetāmbar matavāḷā kahe chhe-kevaḷagnān sattāsvarūp chhe; em ke kevaḷagnān paryāyarūpe sattāmān pragaṭarūp chhe, ane upar karmanun āvaraṇ chhe. digambar santo-r̥uṣhivaro kahe chhe-kevaḷagnān dravyamān shaktirūpe chhe ane paryāyamān tenun alpagnarūpe pariṇaman chhe, pūrṇa gnān (paryāyamān) pragaṭ nathī temān nimittarūpe karmanun āvaraṇ chhe. ām banne vātamān mahān-āsamānajamīnanun-antar chhe. vāstavamān kevaḷagnān vartamān paryāyamān sattārūpe pragaṭ nathī, paṇ shaktirūpe dravyamān trikāḷ paḍelun chhe. pragaṭ chhe ne āvaraṇ chhe em nahi, paṇ shaktirūpe ane tenun paryāyamān alpagnapaṇe pariṇaman chhe.
shrīmad rājachandra svarūpane prāpta samakitī satpuruṣh thaī gayā. teo kahe chheḥ- jo kadī pragaṭapaṇe vartamānamān kevaḷagnānanī utpatti thaī nathī, paṇ jenā vachananā vichārayoge shaktipaṇe kevaḷagnān chhe em spaṣhṭa jāṇyun chhe, shraddhāpaṇe kevaḷagnān thayun chhe, vichāradashāe kevaḷagnān thayun chhe, ichchhādashāe kevaḷagnān thayun chhe, mukhya nayanā hetuthī kevaḷagnān varte chhe, te kevaḷagnān sarva avyābādh sukhanun pragaṭ karanār jenā yoge sahaj mātramān jīv pāmavā yogya thayo, te satpuruṣhanā upakārane sarvotkr̥uṣhṭa bhaktie namaskār ho! namaskār ho!!
ahā! ‘ṇamo arihantāṇan’ em loko bolī jāy chhe, paṇ arihantadev shun chīj chhe enī tamane khabar nathī! ari nām vikār, ne hant nām teno nāsh karī svanā āshrayathī je pūraṇ vītarāg sarvagnadashāne prāpta thayā te arihant prabhu chhe. have jene arihantadashā pragaṭ nathī, paṇ hun sarvagnasvarūpī akhaṇḍ ek ātmadravya chhun em pratītimān āvyun tene te shraddhāpaṇe kevaḷagnān thayun; vaḷī te kāḷe pragaṭ gnānamān evo nishchay thayo te vichāradashāe kevaḷagnān thayun, vaḷī sarvagnasvabhāvanī pūraṇ pragaṭatārūp kevaḷagnānanī bhāvanā thaī te ichchhādashāe kevaḷagnān thayun.
pahelān paryāyabuddhimān kevaḷagnānanān shraddhān-gnān ne bhāvanā na hatān. paryāyabuddhimān hun alpagna ja chhun em mānyun hatun, ane temān ja rāgabuddhi vartatī hatī. paṇ have, chaitanyaprakāshano puñj, gnānānandano dariyo, shāntarasano samudra hun sarvagnasvabhāvī bhagavān ātmā chhun em antaramān svīkār thayo tyān paryāyamān shraddhāpaṇe kevaḷagnān pragaṭ thayun, vichāradashāe kevaḷagnān pragaṭ thayun, ne alpakāḷamān ā mati-shrutagnānano vyay thaī kevaḷagnān thashe-em bhāvanādashāe kevaḷagnān thayun. ahā! jem ārasanā sthambhanī ek hāns dekhātī hoy to te ek hānsanā gnānathī ākhā sthambhanun gnān thaī jāy chhe tem potānā sarvagnasvabhāvano nishchay thatān gnānamān ākhā gneyano nishchay thaī jāy chhe. jemake mati-shrutagnān avayav-ansh chhe, ne kevaḷagnān avayavī-anshī chhe; anshanun gnān thatān temān anshīnun gnān āvī jāy chhe. dhavalamān āve chhe ke -matignān te kevaḷagnānano ansh chhe.
‘khāniyā tattvacharchā’mān paṇḍitoe dalīl karī chhe ke-ātmagnānamayī ek dharma chhe, ne sarvagnatva bījo dharma chhe. paṇ em nathī bāpu! e to vivakṣhāno bhed chhe, bākī banne ek ja dharma chhe. sarvane jāṇe ane potāne jāṇe evī ātmagnānamayī sarvagnatvashakti chhe, svāshrit sarvagnadashā pragaṭ thaī chhe temān paranī rañchamātra apekṣhā nathī. sarvagnapaṇun kaho ke ātmagnapaṇun kaho-banne ek ja chīj chhe. samajāy eṭalun samajo bāpu! ā vastusvarūp chhe. are bhāī! kevaḷagnān levānī ātmānī tākāt chhe. ene paranī kiñchit apekṣhā nathī. kevaḷagnānanī paryāy vishvanā sarva bhāvone jāṇe māṭe
PDF/HTML Page 3984 of 4199
single page version
temān paranī apekṣhā chhe em kharekhar nathī. ek samayamān te kāḷe (thavā yogya) kevaḷagnānanī paryāy potānā kāraṇe pragaṭ thaī chhe, pūrvanā chār gnānano abhāv thaīne kevaḷagnān pragaṭayun em kahevun ey vyavahār chhe. vāstavamān sarvagnapaṇun te ātmagnapaṇun chhe. āvī vāt chhe.
samvat 1983mān dāmanagaramān ek sheṭh sāthe ā prashna upar charchā thayelī. teo kahe ke-lokālok chhe māṭe kevaḷagnān pragaṭ thāy chhe. tyāre ame kahyun, -em bīlakul nathī. gney chhe to gnān thāy evo vastuno svabhāv nathī. sarvagnapaṇānī paryāy svāshraye pragaṭ thaī chhe, temān lokālokanī jarāy apekṣhā nathī. paṇ āvo nishchay koṇ kare? kone (sva-āshrayanī) paḍī chhe? are bhāī! ā alpagnatā ane ā shubhāshubh rāg tārun svarūp nathī. tun to sarvagnasvabhāvī chho ne prabhu? ahāhā...! tārāmān sarvagnashaktinun sāmarthya bharyun chhe. kevī chhe sarvagnashakti? to kahe chhe- vishvanā sarva bhāvone jāṇavārūp evā ātmagnānamayī sarvagnashakti chhe. ātmagnānamayī kaho ke sarvagnatvashakti kaho- ek ja vāt chhe. are, lokone vāt bese nahi eṭale virodh kare ne bījī rīte kahe, paṇ ā ja satya vāt chhe. ahā! jenā phaḷamān anant kevaḷagnān ne anant atīndriy ānand pragaṭe te chīj kevī hoy bāpu! ne teno upāy paṇ kevo hoy? paramapad prāptinī bhāvanā karatān shrīmad kahe chhe ne? ke-
anant darshan, gnān, anant sahit jo... apūrva.
ahā! kevaḷagnān navun pragaṭ thāy chhe māṭe sādi-ādisahit chhe, ane teno ant nathī māṭe anant chhe. ā pramāṇe kevaḷagnānano kāḷ sādi-anant chhe. ahāhā...! anant kāḷ paryant sarvagnadev samādhisukhamān līn-tallīn rahe chhe. stavanamān āve chhe ne ke-
ahāhā...! param chāritrarūp pūraṇ vītarāgadashā pragaṭ thatān pūraṇ akaṣhāy-shānt... shānt... shāntarasanun bhagavānane vedan hoy chhe. bhagavān nijānandarasalīn chhe. ā ‘pariṇamatā evā ātmagnānamayī’ shabda paḍayo chhe eno vistār chhe. ahā! digambar sant shrī amr̥utachandrāchāryadev dharmanā sthambh hatā. ahāhā...! vītarāg pariṇatinā sthambh samā vītarāgī santonī ā vāṇī chhe. bhāī! tāro svabhāv paṇ āvo pūraṇ vītarāgatāmay ane sarvagnatānā sāmarthyathī bharelo chhe. andar jo to kharo, jotān vent ja hālat thaī jashe. ahāhā...! atyāre paryāyamān sarvagnatā bhale pragaṭī na hoy, paṇ mārī paryāyamān alpakāḷamān sarvagnapad pragaṭ thaī jashe evī chothe guṇasthāne samyagdraṣhṭine samyak pratīti thaī jāy chhe; jem bīj ugī te pūnam thashe ja tem.
ahāhā...! bhagavān ātmā ā sharīranā rajakaṇathī bhinna, achetan karmathī bhinna, puṇya-pāparūp bhāvakarmathī bhinna ane alpagnapaṇānī dashāthī bhinna akhaṇḍ ekarūp sarvagnasvarūp vastu chhe. ahā! te svānubhūtimān prāpta thāy chhe, paṇ rāganī kriyāthī ke vyavahār karatān karatān prāpta thāy evun enun svarūp nathī. vyavahāraratnatray paṇ shubhavikalpa chhe. te karatān karatān samyagdarshan ane kevaḷagnān pragaṭ thāy em banavājog nathī, kemake potānī vastu evī nathī. ahīn to kahe chhe-samyagdarshan thatān evī pratīti thaī jāy chhe ke hun sarvagnashaktimay chhun, ne tenī pariṇati potāthī utpanna thāy chhe, ene lokālokanī koī garaj-apekṣhā nathī.
are bhāī! tun koṇ chho? tārā svarūpanī tane khabar nathī! samayasāranī jayasenāchāryakr̥ut ṭīkāmān āve chhe ke koī ek bhāv jo yathārtha besī jāy to ākhī vastu yathārtha khyālamān āvī jāy. ahā! dravya-guṇ-paryāy, sarvadarshitva shakti, sarvagnatvashakti ityādi koī ek bhāv barābar lakṣhamān besī jāy to vastu ākhī lakṣhagat thaī samajāī jāy.
ahīn em batāvavun chhe ke-ātmagnānamayī ane sarvagnatvashakti e be chīj nathī. banne thaīne ek ja chīj chhe. ātmagnānamayī sarvagnatvashakti te nishchay chhe, ne lokālokane jāṇe em vivakṣhābhed karavo te vyavahār chhe. ahīn shaktinā prakaraṇamān nishchay chhe te mukhya chhe. koī kahe chhe-
āp nishchayanī vakīlāt karo chho. paṇ bhāī! ā judī jātanī vakīlāt hon; bhagavān thavānī ā vakīlāt chhe. pote bhagavānasvarūp chhe tene paryāyamān
PDF/HTML Page 3985 of 4199
single page version
pragaṭ karavānī ā vāt chhe.
savāre rekorḍīṅgamān pratham kaḷashanī bahu sārī vāt āvī hatīḥ “... tenī antarachhedī arthāt ek samayamān yugapad pratyakṣharūpe jāṇanashīl je koī shuddha jīvavastu, tene mārā namaskār. shuddha jīvane ‘sār’paṇun ghaṭe chhe. sār arthāt hitakārī, asār arthāt ahitakārī. tyān hitakārī sukh jāṇavun, ahitakārī duḥkh jāṇavun; kāraṇ ke ajīv padārthane-pudgal, dharma, adharma, ākāsh, kāḷane-ane sansārī jīvane sukh nathī, gnān paṇ nathī, ane temanun svarūp jāṇatān jāṇanahār jīvane paṇ sukh nathī, gnān paṇ nathī, tethī temane ‘sār’paṇun ghaṭatun nathī. shuddha jīvane sukh chhe, gnān paṇ chhe, tene jāṇatān-anubhavatān jāṇanahārane sukh chhe, gnān paṇ chhe, tethī shuddha jīvane ‘sār’ paṇun ghaṭe chhe.”
ahīn em kahe chhe ke-ek pudgal paramāṇuthī māṇḍīne sharīr, man, vāṇī, paisā, strīnun sharīr ityādi chījomān sukh nathī, gnān paṇ nathī. nigodanā anantā jīv chhe tene paṇ pariṇatimān sukh nathī, gnān paṇ nathī. juo, ā shaktinī vāt nathī. nigodanā anant jīv ane ā sharīrādi paramāṇunā skandh tene jāṇanār jīvane paṇ sukh nathī, gnān nathī, ahāhā...! sansārī prāṇī-nigod ādi anant jīv-je malinabhāve paryāyamān pariṇamyā chhe temane pragaṭ dashāmān sukhey nathī, gnāney nathī. vastumān trikāḷ sukhasvabhāv ne gnānasvabhāv chhe enī ahīn vāt nathī. ahīn to kahe chhe-agnānī jīv je nigodādi sansārī jīvane jāṇe to te jāṇanahārane sukh nathī, gnān paṇ nathī. ahā! rājamalajīe gajabanī ṭīkā karī chhe. nigodādi sansārī jīvone to paryāyamān sukh nathī, tenā jāṇanāraney sukh ne gnān nathī. gajab vāt chhe bhāī!
