सद्भूतासद्भूततामायान्तो ये यावन्तः पर्यायास्ते तावन्तस्तात्कालिका इवात्यन्तसंकरेणाप्य- वधारितविशेषलक्षणा एकक्षण एवावबोधसौधस्थितिमवतरन्ति । न खल्वेतदयुक्तं — दृष्टा- विरोधात् । द्रश्यते हि छद्मस्थस्यापि वर्तमानमिव व्यतीतमनागतं वा वस्तु चिन्तयतः संविदालम्बितस्तदाकारः । किंच चित्रपटीस्थानीयत्वात् संविदः । यथा हि चित्रपटयामति- वाहितानामनुपस्थितानां वर्तमानानां च वस्तूनामालेख्याकाराः साक्षादेकक्षण एवावभासन्ते, तथा संविद्भित्तावपि । किं च सर्वज्ञेयाकाराणां तादात्विक त्वाविरोधात् । यथा हि प्रध्वस्तानामनुदितानां च वस्तूनामालेख्याकारा वर्तमाना एव, तथातीतानामनागतानां च पर्यायाणां ज्ञेयाकारा वर्तमाना एव भवन्ति ।।३७।। पूर्वोक्ताः पर्याया वर्तन्ते प्रतिभासन्ते प्रतिस्फु रन्ति । क्क । णाणे केवलज्ञाने । कथंभूता इव । तक्कालिगेव तात्कालिका इव वर्तमाना इव । कासां सम्बन्धिनः । तासिं दव्वजादीणं तासां प्रसिद्धानां प्रगटता), विद्यमानपणाने अने अविद्यमानपणाने पामता, जे कोई जेटला पर्यायो छे, ते बधाय, तात्काळिक (वर्तमानकालीन) पर्यायोनी माफक, अत्यंत १मिश्रित होवा छतां सौ पर्यायोनां विशिष्ट लक्षण स्पष्ट जणाय ए रीते, एक क्षणे ज, ज्ञानमहेलमां स्थिति पामे छे. आ (त्रणे काळना पर्यायोनुं वर्तमान पर्यायोनी माफक ज्ञानमां जणावुं) अयुक्त नथी; कारण के —
(१) तेनो द्रष्टनी साथे (जगतमां जे जोवामां आवे छे — अनुभवाय छे तेनी साथे) अविरोध छे. (जगतमां) देखाय छे के छद्मस्थने पण, जेम वर्तमान वस्तु चिंतवतां तेना आकारने ज्ञान अवलंबे छे तेम, व्यतीत अने अनागत वस्तु चिंतवतां (पण) तेना आकारने ज्ञान अवलंबे छे.
(२) वळी ज्ञान चित्रपट समान छे. जेम चित्रपटमां अतीत, अनागत अने वर्तमान वस्तुओना आलेख्याकारो ( – आलेख्य आकारो) साक्षात् एक क्षणे ज भासे छे, तेम ज्ञानरूपी भींतमां ( – ज्ञानभूमिमां, ज्ञानपटमां) पण अतीत, अनागत अने वर्तमान पर्यायोना ज्ञेयाकारो साक्षात् एक क्षणे ज भासे छे.
(३) वळी सर्व ज्ञेयाकारोनुं तात्काळिकपणुं (वर्तमानपणुं, सांप्रतिकपणुं) अविरुद्ध छे. जेम नष्ट अने अनुत्पन्न वस्तुओना २आलेख्याकारो वर्तमान ज छे, तेम अतीत अने अनागत पर्यायोना ज्ञेयाकारो वर्तमान ज छे.
६४प्रवचनसार[ भगवानश्रीकुंदकुंद-
१. ज्ञानमां सौ द्रव्योना त्रणे काळना पर्यायो एकी साथे जणावा छतां दरेक पर्यायनुं विशिष्ट स्वरूप — प्रदेश, काळ, आकार वगेरे विशेषताओ — स्पष्ट जणाय छे; संकर – व्यतिकर थता नथी.
२. आलेख्य = आळेखावायोग्य; चीतरावायोग्य.