442 ] [ pravachan ratnākar bhāg-7
यावत्तावदिदं सदैव हि भवेन्नात्र द्वितीयोदयः।
तन्नाकस्मिकमत्र किञ्चन भवेत्तद्भीः कुतो ज्ञानिनो
निश्शङ्कः सततं स्वयं स सहजं ज्ञानं सदा विन्दति।। १६०।।
-teno nāsh thato nathī; tethī ātmāne maraṇ nathī. gnānī ām jāṇato hovāthī tene maraṇano bhay nathī; te to niḥshaṅk vartato thako potānā gnānasvarūpane nirantar anubhave chhe. 1pa9.
shlokārthaḥ– [एतत् स्वतः सिद्धं ज्ञानम् किल एकं] ā svataḥsiddha gnān ek chhe,
[अनादि] anādi chhe, [अनन्तम्] anant chhe, [अचलं] achaḷ chhe. [इदं यावत् तावत् सदा एव हि भवेत्] te jyān sudhī chhe tyān sudhī sadāy te ja chhe, [अत्र द्वितीयोदयः न] temān bījāno uday nathī. [तत्] māṭe [अत्र आकस्मिकम् किञ्चन न भवेत्] ā gnānamān ākasmik (aṇadhāryun, ekāek) kāī paṇ thatun nathī. [ज्ञानिनः तद्–भीः कुतः] āvun jāṇatā gnānīne akasmātano bhay kyāthī hoy? [सः स्वयं सततं निश्शङ्कः सहजं ज्ञानं सदा विन्दति] te to pote nirantar niḥshaṅk vartato thako sahaj gnānane sadā anubhave chhe.
bhāvārthaḥ– ‘kāī aṇadhāryun aniṣhṭa ekāek utpanna thashe to?’ evo bhay rahe te ākasmikabhay chhe. gnānī jāṇe chhe ke-ātmānun gnān potāthī ja siddha, anādi, anant, achaḷ, ek chhe. temān bījun kāī utpanna thaī shakatun nathī; māṭe temān aṇadhāryun kāī paṇ kyāthī thāy arthāt akasmāt kyāthī bane? āvun jāṇatā gnānīne akasmātano bhay hoto nathī, te to niḥshaṅk vartato thako potānā gnānabhāvane nirantar anubhave chhe.
ā rīte gnānīne sāt bhay hotā nathī. prashnaḥ– aviratasamyagdraṣhṭi ādine paṇ gnānī kahyā chhe ane temane to bhayaprakr̥itino uday hoy chhe tathā tenā nimitte temane bhay thato paṇ jovāmān āve chhe, to pachhī gnānī nirbhay kaī rīte chhe?
samādhānaḥ– bhayaprakr̥itinā udayanā nimittathī gnānīne bhay ūpaje chhe. vaḷī antarāyanā prabaḷ udayathī nirbaḷ hovāne līdhe te bhayanī pīḍā nahi sahī shakavāthī gnānī te bhayano ilāj paṇ kare chhe. parantu tene evo bhay hoto nathī ke jethī jīv