paramAtmapurANamAn darshan ane gnAn-e bene adbhutarasamAn lIdhA chhe. tyAn kahyun chhe ke AtmAnI ek samayanI darshan ane gnAn e be paryAyamAnthI ek darshananI-darshanopayoganI-paryAy lokAlokane arthAt AkhA pUrNa satne ‘te badhun abhed chhe’ em dekhe chhe. temAn ‘A jIv chhe ne A ajIv chhe’ evo bhed paN nathI. are, ‘A chhe’ evo bhed paN temAn nathI. jyAre bIjo ek samayano gnAnaparyAy badhAne bhinna-bhinna karIne bhedathI jANe chhe. dravyabhed, guNabhed, paryAyabhed ane ek-ek paryAyamAn paN anant bhed vagere badhAne bhinna-bhinna karIne gnAn jANe chhe. A rIte, je samaye darshanano paryAy badhAne bhinna karyA vinA dekhe chhe te ja samaye gnAnano paryAy badhAne bhinna-bhinna karIne jANe chhe. ane A AtmAno adbhut ras chhe. jyAre ahInyA AtmAmAn kevo adbhut vaibhav chhe te kahevun chhe. to, kahe chhe ke,
‘अहो आत्मनः तद् इदम् सहजम् अद्भूतं वैभवम् aho! AtmAno te A sahaj adbhut vaibhav chhe ke- इतः अनेकतां गतम् ek taraphathI jotAn te anekatAne pAmelo chhe.’ paryAyathI jotAn AtmA anekapaNe dekhAy chhe ane te evo chhe paN kharo. lyo, A paN AtmAno ek svAbhAvik adbhut vaibhav chhe em kahe chhe.
‘इतः सदा अपि एकताम् दधत् ek taraphathI jotAn sadAy ekatAne dhAraN kare chhe.’ vastudraShTithI-dravyadraShTithI jotAn AtmA ekarUp chhe. ane A paN AtmAno ek sahaj adbhut vaibhav chhe.
prashna– jagat to A bahAranA paisAdine vaibhav kahe chhe ne? samAdhAna– bhAI! e to dhUDano vaibhav chhe. te kayAn AtmAmAn hato? te ekeek (darek) paramANu to tenAmAn-jaDamAn chhe. tethI te paisAdi AtmAno vaibhav chhe em kayAnthI Avyun?
ahIn to AtmAno vaibhav ene kahe chhe ke ek bAjuthI-paryAyadraShTithI-anekane jovAnI draShTithI-joIe to paryAyamAn anekatA dekhAy chhe arthAt anant paryAyo dekhAy chhe. kemake anant guNonI anant paryAyo chhe. ane ek bAjuthI-dravyadraShTithI-vastudraShTithI-jotAn AtmA ekarUp dekhAy chhe. juo, A anekatA paryAyamAn chhe ane ekatA dravyamAn chhe em kahyun chhe. tathA AtmA sadAy एकताम् दधत्–ekatAne dhAraN kare chhe, dhArI rAkhe chhe em paN kahyun chhe.
‘इतः क्षण–विभङगुरम् ek taraphathI jotAn kShaNabhangur chhe.’ eTale? ke krame-krame thatI dashAnI draShTithI joIe to AtmA kShaNabhangur dekhAy chhe.
rAjakoTamAn ek vedAntI bAvo hato. teNe ek vAr evun sAmbhaLyun ke jainanA ek sAdhu (pU. shrI kAnajIsvAmI) adhyAtmanI bahu UnchI vAt kare chhe. tene tethI thayun ke lAv sAmbhaLavA jAun. te sAmbhaLavA Avyo. pravachanamAn tyAre evun Avyun ke paryAyano nAsh thAy chhe mATe AtmA paryAyathI anitya chhe. te bAvAne thayun ke shun AtmA anitya hoy? Avo (anitya) AtmA na hoy, e to nitya hoy. avinAshI AtmA hoy te barAbar AtmA chhe. tethI, ‘mAre Avun sAmbhaLavun nathI’ -em kahIne te chAlyo gayo. paN bhAI! paryAyathI AtmA nAshavAn chhe ane vastuthI avinAshI chhe. ane A to vastunun svarUp chhe.
parantu A to jainanun chhe? bhAI! jainanun eTale ke vastunun Avun svarUp chhe. parantu, jo vastumAn anityapaNun na ja hoy to, kArya to anityapaNAmAn thAy chhe? A dravya dhruv chhe, shuddha chhe evun (nirNayarUpI) kArya to paryAyamAn thAy chhe? pratham paryAyamAn sAchun mAnyun nahotun ane have tene pheravIne (TALIne) sAchun mAnyun to te paryAyamAn manAyun chhe. arthAt anitya nityano nirNay kare chhe. paN kAI nitya nityano ke anityano nirNay karatun nathI. kAraN ke e nitya to nitya ja chhe. (temAn pheraphAr thato nathI.)
ahIn kahe chhe ke ek taraphathI jotAn pote potAthI kShaNabhangur chhe, kShaNe-kShaNe nAsh thavAvALI chIj chhe em dekhAy chhe. juo, parane laIne AtmA kShaNabhangur chhe em nathI kahyun. tem ja paravastunI-ke je kShaNabhangur chhe tenI- paN