shuddha chaitanyasvarūp bhagavān ātmā pūrṇānandano nāth prabhu ane siddha paramātmā te shuddha jīv chhe. te bannene sukh paṇ chhe, gnān paṇ chhe; ane temane jāṇanār jīvane paṇ sukh chhe ane gnān paṇ chhe. parantu shuddha jīvane jāṇyo kayāre kahevāy? ke bhagavān siddha paramātmā jem shuddha chhe tem māro bhagavān ātmā paṇ trikāḷ shuddha chhe. ahāhā...! ‘siddha samān sadā pad mero.’ ahā! ā trikāḷī shuddhanī draṣhṭi karī pariṇamavāthī, te svadravyanī sanmukh thaīne tenā āshraye pariṇamavāthī svānubhavanī dashā pragaṭ thāy chhe, nirmaḷ shraddhān-gnān pragaṭ thāy chhe ane bhegī atīndriy sukhanā āsvādarūp dashā pragaṭe chhe. āve chhe ne nāṭak samayasāramān ke-
ras svādat sukh upajai, anubhav tāko nām,
ahā! āvī svānubhavanī dashā pragaṭ kare tyāre shuddhane jāṇyo kahevāy. shuddha jīvamān sukh chhe, gnān chhe, māṭe tenā jāṇanārane paṇ sukh ane gnān chhe.
prashnaḥ– siddhane jāṇatān sukh chhe ke nahi? uttaraḥ– hā, siddhane jāṇatān sukh chhe; paṇ siddhane jāṇyā kayāre kahevāy? ke potāno svabhāv sadā siddha samān shuddha chhe em nishchay karī svabhāvasanmukh thaīne teno anubhav ane pratīti kare tyāre siddhane jāṇyā kahevāy. sāthe temān atīndriy sukhano āsvād paṇ hoy chhe.
prashnaḥ– āmān svadravyane jāṇavānī shī jarūr chhe? uttaraḥ– are bhāī! paradravyane jāṇavā jāy e to vikalpa chhe, ane vikalpa chhe e to duḥkh ja chhe. mokṣhapāhuḍanī soḷamī gāthāmān āchāryadev kahe chhe-‘paradavvādo duggaī’. ahā! bhagavānanī vāṇīmān āvelī koī alaukik vāto digambar santoe karī chhe. svadravya sivāy bhāī! anya dravya upar tārun lakṣha jashe to niyamathī vikalpa ja utpanna thashe, ane tethī tane duḥkh ja thashe. tyān to paradravyanā lakṣhe vikalpa thāy te durgati chhe em jāṇī potānā svarūpamān magna thaī jāy chhe enī vāt karī chhe.
ahā! mārī paryāyamān sarvagnatā nathī, ne bhagavānane paryāyamān sarvagnapaṇun pragaṭ chhe to te sarvagnapaṇun āvyun kayānthī? ke potānā svarūpamān sarvagnashakti trikāḷ paḍī chhe tem nishchay karī nij svarūpanun ālamban levāthī paryāyamān sarvagnapaṇun pragaṭ thayun chhe, parane jāṇatān pragaṭ thayun chhe em nathī. māṭe parane jāṇavānā kṣhobhathī-ākāṅkṣhāthī virām pāmī svasvarūpanā āshraye pariṇamavun ne tyān ja ramavun, ṭharavun ne līn thavun te ja sarvagna thavāno mārga chhe. āvī vāt chhe. lyo,
ā pramāṇe ahīn sarvagnatvashakti pūrī thaī.
PDF/HTML Page 3986 of 4199
single page version
‘amūrtik ātmapradeshomān prakāshamān lokālokanā ākārothī mechak (arthāt anek-ākārarūp) evo upayog jenun lakṣhaṇ chhe evī svachchhatvashakti. (jem darpaṇanī svachchhatvashaktithī tenā paryāyamān ghaṭapaṭādi prakāshe chhe, tem ātmānī svachchhatvashaktithī tenā upayogamān lokālokanā ākāro prakāshe chhe.)’
oho! gnān, darshan, sukh, vīrya ādi anant shaktiono bhaṇḍār evā bhagavān ātmāne asaṅkhya pradesho chhe te amūrtik chhe. ahāhā...! chaitanyanā asaṅkhya pradesho amūrtik chhe. amūrtik eṭale shun? ke temān koī sparsha, ras, gandh ke varṇa nathī. samajāṇun kāī...? ahā! te pradeshomān, kahe chhe, prakāshamān lokālokanā ākārothī mechak arthāt anek ākārarūp evo upayog jenun lakṣhaṇ chhe evī svachchhatva nāmanī shakti trikāḷ paḍī chhe. ahīn lokālokanā ākāro kahyā temān jaḍ ne chetan sarva padārtho āvī gayā. jaḍ pudgalanā sparsha, ras, gandh, varṇa ahīn upayogamān jāṇavāmān āve chhe, paṇ te jaḍ mūrtik padārtho kāī ātmānā amūrtik pradeshomān praveshe chhe em nathī. e to ātmā sarva padārthone koī paranī apekṣhā vinā ja potānā upayogamān jāṇī le evo ja tenī svachchhatvashaktino svabhāv chhe.
prashnaḥ– lokālok chhe to tenun gnān thāy chhe ne? uttaraḥ– nā, em bīlakul nathī. svachchhatvashakti svataḥ potāthī ja svachchhatārūpe pariṇame chhe ane te vaḍe upayogamān lokālokanā ākāro sahaj ja jaṇāy chhe. lokālok chhe to upayogamān tenun jāṇavārūpī kārya thāy chhe em chhe nahi.
ā to bhagavān sarvagnadevanī vāṇī bhāī! bhagavānanā samosaraṇamān so indro ā vāṇī sāmbhaḷavā āve chhe. kesarī-sinh, vāgh, moṭā kāḷā nāg vagere paṇ bhagavānanī vāṇī sāmbhaḷavā jaṅgalamānthī āve chhe. samosaraṇamān upar javā māṭe 20 hajār ratnamay pagathiyān hoy chhe. ek antarmuhūrtamān sau upar pahoñchī jāy chhe, ne tyān jaī bhagavānanī divya omdhvani sāmbhaḷe chhe. oho! nirver thaī ati namrabhāve samosaraṇamān besīne sau bhagavānanī vāṇī sāmbhaḷe chhe.
prashnaḥ– to shun sinh ane vāgh te vāṇī samajatān hashe? uttaraḥ– hā, potapotānī bhāṣhāmān barābar te tiryañcho samajī jāy chhe; ane keṭalāk to vāṇī sāmbhaḷīne tyān samyagdarshan paṇ pāmī jāy chhe. sharīr-kalevar bhale sinh ke vāghanun hoy, paṇ andar to sarvagnasvabhāvī bhagavān ātmā virāje chhe ne? ahāhā...! andar pūṇānandano nāth prabhu ātmā chhe te yathārtha samajī jāy chhe. bhāī! tun paṇ manuṣhya nathī, bhagavān ātmā chho. (em yathārtha chintav).
aḍhī dvīp sudhī manuṣhya chhe. aḍhī dvīpanī bahār asaṅkhya tiryañcho samyagdraṣhṭi, pañcham guṇasthānavāḷā paḍayān chhe. chhello svayambhūramaṇ nāmano samudra chhe. temān hajār yojananī lambāīvāḷā sharīradhārī moṭā magaramachchha chhe. temān koī koī samyagdraṣhṭi ane pāñchamā guṇasthānavāḷā shrāvak tiryañcho chhe. antaraṅgamān shāntinī vr̥uddhi thaīne temane shrāvakadashā pragaṭī chhe. āgamamān pāṭh chhe ke aḍhī dvīpanī bahār asaṅkhya samyagdraṣhṭi ātmagnānī tiryañcho chhe. temānthī koī koīne to samyagdarshan uparānt sva-āshraye shāntinī vr̥uddhi thaīne shrāvakanun pāñchamun guṇasthān varte chhe. temān keṭalāk jātismaraṇagnānavāḷā, avadhignānavāḷā pañcham guṇasthānavartīchhe. koī sthaḷachar prāṇīo-vāgh, rīñchh, hāthī, ghoḍā vagere, koī jalachar ne koī nabhachar-kauā, popaṭ, chakalā, chakalī vagere asaṅkhya tiryañcho samyagdarshan sahit pāñchamā guṇasthānavāḷā tyān aḍhī dvīpanī bahār chhe. bhale thoḍān chhe, topaṇ asaṅkhya chhe. tiryañchonī saṅkhyā ghaṇī moṭī chhe. temān asaṅkhya mithyādraṣhṭi sāme koīk ek samyagdraṣhṭi chhe.
jīve sauthī ochhā bhav manuṣhyanā karyā chhe. anant vār ā jīvane manuṣhyapaṇun āvyun chhe, to paṇ chāre gatimān sauthī ochhā bhav manuṣhyanā karyā chhe. jeṭalā (-anant) bhav manuṣhyanā karyā chhe tenā karatān asaṅkhyāt guṇā anant bhav narakanā karyā chhe. narakanā jeṭalā bhav karyā chhe tenāthī asaṅkhyāt guṇā anant bhav svarganā karyā chhe. svargamān jīv kayānthī āve chhe? narakamānthī to jīv svargamān jatā nathī, ne manuṣhya bahu thoḍī saṅkhyāmān chhe. eṭale tiryañchamānthī ja marīne ghaṇā jīvo svargamān jāy chhe. tiryañchamānthī keṭalāk jīvo marīne narakamān paṇ jāy chhe. manavāḷā ane man vagaranā pañchendriy tiryañchonī saṅkhyā ghaṇī moṭī chhe. temān koīne shuklaleshyā, paghaleshyā ke pītaleshyānā bhāv thāy chhe, te marīne svargamān jāy chhe.
PDF/HTML Page 3987 of 4199
single page version
ā baḷad vagere pashuone dekhīne em thāy chhe ke-arere! ā bichārā jīv kayān jashe? dharmanā pariṇām to tene nahi, ne puṇyanān paṇ kayān ṭhekāṇān chhe? arere! marīne narake jashe athavā pashu marīne pashu thashe. svarganā bhav karatān ekendriyathī pañchendriy sudhīnā tiryañchanā bhav jīve asaṅkhyāt guṇā anantā karyā chhe. are! ātmagnān vinā dehabuddhi vaḍe āvā anant bhav karī karīne jīv marī gayo chhe, mahāduḥkhī thayo chhe. ahā! tenā duḥkhanun shun kathan karīe? pārāvār akathya duḥkh eṇe sahan karyān chhe.
ahīn kahe chhe-bhagavān ātmānā pradesho amūrtik chhe. temān mūrta dravya āvatun-pesatun nathī. hā, paṇ mūrtikanī gnānamān pratichchhāyā to paḍe chhe ne? nā, ā sāme līmaḍo chhe to shun gnānamān līmaḍāno ākār āve chhe? nā, līmaḍo (kalevar) to jaḍ chhe, sparsha, ras, gandh, varṇavāḷo mūrtik padārtha chhe. te mūrtik padārtha amūrtik chaitanyapradeshomān āvato-pesato nathī; ne te mūrtik padārtha sambandhīnun gnān ahīn potāthī ja pariṇame chhe. jo jaḍ gneyākār gnānamān pese to gnān jaḍ thaī jāy, paṇ em chhe nahi. mūrtik padārthane jāṇatān gnānanī paryāy mūrtik thaī jāy em traṇakāḷamān nathī. amūrtik chaitanyapradesho mūrtik kevī rīte thāy?
ahā! gnānamātra vastu ātmā chhe tenī sanmukh thaī pariṇamatān samyagdarshan-gnān pragaṭ thāy chhe. tyāre bhegī svachchhatvashakti paṇ pariṇamī jāy chhe. ahā! te svachchha upayog lokālokane jāṇato thako mechak-anekākār chhe chhatān temān kāī malinatā thatī nathī, upayog to svachchha ek gnānarūp ja rahe chhe. ahā! sādhakanun gnān evī svachchhatāpaṇe pariṇamyun chhe ke te sahachar rāgane jāṇe chhatān rāgarūp malin thaī jatun nathī. shun kīdhun? rāg chhe te mel chhe, paṇ rāgane jāṇanārun gnān malin nathī, svachchha chhe. svachchhatvashakti pariṇamatān ātmānā upayoganun evun sāmarthya pragaṭe chhe ke upayog anek padārthone jāṇe chhatān te malin thato nathī, paṇ arūpī, svachchha ne nirupādhik nirvikār ja rahe chhe. ākhā lokālokane jāṇavārūp je mechakatā (anekapaṇun) chhe e to gnānanī-upayoganī svachchhatāne prasiddha kare chhe. ahā! gnānamān pūro lokālok na jaṇāy to te gnānanī svachchhatā shun? ne divyatā paṇ shun?
