९८ ] [ प्रवचन रत्नाकर भाग-२ स्वनो विलास न हतो. हवे आत्मानुभवथी निजवैभवनो विलास तने प्राप्त थशे. “ निजपद रमे सो राम कहीए.” निज आनंदधामस्वरूप आत्मामां रमे ते आतमराम छे. तेने अतीन्द्रिय आनंदनी मोज-विलास प्राप्त थाय छे. तेथी हे भाई! तुं आत्मानुभव कर जेथी सर्व परद्रव्योथी भिन्न विलासरूप आत्माने सम्यक् प्रकारे अवलोकीने-देखीने- प्रत्यक्ष साक्षात् आत्माना आनंदनुं वेदन करीने आ शरीरादिक पुद्गलद्रव्य साथे एकपणाना मोहने तुरत ज छोडी दईश. राग साथे एकपणानो जे मोह-मिथ्यात्व तने समये समये थाय छे ते आ आत्मानुभव थतां-आत्माना आनंदनुं प्रत्यक्ष वेदन थतां तरत ज छूटी जशे. ल्यो, आ धर्मनी रीत छे. जेनाथी संसारनो अंत आवी जाय ते धर्म छे.
‘जो आ आत्मा बे घडी पुद्गलद्रव्यथी भिन्न पोताना शुद्ध स्वरूपनो अनुभव करे (तेमां लीन थाय), परिषह आव्ये पण डगे नहि, तो घातीकर्मनो नाश करी, केवळज्ञान उत्पन्न करी मोक्षने प्राप्त थाय.’ जुओ अहीं ‘शुद्ध स्वरूपनो अनुभव करे’ एम कह्युं छे. अशुद्ध रागादिनो अनुभव तो ए अनादिथी करे ज छे. एटले त्यांथी गुलांट मारी शुद्ध स्वरूपनो अनुभव करवानुं कह्युं छे. वळी परिषह आवे पण डगे नहि एम कह्युं. गमे ते प्रतिकूळताना संयोगो आवे, सर्प करडे, वींछी डंखे, वाघ, सिंह आवीने फाडी खाय तोपण डग्या विना ज अंदर स्वरूपमां लीन रहे तो रागना एकपणानो मोह छूटी जाय. परिषह अनुकूळ अने प्रतिकूळ एम बेय होय छे. एमांथी कोई पण प्रकारनो परिषह आवेथी डगे नहि तो घातीकर्मनो नाश करी, केवळज्ञान उत्पन्न करीने मोक्षने प्राप्त थाय छे.
रामचंद्रजी महापुरुष-पुरुषोत्तम पुरुष ज्यारे मुनिदशामां हता त्यारे सीताजी देव-पुरुष हता. त्यांथी आवीने तेमणे सीताजीनुं रूप धारण करीने रामचंद्रजीने बोलावे छे के-‘अरे! आपणे जुदा पडी गया! एक वार तमे स्वर्गमां आवो अने आपणे भेगा रहीए.’ आम रामचंद्रजीने ध्यानथी डगाववा अनुकूळ परिषह आव्यो. पण राम डग्या नहि अने अंदरमां ध्याननिमग्न रह्या तेथी केवळज्ञान उपजावी, देहथी छूटीने मोक्ष पधार्या. सीताजी स्वर्गमां देव हता अने समक्तिी हता परंतु अस्थिरताने लीधे एवो भाव आव्यो.
आ बधुं आत्माना अनुभवनुं माहात्म्य छे. समयसार नाटकमां कह्युं छे केः-
आवो जे आनंदनो नाथ भगवान आत्मा एना अनुभवनुं एवुं माहात्म्य छे के जीव बे घडीमां मोक्ष प्राप्त करे, सिद्धपदने प्राप्त करे. ‘आत्मानुभवनुं एवुं माहात्म्य