pote ja gnAn, pote ja gney ane pote ja gnAtA–em gnAn–gney–gnAtArUp traNe bhAvo sahit vastumAtra jANavo).
chhe. bAhya gneyo gnAnathI judAn chhe, gnAnamAn pesatAn nathI; gneyonA AkAranI jhaLak gnAnamAn AvatAn gnAn gneyAkArarUp dekhAy chhe parantu e gnAnanA ja kallolo (tarango) chhe. te gnAnakallolo ja gnAn vaDe jaNAy chhe. A rIte pote ja potAthI jaNAvAyogya hovAthI gnAnamAtra bhAv ja gneyarUp chhe. vaLI pote ja potAno jANanAr hovAthI gnAnamAtra bhAv ja gnAtA chhe. A pramANe gnAnamAtra bhAv gnAn, gney ane gnAtA–e traNe bhAvoyukta sAmAnyavisheShasvarUp vastu chhe. ‘Avo gnAnamAtra bhAv hun chhun’ em anubhav karanAr puruSh anubhave chhe. 271.
gneyonA gnAnamAtra ja na jANavo;...’
juo, shun kahe chhe? je A gnAnamAtra bhAv hun chhun te chha dravyonA jANavAmAtra ja na jANavo. shun kIdhun? lokamAn jeTalAn dravyo chhe-anantA siddho ne anantA nigodanA jIvo sahit jIvo, anantAnant pudgalo-deh, man, vANI, karma ityAdi, ane dharma, adharma, AkAsh, kAL-em chha dravyo-tenA dravya-guN-paryAyo-te mArAn gney ane hun eno gnAyak em, kahe chhe, na jANavun have enun kartApaNun to kayAny gayun, ahIn to kahe chhe-enA (chha dravyonA) jANavAmAtra hun chhun em na jANavun. gajab vAt chhe bhAI! paradravyo sAthe gneyagnAyakapaNAno sambandh paN nishchayathI nathI, vyavahAramAtra evo sambandh chhe. samajAy chhe kAI...? jain tattvagnAn bahu jhINun chhe bhAI! A vyavahAr ratnatrayano rAg hoy chhe ne dharmAtmAne? ahIn kahe chhe-bhagavAn AtmA gnAyak, ne vyavahAr ratnatrayano rAg enun gney em vAstavamAn chhe nahi. bAramI gAthAmAn vyavahAr ‘jANelo’ prayojanavAn kahyo e to vyavahArathI vAt chhe. nishchayathI to svaparane prakAshanArI potAnI gnAnanI dashA ja potAnun gney chhe. rAgAdi paravastu-paradravyone enAn gney kahevAn te vyavahArathI chhe, nishchayathI par sAthe ene gneyagnAyak sambandh paN nathI. have par sAthe ene mArApaNAno -svAmitvano ane kartApaNAno sambandh hovAnI vAt to kayAny uDI gaI. samajANun kAI...?
ahAhA...! kahe chhe-je A gnAnamAtra bhAv hun chhun te gneyonA gnAnamAtra na jANavo. to kevI rIte chhe? to kahe chhe-
‘ज्ञेय–ज्ञान–कल्लोल वल्गन्’ (parantu) gneyonA AkAre thatA gnAnanA kallolorUpe pariNamato te, ‘ज्ञान– ज्ञेय–ज्ञातृमत्–वस्तुमात्रः ज्ञेयः’ gnAn-gney-gnAtAmay vastumAtra jANavo. (arthAt pote ja gnAn, pote ja gney ane pote ja gnAtA -em gnAn-gney-gnAtArUp traNe bhAvo sahit vastumAtra jANavo).
‘gneyonA AkAre thatA gnAnanA kallolarUpe pariNamato’-A vyavahArathI kahyun hon. kharekhar to gneyonun-chha dravyanun jevun svarUp chhe tene jANavAnA visheSharUpe pariNamavun te gnAnanI potAnI dashA chhe, ne te gnAnanA potAnA sAmarthyathI chhe. ‘gneyonA AkAre thatun gnAn’ e to kahevAmAtra chhe, bAkI gnAn gnAnAkAr ja chhe, gneyAkAr chhe ja nahi. samajANun kAI...? ahAhA...! ahIn kahe chhe-e gnAnanI paryAy ne mArA dravya-guN (dravya-guN-paryAy) traNe thaIne hun gney chhun. gnAn hun, gnAtA hun, ne gney A lokAlok-evun koNe kahyun? paramArthe em chhe nahi. em kahevun e vyavahAr chhe. ahAhA...! dharmInA antaranI khumArI to juo! kahe chhe-jagatamAn hun ek ja chhun, jagatamAn bIjI chIjo ho to ho, paramArthe tenI sAthe mAre jANavApaNAnoy sambandh chhe nahi. AvI vAt! samajANun kAI...?
ahAhA...! ahIn shun kahe chhe? ke par gney (parapadArtho-dev-guru-shAstra, panch parameShThI, ne vyavahAr ratnatray Adi gney), hun gnAn, ne hun gnAtA-evo sambandh hovAnun to dUr raho, hun gney, hun gnAn, ne hun gnAtA-evA traN bhedarUp paN hun nathI. e traNey hun ek chhun. juo A svAnubhavanI dashA! gnAn-gnAtA-gney evA bhedothI bhedAto nathI evo abhed chinmAtra hun AtmA chhun. hun gney chhun, hun gnAn chhun, hun gnAtA chhun evA traN bhed upaje e to rAg-vikalpa chhe, paN vastu ne vastunI draShTimAn evA bhed chhe nahi, badhun abhed ek chhe.
bhAI! tArAmAn tArun hovApaNun kevaDun chhe tenI tane khabar nathI. traN lokanA dravyo-dravya-guN-paryAyo trikALavartI