ग्रथनं स्यात् । अतः शुद्धात्मोपलम्भस्य मोहग्रन्थिभेदः फलम् ।।१९४।।
परमानन्तज्ञानादिगुणाधारत्वात्परमुत्कृष्टम् । किं कृत्वा पूर्वम् । एवं जाणित्ता एवं पूर्वोक्तप्रकारेण स्वात्मो- पलम्भलक्षणस्वसंवेदनज्ञानेन ज्ञात्वा । कथंभूतः सन् ध्यायति । विसुद्धप्पा ख्यातिपूजालाभादिसमस्त- मनोरथजालरहितत्वेन विशुद्धात्मा सन् । पुनरपि कथंभूतः सागारोऽणागारो सागारोऽनागारः । अथवा साकारानाकारः । सहाकारेण विकल्पेन वर्तते साकारो ज्ञानोपयोगः, अनाकारो निर्विकल्पो दर्शनोपयोग- स्ताभ्यां युक्तः साकारानाकारः । अथवा साकारः सविकल्पो गृहस्थः, अनाकारो निर्विकल्पस्तपोधनः । अथवा सहाकारेण लिङ्गेन चिह्नेन वर्तते साकारो यतिः, अनाकारश्चिह्नरहितो गृहस्थः । खवेदि सो मोहदुग्गंठिं य एवंगुणविशिष्टः क्षपयति स मोहदुर्ग्रन्थिम् । मोह एव दुर्ग्रन्थिः मोहदुर्ग्रन्थिः शुद्धात्मरुचि- प्रतिबन्धको दर्शनमोहस्तम् । ततः स्थितमेतत् --आत्मोपलम्भस्य मोहग्रन्थिविनाश एव फलम् ।।१९४।। उपयोगवालेको या अनाकार (निर्विकल्प) उपयोगवालेको — दोनोंको अविशेषरूपसे एकाग्रसंचेतनकी प्रसिद्धि होनेसे – अनादि संसारसे बँधी हुई अतिदृढ़ मोहदुर्ग्रंथि (मोहकी दुष्ट गाँठ) छूट जाती है ।
इससे (ऐसा कहा गया है कि) मोहग्रंथि भेद ( दर्शनमोहरूपी गाँठका टूटना) वह शुद्धात्माकी उपलब्धिका फल है ।।१९४।।
अब, मोहग्रंथि टूटनेसे क्या होता है सो कहते हैं : —
अन्वयार्थ : — [यः ] जो [निहतमोहग्रंथी ] मोहग्रंथिको नष्ट करके, [रागप्रद्वेषौ क्षपयित्वा ] राग – द्वेषका क्षय करके, [समसुखदुःखः ] समसुख – दुःख होता हुआ [श्रामण्ये भवेत् ] श्रमणता (मुनित्व) में परिणमित होता है, [सः ] वह [अक्षयं सौख्यं ] अक्षय सौख्यको
जीव परिणमे श्रामण्यमां, ते सौख्य अक्षयने लहे. १९५.
१एकाग्रसंचेतनलक्षण ध्यान होता है; और इसलिये (उस ध्यानके कारण) साकार (सविकल्प)
१. एक अग्रका (विषयका, ध्येयका) संचेतन अर्थात् अनुभवन ध्यानका लक्षण है ।