तिष्ठमानभज्यमानाः क्रियावन्तश्च भवन्ति ।।१२९।।
लिंगेहिं जेहिं दव्वं जीवमजीवं च हवदि विण्णादं ।
संबन्धाभावादिति भावार्थः ।।१२९।। एवं जीवाजीवत्वलोकालोकत्वसक्रियनिःक्रियत्वकथनक्रमेण प्रथमस्थले गाथात्रयं गतम् । अथ ज्ञानादिविशेषगुणभेदेन द्रव्यभेदमावेदयति — लिंगेहिं जेहिं लिङ्गैर्यैः सहजशुद्धपरमचैतन्यविलासरूपैस्तथैवाचेतनैर्जडरूपैर्वा लिङ्गैश्चिह्नैर्विशेषगुणैर्यैः करणभूतैर्जीवेन कर्तृ- भूतेन हवदि विण्णादं विशेषेण ज्ञातं भवति । किं कर्मतापन्नम् । दव्वं द्रव्यम् । कथंभूतम् । जीवमजीवं च जीवद्रव्यमजीवद्रव्यं च । ते मुत्तामुत्ता गुणा णेया ते तानि पूर्वोक्तचेतनाचेतनलिङ्गानि मूर्तामूर्तगुणा ज्ञेया परिस्पन्दनस्वभाववाले होनेसे परिस्पंदके द्वारा नवीन कर्म – नोकर्मरूप पुद्गलोंसे भिन्न जीव उनके साथ एकत्रित होनेसे और १कर्म -नोकर्मरूप पुद्गलोंके साथ एकत्रित हुए जीव बादमें पृथक् होनेसे (इस अपेक्षासे) वे उत्पन्न होते हैं, टिकते हैं और नष्ट होते हैं ।।१२९।।
अब, यह बतलाते हैं कि – गुण विशेषसे (गुणोंके भेदसे) द्रव्य विशेष (द्रव्योंका भेद) होता है : —
अन्वयार्थ : — [यैः लिंगैः ] जिन लिंगोंसे [द्रव्यं ] द्रव्य [जीवः अजीवः च ] जीव और अजीवके रूपमें [विज्ञातं भवति ] ज्ञात होता है, [ते ] वे [अतद्भावविशिष्टाः ] अतद्भाव विशिष्ट (-द्रव्यसे अतद्भावके द्वारा भिन्न ऐसे) [मूर्तामूर्ताः ] मूर्त -अमूर्त [गुणाः ] गुण [ज्ञेयाः ] जानने चाहिये ।।१३०।।
ते जाण मूर्त -अमूर्त गुण, अतत्पणाथी विशिष्ट जे. १३०.
१. ज्ञानावरणादि कर्मरूप और शरीरादि नोकर्मरूप पुद्गलोंके साथ मिला हुआ जीव कंपनसे पुनः पृथक् हो जाता है । वहाँ (उन पुद्गलोंके साथ) एकत्ररूपसे वह नष्ट हुआ, जीवरूपसे स्थिर हुआ और (उनसे) पृथक्रूपसे उत्पन्न हुआ ।