ātmānā pradeshomān lokālokanā ākārothī anek ākārarūp upayog pariṇame chhe. evo upayog te svachchhatvashaktinun lakṣhaṇ chhe. sva ane par sambandhīnun visheṣh gnān thāy tene ahīn ākār kahel chhe. sva-par arthanun gnān tene ākār kahe chhe. artha-vikalpane gnānākār kahe chhe. āmān to vāte vāte pher chhe bhāī! āvo mārag sūkṣhma, jevo chhe tevo yathārtha samajavo joīe.
darshan nirākār-nirvikalpa chhe, ne gnān sākār chhe. gnān sākār chhe eṭale temān jaḍano ākār āve chhe vā te paranā-jaḍanā ākārarūpe thaī jāy chhe em teno artha nathī. sva ane parane bhinna bhinna prakāshanārī gnānanī pariṇatine ahīn ākār kahel chhe. gneyākārone jāṇavāpaṇe gnānanun visheṣharūpe pariṇaman thavun tene ahīn ākār kahevāmān āvel chhe. vishvanā samasta gneyākārone jāṇavāpaṇe visheṣh pariṇame te kharekhar upayoganī svachchhatā chhe ane te kharekhar jīvanī svachchhatvashaktinun lakṣhaṇ chhe. have āvī vāt kadī kāney na paḍe te bichārā potānī chīj shun chhe te kem jāṇe?
arere! jīv bichārā chorāsīnā avatāromān rakhaḍī mare chhe. ahā! ahīn moṭo abajopati sheṭh hoy ne kṣhaṇamān marīne te sātamī narakamān jaī paḍe! tenī pīḍānī shī vāt karavī bhāī! evī apār aṅkathya enī vedanā ne pīḍā chhe ke tene jonārane paṇ rūdan āvī jāy. ahā! āvā pīḍākārī sthānamān jīve anant vār janma-maraṇ karyān chhe. ahā! paṇ te bhūlī gayo chhe. ahīn manuṣhyapaṇun maḷyun, temān vaḷī pāñch-pachīs lākhanī mūḍī thaī, ne strī- bāḷako kāīk sarakhān-sārān maḷyān to tyān garvit thaī mohavash te mithyā abhimānamān chaḍhī gayo chhe. paṇ are bhagavān! ā tun shun kare chhe? āvun pāgalapaṇun-gāṇḍapaṇ tane kayānthī āvyun? tārī chīj shun chhe e to jo.
vaḷī sharīr kāīk sundar-rūpāḷun maḷyun hoy to tyān pāgal thaī gayo. tene navaḍāve, dhovaḍāve ne arīsāmān moḍhun joī tenā par anek sanskār kare ne māne ke hun rūpāḷo-svachchha thaī gayo. are bhāī! ten ā shun pāgalapaṇun māṇḍayun chhe? shun sharīrane dhovāthī kadī ātmā svachchha thāy? sharīrane dhovāthī sharīr svachchha na thāy to ātmā kayānthī svachchha thāy? svachchhatā to ātmāno svabhāv chhe, te kāī sharīr dhovāthī pragaṭe em nathī; paṇ svachchhatā jeno svabhāv chhe tevā nij
PDF/HTML Page 3988 of 4199
single page version
ātmasvarūpanī sanmukh thaī pariṇamatān svachchhatā pragaṭe chhe. are! agnānīo nij chaitanyanā svachchhatānā svabhāvane bhūlīne dehanā sanskāramān (snānādimān) dharma thavānun māne chhe! paṇ bhāī! emān kāī hāth āve em nathī. samajāṇun kāī...?
bhāī! ā lākaḍān ne ghās jem baḷe tem tun jenā sanskār (snānādi) kare chhe te ā rūpāḷun sharīr baḷīne khāk thaī jashe. temānthī bījun kāī nahi nīkaḷe; arthāt ātmānān shānti ne svachchhatā temānthī nahi nīkaḷe. āvī vāt!
bhagavān! tun to chaitanyamay amūrtik pradeshono puñj chho ne prabhu! ahāhā...! tārā svachchha upayogamān jaḍ mūrtik padārtho jaṇāy chhe to upayog kāī jaḍ mūrtik ākārarūp thaī jato nathī. tārā gnānanā upayogamān kāī mūrtikano ākār āvato nathī. gnānane sākār kahyun tyān ākār eṭale visheṣhatā sahitanun gnān em artha chhe. gneyanun jevun svarūp chhe te pramāṇe visheṣhatā sahit gnānanun pariṇaman thāy tene ākār kahe chhe. gnān to gnānākār ja chhe, te gnānākār-sva-ākār rahīne ja anek par gneyākārone jāṇe chhe. ahā! lokālokane jāṇatān anekākārarūp upayog chhe te gnānākār-sva-ākārarūp chhe ane te svachchhatvashaktinun lakṣhaṇ chhe. āvī sūkṣhma vāt!
pratham chitishakti kahīne tenā be bhed pāḍayā-dr̥ushishakti ane gnānashakti. pachhī sarvadarshit ane sarvagnatva shaktio kahī. tenāthī bhinna ā svachchhatvashakti ahīn kahevāmān āvī. kevī chhe svachchhatvashakti? to kahe chhe- ‘amūrtik ātmapradeshomān prakāshamān lokālokanā ākārothī mechak-anekākārarūp evo upayog jenun lakṣhaṇ chhe evī svachchhatva-shakti.’ ahā! svasvarūpanā āshrayapūrvak svachchhatā pariṇat thatān gnānanī-upayoganī evī koī nirmaḷatā- svachchhatā thāy chhe ke enā pariṇamanamān lokālok-mūrtik ane amūrtik em badhuy-temān-amūrtik ātmapradeshomān jhaḷake chhe, pratibhāse chhe, jaṇāy chhe. ahā! antarmukh ūṇḍā utarīne jue to andar āvān vismayakārī adbhut chaitanyanān nidhān paḍayān chhe; paṇ are! agnānī prāṇīo bahāramān-dhan ane dehādimān-mūrchchhit-pāgal thaīne paḍayā chhe!
have ahīn arīsānun draṣhṭānt āpe chheḥ ‘jem darpaṇanī svachchhatvashaktithī tenā paryāyamān ghaṭapaṭādi prakāshe chhe, tem ātmānī svachchhatvashaktithī tenā upayogamān lokālokanā ākāro prakāshe chhe.’
joyun? svachchhatva darpaṇano svabhāv-shakti chhe, ane tenī paryāyamān ghaṭ-paṭ ādi padārtho prakāshe-pratibhāse chhe. tyān ghaṭ-paṭ ādi padārtho kāī darpaṇamān jatā nathī, pesatā nathī, paṇ e to ghaṭ-paṭ ādi sambandhī arīsānī svachchhatānī paryāy jovāmān āve chhe. arīsānī sāme agni hoy ke baraph hoy, arīsāmān te te prakāranā pratibhāsarūp pratibimb dekhāy chhe. tyān vāstavamān kāī arīsāmān agni ke baraph nathī. phakta sāme je je padārtha chhe te prakāranī arīsānī svachchhatānī paryāy arīsāmān dekhāy chhe. kharekhar arīsāmān agni ke baraph nathī dekhāto, paṇ tevun arīsānī svachchhatānun ja pariṇaman chhe je dekhāy chhe. tevī ja rīte bhagavān ātmānī svachchhatvashakti pariṇamatān tenā upayogamān lokālok jāṇavāmān āve chhe. ahā! āvī ja svachchhatva shaktinī nirmaḷ paryāy chhe. are! jīve āvun potānun svarūp samajavānī kadī darakār karī nathī. mārun shun thashe? hun marīne kayān jaīsh? -ene evo vichār ja nathī!
ahāhā...! bhagavān! tun koṇ chho? ahāhā...! lokālokano arīso evo chaitanyamūrti prabhu tun ātmā chho. ahā! tārī svachchhatāmān lokālok evā spaṣhṭa jhaḷake-pratibhāse chhe ke jāṇe lokālok temān (-upayogamān) pesī gayā hoy? paṇ kharekhar kāī lokālok ātmānā upayogamān pesī jatā nathī, lokālok to bahār ja chhe, paṇ ātmāno svachchha upayog ja tevā pratibhāsasvarūpe pariṇamyo chhe. ahā! lokālok jaṇāy chhe te kharekhar upayoganī svachchhatā ja jaṇāy chhe. ahā! āvī svachchhatvashakti ātmāmān trikāḷ chhe ane te dravya-guṇ-paryāy traṇemān vyāpe chhe. ahā! upayoganī svachchhatāno evo koī achintya svabhāv chhe ke paranī sāthe jovā vinā ja pote potānā svabhāvathī ja lokālokane jāṇavārūpe pariṇamī jāy chhe. āvī vāt! samajāṇun kāī...? have pote koṇ chhe? kevaḍo chhe?-enī khabar na maḷe e bichārā shun kare? (bhavasamudramān ḍūbī mare.)
san. 1964nī sālamān ame ek ‘anasūyā’nun nāṭak joyelun. te vakhatanān nāṭako vairāgyarasathī bharapur bhajavātān. anasūyā paraṇī na hatī. svarge jatān tene deve kahyun, -‘अपुत्रस्य गतिर्नास्ति’-jene putra na hoy tene svarganī gati
PDF/HTML Page 3989 of 4199
single page version
na maḷe. (ā to anyamatanī mānyatā chhe, kharekhar em chhe em nahi.) māṭe tun nīche jā, ane pratham je sāme maḷe tene var. pachhī anasūyā nīche āvī, ane pratham sāme maḷel andh brāhmaṇ sāthe parathī. tene ek bāḷak thayun. anasūyā bāḷakane pāraṇāmān jhulāvī hālaraḍun gātī ke-‘beṭā! tun shuddha chho, tun nirvikalpa chho, tun udāsīn chho.’ lyo, āvun hālaraḍun gāīne bāḷakane suvāḍatī. have te vakhate nāṭakamān paṇ āvī vāt batāvātī! samayasār bandh adhikāramān ane sarvavishuddhagnān adhikāramān (jayasenāchāryadevakr̥ut tātparyavr̥utti ṭīkāmān) paṇ ā vāt chhe. paramātmaprakāshamān paṇ chhelle ghaṇā visheṣhaṇo sahit ā vāt āvī chhe. tun trikāḷ shuddha chho, pūrṇānandasvarūp bhagavān chho, tenī bhāvanā kar to tārun kalyāṇ thashe em tyān vāt chhe.
paramātmaprakāshamān antim kathan karatān ṭīkākār shrī brahmadevasūri kahe chheḥ- ā paramātmaprakāshanī vr̥uttinun vyākhyān jāṇīne bhavyajanoe shun karavun? to ā paramātmaprakāshanī vr̥uttinun vyākhyān jāṇīne bhavyajanoe āvo vichār karavo joīe ke-
“shuddhanishchayanayathī hun ek (kevaḷ) traṇ lokamān traṇakāḷamān man-vachan-kāyāthī ane kr̥ut-kārit- anumodanathī udāsīn chhun, nij nirañjan shuddha ātmānā samyakshraddhān, samyaggnān ane samyakanuṣhṭhānarūp nishchayaratnatrayātmak nirvikalpa samādhithī utpanna vītarāg sahajānandarūp sukhānubhūtimātra lakṣhaṇavāḷā, svasamvedanagnānathī svasamvedya, gamya, prāpta evo paripūrṇa hun chhun. rāg, dveṣh, moh, krodh, mān, māyā, lobh, pāñch indriyonā viṣhay vyāpār, man-vachan-kāyānā vyāpār, bhāvakarma, dravyakarma, nokarma, khyāti, lābh, pūjā, dekhelā, sāmbhaḷelā ane anubhavelā bhogonī ākāṅkṣhārūp nidān, māyā, mithyātva-e traṇe shalya ādi sarve vibhāvapariṇāmothī rahit-shūnya hun chhun. sarve jīvo paṇ āvā ja chhe, -evī nirantar bhāvanā karavī.”
ahā! ām ātmā anant guṇ-svabhāvonun saṅgrahasthān trikāḷ shuddha, pavitra, svachchha chaitanyamay mahāpadārtha chhe. ahā! tenī anant shakti-svabhāvone jāṇīne shaktivān nij dravya upar antar-draṣhṭi devī te samyagdarshan chhe ane te dharmanī pratham dashā chhe. ahāhā...! dravya draṣhṭi te samyagdraṣhṭi chhe. samayasāramān dravyadraṣhṭino adhikār chhe; ahīn (-parishiṣhṭamān) āchāryadeve shaktino adhikār līdho chhe. temān shaktino ādhār hun ātmā ane ādhey shakti evo bhed dūr karī abhed ek nij ātmadravyanī sanmukh gnānanī paryāyane jhukāvavāthī gnānanī paryāyamān tenun bhān thaīne antar-pratīti pragaṭ thāy chhe em kahyun chhe. ānun nām samyaggnān ane samyagdarshan chhe; ane ā dharma chhe. lokone ā kaṭhaṇ paḍe chhe eṭale ā ekānta chhe em rāḍo nākhe chhe, paṇ bhāī! ā samyak ekānta chhe bāpu! bākī nimittathī upādānamān kārya thāy, vyavahārathī nishchay thāy ityādi tun māne paṇ tārī evī mānyatā yathārtha nathī, mithyā chhe.
are bhāī! samayasār gāthā 372 mān āchāryadev vastusthiti to āvī pragaṭ kare chhe ke-kumbhārathī ghaḍo thāy evun ame dekhatā nathī. māṭīthī ghaḍo thāy chhe, kumbhārathī nahi. māṭī dhruv upādān chhe ane ghaḍānī paryāy kṣhaṇik upādān chhe; temān kumbhār nimitta chhe, paṇ nimitta shun kare? nimitta paranun kāī paṇ kare e traṇakāḷ traṇalokamān sambhavit nathī, kemake par vaḍe paranun kārya karāvānī ayogyatā chhe. nimittathī upādānanun kārya thāy e vāt jainadarshanamān nathī. temavyavahār chhe te nishchay apekṣhā nimitta ho, paṇ vyavahārano shubharāg ātmasvabhāvanī prāptimān sahāyak chhe em nathī. lokone-keṭalākane ā ākarun lāge chhe paṇ shun thāy? mārga ja āvo chhe, ne vastu paṇ āvī ja chhe.
