Pravachan Ratnakar-Gujarati (English transliteration). Kalash: 271.

< Previous Page   Next Page >


PDF/HTML Page 4167 of 4199

 

248 pravachan ratnAkar bhAg-11 abhed vastumAn chAr judA bhAg paDI gayA. evun mAnatAn viparItatA thashe, arthAt vastu jevI akhanD chhe tevI raheshe nahi.

mATe A prakAre chhe kerI ek sparsha, ras, gandh, varNayukta pudgalano pinD chhe. tethI sparshamAtrathI vichAratAn (e ja kerI) sparshamAtra chhe, rasamAtrathI vichAratAn (e ja kerI) rasamAtra chhe, gandhamAtrathI vichAratAn (e ja kerI) gandhamAtra chhe ane varNathI vichAratAn (e ja kerI) varNamAtra chhe. eTale ke kerI (svabhAvathI) ekarUp chhe, akhanD chhe; tene sparshathI juo toy kerI, rasathI juo toy kerI, gandhathI juo toy kerI, ne varNathI juo toy kerI ja chhe. (sparsha-ras-gandh-varNa kerIthI judI chIj nathI)

em jIvadravyane (ek akhanD vastune) dravyathI juo toy e akhanD vastu chhe, kShetrathI juo toy e akhanD vastu chhe, kALathI juo toy e akhanD vastu chhe, ne bhAvathI juo toy e trikALI akhanD vastu chhe. ek akhanD chaitanyavastu dravyathI judI, kShetrathI judI, kALathI judI, ne bhAvathI judI em chhe nahi. dravya juo to kShetra-kAL-bhAv chhe, kShetra juo to dravya-kAL-bhAv chhe, kALathI juo to dravya-kShetra-bhAv chhe, ne bhAvathI juo to dravya-kShetra-kAL chhe. dravya-kShetra-kAL-bhAv chArey abhed ek vastu chhe.

gnAnI kahe chhe-suvishuddha ek gnAnamAtra bhAv hun chhun. ek gnAnamAtra bhAv te hun em kahetAn emAn abhedapaNe dravya-kShetra-kAL-bhAv AvI gayA; chAr kAI judA chhe em chhe nahi.

* bhAvArtha uparanun pravachan *

‘shuddhanayathI jovAmAn Ave to shuddha chaitanyamAtra bhAvamAn dravya-kShetra-kAL-bhAvathI kAI paN bhed dekhAto nathI. mATe gnAnI abhedagnAnasvarUp anubhavamAn bhed karato nathI.’

shuddhanayathI jovAmAn Ave to eTale ke abhed ek dravyane jovAmAn Ave to shuddha chaitanyamAtra bhAvamAn dravya- kShetra-kAL-bhAvathI kAI paN bhed dekhAto nathI; eTale ke vastu abhed ja anubhavamAn Ave chhe. juo A gnAnInI anubhUti! dharmI-gnAnI puruSh akhanD ek vastumAn bhed pADato-joto nathI.

ek vastune dravya kaho toy e, kShetra kaho toy e, kAL kaho toy e, ne bhAv kaho toy e; gnAnI potAnI gnAnamAtra vastune ek-abhedapaNe grahaN kare chhe, khanDakhanD karI joto-anubhavato nathI. vastu-dravya kaho toy e dravya-kShetra kaho toy asankhyAt pradeshI e dravya, kAL kaho toy e trikALI dravya, ne bhAv kaho toy e gnAnamAtra dravya-em chArethI jotAn gnAnI abhed ek nirvikalpa vastumAtra ja dekhe chhe. antardraShTimAn bhed nathI, emAn to ekalo abhedano ja anubhav chhe. AvI vAt! samajANun kAI...?

* * *
kaLash – 271

‘gnAnamAtra bhAv pote ja gnAn chhe, pote ja potAnun gney chhe ane pote ja potAno gnAtA chhe-evA arthanun kAvya have kahe chhe

(शालिनी)
योऽयं भावो ज्ञानमात्रोऽहमस्मि
ज्ञेयो ज्ञेयज्ञानमात्रः स नैव।
ज्ञेयो ज्ञेयज्ञानकल्लोलवल्गन्
ज्ञानज्ञेयज्ञातृमद्वस्तुमात्रः ।। २७१।।

shlokArtha– [यः अयं ज्ञानमात्रः भावः अहम् अस्मि सः ज्ञेय–ज्ञानमात्रः एव न ज्ञेयः] je A gnAnamAtra bhAv hun chhun te gneyonA gnAnamAtra ja na jANavo; [ज्ञेय–ज्ञान–कल्लोल–वल्गन्] (parantu) gneyonA AkAre thatA gnAnanA kallolorUpe pariNamato te, [ज्ञान–ज्ञेय–ज्ञातृमत्–वस्तुमात्रः ज्ञेयः] gnAn–gney–gnAtAmay vastumAtra jANavo (arthAt