पुद्गलप्राणसंततिनिवृत्तेरन्तरङ्गो हेतुर्हि पौद्गलिककर्ममूलस्योपरक्तत्वस्याभावः । स तु समस्तेन्द्रियादिपरद्रव्यानुवृत्तिविजयिनो भूत्वा समस्तोपाश्रयानुवृत्तिव्यावृत्तस्य स्फ टिकमणे- रिवात्यन्तविशुद्धमुपयोगमात्रमात्मानं सुनिश्चलं केवलमधिवसतः स्यात् । इदमत्र तात्पर्यं — आत्मनोऽत्यन्तविभक्तत्वसिद्धये व्यवहारजीवत्वहेतवः पुद्गलप्राणा एवमुच्छेत्तव्याः ।।१५१।। केवलज्ञानदर्शनोपयोगं निजात्मानं ध्यायति, कम्मेहिं सो ण रज्जदि कर्मभिश्चिच्चमत्कारात्मनः प्रतिबन्ध- कैर्ज्ञानावरणादिकर्मभिः स न रज्यते, न बध्यते । किह तं पाणा अणुचरंति कर्मबन्धाभावे सति तं पुरुषं
anvayārthaḥ — [यः] je [इन्द्रियादिविजयी भूत्वा] indriyādino vijayī thaīne [उपयोगम् आत्मकं] upayogamātra ātmāne [ध्यायति] dhyāve chhe, [सः] te [कर्मभिः] karmo vaḍe [न रज्यते] rañjit thato nathī; [तं] tene [प्राणाः] prāṇo [कथं] kaī rīte [अनुचरन्ति] anusare? (arthāt tene prāṇono sambandh thato nathī.)
ṭīkāḥ — kharekhar paudgalik prāṇonī santatinī nivr̥uttino antaraṅg hetu paudgalik karma jenun kāraṇ ( – nimitta) chhe evā *uparaktapaṇāno abhāv chhe. ane te abhāv je jīv samasta indriyādik paradravyo anusār pariṇatino vijayī thaīne, (anek varṇovāḷā) 1āshray anusār saghaḷī pariṇatithī 2vyāvr̥utta thayelā sphaṭikamaṇinī māphak, atyant vishuddha upayogamātra ātmāmān ekalāmān sunishchaḷapaṇe vase chhe, te jīvane hoy chhe.
ā ahīn tātparya chhe ke — ātmānun atyant vibhaktapaṇun sādhavā māṭe vyavahār- jīvatvanā hetubhūt paudgalik prāṇo ā rīte uchchhedavāyogya chhe.
bhāvārthaḥ — jem anek raṅgavāḷī āshrayabhūt vastu anusār je (sphaṭikamaṇinun) anekaraṅgī pariṇaman tenāthī taddan vyāvr̥utta thayelā sphaṭikamaṇine uparaktapaṇāno abhāv chhe, tem anek prakāranān karma, indriyo ityādi anusār je (ātmānun) anek prakāranun vikārī pariṇaman tenāthī taddan vyāvr̥utta thayelā ātmāne ( – ke je ekalā upayogamātra ātmāmān
296pravachanasār[ bhagavānashrīkundakund-
*uparaktapaṇun = vikr̥utapaṇun; malinapaṇun; rañjitapaṇun; uparāgavāḷāpaṇun. (uparāgano artha 248mā pāne
padaṭippaṇamān juo.)
1. āshray = jemān sphaṭikamaṇi mūkelo hoy te vastu.
2. vyāvr̥utta thavun = judā thavun; aṭakavun; rahit thavun; pāchhā pharavun.