savāre kaḷashaṭīkānā kaḷash 60mān āvyun hatun ke-“... gnān bhinna, krodh bhinna-evun anubhavavun ghaṇun ja kaṭhaṇ chhe. uttar ām chhe ke sāche ja kaṭhaṇ chhe, parantu vastunun shuddha svarūp vichāratān bhinnapaṇārūp svād āve chhe.”
bhāī! kaṭhaṇ to chhe, paṇ ashakay nathī. ghaṇun kaṭhaṇ lāge chhe kemake anādithī bhedagnānano abhyās nathī. sharīr mārun, rāg māro, puṇya mārān ane ā paryāy te ja hun-āvī viparīt draṣhṭi āḍe tenāthī bhedagnān karavāno tene abhyās ja nathī; ane bhedagnānanā abhyās vinā prāpta thāy evī ā chīj nathī.
ahīn svachchhatvashaktinī vāt chāle chhe. jem darpaṇamān ghaṭ, paṭ ādi prakāshe chhe te ghaṭ ke paṭ ādi nathī, te to darpaṇanī svachchhatānī ja avasthā chhe; tem amūrtik bhagavān ātmānā asaṅkhya amūrtik chaitanyapradesho chhe, temān lokālokanā ākārano bhās thāy chhe te kharekhar lokālok nathī, e to potānī svachchhatvashaktinun pariṇaman chhe. aho! lokālokane prakāshanāro bhagavān ātmā koī adbhut chaitanya arīso chhe. te pote potāne prakāshe ne parane paṇ prakāshe
PDF/HTML Page 3990 of 4199
single page version
chhe. bhāī! jarā sthir thaīne, ane dhīr thaīne tun pote potānā chaitanya arīsāmān antarmukh jue to temān potānun shuddhasvarūp dekhāy ne sāthe lokālok paṇ jaṇāī jāy. aho! āvo āshcharyakārī chaitanyachamatkār prabhu tun ātmā chho. māṭe he bhāī! tun parane jāṇavānī ākāṅkṣhāthī-ākuḷatāthī bas kar, ne antarmukh thaī svarūpamān ṭharī jā. ahāhā...! tethī paramasukhanī prāptirūp ātmopalabdhi thashe ane tārā svachchha upayogamān lokālok svayamev jhaḷakashe. ahā! āvun svachchhatvashaktinun pariṇaman chhe! ahā! kevī svachchhatā!
prashnaḥ– lokālokanun gnān thāy temān lokālok nimitta chhe, nimitta chhe ke nahi? uttaraḥ– lokālokanun ahīn potānī paryāyamān gnān thayun temān lokālok avashya nimitta chhe, nimitta chhe nahi em kayān vāt chhe? paṇ tethī karīne ahīn svachchhatānī je paryāy thaī teno kartā kāī lokālok nathī. upayoganī svachchhatānī paryāyamān anekarūpatā āvī te potānī paryāyano svabhāv chhe, temān lokālokanun kāī ja kārya nathī. samajāṇun kāī...? nimitta nathī em vāt nathī, paṇ nimittathī upādānanun kāī kārya thāy em traṇakāḷamān nathī. bhāī! ā to jainadarshananī mūḷ vāt chhe.
juo, shāstramān āve chhe ke-lokālokamān kevaḷagnān nimitta chhe. ākho lokālok-chha dravyo, tenā dravya-guṇ- paryāyo, anantā siddho ane anantā nigodanā jīv ādi-emān kevaḷagnān nimitta chhe. shun tethī em artha chhe ke kevaḷagnāne lokālok banāvyo chhe? em kadīy nathī. na to lokālok kevaḷagnānanun vāstavik kāraṇ chhe, na kevaḷagnān lokālokanun kāraṇ chhe. ā vastusthiti chhe.
ahā! ā svachchhatvashakti dravyanā anant bhāvomān vyāpak chhe, jethī dravya svachchha, guṇ svachchha ne svābhimukh thayelī paryāy paṇ svachchha chhe; badhun ja svachchha-gnān svachchha, darshan svachchha, ānand svachchha, vīrya svachchha ityādi anant svabhāvo svachchha chhe, nirmaḷ chhe. bhāī! tārī svachchhatvashakti evī chhe ke tārā dravya-svabhāvamān vikār samāto nathī, ne dravyasvabhāvamān abhedapaṇe pariṇamatān pragaṭ paryāyamān paṇ vikār samāto nathī. ahāhā...! āṅkhamān jem rajakaṇ samāy nahi tem ātmānā svachchha upayogamān vikārano kaṇ paṇ samāy nahi. aho! āvī adbhut svachchhatvashakti chhe. lyo, -
ā pramāṇe ahīn svachchhatvashaktinun varṇan pūrun thayun.
‘svayam prakāshamān vishad (-spaṣhṭa) evā svasamvedanamayī (-svānubhavamayī) prakāshashakti.’ ahīn shun kahe chhe? ke bhagavān ātmāmān evī prakāshashakti chhe je svayam eṭale potāthī ja prakāshamān chhe, ane spaṣhṭa svasamvedanamayī chhe. ahā! potāthī potānun pratyakṣha vedan thāy evī ātmāmān trikāḷ prakāshashakti chhe. āmān mahattvanī be vāt chhe. ke ātmāno prakāshasvabhāv-
(1) pote potāthī ja prakāshamān chhe; ene koī paranī apekṣhā nathī. (2) spaṣhṭa svasamvedanamayī chhe. svānubhavamān ātmā pratyakṣha spaṣhṭa jaṇāy evo ātmāno prakāshasvabhāv chhe. ahā! jem dīvo svayam potāthī ja prakāshamān chhe, tene dekhavā-prakāshavā bījā dīvānī jarūr nathī tem bhagavān ātmā chaitanyaprakāshanun bimb prabhu svayam potāthī ja prakāshamān chhe, ahāhā...! svasamvedanamān pote ja potāne prakāshī rahyo chhe; tene prakāshavā-jāṇavā bījā koīnī-rāganī, vyavahāranī ke nimittanī apekṣhā nathī. ahāhā...! vyavahāranī (vratādi rāganī) ke nimittanī (dev-guru ādinī) apekṣhā vinā ja svasamvedanamān-svānubhavamay dashāmān pratyakṣha thāy evo ātmāno prakāshasvabhāv chhe. bhāī! bāhya nimittathī ke vyavahārathī pratyakṣha vedanamān āve evun ātmānun svarūp nathī. sūkṣhma vāt chhe prabhu?
ahāhā...! ātmāmān jem gnān, darshan ādi chhe tem ek prakāshashakti chhe. tenun kārya shun? to kahe chhe- svasamvedanamān ātmā pratyakṣha thāy te tenun kārya chhe. samyagdarshan thatān mati-shrutagnānamān svasamvedan dvārā ātmā pratyakṣha thāy-anubhavāy te ā shaktinun kārya chhe. koī kahe ke mane arūpī ātmā kem jaṇāy? to kahe chhe-svasamvedanamān ātmā
PDF/HTML Page 3991 of 4199
single page version
pratyakṣha jaṇāy evo eno svabhāv chhe; bhāī! parokṣha rahe evo ātmāno svabhāv nathī. hā, paṇ te īndriy pratyakṣha nathī, svarūp pratyakṣha-svasamvedan pratyakṣha chhe. samajāṇun kāī...?
ahāhā...! svasanmukh thatān ātmānā atīndriy ānandanun pratyakṣha vedan thayun te prakāshashaktinun kārya chhe; sāthe vyavahār chhe ne bāhya nimitta chhe to ā kārya nīpajyun chhe em nathī.
prashnaḥ– to shun vyavahār nathī? nimitta nathī? āp vyavahār ne nimittane uḍāvo chho. uttaraḥ– are bhāī! vyavahār nathī, nimitta nathī-em koṇ kahe chhe? vyavahār chhe, bāhya nimitta chhe; te jem chhe tem na jāṇe to tenun gnān mithyā chhe, vaḷī vyavahār ne nimittathī ātmā pratyakṣha thāy, vā tenān nirmaḷ gnān- shraddhān pragaṭ thāy-em māne tey viparīt shraddhān chhe. ahīn em vāt chhe ke vyavahār ke bāhya nimittathī ātmā pratyakṣha na thāy, paṇ tenun lakṣha chhoḍī sva sanmukhatā karatān svasamvedanamān ja ātmā pratyakṣha thāy chhe. ahāhā...! āvo ātmāno prakāshasvabhāv chhe. ahīn to vyavahār ne nimittanun jem chhe tem sthāpan chhe, paṇ tenā lakṣhe-āshraye ātmānubhavarūp -ātmānā gnān-shraddhān-ramaṇatārūp dharma pragaṭ thāy e mānyatāno niṣhedh chhe, kemake evun vastusvarūp nathī. samajāṇun kāī...?
ahā! anant kāḷathī chorāsīnā avatāromān rakhaḍatān-rajhaḷatān bhāī! tane māṇḍ ā manuṣhyabhav maḷyo, ane temāny jainamān tāro janma thayo e koī mahābhāgya chhe; ahā! ā badhun hovā chhatān antaramān ruchi lāvī tun ā tattva-gnānanī-bhedagnānanī tārā hitanī vāt tun na samaje to antar-anubhav kayānthī thāy? are bhāī! tun sāmbhaḷ to kharo, ahīn santo paramātmāno sandesh pokārīne jagat pāse jāher kare chhe ke-prabhu! tārā svasamvedanamān tāro ātmā pratyakṣha thāy evī prakāshashaktithī tun trikāḷ bharapur chho.
have jindagīmān kadī āvī tattvanī vāt sāmbhaḷavānī phurasad na hoy e to bichārā-moṭā karoḍapati hoy toy bichārā hon-raḷavun-kamāvun, khāvun-pīvun ne khelavun, ne viṣhayabhogamān rahevun-bas em ja jindagī vītāve chhe, paṇ e to jindagīeḷe (-niṣhphaḷ) jāy chhe hon. are prabhu! tun koṇ chho? ne tārun kārya shun chhe? -tenī tane khabar nathī! ahā! tun ātmānun (antar-anubhavanun) kārya karavānun chhoḍī daīne dayā, dān, vrat, bhakti, pūjā ityādi shubharāganī kriyāmān dharma mānī tyān ja rokāī gayo! paṇ bhāī! e to jagapanth chhe, e dharmapanth nahi; dharmapanth to svānubhavamayī koī alaukik chhe.
pravachanasār, gāthā 172mān ‘aliṅgagrahaṇ’ shabda āve chhe. shrī amr̥utachandrāchāryadeve te shabdanā 20 artha karyā chhe. temān kahyun chhe-
“grāhak (-gnāyak) evā jene liṅgo vaḍe eṭale ke īndriyo vaḍe grahaṇ (-jāṇavun) thatun nathī te aliṅgagrahaṇ chhe; ā rīte ātmā atīndriyagnānamay chhe evā arthanī prāpti thāy chhe. -1.
grāhya (jaṇāvāyogya) evā jenun, liṅgo vaḍe eṭale ke indriyo vaḍe grahaṇ (-jāṇavun) thatun nathī te aliṅgagrahaṇ chhe; ā rīte ātmā indriyapratyakṣhano viṣhay nathī evā arthanī prāpti thāy chhe. -2.
jem dhumāḍā dvārā agninun grahaṇ thāy chhe tem liṅg dvārā eṭale ke indriyagamya dvārā (-indriyothī jaṇāvāyogya chinha dvārā) jenun grahaṇ (-jāṇavun) thatun nathī te aliṅgagrahaṇ chhe; ā rīte ātmā indriyapratyakṣhapūrvak anumānano viṣhay nathī evā arthanī prāpti thāy chhe. -3.
bījāo vaḍe mātra liṅg dvārā ja jenun grahaṇ thatun nathī te aliṅgagrahaṇ chhe; ā rīte ātmā anumeyamātra (kevaḷ anumānathī ja jaṇāvāyogya) nathī evā arthanī prāpti thāy chhe. -4.
jene liṅgathī ja paranun grahaṇ thatun nathī te aliṅgagrahaṇ chhe; ā rīte ātmā anumātāmātra (kevaḷ anumān karanāro ja) nathī evā arthanī prāpti thāy chhe. -pa.
liṅg dvārā nahi paṇ svabhāv vaḍe jene grahaṇ thāy chhe te aliṅgagrahaṇ chhe; ā rīte ātmā pratyakṣha gnātā chhe evā arthanī prāpti thāy chhe.” -6.
