२४८ ] [ प्रवचन रत्नाकर भाग-४
अनेक द्रव्यो सदा अनेक ज रहे छे. जीव अने जड द्रव्यो भिन्न भिन्न अनेक छे ते अनेक ज रहे छे, पलटीने एक थई जतां नथी.
आ बधा अमे कार्यकर्ता छीए एम कहे छे ने! अरे भाई! परनुं कार्य तुं कदी करी शकतो ज नथी एम अहीं सिद्ध करे छे. * कळश प३ः भावार्थ उपरनुं प्रवचन * ‘बे वस्तुओ छे ते सर्वथा भिन्न ज छे, प्रदेशभेदवाळी ज छे. बन्ने एक थईने परिणमती नथी, एक परिणामने उपजावती नथी अने तेमनी एक क्रिया होती नथी- एवो नियम छे.’
परवस्तु जो पोतानी सत्तामां आवे तो पोतानुं कार्य करे; अने पोते पोतानो अभाव करी बीजानी सत्तामां प्रवेशे तो परनी क्रिया करे. पण एम छे नहि. बे वस्तुओ छे ते सर्वथा भिन्न ज छे. बेने प्रदेशभेद छे. परद्रव्यना प्रदेश अने स्वद्रव्यना प्रदेश भिन्न भिन्न ज छे. आत्मा पोताना असंख्य प्रदेशमां छे अने परमाणु पोताना एक प्रदेशमां छे. शुं कोईना प्रदेशमां कोई पेसे छे? ना; पोतानी सत्तामां परनी सत्तानो अभाव छे अने परनी सत्तामां पोतानी सत्तानो अभाव छे. हवे अभाव छे ते भावने कई रीते करे? भाई आ तो न्यायथी समजवानी वात छे. आ कारखानां चाले ते कार्य आत्मा करतो नथी. पोते (आत्मा) परमां जाय तो परवस्तुनुं कार्य करे, पण एम तो छे नहि. भाई! परनी अवस्था परथी थाय छे. आत्माथी कदी नहि. दूध छे ते अग्निथी उनुं थतुं नथी. अग्नि पोतानी सत्ता छोडी दूधमां प्रवेश करे तो दूधनी गरम अवस्थाने करे. पण अग्नि पोतानी सत्तामां रहे छे अने दूध दूधनी सत्तामां रहे छे. माटे दूध पोताथी उनुं थयुं छे, अग्निथी नहि. प्रश्नः– पाणी अग्निथी उनुं थयुं एम प्रत्यक्ष देखाय छे ने? उत्तरः– ना; पाणी अग्निथी उनुं थयुं नथी. तुं शुं देखे छे भाई? तुं अग्निने देखे छे के पाणीनी पोतानी अवस्थाने? अग्नि पाणीमां पेठी ज नथी. तारी द्रष्टिमां फेर छे, भाई! बे वस्तु सर्वथा भिन्न छे. बन्नेने प्रदेशभेद छे. माटे बेनुं मळीने एक परिणाम थतुं नथी. (पाणी पाणीनी गरम अवस्थाने करे अने अग्नि पण पाणीनी गरम अवस्थाने करे एम छे ज नहि.) तेम आत्मा अने कर्म बे एक थईने एक परिणामने ऊपजावतां नथी. अशुद्ध परिणामने आत्मा पण करे अने ज्ञानावरणादि कर्म पण करे एम त्रणकाळमां बनतुं नथी. जीवमां विकार थाय छे ते पोताथी थाय छे, कर्मथी नहि. भाई! शुं थाय, वस्तुनुं स्वरूप ज आम छे. कळश प४ मां कळश टीकाकारे कह्युं छे के- “ अहीं कोई मतान्तर निरूपशे के द्रव्यनी अनंत शक्तिओ छे, तो एक शक्ति एवी पण हशे के एक द्रव्य बे द्रव्योना परिणामने