398 ] [ pravachan ratnākar bhāg-7 kāṇṭhā pravāhane anukūḷ chhe bas eṭalun. e to be vāt (gāthā 86 mān) āve chhe ne bhāī? ke nimitta chhe te anukūḷ chhe ane naimittik chhe te anurūp chhe.
ahā! je paryāy je kṣhaṇe jyān thāy chhe tyān tene te kṣhaṇe anukūḷ nimitta hoy chhe. paṇ anukūḷ kahyun māṭe tane laīne (upādānamān) kārya thayun chhe em nathī. e to kahyun ne ahīn ke-paradravya koī dravyane parabhāvasvarūp eṭale ke parabhāvanā svarūpe karavānun kāraṇ banī shakatun nathī.
tyāre koī vaḷī kahe chhe-ā to ekānt thaī jāy chhe. nimitta āve tevun paṇ hoy chhe ne?
are bhāī! nimitta hoy chhe eno kone inkār chhe. dravyamān je kāḷe je paryāy thāy chhe te kāḷe tene uchit bahiraṅg nimitta hoy chhe; paṇ nimitta dravyanī paryāy kare chhe em nathī.
hā; paṇ nimitta hoy, upādān hoy topaṇ jo pratibandhak kāraṇ hoy to kārya thāy nahi. jemake-dīvo thavānī yogyatā chhe, divāsaḷī nimitta chhe parantu jo pavanano jhapāṭo hoy to dīvo thāy nahi.
samādhānaḥ– bāpu! em nathī bhāī! kāryano thavāno kāḷ hoy tyāre sarva sāmagrī (pāñche samavāy) hoy ne pratibandhak kāraṇ na hoy. tyāre upādāney hoy ane nimitta paṇ hoy chhe. chhatān nimitta chhe te bahāranī-dūranī chīj chhe. te andar (upādānane) aḍe nahi, jo aḍe to nimitta na rahe. bāpu! ek dravya bījā dravyane aḍe nahi e mūḷ vāt chhe. jhīṇī vāt chhe prabhu! agnānīne mūḷ tattvadraṣhṭi ja nathī, tyān shun thāy?
ahīn to ā chokhkhī bhāṣhā chhe, beyamān (draṣhṭānt ne siddhāntamān) chhe lyo; nimitta (shabda) chhe juo, ‘परभावत्वनिमित्तत्वानुपपत्तेः’ chhe ke nahi? parabhāv eṭale je dravya chhe teno bhāv, ane tene paradravya-nimitta ‘अनुपपतेः’ prāpta karāve em chhe nahi. shun kahyun? ke nimitta chhe, paṇ te parabhāvane eṭale ke je dravya chhe tenā bhāvane prāpta karāve nahi. lyo, āvī vāt! e to ‘hājar’ em āve chhe ne? shāstramān ‘sānnidhya’ shabda āve chhe; em ke kāryakāḷe nimittanun-bahiraṅg uchit nimittanun sānnidhya hoy chhe. uchitano artha anukūḷ chhe. samajāṇun kāī...?
have kahe chhe-‘māṭe gnānīne paranā aparādhanā nimitte bandh thato nathī.’ dehādi paranī kriyā thāy māṭe gnānīne aparādh-bandh thāy em chhe nahi, kemake paradravya koī dravyane parabhāvasvarūp karavānun nimitta banatun nathī; koī dravyanā bhāvane koī anya dravya kare ke palaṭī de em vastusvarūp nathī.