PDF/HTML Page 3992 of 4199
single page version
juo, ā chhaṭhṭhā bolamān svabhāv vaḍe jene grahaṇ thāy chhe evo ātmā pratyakṣha gnātā chhe em kahyun chhe. ahā! āvo ā vītarāgano mārga chhe. paṇ arere! sarvagna parameshvaranā virah paḍayā, ne bahāramān ghaṇī badhī garabaḍ ubhī thaī gaī! ahīn kahe chhe-indriyapratyakṣha ke indriyapratyakṣhapūrvak anumān vaḍe jāṇavāmān āve evo ātmā nathī. tem ja pote indriyathī ke anumānathī parane jāṇe evo paṇ ātmā nathī. ahāhā...! potānā svabhāv vaḍe jāṇavāmān āve evo pratyakṣha gnātā prabhu ātmā chhe. ahīn ā 12mī shaktinā varṇanamān ā ja vāt karī chhe ke- ātmā pote ja potānā svasamvedanamān pratyakṣha thāy evo teno prakāshasvabhāv chhe. ahāhā...! indriyothī nahi, rāgathī nahi, paṇ potānā svabhāvathī jāṇavāmān āve evo ātmā pratyakṣha gnātā chhe-evā aliṅgagrahaṇanā chhaṭhṭhā bol sāthe ahīn meḷ chhe. samajāṇun kāī...!
ahā! ā prakāshashaktimān evun achintya divya sāmarthya chhe ke koī par-nimittanī apekṣhā vinā ja te potānā ja svasamvedan vaḍe ātmāne pratyakṣha kare chhe. ahā! āvī divyashakti sampanna nij ātmāne antarmukh thaī dekhe to dravyadraṣhṭi ughaḍī-khīlī jāy. bhāī! tārā ātmāno apār-ananto vaibhav dekhavo hoy to tārān divyachakṣhu yāne dravyachakṣhu khol; ā bahāranān chāmaḍānān chakṣhu vaḍe e nahi dekhāy, ne andar rāganān chakṣhu vaḍe paṇ e nahi dekhāy; antaranān svabhāvachakṣhu vaḍe ja te jaṇāshe-anubhavāshe. samajāṇun kāī...? e to ṭīkā prārambh karatān maṅgalācharaṇamān ja āchāryadeve kahyun ke-
em ke-pote potānī anubhūtithī prakāshamān chhe evā samayasār nām shuddha ātmāne namaskār. ahāhā...! nimitta ke vyavahāranā ālamban vinā ja, ātmā sachchidānand prabhu svayam potānā svabhāvathī ja svānubhūtimān prakāshe chhe.
bhāī! ā to tane trilokīnāth kevaḷī paramātmānān veṇ ane kaheṇ āvyā chhe; teno nakār na karāy. laukikamān paṇ em hoy chhe ke-dīkarānī sagāī karavānī hoy ne das-vīs gharanān nāḷiyer āvyān hoy to temānthī je moṭā gharanun kaheṇ hoy te svīkārī le chhe. to ā to kevaḷī sarvagna paramātmānān sarvochcha gharanān kaheṇ bāpu! teno jhaṭ svīkār kar, nā na pāḍ prabhu! mukti-sundarī sāthe tārān sagapaṇ karavānān kaheṇ chhe. ānandadhanajīnā ek padamān āve chhe ke-
ahā! paṇ samakit sāthe sagāī kayāre thāy? ke svabhāvasanmukh thaī ātmāne svasamvedanathī pratyakṣha jāṇe tyāre. ā sarvagna paramātmānī divyadhvanimān āvelān kaheṇ chhe. aho! ā to janma-maraṇanā roganun nivāraṇ karanārī bhagavān kevaḷīe kahelī param amr̥utamay auṣhadhi chhe.
vaḷī tyān (-pravachanasāramān) aliṅgagrahaṇanā sātamā bolamān kahyun chhe ke-“jene liṅg vaḍe eṭale ke upayog nāmanā lakṣhaṇ vaḍe grahaṇ eṭale ke gney padārthonun ālamban nathī te aliṅgagrahaṇ chhe; ā rīte ātmāne bāhya padārthonā ālambanavāḷun gnān nathī evā arthanī prāpti thāy chhe.” juo, kahe chhe-ātmānā upayogamān parapadārtha- paragneyanun ālamban nathī. bhāī! tārī shakti svayam prakāshamān svasamvedanamay svarūp jenun chhe evī chhe; tane kayāny parāvalamban nathī.
paṇ e (svasamvedan) kaṭhaṇ thaī paḍayun chhe ne? hā, e to kaḷashaṭīkānā 60mā kaḷashamān kahyun chhe ke-“sāmprat (hālamān) jīvadravya rāgādi ashuddha chetanārūpe pariṇamyun chhe tyān to em pratibhāse chhe ke gnān krodharūp pariṇamyun chhe tethī gnān bhinna, krodh bhinna-evun anubhavavun ghaṇun ja kaṭhaṇ chhe. uttar ām chhe ke sāche ja kaṭhaṇ chhe, parantu vastunun shuddhasvarūp vichāratān bhinnapaṇārūp svād āve chhe.”
bhāī! svabhāvano anubhav karavo kaṭhaṇ to chhe, paṇ ashakay nathī, asambhav nathī. ghaṇun kaṭhaṇ lāge chhe, kemake anant kāḷathī bhedagnānano abhyās nathī. paṇ vastusvarūp vichāratān-dhyāvatān bhinnapaṇārūp svād āve chhe, ashakay nathī. ahā! potānā svabhāvanī prāpti potāne ashakay kem hoy? e to tyānsudhī ja prāpta nathī jyān sudhī svabhāvanī draṣhṭi karato nathī. jyān antar-draṣhṭi kare ke tatkāl ātmā svasamvedanamān pratyakṣha thāy chhe. have jīvoe abhyās karyo nathī, ane ā paddhatino vartamānamān bahu lop chhe tethī potānī chīj prāpta thavī kaṭhaṇ thaī paḍī chhe. paṇ mārag to āvo chhe prabhu! thoḍun kahyun jhājhun karī jāṇavun bāpu!
ahāhā...! bhagavān ātmā anubhavamān-svānubhavamān pratyakṣha thāy evī enī shakti chhe. ahā! anant guṇ-svabhāvomān prakāshashakti vyāpak chhe; jethī gnān pratyakṣha, darshan pratyakṣha, sukh pratyakṣha, vīrya pratyakṣha-em darek shakti
PDF/HTML Page 3993 of 4199
single page version
pratyakṣha thāy evun ja enun svarūp chhe. ahāhā...! bhagavān! tārā gharamān anant chaitanyalakṣhmī bharī chhe. tāro ātmā pratyakṣhapaṇe ānandanun vedan kare evī tārāmān lakṣhmī bharī chhe. bhāī! tārī āvī svarūpalakṣhmī chhe tenī hā to pāḍ; hā pāḍīsh to tenī lat lāgashe ane ‘hālat’ pragaṭ thaī jashe. ahā! ā to-
ahā! hā pāḍī antaḥpuruṣhārtha kare tene ratnatrayanī prāpti thāy. paṇ rāgathī thāy ne nimittathī thāy ne vyavahārathī thāy em vichārī antaḥpuruṣhārthahīn-bhāgyahīn rahe tene ātmā pratyakṣha thato nathī, tene to chār gati ja ūbhī rahe chhe. kahyun chhe ne ke-
āvī vāt chhe. ā koī sampradāyanī vāt nathī, ā to vastunā gharanī vāt chhe.
ā bāramī prakāshashaktimān gajabanī vāt karī chhe. potāno gnānano ane ānandano svabhāv chhe tenun svayam pratyakṣha samvedan thāy, are, anant guṇonun pratyakṣha vedan thāy evo prakāshashaktinā sāmarthyano achintya mahimā chhe. shun kahīe? jeṭalun antaramān bhāse chhe teṭalun bhāṣhāmān āvatun nathī, kemake bhāṣhānun pariṇaman svatantra chhe, ane tenī kahevānī shakti maryādit chhe.
divyadhvanimān je nirūpaṇ āve chhe te bhagavānane kevaḷagnān chhe māṭe āve chhe em nathī. vāṇī chhūṭe chhe te to vāṇīnun upādān chhe, ne gnān ane yog to temān nimittamātra chhe. juo, bhāṣhāvargaṇā (pariṇaman) chār prakāre chhe; satyabhāṣhā, asatyabhāṣhā, mishrabhāṣhā ne vyavahārabhāṣhā. ā chār prakāranī vachanavargaṇā bhinna bhinna chhe. have bhagavānane to ekalun kevaḷagnān chhe, to bhāṣhāmān ekalī satyabhāṣhā nīkaḷavī joīe; paṇ bhāṣhāmān satya ane vyavahār-em be prakāre vāṇī āve chhe. kevaḷagnānamān koī vyavahār nathī. parantu bhāṣhāmān yogyatā ja evī chhe ke satya ane vyavahār bannene te batāve. ām bhāṣhānī paryāy pote potāthī svatantra pariṇame chhe. temān gnān nimitta ho, paṇ nimitta tenun kartā nathī, bhāṣhāvargaṇānī paryāyano kartā ātmā nathī, bhagavān kevaḷī nathī; kevaḷīnā yoganun kampan chhe te paṇ bhāṣhāvargaṇānī paryāyano kartā nathī. bhāṣhāvargaṇā jaḍ chhe te svayam svatantra je kāḷe jem pariṇamavāyogya hoy tem te kāḷe pariṇamī jāy chhe, prayog karīne ātmā tene pariṇamāvī de em traṇakāḷamān chhe nahi.
bhāṣhāmān sva-parane kahevānī tākāt chhe, ne ātmāmān sva-parane jāṇavānī tākāt chhe. mārga to juo prabhuno! dravyamān paryāy potāthī svatantra pragaṭ thāy chhe. vāṇīmān sva-parane jāṇavānī tākāt nathī, ne ātmāmān sva-parane kahevānī tākāt nathī. ām vastusthiti chhe, chhatān hun vāṇī karun em koī māne to te mūḍh ja chhe. are bhāī! ā bahāranī lakṣhmī, makān, sharīr, man, vāṇī ityādi mārān chhe em māne e to bhrānti chhe, mithyā bhram chhe, pākhaṇḍ chhe. are, ā rāgano ansh paṇ jyān tāro nathī to tārāthī trikāḷ bhinna evī parachīj tārī kayānthī thaī gaī? parachījanun to kṣhetra ja bhinna chhe ne prabhu!
samavasharaṇamān jīv anant vār gayo, ne tyān bhagavānanī divyadhvani anant vār sāmbhaḷī. tyān vāṇī sāmbhaḷīne je gnānanī paryāy pragaṭ thaī te potāthī thaī chhe, vāṇīnā kāraṇe thaī chhe em nathī. bhale te paralakṣhī gnān ho, paṇ vāṇīthī te paralakṣhī gnān thayun chhe em nathī; paralakṣhī gnāney potānā upādānathī thāy chhe. hā, eṭalun chhe ke paralakṣhī gnānamān ātmā pratyakṣha thato nathī. juo, loko kayāny dūradūrathī ā vāt sāmbhaḷavā āve chhe. ame to paramātmānī divyadhvanimān āvelī ā vāt pharamāvīe chhīe ke-ā gnān thayun te shāstra-shravaṇathī thayun nathī, potāthī thayun chhe. shravaṇanā nimitte thayelī gnānanī paryāyamān, te potāthī thaī chhe topaṇ temān parāshrayapaṇun chhe tethī, ātmā pratyakṣha thato nathī. jemān ātmā pratyakṣha thato nathī te ekalun paralakṣhī gnān, gnān ja nathī; e to mithyāgnān chhe. parantu koī paramātmānī vāṇī sāmbhaḷīne, shaktivān nij dravyane vichāre chhe, dhyāve chhe to tene dravya-guṇamān je anādikālīn shakti chhe tenun paryāyamān pariṇaman thaīne ātmā svasamvedanamān pratyakṣha thāy chhe, ane tyāre vāṇīne nimitta kahevāy chhe. āvī vāt chhe.
