संवेदनमप्यात्मनोऽभिन्नत्वात् कर्त्रंशेनात्मतामापन्नं करणांशेन ज्ञानतामापन्नेन कारणभूता- नामर्थानां कार्यभूतान् समस्तज्ञेयाकारानभिव्याप्य वर्तमानं कार्यकारणत्वेनोपचर्य ज्ञानमर्थान- भिभूय वर्तत इत्युच्यमानं न विप्रतिषिध्यते ।।३०।।
जदि ते ण संति अट्ठा णाणे णाणं ण होदि सव्वगयं ।
सव्वगयं वा णाणं कहं ण णाणट्ठिया अट्ठा ।।३१।।
युगपदेव सर्वपदार्थेषु परिच्छित्त्याकारेण वर्तते । अयमत्र भावार्थः ---कारणभूतानां सर्वपदार्थानां
कार्यभूताः परिच्छित्त्याकारा उपचारेणार्था भण्यन्ते, तेषु च ज्ञानं वर्तत इति भण्यमानेऽपि व्यवहारेण दोषो नास्तीति ।।३०।। अथ पूर्वसूत्रेण भणितं ज्ञानमर्थेषु वर्तते व्यवहारेणात्र पुनरर्था ज्ञाने वर्तन्त इत्युपदिशति – जइ यदि चेत् ते अट्ठा ण संति ते पदार्थाः स्वकीयपरिच्छित्त्याकारसमर्पणद्वारेणादर्शे
बिम्बवन्न सन्ति । क्व । णाणे केवलज्ञाने । णाणं ण होदि सव्वगयं तदा ज्ञानं सर्वगतं न भवति । सव्वगयं
vyāpīne vartatun dekhāy chhe, tem 1samvedan (gnān) paṇ, ātmāthī abhinna hovāthī kartā- ansh vaḍe ātmāpaṇāne pāmatun thakun gnānarūp karaṇ -ansh vaḍe 2kāraṇabhūt padārthonā kāryabhūt samasta gneyākāromān vyāpīne varte chhe, tethī kāryamān kāraṇano ( – gneyākāromān padārthono) upachār karīne ‘gnān padārthomān vyāpīne varte chhe’ em kahevun virodh pāmatun nathī.
bhāvārthaḥ — jem dūdhathī bharelā vāsaṇamān rahelun indranīl ratna (nīlam) saghaḷā dūdhane potānī prabhā vaḍe nīlavarṇa kare chhe tethī vyavahāre ratnanī prabhā ane ratna samasta dūdhamān vyāpelān kahevāy chhe, tem gneyothī bharelā vishvamān rahelo ātmā samasta gneyone (lokālokane) potānī gnānaprabhā vaḍe prakāshit kare chhe arthāt jāṇe chhe tethī vyavahāre ātmānun gnān ane ātmā sarvavyāpī kahevāy chhe (joke nishchayathī to teo potānā asaṅkhya pradeshomān ja rahelān chhe, gneyomān peṭhān nathī). 30.
have, ā rīte padārtho 3gnānamān varte chhe em vyakta kare chheḥ —
1. pramāṇadraṣhṭithī samvedan arthāt gnān kahetān anant guṇaparyāyono piṇḍ samajāy chhe. temān jo kartā, karaṇ
2. padārtho kāraṇ chhe ane temanā gneyākāro kārya chhe.
3. ā gāthāmān paṇ ‘gnān’ shabdathī anant guṇ -paryāyonā piṇḍarūp gnātr̥udravya khyālamān levun.