82 ] [ pravachan ratnākar bhāg-8
कर्मोदयान्मरणजीवित दुःखसौख्यम्।
अज्ञानमेतदिह यत्तु परः परस्य
कुर्यात्पुमान्मरणजीवितदुःखसौख्यम् ।। १६८।।
[दुःखितसुखिताः] duḥkhī-sukhī [भवन्ति] thāy chhe, [च] ane teo [तव] tane [कर्म] karma to [न ददति] detā nathī, to (he bhāī!) [तैः] temaṇe [दुःखितः] tane duḥkhī [कथं कृतः असि] kaī rīte karyo?
[दुःखितसुखिताः] duḥkhī-sukhī [भवन्ति] thāy chhe, [च] ane teo [तव] tane [कर्म] karma to [न ददति] detā nathī, to (he bhāī!) [तैः] temaṇe [त्वं] tane [सुखितः] sukhī [कथं कृतः] kaī rīte karyo?
kāraṇ ke potānā karmanā udayanā abhāvamān sukh-duḥkh thavān ashakya chhe; vaḷī potānun karma bījāthī bījāne daī shakātun nathī, kāraṇ ke te (potānun karma) potānā pariṇāmathī ja upārjit thāy chhe; māṭe koī paṇ rīte bījo bījāne sukh-duḥkh karī shake nahi. tethī ‘hun par jīvone sukhī-duḥkhī karun chhun ane par jīvo mane sukhī-duḥkhī kare chhe’ evo adhyavasāy dhruvapaṇe agnān chhe.
hoy to te āshay agnān chhe. māṭe, sarva jīvo potapotānā karmanā udayathī sukhī-duḥkhī thāy chhe tyān em mānavun ke ‘hun parane sukhī-duḥkhī karun chhun ane par mane sukhī-duḥkhī kare chhe’, te agnān chhe. nimittanaimittikabhāvanā āshraye (koīne koīnān) sukhaduḥkhano karanār kahevo te vyavahār chhe; te nishchayanī draṣhṭimān gauṇ chhe.
jīvit, duḥkh, sukh- [सर्व सदैव नियतं स्वकीय–कर्मोदयात् भवति] badhuy sadaiv niyamathī (-chokkas) potānā karmanā udayathī thāy chhe; [परः पुमान् परस्य मरण– जीवित–दुःख–सौख्यम् कुर्यात्] ‘bījo puruṣh bījānān maraṇ, jīvan, duḥkh, sukh kare chhe’ [यत् तु] ām je mānavun [एतत् अज्ञानम्] te to agnān chhe. 168.