āmān ‘svayam’ ne ‘vishad’ e be shabdo par khās vajan chhe. ātmā koīnī apekṣhā rahit svayam prakāshamān chhe, ane vishad eṭale spaṣhṭa, pratyakṣha svasamvedan thaīne ātmā jāṇavāmān āve chhe. bhāī! dhīre dhīre ā viṣhay samajavo
PDF/HTML Page 3994 of 4199
single page version
bāpu! ā to bhagavānanī divyadhvanino sār chhe. aho! āchārya bhagavantoe vanamān vasīne kevān ajab kām karyān chhe! juo, mūḷ gāthāo shrī kundakundāchāryadeve be hajār varṣha par rachī chhe, ne tenā ek hajār varṣha pachhī tenī ṭīkā āchārya shrī amr̥utachandrasūrie banāvī chhe. aho! digambar munivaro! jāṇe hālatā-chālatā siddha! nij ek gnāyakabhāvamān jemaṇe upayoganī-shuddhopayoganī ugra jamāvaṭ karī chhe ane jeo prachur svasamvedanamān masta, nijānandarasamān līn rahenārā chhe evā yogīvaroe ā divya shāstra rachyun chhe.
em shuddhopayog to chothā guṇasthānathī hoy chhe, parantu shuddhopayoganī jevī ugra jamāvaṭ munivarone hoy chhe tevī samakitīne chothe guṇasthāne hotī nathī. munirājane to traṇ kaṣhāyanā abhāvavāḷī shuddhopayoganī tīvra līnatā hoy chhe. tathāpi samyagdraṣhṭine chothe guṇasthāne gr̥uhavāsamān rahevā chhatān ātmā svasamvedanapratyakṣhathī anubhavamān āve evī ātmānī ā prakāshashakti chhe. ā nyāyathī-yuktithī vāt chhe. chothe guṇasthāne samakitī kahe chhe-mārā ātmānā svasamvedan-pratyakṣhathī hun mane anubhavun chhun. aho! ā svasamvedan achintya mahimāyukta chhe, temān anant guṇono ras samāy chhe, temān atīndriy ānand jhare chhe, svarūpanī pratīti pragaṭe chhe, ane anant shaktio nirmaḷapaṇe uchhaḷe chhe. aho! ā svasamvedan to mokṣhanān dvār kholavāno rāmabāṇ upāy chhe.
samakitī chakravartī bhale chha khaṇḍanā rājyamān bahārathī dekhāy, paṇ kharekhar te rājyano svāmī nathī. 47 shaktimān chhellī sva-svāmitvamayī sambandhashakti chhe. ahāhā...! shaktinun pariṇaman thayun chhe evo samakitī, gnānī chakravartī chhannu hajār rāṇīonā vr̥undamān dekhāy to paṇ te potānā dravya-guṇ ane svasamvedananī nirmaḷaparyāy je tene pragaṭ thaī chhe teno te svāmī chhe, rāgano-vikalpano svāmī nathī. have rāgano svāmī nathī to pachhī rājyano, parano ke strīno svāmī hoy e vāt kayān rahī?
ahā! ā prakāshashaktinun bījī anant shaktiomān rūp chhe. tethī gnān, shraddhā, ānand vagere pratyakṣha thāy evun enun svarūp chhe. aho! ā to moṭo bhaṇḍār bharyo chhe, jeno pār na āve evī ā vāt chhe. ekek shaktimān keṭalun bharyun chhe! ek ‘jagat’ shabda laīe emān keṭalo vistār bharyo chhe? ahāhā...! chha dravya, enā guṇ, enī paryāy, traṇ kāḷ, anantā siddha, anantā nigodarāshi, anantāanant pudgalo... ohohoho...! ‘jagat’ shabde keṭalun badhun āve! have e jagatane jāṇanār gnānanā sāmarthyanun shun kahevun? ām ekek shaktino ghaṇo aparimit vistār chhe. (mātra pratyakṣha anubhavamān ja pār pamāy em chhe.)
dravyasaṅgrahanī 47mī gāthāmān shrī nemichandra siddhāntachakravartīdev kahe chhe-nishchay ane vyavahār mokṣhamārga dhyānamān pragaṭ thāy chhe.
तम्हा पयत्तचित्ता जूयं झाणं समब्भमसह।। ४७।।
dharmīpuruṣh svarūpamān jyāre upayog lagāve tyāre dhyān thāy chhe. dhyān te ja shuddhopayog chhe. gnāyakanun dhyān lagāvatān ātmā gnānamān pratyakṣha thāy chhe, anubhavamān āve chhe. mati-shrutagnānamān ātmā pratyakṣha chhe.
prashnaḥ– mati-shrutagnānane tame pratyakṣha kaho chho, parantu tattvārthasūtramān ‘आद्ये परोक्षम्’ ārambhanān be arthāt mati-shrutagnān parokṣha chhe em kahyun chhe. to ā kevī rīte chhe?
uttaraḥ– tattvārthasūtramān mati-shrutagnānane parokṣha kahyān chhe te to parane jāṇavānī apekṣhāe parokṣha kahyān chhe, potāne jāṇavānī apekṣhāe to mati-shrutagnān pratyakṣha chhe. ā vāt emān garbhit chhe. vyavahāramān jem kahe chhe ne ke- ā māṇasane men pratyakṣha joyo chhe, tem bhagavān ātmā svasamvedanagnānamān spaṣhṭa svayam prakāshamān thāy chhe. shrutaparyāy antaramān vaḷīne jyān chaitanyasvarūpane dhyey banāve chhe tyān tenun pratyakṣha svasamvedan thāy chhe. svānubhavamān ātmā svayam pragaṭ thāy chhe.
men rājāne pratyakṣha joyo em kahevun te vyavahārapratyakṣha chhe. paranun gnān paṇ jene svarūpagrāhī satyārtha gnān hoy tene sāchun hoy chhe. ā dev chhe, ā guru chhe, ā shāstra chhe-evun parasambandhīnun gnān tene sāchun hoy chhe jene svanun bhān chhe. jene svanun gnān thayun nathī tene paranun gnān te gnān nathī, e to ekānt paraprakāshak gnān chhe.
varṣho pahelān sampradāyamān ame kahyun hatun ke-svānubhav karo, svānubhav karavo joīe. svānubhav mukhya chhe.
PDF/HTML Page 3995 of 4199
single page version
tyāre ek bhāī kahe-ā svānubhavanī vāt kayānthī kāḍhī? amārā gurue to āvun kadī kahyun nathī. are bhāī! svānubhavapratyakṣha ātmadravya chhe; parokṣha rahe evo eno svabhāv nathī. ātmāno anubhav pratyakṣha thāy chhe. svānubhav kāḷe ātmā potānā dravya-guṇ-paryāyamān tanmay thayo thako pote potāne spaṣhṭa pratyakṣha vede chhe, ne ānun nām samyagdarshan, samyaggnān ane dharma chhe. mati-shrutagnānamān ā rīte ātmā pratyakṣha vedanamān-jāṇavāmān āve chhe.
oho! andar to juo! bhagavān ātmānī shakti aparimit apār chhe. ā prakāshashaktinān be rūp-ek dhruvarūp te dhruv upādān, ane pariṇati pragaṭe te kṣhaṇik upādān chhe. ahīn shakti ne shaktinī nirmaḷ vyaktinī vāt chhe. dhruv paṇ svānubhūtinī paryāyamān pratyakṣha jāṇavāmān āve chhe.
samayasār kaḷashaṭīkā, kaḷash 60mān kahyun chhe ke-vastunā shuddha svarūpano vichār karatān arthāt dhyāvatān bhinna ātmāno anubhav thaīne atīndriy ānandano svād āve chhe. ekalā rāg ane puṇya-pāpano vichār kare e to paraprakāshak mithyāgnān chhe. rāg ane paryāy prati to anādithī jhukī rahyo chhe. ahā! te taraphanun lakṣha chhoḍī gnānane potānā shuddhasvarūp sanmukh jhukāvavāthī te gnānanī dashāmān ātmā pratyakṣha thāy chhe, ane atīndriy ānandano svād āve chhe.
bhāī! tārā ātmāno prakāshasvabhāv chhe temān parokṣhapaṇāno abhāv chhe. samakitīne ātmasvabhāvanun anshe pratyakṣha svasamvedan pragaṭ thayun hoy chhe. tene sādhakadashāmān pūrṇa pratyakṣhagnān pragaṭayun nathī, ne parokṣhagnān paṇ varte chhe. svarūpanā ugra ālambane jem jem tene ātmānun pratyakṣha svasamvedan vadhatun jāy chhe tem tem parokṣhapaṇun chhūṭatun jāy chhe ne ante parokṣhapaṇāno sarvathā abhāv thaī pūrṇa pratyakṣhagnān-kevaḷagnān pragaṭ thāy chhe; ā prakāshashaktinī paripūrṇa pragaṭatā chhe jemān ekalī pūrṇa pratyakṣhatā ja chhe. ā rīte-
-agnānīne sarvathā parokṣha ja gnān hoy chhe, -samakitīne, sādhakane anshe pratyakṣha svasamvedan hoy chhe, ne sāthe krame abhāvarūp thatun parokṣhapaṇun paṇ hoy chhe, ne -kevaḷīne sarvapratyakṣhapaṇun-pūrṇa pratyakṣhapaṇun hoy chhe. āvī vāt!
bhāī! gupta rahe evun ātmānun svarūp ja nathī. paṇ tane anantashaktisampanna nij ātmadravyano vishvās āve tyāre ne? lokomān kahevāy chhe ke vishvāse vahāṇ tare. tem tun anantaguṇadhām nij ātmadravyano vishvās lāvī antarmukh thā, tem karavāthī ātmānun vahāṇ tarīne pār utarī jashe. ahā! ā anant janma-maraṇanā ant karavānī vāt bāpā! bākī dayā, dān ādi bhāvanā phaḷamān to tun bhavabhramaṇ karashe. dayā, dān ādi bhāv vaḍe kadāch tun svarge jaīsh to tyān paṇ samyagdarshan vinā duḥkhī ja thaīsh ane marīne ante narka-nigodamān chālyo jaīsh.
bhāī! svarganā bhav paṇ te anant karyā chhe. ane tyānthī nīkaḷī bhavabhramaṇamān tun nigodamān upajyo tyān paṇ anant bhav karyā, svarga karatān ekendriyamān asaṅkhyaguṇān anantā bhav jīve karyā chhe. ek shvāsamān aḍhār bhav nigodamān thāy chhe. āvā anant anant bhav nigodamān karyā chhe. ahā! āvā bhavanā duḥkhathī mukta thavun hoy to anant shaktivān evā dhruv nij ātmadravyamān draṣhṭi lagāḍī de. shakti ane shaktivān evā bhedanun paṇ lakṣha chhoḍī trikāḷī dravyamān draṣhṭi kar, tethī tārā gnānaparyāyamān ātmā pratyakṣha thashe. svasamvedanamān svayam ātmā pratyakṣha thāy evo ja eno prakāshasvabhāv chhe. samajāṇun kāī...? lyo, -
ā pramāṇe prakāshashaktinun varṇan pūrun thayun.
‘kṣhetra ane kāḷathī amaryādit evā chiddavilāsasvarūp (-chaitanyanā vilāsasvarūp) asaṅkuchitavikāsatvashakti.
ahāhā...! gnānasvarūpī anantaguṇasamudra prabhu ātmāmān jem gnānādi chhe tem temān asaṅkuchitavikāsatva nāmanī ek shakti chhe. eṭale shun? ke enā chaitanyamān saṅkoch vinā vikās thaī te pūrṇa vikase-vilase evo eno svabhāv chhe. ahāhā...! ātmāno āvo svabhāv enā anant guṇamān vyāpak chhe; jethī enī pratyek shakti-guṇ saṅkoch vinā pūrṇa
PDF/HTML Page 3996 of 4199
single page version
vikāsarūp khīlī uṭhe chhe. ahā! enā dravya-kṣhetra-kāḷ-bhāv asaṅkuchit vikāsamay chhe. samajāy chhe kāī...?
tyāre koī vaḷī kahe chhe-bhagavān kevaḷī dravyonī vartamān vartatī paryāyane jāṇe paṇ trikāḷavartī sarva paryāyone na jāṇe kemake ek samayanī vartamān paryāy varte chhe, paṇ bhūt-bhaviṣhyanī paryāyo vartamān vartatī nathī. paṇ ā mānyatā barābar nathī, kemake bhagavān kevaḷīnī gnānashakti saṅkoch rahit khīlīne evī pūrṇagnānarūp- kevaḷagnānarūp thaī chhe ke ek samayamān traṇe kāḷanī samasta paryāyone bhagavān kevaḷī sarvagnadev pratyakṣha jāṇe chhe. bhagavān kevaḷī vartamān vartatī ek samayanī paryāyane ja dekhe chhe, ne bhūt-bhāvinī paryāyone dekhatā nathī em chhe ja nahi. em māne ene chaitanyanī shaktinī khabar ja nathī. bhāī! āmān ek nyāy phare to emān ākhī vastu pharī jāy.
ahāhā...! ātmānī gnānashaktimān ā asaṅkuchitavikāsatvashaktinun rūp chhe. emān asaṅkuchitavikāsatvashakti chhe em nahi, paṇ emān asaṅkuchitavikāsatvashaktinun rūp chhe. jem gnānamān astitvanun rūp chhe tem gnānamān asaṅkuchitavikāsatvashaktinun rūp chhe; jethī gnānanī shaktimān saṅkoch vinā pūraṇ vikās thāy chhe ane traṇakāḷ traṇalokanī paryāyone saṅkoch vinā ek samayamān jāṇe chhe. chaitanyano pūrṇa vilās thatān jāṇavāmān koī kṣhetranī maryādā nathī ke āṭalun ja kṣhetra jāṇe, vā kāḷanī koī maryādā nathī ke āṭalā kāḷanun ja jāṇe; traṇakāḷ sahit lokālokane maryādā vinā ek samayamān pratyakṣha jāṇe evo aparimit pūrṇa anant gnānashaktino vikās bhagavān kevaḷīne thayo hoy chhe.
tattvārthasūtramān āve chhe ke chār ghātīkarmono nāth thavāthī kevaḷagnān pragaṭ thāy chhe. paṇ ā to nimittathī kathan chhe, te yathārtha nimittanun gnān karāvavā māṭe chhe. vāstavamān chār ghātīkarmono kṣhay karavo e ātmānā svarūpamān chhe ja nahi. e to potāno evo asaṅkuchitavikāsatva svabhāv chhe je vaḍe jīv (-gnān) pūrṇa vikāsarūp thaī kevaḷagnān pragaṭ kare chhe. paṇ arere! agnānī pāmarane potānī prabhutāno mahimā besavo kaṭhaṇ paḍe chhe, em ke āvun te hoy! paṇ are bhāī! gnānamān saṅkoch rahit pūrṇa vikās thāy evun asaṅkuchitavikāsatvashaktinun rūp chhe, darshanamān paṇ saṅkoch na rahe ane vikās thaī jāy evun rūp chhe, jethī asaṅkoch-vikāsarūp je darshan te sarva dravya-kṣhetra-kāḷ- bhāvane potānā vikāsathī dekhe chhe.
