samayasār gāthā 220 thī 223 ] [ 397 vaḍe karāto nathī e mūḷ siddhānt chhe. bhāī! ātmāno vikārī ke nirvikārī bhāv je vakhate thāy chhe te vakhate paradravya vaḍe te bhāv (-parabhāv) karī shakāy chhe em chhe nahi. (ātmāno bhāv paradravyanī apekṣhāe parabhāv chhe).
bhāī! vastunī sthitinī evī maryādā chhe ke potānā bhāvane pote kare paṇ paradravya vaḍe paradravyano bhāv karāy em kayārey na bane; kemake koī dravya bījā dravyane- bījā dravyano je bhāv chhe tene-karavānun nimitta-kāraṇ banī shakatun nathī. ahā! nimitta paramān akiñchitkar chhe arthāt nimitta paramān kāī paṇ kare nahi. ahā! jīv je kāḷe je bhāvathī pariṇame chhe te kāḷe bījī chīj te bhāvane kare ke palaṭāvī de em traṇakāḷamān banatun nathī. juo ā mahāsiddhānt chhe!
prashnaḥ– niyatakramamān to niyatavād thaī jāy chhe! samādhānaḥ– em nathī; kemake samyak niyatakramamān pāñche samavāy āvī jāy chhe. ahā! je samaye thavāno paryāyano kram chhe te trikāḷamān palaṭe nahi. vastu sthiti ja āvī chhe ne bhāī! ane eno yathārtha nirṇay kone chhe? ke jenī draṣhṭi antaramān dravyasvabhāv upar gaī chhe. ahā! dravyasvabhāv-shuddha ek chaitanyaghanasvabhāv upar draṣhṭi jāy chhe tyāre tene paryāyamān pāñche samavāyathī kārya thayun em yathārtha gnān thāy chhe. ahā! darekamān (vikārī ke nirvikārī paryāyamān-darekamān) pāñche samavāy hoy chhe. je samaye je paryāy thāy chhe tyān svabhāv chhe, puruṣhārtha chhe, kāḷalabdhi chhe, te samayano bhāv-bhavitavya chhe ne yogya nimitta paṇ chhe. samavāy to pāñche ekasāthe hoy ja chhe. je samaye chaitanyanī je paryāy thavāno kāḷ chhe te samaye tene anukūḷ bahiraṅg nimitta hoy ja chhe, jem pāṇī (nadīnun) chālyun jatun hoy tene be kāṇṭhā anukūḷ hoy chhe tem.
paṇ nimitta anukūḷ chhe ne? to anukūḷano artha shun bhāī! ke be kāṇṭhā chhe, bas. bākī pāṇī je chāle chhe te potāne kāraṇe chālyun jāy chhe, te kāī be kāṇṭhāne laīne nahi.
nadīno pravāh badalāy chhe ne? e to potāne kāraṇe badalāy chhe. te kāḷe tevī paryāy thavāmān tenun ja kāraṇ chhe ane nimitta-kāṇṭhā paṇ em ja anukūḷ chhe. kāṇṭhānā kāraṇe pravāh badalāy chhe em chhe nahi.
paṇ kāṇṭhā bāndhe chhe ne? koṇ bāndhe? e to sau potapotānā kāraṇe hoy chhe. nadīno pravāh vahyo jāy chhe te kāī kāṇṭhānā kāraṇe nahi; pravāh pravāhanā kāraṇe vahe chhe ne kāṇṭhā kāṇṭhānā kāraṇe chhe;