ātmāno atīndriy ānandano svabhāv chhe. temān paṇ asaṅkuchitavikāsatvashaktinun rūp chhe, je vaḍe ānandasvabhāv koī saṅkoch vinā pūrṇānandasvarūpe pariṇame chhe. vaḷī jīvamān akaṣhāyasvarūp chāritra nāmano ek guṇ chhe, temān paṇ ā shaktinun rūp chhe, jethī chāritranī pūrṇa ramaṇatā-sthiratā thaī pūrṇa akaṣhāyarūp chāritra pragaṭ thāy chhe. jo ke ā shaktinā adhikāramān chāritra nāmanī shakti judī varṇavī nathī, paṇ sukhashaktimān shraddhā ane chāritra e banne shakti samāḍī dīdhī chhe. bhagavān siddhanā āṭh guṇanā varṇanamān paṇ chāritra guṇ judo kahyo nathī; samyagdarshan ane vīrya guṇanun kathan karyun chhe tyān shraddhāmān chāritrashakti samāvī dīdhī chhe.
paramātmaprakāshamān ek draṣhṭānt āpyun chhe. vānsano maṇḍap hoy tyān sudhī vel māṇḍavā upar chaḍhe chhe, paṇ velamān hajī upar javānī shakti to bharī chhe. maṇḍap vadhāre ūñcho hoy to vel paṇ vadhāre ūñche chaḍhe evī velamān potānā kāraṇe (maṇḍapanā kāraṇe nahi) shakti chhe. tem ā traṇakāḷ-traṇalokano maṇḍap chhe tene kevaḷagnān ek samayamān jāṇe chhe. vaḷī enāthī anantaguṇā kṣhetra ne kāḷ hoy to paṇ kevaḷagnān tene jāṇe evī tenī anant vikāsarūp shakti chhe. lokālok ek ja chhe, paṇ enāthī anantaguṇā lokālok hoy to paṇ saṅkoch vinā vikās thaīne kevaḷagnān te badhāne jāṇī le evun tenun svarūp chhe. bhāī! ek ek guṇanī ek ek paryāy saṅkoch vinā pūrṇa vikāsarūp thaī vilase evo ātmānī asaṅkoch-vikāsashaktino svabhāv chhe. bhagavān! andar tārun svarūp to jo.
pt.. phūlachandajīe ‘khāniyā tattvacharchā’ granthamān ānun sārun spaṣhṭīkaraṇ karyun chhe. bhāī! vastusthiti ja āvī chhe. ame to sākṣhāt bhagavān pāse sāmbhaḷyun chhe. parantu vāt āvī sūkṣhma chhe eṭale lokone besavī kaṭhaṇ paḍe chhe.
ahā! ātmānun gnān pratyakṣha thaīne paripūrṇa vikasit thāy evo eno asaṅkoch-vikās svabhāv chhe. paṇ te paryāyamān pūrṇa vikāsarūp kayāre thāy? ke trikāḷī pratyakṣha paripūrṇa ek gnāyakabhāvano āshray karīne pariṇame tyāre paryāyamān pūrṇa vikās thāy chhe. ā sivāy jaḍano ke vikārano āshray karīne lābh māne to paryāyamān vikās na thāy, vikār thāy ne paryāy saṅkocharūp ja rahe. ahā! jīvanī paryāyamān anādithī saṅkoch chhe, te saṅkoch ṭaḷīne saṅkoch rahit vikās kem thāy te ahīn āchāryadev batāve chhe.
PDF/HTML Page 3997 of 4199
single page version
ahā! prabhu! tārāmān jeṭalī anant shaktio chhe te badhī saṅkoch vinā vikās pāme evo pratyek shaktino svabhāv chhe. jīvatvashaktimān gnān, darshan, ānand ane sattā evā chār bhāvaprāṇ chhe; teno saṅkoch vinā paryāyamān vikās thāy evo jīvatvashaktino svabhāv chhe. svashaktine sparsha karīne pariṇamatān ja ātmā svayam vikās pāme chhe. are prabhu! tun andar jo to kharo; tun dīn nathī, bhikhārī nathī, pāmar nathī, adhuro nathī. ahāhā...! anant anant prabhutāno svāmī sarva shaktithī bharapur parameshvar chho ne prabhu! ahāhā...! digambar santo tane prabhu kahīne bolāve chhe ne! gāthā 72nī ṭīkā lakhatān āchārya amr̥utachandrasvāmī tane ‘bhagavān ātmā’ kahīne pukāre chhe ne! aho! atīndriy ānandanā jhule jhulanārā virāgī digambar santo tārā ātmāne bhagavān kahīne jagāḍe chhe. jāg nāth! jāg. antar-pratīti karī antar-ramaṇatā karatān tārāmān (paryāyamān) paramātmapadano vikās thashe.
prashnaḥ– hā, paṇ āp munine mānatā nathī ne? uttaraḥ– are bhāī! ame to digambar santo-mahāmunivaronā dāsānudās chhīe. traṇ kaṣhāyanā abhāvavāḷī antaraṅgamān atīndriy shānti-ānand pragaṭayān hoy evī munidashā to sākṣhāt mokṣhamārga chhe. ahā! āvī munidashāne koṇ na māne bhāī? ahā! digambar sant-munivaronī antarbāhya dashā koī adbhut alaukik hoy chhe. paṇ bāhya dravyaliṅgamātra munipaṇun nathī. āgam pramāṇe bāhya vratādino sācho vyavahār hoy te dravyaliṅg chhe. paṇ āgam pramāṇeno sācho vyavahārey na hoy tyān shun karīe? (bhāvaliṅg to dūr raho). chokā lagāvī potānā māṭe banāvelo āhār le emān to āgam pramāṇenā chokhkhā vyavahāranun-dravyaliṅganuny ṭhekāṇun nathī. bhāī! koīno anādar karavānī ke koīne duḥkh lagāḍavānī ā vāt nathī, paṇ tārī chīj kevī chhe, mokṣhamārganun svarūp kevun chhe te potāne samajavā māṭenī ā vāt chhe.
vaḷī koī kahe chhe -dayā, dān, vrat, bhakti ādi vyavahār karatān karatān nishchay thāy, paṇ tenī e mānyatā yathārtha-satyārtha nathī. vāstavamān tene trikāḷī dravya ane dravyanī shaktinī antaraṅg pratīti thaī nathī. ahīn to kahe chhe -rāganī mandatānī apekṣhā vinā ja potānā anantā guṇo saṅkoch vinā paryāyamān vikāsarūpe pariṇame evo eno svabhāv chhe. are bhāī! rāganā abhāvasvarūp vītarāgatānī (-chāritranī) pūrṇa dashā pragaṭ kare evo ātmāno svabhāv chhe, paṇ rāg kare evī to ātmānī koī shakti nathī. pūrṇa vikāsapaṇe shakti svayam pariṇame chhe tyān vyavahār karatān karatān nishchay thāy e vāt ja kayān rahe chhe? aho! ā to āchārya amr̥utachandradeve amr̥utanā dariyā bharī dīdhā chhe.
ahā! chaitanyarūp amr̥utano sāgar prabhu tun ā mr̥utak kalevaramān kayān mūrchchhāī gayo? samayasār, gāthā 96nī ṭīkāmān āve chhe ke-amr̥utasāgar prabhu ātmā mr̥utak kalevaramān mūrchchhāī gayo chhe. are bhāī! jenī tun rātadin sevā ne āḷapampāḷ kare chhe te ā sharīr to jaḍ, achetan, mr̥utak kalevar chhe; emānthī baḷīne rākh nīkaḷashe, paṇ emānthī vikasīne kevaḷagnān nahi nīkaḷe. māṭe dehanī mamatā javā de, ā rūpāḷā sharīranā ākārane dekhavun javā de, te tārī chīj nathī. andar gnān, ānand ādi shakti trikāḷ paḍī chhe temān antarmukh draṣhṭi kar ane tenī ja sevā kar; ahāhā...! tethī gnān ne ānandanī dashāno vikās thaī pūrṇa gnān-kevaḷagnān ane pūrṇa ānandanī pragaṭatā thashe, ane ā jīvananun nāv sansārasāgar tarīne pār utarī jashe.
are bhāī! ā saṅkocharūp alpagna paryāy e kāī tārā ātmāno svabhāv nathī. ahāhā...! tārāmān to sarvagnatva ane sarvadarshitva ādi shaktio paḍī chhe; vaḷī tenī pūrṇa vikāsarūp sarvagna dashā ane sarvadarshī dashā pragaṭ thāy evo tāro asaṅkochavikās svabhāv chhe. māṭe ā alpagna dashā ane rāganī dashā je pāmar chīj chhe tenī pratīti javā de. hun alpagna chhun, hun rāgī chhun-evī pratīti javā de; e to mithyā pratīt chhe bhāī! evī pratīti hotā tārī saṅkochadashā-hīnadashā kem maṭashe? ane tane asaṅkochavikās kayānthī pragaṭashe? ahāhā...! andar vastu potānā pūrṇa behad svabhāvathī bharapur chhe em vishvās lāvī temān tanmay thaī pariṇamatān vastu asaṅkochavikāsarūp pariṇamī jāy chhe. āvo mārag chhe bāpu!
ahā! ātmānā svabhāvanī antar-draṣhṭi karavī ane potānī trikāḷī chījanā behad sāmarthyano vishvās karavo e koī alaukik chīj chhe. ahāhā...! jene kṣhetra-kāḷanī koī maryādā nathī evī amaryādit gnānashakti vikās pāmīne sarva lokālokane jāṇavārūpe pariṇame chhe. paramātmaprakāshamān je maṇḍap ane velanun draṣhṭānt āpyun chhe tyān velamān maṇḍapathī āgaḷ javānī shakti nathī em nathī, tem lokālok chhe enāthī anantaguṇo hoy to paṇ gnānanī dashā pūrṇa vikāsarūpe
PDF/HTML Page 3998 of 4199
single page version
pariṇamīne tene jāṇī le. ahā! juo, ā arihantanun svarūp! ahāhā...! juo, ātmabāgano chiddavilās! loko bāgamān vilās karavā jāy chhe ne! mumbaīmān phūlajhāḍanā moṭā bagīchā chhe, loko sāñjanā tyān havā khāvā jāy chhe. e bhāv to pāparūp chhe. ā to chaitanyavilāsasvarūp ātmabāgamān anant shaktio amaryādit vikās pāmīne nirmaḷ- nirmaḷ ānand āpatī pariṇame chhe enī vāt chhe.
ahāhā...! saṅkoch na rahe ane pūraṇ behad vikās thaī jāy evī jīvanī shakti chhe. gnān, darshan, ānand, vīrya, astitva, vastutva, kartā, karma ityādi ekek shakti chhe te saṅkoch vinā aparimit vikāsarūpe pariṇame evo bhagavān ātmāno svabhāv chhe. jem paramāṇumān anantaguṇ līlī, lāl ādi paryāy thāy chhe te potānā kāraṇe thāy chhe, temān paranun kāraṇ bīlakul nathī; tem bhagavān ātmāmān anantagnān, anantasukh, anantavīrya ādi paryāy utpanna thāy chhe te potāthī thāy chhe, temān paranun rañchamātra paṇ kāraṇ nathī. are bhāī! ek samayamān traṇakāḷ sahit lokālokane pūrṇa jāṇe, tenī bhūt ane bhaviṣhyanī paryāyone paṇ vartamānavat pratyakṣha jāṇe tene sarvagna kahevāmān āve chhe. ahāhā...! sarvagna eṭale shun? e to shaktinī amaryādit asaṅkuchitavikāsarūp avasthā chhe. samajāy chhe kāī...?
are prabhu! kevī kevī (-mahā āshcharyakārī) shaktiono bhaṇḍār prabhu tun chho tenī khabar karavāne badale tun bīje kriyākāṇḍamān rokāī gayo! ahā! anant amaryādit mahimāvant evī potānī chījanā bhān vinā ā tārā vrat, tap ādi kāī kāmanā nathī. nirjarā adhikāramān āchārya bhagavāne pokārīne kahyun chhe ke-agnānī jīv ātmānā bhān vinā vratādi klesh kare to karo, paṇ te vaḍe tene sansārano nāsh thato nathī.
are bhāī! tun alpagna rahe, alpadarshī, alpa vīryapaṇe ane alpa ānandapaṇe rahe evo tāro svabhāv nathī, paṇ bhagavān! tun pūrṇānand prabhu pūrṇa gnānānandano dariyo chhe, ahāhā...! alaukik chīj chho tun prabhu! ahā! āvun bhedagnān karī andar antarmukh vaḷī avalokatān sarvagnatva, sarvadarshitva ādi anant shaktimān saṅkoch vinā pūrṇa vikās thāy evā nijasvabhāvanī pratīti thāy chhe. ahāhā...! āmān ā ek nyāy samaje to badhā ja bhāv samajāī jāy evī vāt chhe. ahā! ā asaṅkuchitavikāsatvashakti dravya-guṇamān to trikāḷ vyāpak chhe, ane svasanmukhatā vaḍe teno svīkār karatān ja te paryāyamān vyāpak thāy chhe. ahāhā...! trikāḷī dravya asaṅkoch vikāsarūp, guṇo asaṅkoch vikāsarūp ane tadrūp-pariṇat paryāy paṇ asaṅkoch vikāsarūp!! gajab vāt, bhāī!
hā, paṇ pūrṇa vikasit gnānanī paryāy pūrṇa lokālokane jāṇe temān lokālok kāraṇ chhe ke nahi? uttaraḥ– nā, jarāy nahi, e to nij antaḥpuruṣhārthanā sāmarthyathī ja pūrṇa vikasit gnānanī dashā lokālokane pratyakṣha jāṇī le chhe; temān lokālokanun kāī ja kāraṇapaṇun nathī. jo lokālok kāraṇ hoy to lokālok to anādi chhe ane tethī kevaḷagnān-gnānanī pūrṇa vikasit dashā-anādi hovī joīe. paṇ em to chhe nahi, kemake kevaḷagnān to jīvane navun sādi pragaṭe chhe. tethī spaṣhṭa thāy chhe ke lokālok gnānanun kāraṇ nathī; vaḷī te gnānanun kārya chhe em paṇ nathī.
ahā! gnān, darshan, sukh, vīrya ādi anantī shaktio asaṅkuchit vikāsane prāpta thāy evo ātmāno svabhāv chhe ane te svasanmukhatārūp antaḥpuruṣhārtha vaḍe siddha thāy chhe. āvo mārag chhe; ā sivāy badhun thothethothān chhe. samajāṇun kāī...? lyo,
ā pramāṇe asaṅkuchitavikāsatvashaktinun varṇan pūrun thayun.
PDF/HTML Page 3999 of 4199
single page version
‘je anyathī karātun nathī ane anyane karatun nathī evā ek dravya svarūp akāryakāraṇatvashakti. (je anyanun kārya nathī ane anyanun kāraṇ nathī evun je ek dravya te-svarūp akāryakāraṇatvashakti.)’
oho...! gnānasvarūpī prabhu ātmā anant shaktiono ek piṇḍ chhe. temān gnān-darshananī jem ek akāryakāraṇatva shakti chhe. kevī chhe ā? to kahe chhe-‘je anyathī karātun nathī ane anyane karatun nathī evā ek dravya svarūp akāryakāraṇatva shakti chhe.’ shun kīdhun āmān? ke ātmānā dravya-guṇ-paryāyane koī par vastu kare nahi tethī ātmā akārya chhe, ne paradravyanā dravya-guṇ-paryāyane ātmā kare nahi tethī ātmā akāraṇ chhe. oho...! paradravya sāthe kārya-kāraṇabhāv rahit ātmāno ā alaukik akāryakāraṇatva svabhāv chhe. samajāṇun kāī...?
tyāre koī ahīn em kahe chhe ke-ā to dravyanī vāt chhe, em ke dravya koīnun kāraṇ nahi ane dravya koīnun kārya nahi em ahīn vāt karī chhe.
are bhāī! tārī ā samajaṇ barābar nathī, kem ke prastut viṣhay dravyanī shaktine lagato chhe. ahā! shakti jenī chhe evā shaktivān, dravyano anubhav thatān paryāyamān paṇ akāryakāraṇ dashā pragaṭ thaī jāy chhe. ahā! je paryāy dravyanā āshraye pragaṭ thaī te paranun-rāganun kāraṇ nathī ane te paranun-rāganun kārya paṇ nathī. jem dravya- guṇ koīnun kāraṇ nathī ane koīnun kārya paṇ nathī tem tenī je paryāy pragaṭ thāy chhe te paryāy paṇ koī paranun kāraṇ nathī ne koī paranun kārya paṇ nathī. ā akāryakāraṇatva shakti chhe te dravya-guṇ-paryāy traṇemān vyāpta thaī jāy chhe. samajāṇun kāī...?
dravya-guṇ to parathī na thāy, paṇ paryāy parathī thāy em mānavā tun prerāy chhe, paṇ bhāī! em vastu nathī. ā akāryakāraṇ svabhāv chhe te dravya-guṇ-paryāy traṇemān vyāpe chhe. ahāhā...! dravya akāryakāraṇasvabhāvamay, guṇ akāryakāraṇasvabhāvamay ane paryāy paṇ akāryakāraṇasvabhāvamay chhe. aho! jem dravya-guṇ anya vaḍe karāy nahi tem paryāy paṇ anya vaḍe karātī nathī evo ā vastuno alaukik svabhāv chhe. paryāy samaye samaye nīpajatun navun kārya chhe e barābar, paṇ tethī kāī te bījā vaḍe karāy chhe em kayānthī āvyun? kāraṇ vinā kārya na hoy e kharun, paṇ te kāraṇ potāmān hoy ke paramān? kārya potāmān ne kāraṇ paramān-em chhe nahi, e jinamat nathī.
are bhāī! jo potānun kārya par-bījo kare to parādhīn evo pote potānun hit kevī rīte karī shake? ane jo pote paranān kārya kare to potānun kārya koṇ kare? ne kayāre kare? bhāī! potānā kāryanun kāraṇ potāmān ja chhe, paranī sāthe potāne kāryakāraṇapaṇun chhe ja nahi-āvo ja vastuno svabhāv chhe.
āchāryadeve ā akāryakāraṇatva shakti 72mī gāthānī ṭīkāmānthī kāḍhī chhe. ame sammedashikharajīnī yātrāmān gayelā tyāre tyān 72mī gāthā upar pravachano thayelān. bhāī! ā akāryakāraṇatva shakti chhe te dravya-guṇamān to trikāḷ vyāpak chhe ja, paṇ trikāḷī dravyanī draṣhṭi thatān te paryāyamān paṇ vyāpak thāy chhe. ahāhā...! darek guṇanī pariṇati paranun kāraṇey nahi ne paranun kārya paṇ nahi-em ā shakti chhe teno vikās-vistār thāy chhe. bhagavānane je kevaḷagnānanī dashā pragaṭ thaī te kāī chār ghātīkarmano nāsh thayo māṭe pragaṭ thaī chhe em nathī. pt.. phulachandajīe jain tattvamīmānsāmān barābar khulāso karyo chhe ke-chār ghātīkarmano nāsh thaīne tenī akarmarūp dashā thaī chhe, je karmarūp paryāy hatī te akarmarūp paryāy thaī. (kāī kevaḷ gnānarūp thaī chhe em nathī) kevaḷagnān to jīvanā guṇanī dashā chhe. tethī ghātīkarmanā nāshathī kevaḷagnān pragaṭ thayun chhe em nathī.
to shāstramān em kahyun chhe ne? e to nimittanun (nimittanī mukhyatāthī) kathan chhe bhāī! pt.. shrī phulachandajīe khāniyā tattvacharchāmān darek viṣhay bahu sārī rīte spaṣhṭa karyo chhe. ā ek aitihāsik tattvacharchā banī chhe. are bhāī! vastunun yathārtha svarūp jevun chhe tevun yathārtha samajavāthī vitarāgatā siddha thāy chhe; kāī vād vivāde ā vāt pār paḍe em nathī. koīne juṭhā pāḍavā ane potānī vāt sāchī mānavī evī vāt ahīn nathī.
PDF/HTML Page 4000 of 4199
single page version
ahīn to kahe chhe-ātmāno evo akāryakāraṇ svabhāv chhe ke jethī tenī svāshraye je nirmaḷ paryāy pragaṭ thāy chhe te rāganun kārya nathī. vyavahār (vyavahār ratnatray) chhe māṭe nirmaḷ paryāy pragaṭ thaī chhe em nathī. vyavahār ratnatray kāraṇ ne nishchay ratnatrayanī nirmaḷ paryāy kārya em nathī. tem ātmā (nirmaḷ paryāy) rāganun-vikāranun kāraṇey nathī. ātmā sansāranī utpattinun kāraṇ nathī. āvī vastusthitinī maryādā chhe bhāī! dravya sat, guṇ sat ne paryāy paṇ sat chhe; traṇe svatantra chhe. tethī nishchaye paryāy potāthī utpanna thāy chhe, koī bījun (anya dravya) kāraṇ chhe māṭe te utpanna thāy chhe em chhe nahi.
nishchayathī to em chhe ke samyagdarshan ke kevaḷagnānanī je paryāy utpanna thaī te tenī janmakṣhaṇ chhe. tenī utpattino te kāḷ hato māṭe te paryāy tyān utpanna thaī chhe; te tenī kāḷalabdhi chhe. te samaye bhavyatāno bhāv utpanna thavāno kāḷ hato māṭe te paryāy potāthī pragaṭ thaī chhe, paranun emān jarāy kāraṇapaṇun nathī. juo, svasvarūpamān līn-sthir thāy tyāre chāritramohakarmano nāsh thāy chhe. tyān chāritramohakarmanā nāshanun kārya kāī jīvanun kārya nathī. (jīvanun kārya to svarūpalīnatā chhe). tem chāritramohakarmano abhāv thayo te kāraṇ ane svarūpalīnatārūp nirmaḷ chāritra te kārya em paṇ nathī.
hā, paṇ nimitta to chhe ne? are bhāī! nimitta chhe eno artha shun? e chhe bas eṭalun ja, bākī nimitta kāī kare chhe em chhe nahi. juone, ā chokkhun to kahyun chhe ke-je anyathī karātun nathī ane anyane karatun nathī evā ek dravyasvarūp akāryakāraṇatvashakti trikāḷ jīvadravyamān paḍelī chhe. have ām chhe tyān nimitta-paravastu upādānamān shun kare? kāī ja nā kare. vāstavamān ekek samayanī paryāy pote ja potānā kāraṇ-kāryapaṇe varte chhe. param shuddhadraṣhṭimān to kārya- kāraṇanā bhed ja nathī, bhed pāḍavo te vyavahār chhe.
ahīn dravyanī shaktinī vāt karī chhe, paṇ dravyamān je shakti chhe te paryāyamāny vyāpe chhe. ahāhā...! trikāḷī shaktivān nij dravyano jyān svābhimukhapaṇe svīkār thayo tyān shakti paryāyamān vyāpī jāy chhe. tethī paryāyamān paṇ paranun kārya-kāraṇapaṇun nathī ahāhā...! jeṇe akāryakāraṇarūp dravya svabhāv svīkāryo te paryāy paṇ antarmukh thaīne dravyamān abhed thayelī chhe, tethī te paryāy paṇ paranun kārya-kāraṇ nathī. ahā! dravyano-dravya svabhāvano jemān nirṇay thayo te paryāy chhe te pragaṭelī paryāy em jāṇe chhe ke hun ānandanī mūrti chidānandaghan prabhu rāganun kāraṇey nathī ane rāganun kārya paṇ nathī. rāg rāganā kāraṇe thayo chhe ane ānand ānandanā kāraṇe. samajāṇun kāī...?
tyāre koī kahe chhe-rāganun kāraṇ jaḍ karma to chhe ne? to e vāt paṇ nathī. jaḍ karma nimitta ho, paṇ nimitta nimittamān svatantra chhe ane rāg rāganā kāraṇe svatantra thāy chhe. ahā! gajab vāt chhe bhāī! koī jaḍanī avasthā ke rāganī avasthānun ātmā kāraṇ nathī, kārya paṇ nathī. āvo vastusvabhāv chhe.
samayasāranī 72mī gāthāmān āve chhe ke-āsravo ākuḷatānā utpanna karanārā chhe tethī duḥkhanā kāraṇ chhe, ane bhagavān ātmā to sadāy nirākuḷ-svabhāvane līdhe koīnun kāraṇ nathī, koīnun kārya nathī. lyo, āmānthī āchāryadeve ā akāryakāraṇatva shakti kāḍhī chhe. koī ishvar jagatane banāve e vāt to dūr raho, ahīn to kahe chhe- ātmā paradravyane kare ane paradravya ātmāne kare evun paraspar kārya-kāraṇapaṇun nathī. bhāī! ā to tun nyāl thaī jāy evī vāt chhe. agnānī paṇ paranun kāī kare chhe em nathī, e to haṭhathī hun paranun karun chhun em (mithyā) māne chhe bas, bākī vastuno akāryakāraṇasvabhāv to jem chhe tem chhe; eno antaramān svīkār kare te gnānī chhe. āvī vāt!
prashnaḥ– to tattvārtha rājavārtikamān be kāraṇathī kārya utpanna thāy chhe em kathan chhe ne? uttaraḥ– e to kārya thayun tyāre nimitta koṇ chhe tenun gnān karāvavā māṭe tyān e vāt karī chhe. paryāy koīnun kāraṇ nahi ane kārya paṇ nahi e mūḷ vātane rākhīne pachhī tyān nimitta koṇ chhe tenun pramāṇagnān karāvavā be kāraṇathī kārya thāy chhe em kahyun chhe. nishchayathī paryāy potāthī pragaṭ thāy chhe, par tenun kāraṇ-kārya nathī e vāt rākhīne pramāṇ, nimittanun gnān karāve chhe; bākī nishchayane jūṭho mānīne (uḍāḍīne) nimittanun gnān karāve to te sāchun pramāṇagnān ja nathī, e to mithyāgnān chhe. āvī vāt! samajāṇun kāī...?
akāryakāraṇatvashaktinī vyākhyāmān je ‘ek dravyasvarūp’ evo shabda chhe tethī keṭalākane em lāge chhe ke ā to